Dziś: sobota,
16 grudnia 2017 roku.
Przegląd do nr 557 grudzień 2017 r.
Historia
Znasz-li ten kraj


Wiadukty kolejowe nad Prutem

W okresie międzywojennym Huculszczyzna, po Zakopanem i Tatrach, była w Polsce drugim najważniejszym ośrodkiem turystycznym w ogóle, jak i turystyki górskiej i sportów zimowych. Jaremcze, Worochta i Żabie uzyskały status uzdrowisk. Powstało tu wówczas wiele nowych stylowych pensjonatów, domów letniskowych, sanatoria, schroniska, lokale rozrywkowe, restauracje, kawiarnie i kina.

Na stacje kolejowe w Jaremczu i w Worochcie przyjeżdżały bezpośrednie pociągi ze Lwowa i Warszawy; tysiące warszawiaków spędzało tu wakacje. Ta popularność...

Spotkania z Adamem

Traktat ryski oddalił na nieokreśloną przyszłość szansę wybicia się Ukrainy na niepodległość; szansę stworzoną rezultatami I wojny światowej. Mało tego, cofał proces integracji i pogłębiania tożsamości narodowej Ukraińców. Przymusowa polonizacja rdzennej ludności Kresów Wschodnich II RP generowała wrogość do nowej władzy i w konsekwencji utrwalała skrajny nacjonalizm z silnym akcentem antypolskim. W obrębie USRR, natomiast, bezwzględne wdrażanie doktryny komunistycznej (z ludobójstwem przez głód jako karą za niepokorność!), wręcz zagrażało...

Na parę lat przed wojną przybył do Kijowa z wizytą car Mikołaj. Z natury rzeczy wizytę tę ignorowaliśmy na łamach „Dziennika Kijowskiego” jak tylko było można.  Między innymi uroczystościami miało się odbyć w słynnej operze kijowskiej gala przedstawienie.

Zaproszenie do loży dziennikarskiej otrzymał również „Dziennik”.

„Wiesz co - rzekł do mnie red. Zieliński - wybierz się jednak na tą galówkę A nuż coś się stanie”.

No, i stało się. Loża dziennikarska znajdowała się na pierw­szym piętrze...

15 października 1817 roku, zmarł Tadeusz Kościuszko (białorus. , lit. Tadas Kosciuška, ang. Thaddee Kosciusko), wielki bohater czterech narodów: polskiego, białoruskiego, litewskiego i amerykańskiego, człowiek renesansu.

Amerykanie uważają go za bohatera narodowego, jako że uczestniczył w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, toczącej się w latach 1775-1783. Dziewięć lat później brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej, zaś w 1794 r. był najwyższym Naczelnikiem Sił Zbrojnych w powstaniu, które od jego nazwiska nazywane jest powstaniem kościuszkowskim. Sprawy...

Znasz-li ten kraj


„Nowożeńcy” Fryderyk Pautsch (rodem z huculskiego Delatyna), 1910. Olej na płótnie.

Historię peregrynacji polskich pisarzy na Huculszczyznę rozpoczął i autorem pierwszego literackiego przekazu o Huculszczyźnie był w 1829 roku Władysław Wójcicki (1807-1879), folklorysta, historyk, edytor. W latach 1827-30 odbywał podróże po kraju w poszukiwaniu materiałów, związanych z obyczajami i obrzędami ludu. To zaprowadziło go również na Huculszczyznę, którą...

Spotkania z Adamem


„Rosja obiecuje, gdy jest do tego zmuszona, i nie dotrzymuje swych obietnic z chwilą, gdy ma po temu siłę” – Józef Piłsudski

Kształtowanie się granic i ustroju II RP było procesem długotrwałym, skomplikowanym i dla wielu Polaków dramatycznym. Szanse na niepodległość Polski stworzyła I wojna światowa, a następnie przewrót bolszewicki 1917 w Rosji oraz Rewolucja listopadowa* w Niemczech. Powodzenie rokowały dwie koncepcje,...

Spotkania z Adamem


Mapa Europy Środkowo-Wschodniej po traktacie pokojowym w Rydze

Polsko-sowieckie rokowania rozjemcze rozpoczęły się jeszcze w sierpniu 1920 roku w Mińsku, gdy niepodległość Polski była mocno zagrożona. Po klęsce bolszewików i tym samym uzyskaniu przez RP przewagi negocjacyjnej, rokowania przeniesiono na neutralny grunt - do Rygi (21 IX 1920). Polskę reprezentowali tak zwolennicy (Leon Wasilewski, Henryk Strasburger), jak i przeciwnicy realizacji idei Józefa Piłsudskiego, aby stworzyć antyrosyjską federację niepodległych państw,...

Znasz-li ten kraj


Obserwatorium na Popie Iwanie

Kosów, Kuty i Pistyń (obok Kołomyi) były w XIX w. ośrodkami powstawania, a następnie produkcji słynnej ceramiki pokuckiej. Za twórcę pokuckiego stylu w ceramice polskiej uważany jest Aleksander Bachmiński, działający w połowie XIX w., a także Tomasz i Petronela Nappowie z Kut i rodzina Sowickich z Kołomyi. Na przełomie XIX/XX w. głównym centrum garncarstwa artystycznego był Pistyń.

Na Huculszczyźnie urodziło się szereg znanych i zasłużonych Polaków, m.in.: Stanisław Jan Jabłonowski...

Znasz-li ten kraj

Na Huculszczyźnie Polacy mieszkali głównie na podgórzu czarnohorskim (miasteczka Kosów Huculski, Kuty, Jabłonów i Pistyń) i Gorganów (miasteczka Delatyn i Sołotwina).

Pierwszy polski kościół rzymskokatolicki został zbudowany na Huculszczyźnie w Kutach w XVI w., a parafie katolickie powstały tu, a właściwie tylko na jej północnych obrzeżach, poza jednym wyjątkiem, dopiero w XVIII w. lub później: w Sołotwinie przed 1666 rokiem, Kutach w 1727 roku, Kosowie Huculskim w 1740 roku, Jabłonowie w 1760 roku i Pistyniu w 1776 roku; dopiero w 1867 roku powstała parafia w Delatynie, a w XX w. zbudowano kościoły w...

Spotkania z Adamem

W bitwie warszawskiej straciło życie 4,5 tys. polskich żołnierzy, a 22 tys. zostało rannych; 10 tys. zaginęło bez wieści. Po stronie rosyjskiej dokładna liczba zabitych nie jest znana, przyjmuje się ok. 25 tys. poległych i ciężko rannych; do niewoli polskiej trafiło 60 tys., natomiast Niemcy internowali 45 tys. bolszewików.

Za klęskę wojsk rosyjskich w bitwie warszawskiej Tuchaczewski obciążał Józefa Stalina. Twierdził on słusznie, że dyrektywa Kamieniewa, dotycząca przekazania z Frontu Południowo-Zachodniego 1 Armii Konnej i 12 Armii pod jego rozkazy, została zablokowana właśnie przez Stalina. Inni,...

Odtwarzanie historii

15 lipca 2017 roku na Polach Grunwaldzkich - tak jak 607 lat temu - połączone siły polsko-litewskie z oddziałami ruskimi i czeskimi pokonały armię Zakonu Krzyżackiego. W inscenizacji bitwy wzięło udział ponad tysiąc rekonstruktorów z całej Europy, a ich zmagania obejrzało 75 tys. widzów.

W uroczystym apelu na Wzgórzu Pomnikowym, oprócz wojska, wzięło udział blisko 1,3 tys. harcerzy - uczestników Zlotu Grunwaldzkiego, który jest największą doroczną letnią imprezą harcerską. Zlot Wspólnoty Drużyn Grunwaldzkich odbywał się pod hasłem "Będąc harcerzem jesteś rycerzem", a jego...

Znasz-li ten kraj

Jeszcze w momencie wybuchu I wojny światowej Huculi nie byli grupą etniczną o wyraźnie określonej świadomości narodowej. Pamiętać jednak należy, iż zarówno język (dialekt ukraiński) oraz przynależność do Kościoła grekokatolickiego (unickiego) w naturalny sposób łączyły ich z resztą Ukraińców, zamieszkujących Galicję Wschodnią.

Pomimo to w okresie galicyjskim, czyli panowania austriackiego w latach 1772-1914/1918, Huculi nie brali praktycznie żadnego udziału w rozwijającym się wówczas narodowym ruchu ukraińskim, który pierwotnie dążył jedynie do...

Spotkania z Adamem


Towarzysząca bolszewickiej agresji prymitywna propaganda, mająca wsączyć w tych „których dręczy głód” nienawiść do „panów”, nie odniosła zamierzonego skutku. Reprodukcja bolszewickiego plakatu propagandowego,...

Tak było

27 kwietnia 2017 w Narodowej Bibliotece Historycznej Ukrainy odbyła się prezentacja książek Andrija Amonsa weterana organów prokuratury,  pułkownika w st. sp., członka międzypaństwowej komisji badającej ofiary  totalitaryzmu, członka komisji Rady Miejskiej m. Kijowa  ds. przywrócenia praw zrehabilitowanym. Prezentacja odbyła się w związku z 80. rocznicą rozpoczęcia masowych represji politycznych na Ukrainie i upamiętnienia ofiar Wielkiego Terroru 1937-1938.

A. Amons przypomniał tragiczne karty historii naszego narodu - 1937 - 1938 lat – opowiedział o czasach „Wielkiej Czystki”, jaka ogarnęła cały...

Nowa szansa ?


Orędownik powstania federacji narodów słowiańskich książę Adam Jerzy Czartoryski

W okresie ostatnich dwu stuleci polscy działacze społeczni i polityczni wielokrotnie zwracali się do idei politycznej, zakładającej utworzenie sojuszu państw Europy Centralnej i Wschodniej, do której miałby należeć obszar pomiędzy Morzem Bałtyckim a Czarnym. Podstawą do zaistnienia tej idei stało rozumienie, że w pojedynkę żaden z narodów regionu nie wytrwa w przeciwstawieniu agresji...

Spotkania z Adamem


Polskie pozycje pod Miłosną, sierpień 1920

Dla Naczelnika odrodzonej Polski, Józefa Piłsudskiego, słusznie przewidującego, że po uporaniu się z „białymi” bolszewicy zmasują swe siły przeciw Polsce, pilnym celem politycznym stało się rozpoczęcie realizowania swojego głównego celu życia, jakim miało być doprowadzenie do zaistnienia federacji państw narodowych w Międzymorzu Bałtycko - Czarnomorskim od Estonii po Naddniestrze. Piłsudski był przekonany, że bezpieczeństwo Polski leżącej pomiędzy wrogimi dla niej od...

Osobistości

Generał Władysław Anders urodził się 11 sierpnia 1892 roku w Błoniu koło Kutna, zmarł - 12 maja 1970 r. Polski generał z okresu II wojny światowej, wybitny dowódca 2 Korpusu Polskiego, uczestnik kampanii włoskiej i bitwy pod Monte Cassino. Sprawował również funkcję Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Generał był dwukrotnie żonaty. Z pierwszego małżeństwa z Ireną-Marią Jordan-Krąkowską urodziła się córka Anna, autor książki wspomnień „Mój ojciec generał Anders” i syn Jerzy. Jego drugą żoną była...

Spotkania z Adamem


Manifestacja mieszkańców Wilna po zajęciu miasta przez Wojsko Polskie (1919 r.)

Z początkiem marca 1919 r. polskie zgrupowania pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego zmieniły taktykę obronną na akcje zaczepne. W ich wyniku opanowały na wschodzie Słonim i Pińsk, a na północy dotarły pod Lidę, gdzie zatrzymały się na kilka tygodni dla przygotowania – zgodnie z wolą Józefa Piłsudskiego – zdecydowanej ofensywy w północno-wschodnim teatrze działań...

Znasz-li ten kraj

„Już od IX wieku pasterze z Wołoszczyzny (także mołdawscy i węgierscy z Karpat południowych) wraz z rodzinami i stadami owiec i kóz posuwali się górami i wzdłuż nich w poszukiwaniu pastwisk, dochodząc niemal do Tatr. Prawosławna wspólnota religijna obu grup doprowadziła do zlania się ich i wytworzenia jednego narzecza opartego na języku ruskim z domieszką wołoską i polską. Ślady pochodzenia wołoskiego znaleźć można w nazwach miejscowości i gór, nazwach pospolitych, architekturze, strojach ludowych. W XII w. monumentalny łańcuch Czarnohory i jej podnóży należał do Rusi...

Ex libris


Okładka książki Serhija Segedy „Hetmańskie mogiły na Ukrainie” Uniwersytet Szczeciński, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Humanistycznego „Minerwa”, ss.447

Ludzie zawsze szanowali mogiły (groby) swoich przodków, przywódców, kapłanów, bohaterów, mędrców, naukowców, artystów itd., budując w miejscach ich pochówków majestatyczne kompleksy memorialne...

Spotkania z Adamem


Defilada oddziałów Armii Czerwonej. Charków 1919

Dla zrozumienia i sprawiedliwej oceny polsko-ukraińskich relacji w czasie wybijania się na niepodległość po I wojnie światowej, konieczne jest ich postrzeganie w kontekście nie tylko skomplikowanych relacji między państwami Europy z ich sfrustrowanymi powojenną biedą obywatelami, ale także (a właściwie przede wszystkim) w odniesieniu do zagrożenia ze strony rosyjskiego bolszewizmu, a ściślej doktryny „rewolucji z zewnątrz”.

Jak wiemy, intencją polityczną...

Krótka historia zapomnianego króla


Król Aleksander Jagiellończyk w senacie

Za panowania Aleksandra Jagiellończyka została ustanowiona konstytucja Nihil novi, która zakładała, że król nie może nic postanowić bez zgody izby poselskiej i senatu. I to właściwie wszystko, co pamiętamy najbardziej z okresu jego panowania.

Aleksander Jagiellończyk był ostatnim wielkim księciem litewskim, który znał język litewski. Dbał o rozwój stołecznego Wilna oraz zapewnił Wielkiemu Księstwu Litewskiemu samodzielność w prowadzeniu polityki zagranicznej. Jego...

Dziennik Kijowski