Dziś: piątek,
19 października 2018 roku.
Przegląd do nr 577 – październik 2018 r.
Kultura
Senat krakowskiej ASP ustanowił rok 2018 Rokiem Juliana Fałata
MALARSTWO POLSKIE. Julian Fałat


Z Litwy (w drodze), 1890. Akwarela, gwasz, papier

Wraz z impresjonistycznymi inspiracjami w obrazach z lat 90. odkrywane są japońskie schematy kompozycyjne – asymetryczne kadrowanie, duże połacie aktywnej „pustej” przestrzeni oraz znacznie czarnych detali (zaprzęgi w drodze

Malarz, akwarelista i rysownik, czołowy reprezentant malarstwa pejzażowego i rodzajowego, przedstawiciel starszej generacji Młodej Polski. Wykształcony w Krakowie i Monachium, odbył wiele artystycznych podróży w tym i podróż dookoła świata. W 1866 przebywał u Radziwiłłów w Nieświeżu, 1886-95 pracował w Berlinie na dworze przyszłego cesarza Wilhelma II. W 1895 został dyrektorem krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, w 1900 zreorganizował ją do rangi akademii.

Wierny realizmowi, wzbogaconemu o doświadczenia impresjonizmu, pozostawał bliski tradycji polskiego malarstwa krajobrazowego. Rozpocząwszy od scen z polowań nieświeżskich, które dały mu wieloletni i wiodący zasób motywów, poprzez studia lasów, rozlewisk, ośnieżonych potoków z Litwy i Polesia, w późniejszym okresie malował krajobrazy z Beskidu Śląskiego, z elementami rodzimej architektury.

Urodził się 165 lat temu - 30 lipca 1853 we wsi Tuligłowy na terenie dzisiejszej Ukrainy, jako piąte dziecko wiejskiego organisty Kazimierza Fałata, ale wszyscy trzej synowie zdobyli wykształcenie: Józef został księdzem, Stanisław prawnikiem, on - malarzem.

Dzieciństwo upłynęło mu na pasaniu gęsi i krów, nie chciał się uczyć, nie znosił szkoły.  Za to potrafił malować. Z trudem dostał się na studia do Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, jednak je przerwał - cierpiąc głód i biedę. Co ciekawe, właśnie brak pieniędzy zmusił go do zainteresowania akwarelami, na farby olejne nie było go stać. Osiągnął taką biegłość w uprawianiu tej techniki, że nieraz uzyskiwał efekt zbliżony do malarstwa olejnego.

Z czasem posługiwał się techniką olejną, gwaszem, pastelem, najchętniej jednak akwarelą. Wirtuozeria, wrażliwość na kolor, umiejętność oddania najsubtelniejszych zjawisk barwy i światła pozwalają zaliczyć go do najwybitniejszych polskich akwarelistów. Przez ostatnie 20 lat życia mieszkał z żoną (hrabianką spokrewnioną z Habsburgami) w Bystrej Śląskiej. Jego dom w górach (dziś muzeum) nazywany jest Fałatówką, gdzie często bywali Paderewski, Makuszyński, Sikorski.

Autoportret 1910


Oszczepnicy
1890. Gwasz
Fałat zasłynął jako malarz scen myśliwskich rozgrywających się najczęściej w zimowej scenerii Scena zasadzki na niedźwiedzia na radziwiłłowskich łowach


Zbieranie chmielu,1884.Akwarela na papierze
Jedna z prac z okresu, kiedy latem artysta wyjeżdżał na Żmudź i na Litwę


Krakowianki
przed lustrem, 1903. Akwarela na papierze.
To jeden z obrazów stworzony podczas 14-letniego pełnienia przez artystę funkcji dyrektora Szkoły, a następnie Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie To jemu Akademia zawdzięcza reformy wnoszące powiew modernizmu w mury skostniałej instytucji rządzonej dotychczas przez Matejkę


Portret pułkownika Władysława Sikorskiego, 1917. Akwarela na papierze
Ponad sześćdziesięcioletni Fałat nie mógł zostać żołnierzem Legionów, ale latem 1916 r. zgłosił się na front wołyński jako malarz wojenny. Razem z nim stawił się leciwy już Leon Wyczółkowski. Fałat tworzył wówczas akwarele patriotyczne, m.in.: „Ognisko obozowe na Wołyniu”, „Jeńcy przed Komendą w Legionowie”, ”Schrony pod Wołczeckiem”, a także portrety wybitnych dowódców


Polowanie cesarskie w Hubertusstock, 1899. Akwarela, karton
Jedna z licznych prac, które Fałat wykonał będąc nadwornym malarzem scen myśliwskich w czasie blisko dziesięcioletniego pobytu w Berlinie na zaproszenie cesarza Wilhelma II (od 1886). Wiele prac artysty powstało w Hubertusstock, gdzie w tutejszych lasach w okolicach jeziora Werelinsee, położonych na północny wschód od Berlina, odbywały się coroczne cesarskie polowania.


Zaloty myśliwca, 1890. Gwasz
Żar w oczach mężczyzny i figlarne spojrzenie ubranej w ludowy strój urodziwej dzieweczki. Artysta wiadomym tylko sobie sposobem oddał na ich twarzach ten rodzaj emocji


Zaślubiny z morzem, 1926. Akwarela
11 lutego 1920 roku, ostatni żołnierze niemieccy opuścili Gdańsk. Dzień wcześniej Gen. Haller wraz z ministrem spraw wewnętrznych Stanisławem Wojciechowskim oraz nową administracją Województwa Pomorskiego przybył do Pucka, gdzie dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem.
Praca przedstawia moment, którego artysta był świadkiem, kiedy poświęconą wcześniej banderę wciągnięto na maszt i wszyscy obecni, jakby oddają jej salut, w tym i mityczne postacie morskich bogów


Kobiety przy pracach jesiennych
Kraina dzieciństwa Fałata to wyjątkowo malowniczy zakątek Galicji - pagórki, urokliwe dolinki, bagna, oczerety. I do tych idyllicznych krajobrazów, przesłaniających biedę galicyjską artysta często sięga w swych dziełach


Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України