Dziś: piątek,
19 października 2018 roku.
Przegląd do nr 577 – październik 2018 r.
Kościół
Święty, którego wspomnienie liturgiczne obchodzimy 17 sierpnia
Stąpał po Kijowie


Św. Jacek Odrowąż († 1257)

Wśród 140 figur świętych, umieszczonych na kolumnadzie Berniniego w Rzymie wokół Placu św. Piotra znajduje się rzeźba przedstawiająca jedynego Polaka - św. Jacka Odrowąża.

Warto też zaznaczyć, że życiorys tego żarliwego kapłana i misjonarza, wielkiego zdobywcy dusz, siewcy klasztorów powiązany jest z Kijowem.

Przyszły Apostoł Północy urodził się pod koniec XII wieku w Kamieniu Śląskim na Opolszczyźnie. Był spadkobiercą możnego rodu rycerskiego o pochodzeniu morawsko-śląskim pieczętującego się herbem Odrowąż.

Święty Jacek Odrowąż i jego towarzysze byli pierwszymi dominikanami w Polsce. Ewangelizował ludność Karyntii, Moraw, Czech, Polski i Prus.

Jak podają kroniki jesienią 1228 roku Jacek Odrowąż wraz ze swoim bratem Czesławem oraz zakonnymi braćmi Godynem, Florianem i Benedyktem udali się na Ruś, w kierunku Kijowa. Dotarłszy do Kijowa założyli tam klasztor dominikański przy kościele Najświętszej Maryi Panny za pozwoleniem Włodzimierza Rurykowicza księcia kijowskiego, pojednanego z Kościołem przez św. Jacka, który to wyleczył córkę księcia kijowskiego, czym pozyskał jego przychylność i zgodę na prowadzenie działalności duszpasterskiej. Przypomnieć warto, że były to czasy, gdy Polska i Ruś z jednej strony dokonywały na siebie incydentalnych najazdów łupieskich, a z drugiej – Piastowie i Rurykowicze często zawierali między sobą małżeństwa dynastyczne, mające służyć osiąganiu władzy politycznej


Kijów. Panorama Podołu z kijowską szkołą bracką, klasztorami bernardynów i dominikanów, około 1651 r. (rys.
Abrahama van Westerfelda)

Wspomniany klasztor i kościół NMP stał w okolicy współczesnej dzielnicy Obołoń - w tamtych czasach miejscowości za Padołem, pomiędzy Dnieprem i górą Szczekowicą.

Ksiądz Piotr Skarga tak to napisał o ówczesnych poczynaniach misjonarza: „A sam Jacek św. umyślił się na wschód słońca udać między odszczepieńce i do Kijowa szczepy kazania swego i słodkiej nauki Chrystusowej puścił".

Nie wykluczone, że na polecenie papieża Grzegorza IX Jacek Odrowąż badał możliwość ustanowienia na Rusi biskupa łacińskiego. Stąd też po pewnym czasie Jacek wyruszył na Zadnieprze do Czernichowa, zatem na Białoruś do Smoleńska, a być może i dowędrował nawet do Moskwy.

Na Rusi Jacek prawdopodobnie mógł przebywać aż do 1233 roku, choć nie było go już tam, gdy dominikanie zostali wysiedleni z Kijowa wskutek wrogiego nastawienia duchowieństwa schizmatyckiego i zatargu księcia kijowskiego Włodzimierza Rurykowicza z księciem Michałem z Czernihowa. Misjonarz wrócił w tym czasie z podróży misyjnej do Krakowa, skąd wkrótce wyruszył do Prus.


Fresk zatytułowany „Cud św. Jacka” autorstwa włoskiego malarza Ventury Salimbeniego. Przedstawia on wskrzeszenie chłopca, który utopił się w rzece. Malowidło znajduje się w sieneńskim kościele Ducha Świętego
 

Z czasem Jacek jeszcze raz odważył się zapuścić na Ukrainę – i podobno przez trzy lata pracował w samym Kijowie, a przed samym najazdem tatarskim przy klasztorze Dominikanów założył szkołę, do której uczęszczały dzieci miejscowych katolików. Dominikanie w Kijowie mieli już swoich parafian głównie Niemców, Polaków i Włochów, a nieco później również Ormian unitów. Niestety ten pobyt Jacka zbiegł się z najazdem Tatarów, którzy to spalili zarówno kwartał niemiecki z kościołem Marii Panny, jak i drewniany klasztor dominikanów.

Według legendy, którą przekazują wszyscy autorzy katoliccy, podczas oblężenia Kijowa przez ordy Batu-chana Jacek z braćmi, uciekając z miasta uniósł z płonącego kościoła monstrancję oraz ciężką figurę Najświętszej Marii Panny (tak właśnie najczęściej przedstawiają go wizerunki) i przeprawił się przez Dniepr.

Uważa się, że figurę zabrał do Przemyśla albo do Lwowa, gdzie znajduje się ona do dziś. Lwowscy dominikanie dowodzili, że rzeźba ta była właśnie u nich.

Kult Jacka i Matki Bożej odrodził się w Kijowie w XIV wieku, kiedy dominikanie powrócili do miasta. W roku 1648 podczas powstania Chmielnickiego, dominikanów wygnano z miasta a pozostałe niezniszczone budynki przyklasztorne zostały przez władze carskie przekazane dla Monasteru Florowskiego.

Oprac. Stanisław PANTELUK

Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України