Dziś: czwartek,
22 listopada 2018 roku.
Przegląd do nr 579 – listopad 2018 r.
Historia
Z OKAZJI 100. ROCZNICY NIEPODLEGŁOŚCI POLSKI
Mędrzec z brzegu Zatoki Neapolitańskiej

SYLWETKI WYBITNYCH DZIAŁACZY KULTURY POLSKIEJ

Dla większości Polaków decyzje podjęte na Konferencji w Jałcie wywołały szok. Rozgoryczenie było nawet nieraz większe niż w momentach zdradzieckiej zbrojnej napaści Armii Czerwonej na Polskę 17 września 1939 r., czy chociażby reakcji na wspólne faszystowsko-radzieckie defilady w Brześciu i Krakowie. Zwycięzcy okazali się porzuconymi przez sojuszników i wielu Polaków nie chciało wracać do socjalistycznej Polski.

Wśród takich był i ​​Gustaw Herling-Grudziński. Miał za sobą doświadczenia z więzień w Witebsku, Leningradzie, Wołogdzie. Pamiętał doskonale rzeczywistość obozową łagru w Jercewie. Pamiętał pokos śmierci pod Monte Cassino. Ale wojna odeszła w przeszłość.  Różnie na to reagowano. Niektórzy popadali w pijaństwo, inni znaleźli wyjście w biznesie, a on wraz z Jerzym Giedroyciem utworzył Instytut Literatury i miesięcznik "Kultura", który od 1947 roku regularnie pojawiał się na Zachodzie, mówiąc prawdę o świecie.

W 1951 roku w Londynie 30-letni autor wydaje po angielsku powieść "Inny świat” z przedmową Bertranda Russella, w której ten pisze, między innymi: "... wśród wielu książek, które czytałem na temat ofiar sowieckich więzień i obozów, opowieść Gustava Herlinga wywarła na mnie największe wrażenie”.

W 1953 roku książka została wydana po polsku i następnie była wielokrotnie wydawana ponownie. Istnieje rosyjskie tłumaczenie Natalii Gorbaniewskiej - w 1991 roku wydawnictwo «ПРОГРЕСС» nakładem 50 tysięcy egzemplarzy wydrukowała książkę zatytułowaną «Иной мир», lecz książka przeszła niezauważona i praktycznie dziś nie jest znana.

W 1955 roku, po Londynie i Monako, Grudziński osiadł na stałe we Włoszech do Neapolu, gdzie poślubił córkę Benedetta Croce Lidię. Tutaj tworzy on swoje słynne "Dzienniki pisane nocą" zawierające klasyczne zapisy dziennikowe obok esejów poświęconych sztuce i komentarzy politycznych, jak i inne prace z czasem przetłumaczone na 14 języków.

W Towarzystwie Kultury Polskiej w Charkowie jest kilka książek Grudzińskiego, a mianowicie: "Czas cienia", w której to rozdziały zatytułowane "Siedem zgonów M. Gorkiego", "Izaak Babel", "Psi człowiek lub sukinsynologia", "Wilczy wiek" i inne. Budzą największe zainteresowanie u naszego czytelnika, ponieważ przekazują oryginalne postrzeganie postaci Mandelsztama, Bułhakowa, Płatonowa i Sołżenicyna.

Książka "Sześć medalionów i srebrne szkatułka" nie tylko opowiada o miastach Parma i Siena, ale także tworzy werbalne portrety włoskich artystów. Ostatnim dziełem Grudzińskiego była książka "Najkrótszy przewodnik po samym sobie" licząca 146 stron, złożonych z aforystycznych i krótkich wypowiedzi Mistrza (nb. przetłumaczona na rosyjski i czekająca
na swego wydawcę).

Począwszy od 1998 roku Grudziński nieraz odwiedzał Ojczyznę, gdzie
przyznano mu stopnie doktora Honoris Causa uniwersytetów w Lublinie, Poznaniu i Krakowie i gdzie staje się jednym z najbardziej czytanych pisarzy w Polsce.

Był jednym z najwybitniejszych pisarzy polskich XX wieku, obierającym za przedmiot swego pisarstwa opór stawiany przez człowieka różnorodnym postaciom nicości (totalitaryzmom, religijnemu zwątpieniu, poczuciu egzystencjalnego osamotnienia, instrumentalizacji życia).

Jego twórczość to literatura wysokiej jakości, to sztafeta przekazująca młodzieży

prawdziwy patriotyzm i niezależny pogląd na temat otaczającego ją świata.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego.

Walenty IWCZENKO (Charków)

Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України