Dziś: niedziela,
12 lipca 2020 roku.
Przegląd do nr 619 – lipiec 2020 r.
Edukacja
Polsko-ukraińska homonimia i paronimia
PUŁAPKI JĘZYKOWE

Słownictwo języka ukraińskiego różni się od polskiego tylko na 30%.  Ponadto, język polski wydaje się łatwym dla Ukraińców, ale to tylko na pierwszy rzut oka.

Homonimia i paronimia międzyjęzykowa stanowią przeszkodę podczas przekazu tekstu z jednego języka na drugi i nierzadko staje się przyczyną niezrozumienia przy komunikowaniu się ludzi. Czasami takie błędy powodują sytuacji komiczne. Żeby nie być źle zrozumianym przez rodowitych Polaków trzeba poznać językowe pułapki.

A takimi są sytuacje, kiedy wyrazy w różnych językach wykazują podobną lub nawet identyczną formę dźwiękową, natomiast różnią się pod względem znaczenia.

Czemu możemy zetknąć się z nieporozumieniami?  

Otóż powstanie par międzyjęzykowych homonimów i paronimów języków polskiego i ukraińskiego spowodowane jest tym, że wyrazy te mając często wspólne praindoeuropejskie lub prasłowiańskie źródło pochodzenia, w procesie rozwoju zachowały swoje podobne brzmienie, ale rozeszły się w znaczeniu leksykalnym.

Jestem pewna, że wszyscy słyszeli w języku polskim słowa o brzmieniu identycznym lub podobnym do słów języka ukraińskiego. Ale nie wszyscy możemy odróżnić właściwe polskie znaczenie słowa z niewłaściwą polszczyźnie ukraińską interpretacją.

Spójrzmy na niektóre przykłady:

Polskie słowo «dzierżawa» przekładamy na ukraiński jako «аренда», natomiast ukraińskie słowo «держава» przekładamy na polski jako „państwo”. (Dzierżawa lokalu mieszkalnego).

Polskie  słowo „drużyna” to ukraińskie «команда», kiedy ukraińskie «дружина» to po polsku „żona”. (Drużyna hokejowa, ale kochana żona).

Polskie słowo „czaszka” znaczy kościec głowy, co przetłumaczymy jako «череп», natomiast ukraińskie słowo «чашка» po polsku będzie «filiżanka albo kubek». (Czaszka człowieka, filiżanka kawy).

Polskie słowo „magazyn” znaczy w języku ukraińskim «сховище», ale ukraińskie słowo «магазин» po polsku będzie „sklep”. (Magazyn danych, sklep internetowy).

Ukraińskie słowo «матка» po polsku znaczy „narząd rodny”, ale polskie słowo „matka” znaczy „kobieta mająca dziecko”, co w języku ukraińskim będzie «мати». (Jaka matka, taka córka).

Po polsku „zawód” tłumaczymy jako «професія», natomiast ukraińskie podobne słowo «завод» po polsku będzie „fabryka albo zakład”. (Fabryka chemiczna, ale z zawodu jestem lekarzem).

Ukraińskie słowo «урок» po polsku będzie „lekcja”. Polski „urok” znaczy «czar». (Piorunujący urok)

Ukraińskie słowo «гроза» w polskim języku odpowiada słowu „burza”, ale polskie słowo „groza” znaczy „uczucie lęku”, сo odpowiada ukraińskiemu «загроза». (Burza się skończyła, uczucie grozy i niebezpieczeństwa).

To tylko znikoma część bardzo podobnych słów w naszym językach. Najczęściej słowa takie mają jednak w ogóle różne znaczenie, ale podobne brzmienie.

Polska dla nas jest krajem najbardziej atrakcyjnym do nawiązania kontaktów jak międzyludzkich, tak i biznesowych, powoduje to zwiększenie zainteresowania nauczaniem się języka polskiego. Aczkolwiek nierzadko z powodu bliskości języków możemy się znaleźć w nieprzyjemnej sytuacji  w toku porozumiewania się z native speakerami, czyli rodzimymi użytkownikami języka polskiego.

Tak, język polski ma podobieństwo do języka ukraińskiego, i nic w tym dziwnego, bo języki te należą do rodziny języków słowiańskich. Ale język polski, jak i każdy inny ma swoje swoiste unikatowe zmyłki. A zatem starajmy się nie powielać ślepo struktury znane nam z języka ukraińskiego, zadbajmy o obcowanie z rodzimymi użytkownikami języka polskiego, gdyż każdy kontakt z żywym językiem jest naprawdę ważny.

Anna JUZEPOLSKA

Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України