{"id":10107,"date":"2026-02-16T20:24:07","date_gmt":"2026-02-16T18:24:07","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=10107"},"modified":"2026-02-16T20:24:07","modified_gmt":"2026-02-16T18:24:07","slug":"konrad-mikolaj-rumszewicz-kijowski-okulista-ktory-wzbogacil-swiatowa-nauke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/konrad-mikolaj-rumszewicz-kijowski-okulista-ktory-wzbogacil-swiatowa-nauke\/","title":{"rendered":"Konrad Miko\u0142aj Rumszewicz: kijowski okulista, kt\u00f3ry wzbogaci\u0142 \u015bwiatow\u0105 nauk\u0119"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Konrad Miko\u0142aj Rumszewicz – wybitny okulista, doktor nauk medycznych i Dzia\u0142aj\u0105cy Radca Stanu – ca\u0142e \u017cycie zawodowe zwi\u0105za\u0142 z Kijowem. Autor ponad 90 prac naukowych, kierownik oddzia\u0142u okulistycznego Kijowskiego Szpitala Wojskowego, starszy lekarz okr\u0119gu wojskowego, prezes Polskiego Towarzystwa Lekarskiego oraz opiekun kijowskich przytu\u0142k\u00f3w dla dzieci – \u0142\u0105czy\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukow\u0105, s\u0142u\u017cb\u0119 publiczn\u0105 i g\u0142\u0119boki humanizm.<\/p>\n

Jego nazwisko brzmi dzi\u015b niczym historyczny szept z ko\u0144ca XIX wieku – Konrad Miko\u0142aj Rumszewicz (1850\u20131927). W zbiorowej pami\u0119ci niemal zagin\u0105\u0142, jednak w historii \u015bwiatowej okulistyki pozostawi\u0142 \u015blad godny urz\u0119dnika w randze genera\u0142a.<\/p>\n

Stare ksi\u0119gi s\u0142u\u017cbowe ukazuj\u0105 go jako cz\u0142owieka o wysokiej pozycji w strukturach Imperium: \u201eRUMSZEWICZ Konrad (Kondratij) Miko\u0142ajewicz, ur. 1850. Dzia\u0142aj\u0105cy Radca Stanu od 1907. Lekarz. Opiekun przytu\u0142k\u00f3w dzieci\u0119cych\u201d. Brzmi to sucho, niczym kartka archiwalna datowana na 1 marca 1916 roku. Jednak za tymi kilkoma wierszami kryje si\u0119 los uczonego, lekarza i spo\u0142ecznika, kt\u00f3ry dla Kijowa znaczy\u0142 znacznie wi\u0119cej ni\u017c wynika to z tytu\u0142u \u201eDzia\u0142aj\u0105cego Radcy Stanu\u201d.<\/p>\n

Urodzony 26 listopada 1850 r. w Winnicy, w rodzinie lekarza J\u00f3zefa Rumszewicza, wcze\u015bnie zwi\u0105za\u0142 swoje \u017cycie z medycyn\u0105. Po uko\u0144czeniu gimnazjum w Kamie\u0144cu Podolskim w 1868 r. rozpocz\u0105\u0142 studia na Uniwersytecie \u015bw. W\u0142odzimierza w Kijowie. Jako stypendysta rz\u0105dowy wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowymi wynikami, a po uzyskaniu dyplomu w 1874 r. zosta\u0142 polecony jako kandydat na katedr\u0119. Jego nauczycielem by\u0142 prof. Aleksandr Iwanow – znany badacz histologii oka.<\/p>\n

Kij\u00f3w sta\u0142 si\u0119 dla Rumszewicza nie tylko miejscem nauki, lecz tak\u017ce jego przeznaczeniem. Tu dojrzewa\u0142 jako lekarz, tu rozwija\u0142 si\u0119 jako uczony i tu ostatecznie pozosta\u0142 na zawsze. W latach 1877\u20131879 kierowa\u0142 oddzia\u0142em okulistycznym Kijowskiego Szpitala Wojskowego. M\u0142ody lekarz s\u0142yn\u0105\u0142 z precyzji, spokoju i umiej\u0119tno\u015bci podejmowania decyzji w najtrudniejszych sytuacjach klinicznych.<\/p>\n

W 1880 roku uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora medycyny, broni\u0105c na Uniwersytecie Charkowskim rozprawy \u201ePrzyczynek do nauki o rozwoju oka\u201d. Praca ta sta\u0142a si\u0119 jednym z pierwszych na terenie Ukrainy gruntownych opis\u00f3w embrionalnego rozwoju oka – Rumszewicz wykaza\u0142 si\u0119 w niej wyj\u0105tkow\u0105 wnikliwo\u015bci\u0105 i doskona\u0142\u0105 znajomo\u015bci\u0105 mikrostruktury tkanek.<\/p>\n

W 1885 roku otrzyma\u0142 tytu\u0142 prywatnego docenta okulistyki na Uniwersytecie Charkowskim, jednak g\u0142\u00f3wn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 kontynuowa\u0142 w Kijowie: w klinice chor\u00f3b oczu, szpitalach wojskowych, zak\u0142adach \u017ce\u0144skich, a tak\u017ce jako konsultant szpitali kolejowych. Jego ogromne do\u015bwiadczenie kliniczne oraz przenikliwe obserwacje naukowe sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 dziesi\u0105tek publikacji, kt\u00f3re szybko znalaz\u0142y odbiorc\u00f3w w\u015br\u00f3d lekarzy w Polsce, Imperium Rosyjskim i Europie.<\/p>\n

W 1907 roku jego wieloletnia s\u0142u\u017cba zosta\u0142a doceniona – otrzyma\u0142 rang\u0119 Rzeczywistego Radcy Stanu, r\u00f3wnowa\u017cn\u0105 stopniowi genera\u0142a-majora w wojsku. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce zosta\u0142 \u201eGenera\u0142em Oka\u201d.<\/p>\n

Rumszewicz publikowa\u0142 prace obejmuj\u0105ce szeroki zakres temat\u00f3w: od \u0142agodnych guz\u00f3w i wrodzonej jaskry po objawy ki\u0142y i gru\u017alicy oka. By\u0142 nie tylko naukowcem, lecz tak\u017ce aktywnym dzia\u0142aczem kijowskiego \u015brodowiska medycznego. O rzadkim talencie \u0142\u0105czenia pracy lekarza z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 wspominali jego wsp\u00f3\u0142cze\u015bni.<\/p>\n

W 1890 roku odszed\u0142 ze s\u0142u\u017cby wojskowej, ale jego praca dla Kijowa tylko nabra\u0142a rozmachu. Zosta\u0142 dyrektorem ochronki dzieci\u0119cej Aleksandryjskiej Opieki i sprawowa\u0142 opiek\u0119 nad miejskimi ochronkami, co potwierdzaj\u0105 dokumenty z 1916 roku. W tej roli \u0142\u0105czy\u0142 sw\u00f3j wysoki status urz\u0119dniczy z g\u0142\u0119boko humanistycznym podej\u015bciem lekarza oddanego s\u0142u\u017cbie ludziom.<\/p>\n

W 1904 roku wybrano go na wiceprezesa nowo utworzonego Kijowskiego Towarzystwa Lekarzy Okulist\u00f3w, a w 1907 roku – na prezesa Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Kijowie, zrzeszaj\u0105cego polskich medyk\u00f3w pracuj\u0105cych w mie\u015bcie.<\/p>\n

Cieszy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c uznaniem w Europie: by\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego, honorowym cz\u0142onkiem Krakowskiego Towarzystwa Lekarskiego oraz nale\u017ca\u0142 do Wydzia\u0142u Medycznego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk w Poznaniu.<\/p>\n

Znano go jako cz\u0142owieka niezwykle hojnego. Rumszewicz zbiera\u0142 fundusze na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja w Kijowie, wspiera\u0142 ochronki i plac\u00f3wki edukacyjne. W dokumentach z 1916 roku odnotowano go jako opiekuna ochronki dzieci\u0119cej, lekarza i honorowego dzia\u0142acza miasta.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej, gdy pojawi\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 powrotu polskich lekarzy do ojczyzny, zaproponowano mu obj\u0119cie katedry okulistyki w Wilnie. Odm\u00f3wi\u0142 jednak, obawiaj\u0105c si\u0119 utraty maj\u0105tku w Kijowie.<\/p>\n

Tragicznie okaza\u0142o si\u0119 to decyzj\u0105, kt\u00f3ra zawa\u017cy\u0142a na ostatnich latach jego \u017cycia. Nowa rzeczywisto\u015b\u0107 polityczna pozbawi\u0142a go wszystkiego: maj\u0105tek skonfiskowano, a sam Rumszewicz \u017cy\u0142 w ub\u00f3stwie i ci\u0105g\u0142ym strachu przed aresztowaniem.<\/p>\n

Konrad Miko\u0142aj Rumszewicz zmar\u0142 11 pa\u017adziernika 1927 roku w Kijowie, w wieku 76 lat. Pozostawi\u0142 \u017con\u0119 oraz syna – studenta medycyny, kt\u00f3ry, jak wspominano, kontynuowa\u0142 dzie\u0142o ojca. Pozostawi\u0142 r\u00f3wnie\u017c ogromne dziedzictwo naukowe, na trwa\u0142e wpisane w histori\u0119 Kijowa, miasta, kt\u00f3re kocha\u0142 ponad wszystko.<\/p>\n

Dzi\u015b imi\u0119 Konrada Rumszewicza pozostaje niemal zapomniane poza w\u0105skimi kr\u0119gami historyczno-medycznymi. Jednak jego posta\u0107 zas\u0142uguje na ponowne odkrycie – zar\u00f3wno w Polsce, jak i w Ukrainie. Jest symbolem wsp\u00f3lnej tradycji naukowej, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142a narody jeszcze przed powstaniem wsp\u00f3\u0142czesnych granic. W jego biografii spotykaj\u0105 si\u0119 polski duch i kijowska ziemia, na kt\u00f3rej rozwija\u0142a si\u0119 polska nauka.<\/p>\n

Jego \u017cycie by\u0142o ciche, pozbawione g\u0142o\u015bnych triumf\u00f3w. Lecz w ciszy jego gabinetu, w\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017cek i mikroskop\u00f3w, rodzi\u0142a si\u0119 przysz\u0142o\u015b\u0107 okulistyki – dlatego jego imi\u0119, cho\u0107 dzi\u015b rzadko wypowiadane, nale\u017cy do tych, kt\u00f3re nie powinny znikn\u0105\u0107 z pami\u0119ci.<\/p>\n

Nataliia TYCHONCZUK<\/strong><\/p>\n

Materia\u0142 powsta\u0142 przy wsparciu firmy Polpharma w ramach projektu \u201ePami\u0119\u0107, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy: lekarze polskiego pochodzenia w historii Kijowa\u201d, kt\u00f3ry odkrywa nazwiska i ma\u0142o znane karty wsp\u00f3lnego medycznego dziedzictwa Ukrainy i Polski.<\/em><\/p>\n

Polpharma – najwi\u0119kszy producent lek\u00f3w w Polsce, z ponad 90-letni\u0105 histori\u0105. Od ponad 20 lat firma dzia\u0142a w Ukrainie, maj\u0105c w portfolio ponad 600 lek\u00f3wrecepturowych i dost\u0119pnych bez recepty – w tym do leczenia chor\u00f3b kardiologicznych, neurologicznych i okulistycznych.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Konrad Miko\u0142aj Rumszewicz – wybitny okulista, doktor nauk medycznych i Dzia\u0142aj\u0105cy Radca Stanu – ca\u0142e \u017cycie zawodowe zwi\u0105za\u0142 z Kijowem. Autor ponad 90 prac naukowych,…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10108,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-10107","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t