{"id":10261,"date":"2026-03-30T09:00:36","date_gmt":"2026-03-30T06:00:36","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=10261"},"modified":"2026-03-30T09:00:36","modified_gmt":"2026-03-30T06:00:36","slug":"patroni-roku-2026-ignacy-ewaryst-daszynski-zaslynal-jako-ojciec-polskiej-niepodleglosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/patroni-roku-2026-ignacy-ewaryst-daszynski-zaslynal-jako-ojciec-polskiej-niepodleglosci\/","title":{"rendered":"Patroni roku 2026 . Ignacy Ewaryst Daszy\u0144ski – zas\u0142yn\u0105\u0142 jako ojciec polskiej niepodleg\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"
\"Ignacy<\/a>
Ignacy Ewaryst Daszy\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n

\u201ePracowa\u0142em ca\u0142e \u017cycie z robotnikami. Im zawdzi\u0119czam, \u017ce praca moja nie posz\u0142a na marne, ku nim z ostatni\u0105 my\u015bl\u0105 si\u0119 zwracam\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n

Ignacy Ewaryst Daszy\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 26 pa\u017adziernika 1866 roku w Zbara\u017cu (na terenie zaboru austriackiego) w patriotycznie nastawionej, wielodzietnej\u00a0 polskiej rodzinie szlacheckiej. W wieku sze\u015bciu lat potrafi\u0142 czyta\u0107 i pisa\u0107, rozpocz\u0105\u0142 edukacj\u0119 w szkole oo. Bernardyn\u00f3w, potrafi\u0142 porozumiewa\u0107 si\u0119 w j\u0119zyku ukrai\u0144skim, jidysz i niemieckim.<\/p>\n

Po \u015bmierci ojca w roku 1875 sytuacja materialna pogorszy\u0142a si\u0119 i rodzina przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Stanis\u0142awowa, gdzie Ignacy odznaczy\u0142 si\u0119 bardzo dobrymi wynikami w gimnazjum, nawet udziela\u0142 p\u0142atnych korepetycji swoim kolegom.<\/p>\n

W\u00f3wczas, razem ze swoim bratem Feliksem, Ignacy robi pierwsze kroki na drodze dzia\u0142alno\u015bci nielegalnej \u2013 rozpowszechnia ulotki patriotycznej tre\u015bci, za co\u00a0 odpowiada przed s\u0105dem. Po tym, jak wyg\u0142osi\u0142 mow\u0119 o Wio\u015bnie Lud\u00f3w,\u00a0 wydalono go z gimnazjum (1882) i rodzina musia\u0142a przeprowadzi\u0107 si\u0119 do Lwowa, a potem do Drohobycza, gdzie Ignacy zostaje pisarzem u adwokata.<\/p>\n

Siedemnastoletni ch\u0142opak raptem okaza\u0142 si\u0119 w udokumentowanym nurcie\u00a0 konflikt\u00f3w i sprzeczno\u015bci, kt\u00f3rymi zajmowa\u0142 si\u0119 jego szef. A wi\u0119c du\u017co pisa\u0142, czyta\u0142, my\u015bla\u0142, uczy\u0142 si\u0119 rozumie\u0107 skomplikowane sytuacje \u017cyciowe i prawnicze, wchodzi\u0142 w problemy prostych ludzi.<\/p>\n

W oparciu o sprawy s\u0105dowe Ignacy zacz\u0105\u0142 publikowa\u0107 w \u201eGazecie Naddniestrza\u0144skiej\u201d materia\u0142y o trudnej sytuacji robotnik\u00f3w pracuj\u0105cych w zak\u0142adach naftowych w Stanis\u0142awowie i Drohobyczu. W \u015bwiadomo\u015bci ch\u0142opaka stopniowo gromadzi\u0142y si\u0119 przekonania socjalistyczne.<\/p>\n

Jak potem pisa\u0142 w swoich \u201ePami\u0119tnikach\u201d<\/em>: \u201eDrohobycka atmosfera wzywa\u0142a mnie do buntu. Nie trzeba by\u0142o zaiste by\u0107 socjalist\u0105, a\u017ceby znienawidzi\u0107 t\u0119 zbrodnicz\u0105 \u201eprodukcj\u0119\u201d, ugruntowan\u0105 na\u00a0 bezgranicznym wyzysku kilku tysi\u0119cy rusi\u0144skich ch\u0142op\u00f3w, kopi\u0105cych wosk ziemny w Borys\u0142awiu\u201d.<\/p>\n

W 1888 roku Ignacy Daszy\u0144ski nareszcie zdaje egzamin maturalny, otrzymuje \u015bwiadectwo i wst\u0119puje na Uniwersytet Jagiello\u0144ski na wydzia\u0142 filozoficzny. Niestety, trudna sytuacja materialna uniemo\u017cliwi\u0142a Daszy\u0144skiemu kontynuowanie studi\u00f3w. Zmuszony by\u0142 ponownie zosta\u0107 prywatnym nauczycielem.<\/p>\n

3 maja 1889 Ignacy Daszy\u0144ski zosta\u0142 aresztowany przez carsk\u0105 policj\u0119. Oskar\u017cony o prowadzenie nielegalnej dzia\u0142alno\u015bci politycznej, by\u0142 wi\u0119ziony w Pultusku, potem w Krakowie.<\/p>\n

Po uwolnieniu wyjecha\u0142 do Dawos w Szwajcarii, nast\u0119pnie uda\u0142 si\u0119 do Pary\u017ca, potem podj\u0105\u0142 studia przyrodnicze na uniwersytecie w szwajcarskim Zurychu, gdzie kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 socjalistyczn\u0105, by\u0142 jednym ze wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli Stowarzyszenia Robotnik\u00f3w Polskich \u201eZgoda\u201d. Jego szczeg\u00f3lnym osi\u0105gni\u0119ciem w tym czasie by\u0142o zorganizowanie s\u0142u\u017cby porz\u0105dkowej, ochraniaj\u0105cej manifestacje socjalistyczne.<\/p>\n

W 1891 r. powr\u00f3ci\u0142 do kraju i ju\u017c we wrze\u015bniu wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 w Krakowie\u00a0 stowarzyszenie socjalistyczne o nazwie \u201eSi\u0142a\u201d, we Lwowie stworzy\u0142 centrum ruchu socjalistycznego w Galicji i nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z dzia\u0142aczami ukrai\u0144skimi.<\/p>\n

W tym czasie Daszy\u0144ski zintensyfikowa\u0142 sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 publicystyczn\u0105 i polityczn\u0105. Wielokrotnie przemawia\u0142 na wiecach, bra\u0142 udzia\u0142 w zje\u017adzie za\u0142o\u017cycielskim Rusko-Ukrai\u0144skiej Partii Radykalnej, wyda\u0142 broszur\u0119 polityczn\u0105 pt. \u201eO partiach politycznych w Galicji\u201d, <\/em>zosta\u0142 delegatem Galicji na kongres Socja\u0142-Demokratycznej Partii Robotniczej Austrii, przewodniczy\u0142 delegacji socjalist\u00f3w polskich z trzech zabor\u00f3w na II Mi\u0119dzynarodowy Kongres Robotniczy i Socjalistyczny, zosta\u0142 redaktorem naczelnym pisma socjalistycznego \u201eGazeta Robotnicza\u201d, wydawanego w Berlinie w j\u0119zyku polskim.<\/p>\n

Powr\u00f3ci\u0142 do Lwowa, gdzie odegra\u0142 pierwszoplanow\u0105 rol\u0119 podczas I Zjazdu Galicyjskiej Partii Socjal-Demokratycznej. Referowa\u0142 na nim za\u0142o\u017cenia programowe i taktyczne partii, wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w III Kongresie socjalist\u00f3w austriackich, wyg\u0142aszaj\u0105c postulaty niepodleg\u0142o\u015bciowe w programie stronnictwa. W roku 1892, z udzia\u0142em Daszy\u0144skiego, powsta\u0142 Zagraniczny Zwi\u0105zek Socjalist\u00f3w Polskich, a sam lider zosta\u0142 redaktorem naczelnym socjalistycznego pisma \u201eNaprz\u00f3d\u201d.<\/p>\n

\"Ignacy<\/a>
Ignacy Daszy\u0144ski i J\u00f3zef Pi\u0142sudski<\/figcaption><\/figure>\n

W marcu 1893 uczestniczy\u0142 w II Kongresie socjalistycznym w Krakowie. Posiedzenie rozbi\u0142a policja, a sam Daszy\u0144ski trafi\u0142 na 5 dni do aresztu. Przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Lwowa, gdzie wyda\u0142 w 1894 broszur\u0119 pt.\u00a0\u201eKr\u00f3tka historia rozwoju partii socjalistycznej w Galicji<\/em>\u201d\u00a0 i powr\u00f3ci\u0142 do Krakowa, gdzie zn\u00f3w zosta\u0142 szefem pisma \u201eNaprz\u00f3d\u201d.<\/p>\n

Bra\u0142 udzia\u0142 w III Kongresie Socjalistycznym Galicji i \u015al\u0105ska oraz w mi\u0119dzynarodowym kongresie, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Londynie. Z tego okresu pochodzi kolejna broszura autorstwa Daszy\u0144skiego pt.\u00a0\u201eBankructwo demokracji galicyjskiej\u201d<\/em>.<\/p>\n

Po wyborach parlamentarnych w Austrii (1897) Ignacy Daszy\u0144ski zosta\u0142 najm\u0142odszym pos\u0142em w tamtejszej Izbie Pos\u0142\u00f3w Rady Pa\u0144stwa i szefem Socjalno-Demokratycznego klubu poselskiego.<\/p>\n

W 1898 w\u0142adze wprowadzi\u0142y stan wyj\u0105tkowy w Zachodniej Galicji, \u017ceby\u00a0 os\u0142abi\u0107 ruch robotniczy. 22 listopada Daszy\u0144ski wyg\u0142osi\u0142 s\u0142ynne przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym protestowa\u0142 wobec poczyna\u0144 w\u0142adz, doprowadziwszy do wielotysi\u0119cznej manifestacji, kt\u00f3ra przesz\u0142a ulicami Wiednia i przyczyni\u0142a si\u0119 do zdymisjonowania szefa rz\u0105du.<\/p>\n

W grudniu 1900 r, po ponownym wybraniu do Rady Pa\u0144stwa, nawi\u0105za\u0142 kontakty z polskimi socjalistami z terenu Zag\u0142\u0119bia Ostrawsko-Karwi\u0144skiego, gdzie w 1900 r. kierowa\u0142 strajkiem tamtejszych robotnik\u00f3w. Protest zako\u0144czy\u0142 si\u0119 pomy\u015blnie \u2013 wprowadzeniem dla g\u00f3rnik\u00f3w dziewi\u0119ciogodzinnego dnia pracy.<\/p>\n

W 1903 r pozna\u0142 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3rego tekst wydrukowano w pi\u015bmie \u201eNaprz\u00f3d\u201d.\u00a0 Po wybuchu rewolucji Daszy\u0144ski bra\u0142 udzia\u0142 w demonstracji 2 lutego 1905 na Rynku w Krakowie, gdzie spali\u0142 portret cara. W wyborach 1911 r. odzyska\u0142 mandat pos\u0142a na terenie Galicji.<\/p>\n

Tu\u017c przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej PPSD zawi\u0105za\u0142a porozumienie z\u00a0PPS \u2013 Frakcja Rewolucyjna J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Daszy\u0144ski by\u0142 jednym z autor\u00f3w uchwa\u0142y PPSD, w kt\u00f3rej stwierdza\u0142: \u201eWszystkie si\u0142y narodu polskiego powinny zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 przeciw caratowi rosyjskiemu, kt\u00f3ry jest nieprzejednanym i okrutnym gn\u0119bicielem ogromnej wi\u0119kszo\u015bci naszego narodu\u201d.<\/p>\n

W sierpniu 1914 postulowa\u0142 wraz z Pi\u0142sudskim konieczno\u015b\u0107 samodzielnej walki z Rosj\u0105 i wst\u0105pi\u0142 do Legion\u00f3w Polskich jako strzelec. By\u0142 komisarzem\u00a0Polskiej Organizacji Narodowej, a po utworzeniu w roku 1916\u00a0 Naczelnego Komitetu Narodowego, Daszy\u0144ski wszed\u0142 w sk\u0142ad jego Wydzia\u0142u Wykonawczego. Organ ten zadecydowa\u0142 o utworzeniu polskich ochotniczych si\u0142 zbrojnych, czyli\u00a0Legion\u00f3w Polskich.<\/p>\n

28 maja 1917 g\u0142osowa\u0142 w parlamencie austriackim za rezolucj\u0105, w kt\u00f3rej si\u0119 stwierdza, \u017ce \u201ejedynym d\u0105\u017ceniem narodu polskiego jest odzyskanie niepodleg\u0142ej i zjednoczonej Polski z dost\u0119pem do morza\u201d. 15 pa\u017adziernika 1918 Daszy\u0144ski, wraz z innymi Polakami w parlamencie austriackim, uchwali\u0142 deklaracj\u0119, \u017ce uwa\u017caj\u0105 si\u0119 od tej pory za obywateli polskich.<\/p>\n

W nocy z 6 na 7 listopada 1918 w\u00a0Lublinie powsta\u0142\u00a0Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej, kt\u00f3rego premierem oraz ministrem spraw zagranicznych zosta\u0142 Ignacy Daszy\u0144ski. Program rz\u0105du przedstawiono w\u00a0\u201eManife\u015bcie\u201d<\/em>, kt\u00f3ry wzywa\u0142 lud, robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w, by uj\u0119li w\u0142adz\u0119 w swe r\u0119ce i budowali\u00a0gmach niepodleg\u0142ej i zjednoczonej Ludowej Rzeczypospolitej Polskiej.<\/p>\n

W ci\u0105gu kadencji Sejmu Ustawodawczego, Daszy\u0144ski skupi\u0142 si\u0119 na promowaniu programu socjalistycznego: nacjonalizacja cz\u0119\u015bci przemys\u0142u, poprawa warunk\u00f3w pracy i praw pracowniczych, rozw\u00f3j\u00a0sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, edukacja ch\u0142op\u00f3w i robotnik\u00f3w.<\/p>\n

Po wybuchu\u00a0wojny polsko-bolszewickiej Daszy\u0144ski opowiada\u0142 si\u0119 za jak najszybszym zawarciem pokoju. Nale\u017ca\u0142 do przeciwnik\u00f3w powo\u0142ania\u00a0Rady Obrony Pa\u0144stwa, okre\u015blaj\u0105c j\u0105 jako\u00a0\u201eskr\u00f3t Sejmu\u201d. Mimo tego, 24 lipca 1920 wszed\u0142 w sk\u0142ad\u00a0Rz\u0105du Obrony Narodowej, obejmuj\u0105c stanowisko wicepremiera.<\/p>\n

W wyniku wybor\u00f3w z 5 listopada 1922 Daszy\u0144ski ponownie zosta\u0142 pos\u0142em. 21 grudnia 1922 na posiedzeniu Rady Naczelnej PPS zg\u0142osi\u0142 wniosek o za\u0142o\u017cenie og\u00f3lnopolskiej robotniczej organizacji o\u015bwiatowej \u2013\u00a0Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego. Utworzenie uniwersytetu\u00a0sta\u0142o jednym z najwa\u017cniejszych dokona\u0144 osobistych Daszy\u0144skiego, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 na czele Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego TUR.<\/p>\n

Jak sam okre\u015bli\u0142 p\u00f3\u017aniej: \u201eKlasa robotnicza dosz\u0142a do takiego stopnia rozwoju, by mog\u0142a stawi\u0107 czo\u0142a ciemnocie. Nale\u017cy unika\u0107 wszystkiego, co by odwiod\u0142o naszych cz\u0142onk\u00f3w od spokojnego nabywania wiedzy\u201d.<\/p>\n

12 maja 1926 J\u00f3zef Pi\u0142sudski dokona\u0142 wyst\u0105pienia zbrojnego, zwanego p\u00f3\u017aniej przewrotem majowym. Daszy\u0144ski popar\u0142 zamach stanu swego dawnego przyjaciela, lecz miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej zaatakowa\u0142 nowy rz\u0105d, zw\u0142aszcza oburzy\u0142 go projekt nowej \u201eKonstytucji\u201d,<\/em> maj\u0105cej na celu zmniejszenie roli w\u0142adzy ustawodawczej. Wtedy Daszy\u0144ski: \u201ePa\u0144stwo chwieje si\u0119 mi\u0119dzy dwiema nienormalnymi i szkodliwymi stanami. Czas najwy\u017cszy doprowadzi\u0107 je do r\u00f3wnowagi i harmonijnego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w\u0142adzy ustawodawczej i wykonawczej\u201d.<\/p>\n

27 marca 1928 Daszy\u0144ski zosta\u0142 wybrany na marsza\u0142ka Sejmu, co spowodowa\u0142o zaognienie stosunk\u00f3w rz\u0105du Pi\u0142sudskiego z parlamentem. Odby\u0142a si\u0119 ostra rozmowa pomi\u0119dzy Pi\u0142sudskim, kt\u00f3ry wymaga\u0142, aby otworzy\u0107 sesj\u0119, a Daszy\u0144skim, kt\u00f3ry stanowczo odm\u00f3wi\u0142: \u201ePod bagnetami, rewolwerami i szablami nie otworz\u0119\u201d.<\/p>\n

Daszy\u0144ski zmar\u0142 31 pa\u017adziernika 1936. W ostatnim li\u015bcie zaznaczy\u0142: \u201e\u017begnam towarzyszy i przyjaci<\/em>\u00f3\u0142, z kt\u00f3rymi tyle wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em wsp\u00f3lnie, i prosz\u0119 ich o \u017cyczliw\u0105 pami\u0119\u0107 dla tych wsp\u00f3lnych wysi\u0142k\u00f3w\u201d. <\/em><\/p>\n

3 listopada 1936 w Krakowie, z udzia\u0142em wielu tysi\u0119cy ludzi, odby\u0142 si\u0119 pogrzeb Ignacego Daszy\u0144skiego. W dniu pogrzebu we wszystkich zak\u0142adach pracy miasta na 5 minut wstrzymano prac\u0119.<\/p>\n

Eugeniusz GO\u0141YBARD<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201ePracowa\u0142em ca\u0142e \u017cycie z robotnikami. Im zawdzi\u0119czam, \u017ce praca moja nie posz\u0142a na marne, ku nim z ostatni\u0105 my\u015bl\u0105 si\u0119 zwracam\u201d. Ignacy Ewaryst Daszy\u0144ski urodzi\u0142…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10262,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-10261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t