{"id":10411,"date":"2026-05-21T08:26:02","date_gmt":"2026-05-21T05:26:02","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=10411"},"modified":"2026-06-06T07:20:31","modified_gmt":"2026-06-06T04:20:31","slug":"profesor-szlacheckiego-pochodzenia-i-o-miedzynarodowym-uznaniu-jak-nikanor-chrzaszczewski-stworzyl-pierwsza-poliklinike-w-kijowie-i-uczyl-ludzi-dbac-o-zdrowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/profesor-szlacheckiego-pochodzenia-i-o-miedzynarodowym-uznaniu-jak-nikanor-chrzaszczewski-stworzyl-pierwsza-poliklinike-w-kijowie-i-uczyl-ludzi-dbac-o-zdrowie\/","title":{"rendered":"Profesor szlacheckiego pochodzenia i o mi\u0119dzynarodowym uznaniu: jak Nikanor Chrz\u0105szczewski stworzy\u0142 pierwsz\u0105 poliklinik\u0119 w Kijowie i uczy\u0142 ludzi dba\u0107 o zdrowie"},"content":{"rendered":"
\"Wsp\u00f3\u0142czesny<\/a>
Wsp\u00f3\u0142czesny wygl\u0105d \u201eAudytorium Ludowego\u201d przy ulicy Bulwarno-Kudriawskiej 26 w Kijowie<\/figcaption><\/figure>\n

Nikanor Chrz\u0105szczewski (1836\u20131906) -profesor Uniwersytetu Kijowskiego, lekarz i o\u015bwieceniowiec polskiego szlacheckiego pochodzenia, kt\u00f3ry zdoby\u0142 mi\u0119dzynarodowe uznanie w dziedzinie patologii i histologii. Za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 poliklinik\u0119 w Kijowie, organizowa\u0142 publiczne wyk\u0142ady medyczne i popularyzowa\u0142 wiedz\u0119 o zdrowiu w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w miasta. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142owiekiem o silnych zasadach obywatelskich -wspiera\u0142 student\u00f3w i sprzeciwia\u0142 si\u0119 niesprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n

Kij\u00f3w po\u0142owy XIX wieku by\u0142 miastem dynamicznie rozwijaj\u0105cym si\u0119 naukowo i spo\u0142ecznie. W\u0142a\u015bnie wtedy powsta\u0142 wydzia\u0142 lekarski Uniwersytetu Kijowskiego oraz Kijowskie Towarzystwo Lekarskie. W tym samym czasie, daleko na Uralu, w rodzinie polskiego szlachcica Adama Chrz\u0105szczewskiego dorasta\u0142 Nikanor -osiemnaste dziecko w rodzinie.<\/p>\n

Pochodzi\u0142 z rodu herbu Trzaska, a rodzinne tradycje patriotyczne i do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z Powstaniem Listopadowym mia\u0142y ogromny wp\u0142yw na jego \u015bwiatopogl\u0105d. Dzieci\u0144stwo naznaczy\u0142a tragedia -wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodze\u0144stwa zmar\u0142a na suchoty. To w\u0142a\u015bnie wtedy narodzi\u0142o si\u0119 jego zainteresowanie medycyn\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W 1854 roku uko\u0144czy\u0142 Drugie Gimnazjum Kaza\u0144skie ze z\u0142otym medalem i rozpocz\u0105\u0142 studia medyczne na Uniwersytecie Kaza\u0144skim. Ju\u017c jako student zdobywa\u0142 nagrody za swoje prace naukowe. Po uko\u0144czeniu uczelni obroni\u0142 doktorat dotycz\u0105cy budowy nadnerczy -jedno z pierwszych bada\u0144 po\u015bwi\u0119conych uk\u0142adowi dokrewnemu w Imperium Rosyjskim.<\/p>\n

W latach 1861\u20131864 odbywa\u0142 sta\u017c naukowy w Niemczech, gdzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wybitnymi uczonymi i pog\u0142\u0119bia\u0142 wiedz\u0119 z zakresu patologii oraz histologii. M\u00f3g\u0142 zosta\u0107 za granic\u0105, jednak zdecydowa\u0142 si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 i po\u015bwi\u0119ci\u0107 pracy naukowej oraz dydaktycznej.<\/p>\n

Najpierw wyk\u0142ada\u0142 na Uniwersytecie w Charkowie, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 laboratorium histologiczne i opublikowa\u0142 liczne prace naukowe. W 1868 roku zosta\u0142 profesorem Uniwersytetu Kijowskiego oraz kierownikiem katedry patologii og\u00f3lnej. Pomimo trudnych warunk\u00f3w i braku wsparcia administracji prowadzi\u0142 badania, wyk\u0142ada\u0142 i wychowywa\u0142 kolejne pokolenia lekarzy.<\/p>\n

Jednym z jego najwi\u0119kszych osi\u0105gni\u0119\u0107 by\u0142o otwarcie w 1870 roku pierwszej w Kijowie polikliniki dla ubogich pacjent\u00f3w. W plac\u00f3wce tej bezp\u0142atnie pracowali wyk\u0142adowcy wydzia\u0142u lekarskiego, a sam profesor przyjmowa\u0142 chorych na choroby p\u0142uc.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Chrz\u0105szczewski uwa\u017ca\u0142, \u017ce wiedza medyczna powinna by\u0107 dost\u0119pna dla wszystkich. Z jego inicjatywy rozpocz\u0119to organizacj\u0119 publicznych wyk\u0142ad\u00f3w medycznych dla mieszka\u0144c\u00f3w Kijowa. Pierwszy odczyt odby\u0142 si\u0119 w 1886 roku i dotyczy\u0142 szkodliwo\u015bci alkoholu. Profesor porusza\u0142 r\u00f3wnie\u017c tematy higieny, chor\u00f3b zaka\u017anych, gru\u017alicy i profilaktyki zdrowotnej.<\/p>\n

Wyk\u0142ady cieszy\u0142y si\u0119 ogromnym zainteresowaniem. Dochody z bilet\u00f3w przeznaczano na wydawanie broszur edukacyjnych, kt\u00f3re nast\u0119pnie bezp\u0142atnie rozdawano mieszka\u0144com miasta. Profesor marzy\u0142 nawet o stworzeniu uniwersytetu ludowego dost\u0119pnego dla wszystkich.<\/p>\n

Znany by\u0142 tak\u017ce ze swojej odwagi cywilnej. Wielokrotnie stawa\u0142 w obronie student\u00f3w represjonowanych za dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i sprzeciwia\u0142 si\u0119 niesprawiedliwym decyzjom w\u0142adz uniwersyteckich. Z tego powodu znalaz\u0142 si\u0119 pod nadzorem administracji i policji, a w 1887 roku zosta\u0142 usuni\u0119ty z uniwersytetu z przyczyn politycznych.<\/p>\n

Mimo odsuni\u0119cia od pracy dydaktycznej nadal prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, leczy\u0142 pacjent\u00f3w i wydawa\u0142 broszury popularyzuj\u0105ce wiedz\u0119 medyczn\u0105. By\u0142 autorem ponad 50 prac naukowych oraz wychowawc\u0105 wielu przysz\u0142ych profesor\u00f3w medycyny.<\/p>\n

Nikanor Chrz\u0105szczewski zmar\u0142 19 sierpnia 1906 roku w Kijowie. Pozostawi\u0142 po sobie nie tylko znacz\u0105cy dorobek naukowy, lecz tak\u017ce przyk\u0142ad lekarza-humanisty, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 nauk\u0119 z trosk\u0105 o cz\u0142owieka i odpowiedzialno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n

Olena KOTSERUBA<\/strong><\/p>\n

Materia\u0142 powsta\u0142 przy wsparciu Polpharmy w ramach projektu
\n<\/em>\u00ab<\/em>Pami\u0119\u0107, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy: lekarze polskiego pochodzenia w historii Kijowa<\/em>\u00bb<\/em>,
\nujawniaj\u0105cego nazwiska i ma\u0142o znane karty wsp\u00f3lnego dziedzictwa medycznego Ukrainy i Polski. Polpharma \u2013 najwi\u0119kszy producent lek\u00f3w w Polsce z ponad 90-letni\u0105 histori\u0105. Od ponad 20 lat firma dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c na Ukrainie, posiadaj\u0105c portfel ponad 600 lek\u00f3w na recept\u0119 i bez recepty \u2013 w tym stosowanych w leczeniu chor\u00f3b kardiologicznych, neurologicznych i okulistycznych.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nikanor Chrz\u0105szczewski (1836\u20131906) -profesor Uniwersytetu Kijowskiego, lekarz i o\u015bwieceniowiec polskiego szlacheckiego pochodzenia, kt\u00f3ry zdoby\u0142 mi\u0119dzynarodowe uznanie w dziedzinie patologii i histologii. Za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 poliklinik\u0119 w…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10412,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-10411","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t