{"id":10522,"date":"2026-06-13T09:08:45","date_gmt":"2026-06-13T06:08:45","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=10522"},"modified":"2026-06-13T10:19:55","modified_gmt":"2026-06-13T07:19:55","slug":"od-trudnych-poczatkow-na-szczyt-swiatowej-slawy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/od-trudnych-poczatkow-na-szczyt-swiatowej-slawy\/","title":{"rendered":"Od trudnych pocz\u0105tk\u00f3w na szczyt \u015bwiatowej s\u0142awy"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Ma\u0142o kto z tw\u00f3rc\u00f3w kultury na prze\u0142omie XX \u2013 XXI wieku mia\u0142 i nadal ma\u00a0\u00a0 tak wielkie uznanie i popularno\u015b\u0107 jak Andrzej Wajda \u2013 polski re\u017cyser filmowy i teatralny, dyrektor artystyczny Teatru Powszechnego w Warszawie, senator I kadencji.<\/p>\n

Kawaler dwudziestu nagr\u00f3d pa\u0144stwowych kilku kraj\u00f3w oraz najwy\u017cszej nagrody Polski \u2013 Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego, urodzi\u0142 si\u0119 6 marca 1926 r w Suwa\u0142kach. Jego ojciec by\u0142 zawodowym wojskowym, matka \u2013 nauczycielk\u0105 w szkole \u015bredniej, \u00a0brat Leszek \u2013 artyst\u0105 plastykiem i scenografem.<\/p>\n

Pod koniec sierpnia 1939 kapitan Jakub Wajda wraz z 72 Pu\u0142kiem Piechoty\u00a0 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w przygotowaniach do obrony Polski przed niemieck\u0105 agresj\u0105. Po podst\u0119pnym wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny Polski, jednostka zosta\u0142a internowana do ZSRR, ojciec trafi\u0142 do niewoli radzieckiej, a w kwietniu 1940 pad\u0142 ofiar\u0105 Zbrodni Katy\u0144skiej. O tym jego rodzina dowiedzia\u0142a si\u0119 dopiero w kwietniu 1943.<\/p>\n

Tymczasem, Andrzej, zmieniwszy kilka szk\u00f3\u0142 w Warszawie i Radomiu z powodu przeprowadzek rodziny oraz zakaz\u00f3w niemieckiej w\u0142adzy okupacyjnej, uko\u0144czy\u0142 w 1940 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105 i rozpocz\u0105\u0142 dalsz\u0105 nauk\u0119 w gimnazjum na tajnych kompletach. Ale wkr\u00f3tce przerwa\u0142 nauk\u0119 i musia\u0142 podj\u0105\u0107 prac\u0119 zarobkow\u0105. W po\u0142owie 1942 wst\u0105pi\u0142 do Armii Krajowej, gdzie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 \u0142\u0105cznika na terenie Radomia.<\/p>\n

W\u00f3wczas zastanawia\u0142 si\u0119 nad rol\u0105 sztuki w kulturze cz\u0142owieka, szuka\u0142 swoich dr\u00f3g w tw\u00f3rczo\u015bci i swego powo\u0142ania. Mimo ci\u0119\u017ckiej sytuacji \u017cyciowej zainteresowa\u0142 si\u0119 malarstwem, uczestnicz\u0105c w pracach konserwatorskich i okresowo pobieraj\u0105c nauki w szkole malarskiej w Krakowie. W 1946 rozpocz\u0105\u0142 studia malarskie na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie.<\/p>\n

Mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105 kilka prac malarskich, mi\u0119dzy innymi \u2013 \u201ePrzedmie\u015bcie Krakowa\u201d (1943). Podczas studi\u00f3w na ASP do\u0142\u0105czy\u0142 do Grupy M\u0142odych Plastyk\u00f3w, inspirowanej nurtami prymitywizmu, surrealizmu i abstrakcjonizmu. Tam stworzy\u0142 takie obrazy jak \u201eM\u00f3zg hydraulika\u201d (1947), druga wersja (1950), \u201eLas w g\u00f3rach\u201d, \u201eWschodnie miasto\u201d i \u201eRajski ptak\u201d (1948). Jesieni\u0105 1948 do\u0142\u0105czy\u0142 do Grupy Samokszta\u0142ceniowej prowadzonej przez Andrzeja Wr\u00f3blewskiego.<\/p>\n

W lipcu 1949 Andrzej Wajda zrezygnowa\u0142 jednak ze studi\u00f3w na Akademii, wraz z Konradem Na\u0142\u0119ckim podejmuj\u0105c studia z zakresu re\u017cyserii w Wy\u017cszej Szkole Filmowej w \u0141odzi. Pocz\u0105tki by\u0142y trudne. Debiutanckie \u201eTrzy powie\u015bci\u201d\u00a0 by\u0142y niewypa\u0142em, typowym dla pocz\u0105tkuj\u0105cego studenta, ryzykownie eksperymentuj\u0105cego w warunkach panuj\u0105cego socrealizmu.<\/p>\n

Pe\u0142nometra\u017cowym debiutem fabularnym A. Wajdy by\u0142o \u201ePokolenie\u201d (1954), w kt\u00f3rym re\u017cyser prze\u0142ama\u0142 schematy socrealizmu, opowiada\u0142 o m\u0142odych aktywistach Gwardii Ludowej organizuj\u0105cych konspiracj\u0119 przeciwko hitlerowcom. Film zosta\u0142 \u017cyczliwie przyj\u0119ty przez angloj\u0119zycznych krytyk\u00f3w ze wzgl\u0119du na sprawn\u0105 re\u017cyseri\u0119 i dobrze ocenian\u0105 gr\u0119 aktorsk\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

Z czasem uznano je za otwarcie trylogii wojennej Andrzeja Wajdy. \u201ePokolenie\u201d<\/em>, \u201eKana\u0142\u201d<\/em> oraz \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d t<\/em>worz\u0105 rozrachunek z II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, ukazuj\u0105c losy m\u0142odego pokolenia, heroizm i tragizm wybor\u00f3w. Otrzyma\u0142y Nagrod\u0119 Specjaln\u0105 Jury na festiwalach filmowych w Cannes (1957) i Wenecji (1959).<\/p>\n

Wielkim sukcesem Andrzeja Wajdy sta\u0142a si\u0119 \u201eBrzezina\u201d, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119 wizj\u0105 plastyczn\u0105, por\u00f3wnywan\u0105 niekiedy do obraz\u00f3w poetyckich. Film doceniono za granic\u0105.<\/p>\n

Zadziwiaj\u0105cy tw\u00f3rczy dorobek A. Wajdy obejmuje 66 film\u00f3w, w tym 13 dokumentalnych, dziesi\u0105tki spektakli teatralnych oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i edukacyjn\u0105. 38 film\u00f3w mistrza otrzyma\u0142o wysokie nagrody na \u015bwiatowych imprezach filmowych.<\/p>\n

Te wszystkie Z\u0142ote Medale, Srebrne Muszle, Platynowe Lwy, Grand Prix, Cezary, Z\u0142ote Nied\u017awiedzie, Z\u0142ote Palmy i inne s\u0105 odzwierciedleniem wielkiej pracy i wielkiej walki genialnego tw\u00f3rcy o prawd\u0119. W 2000 Andrzej Wajda otrzyma\u0142 Honorowego Oscara za ca\u0142okszta\u0142t tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n

Jego filozofia i wielowymiarowa tw\u00f3rczo\u015b\u0107 nada\u0142 jest bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em szeroko rozumianej pomys\u0142owo\u015bci, a filmy \u201eWesele\u201d, \u201eZiemia obiecana\u201d, \u201eCz\u0142owiek z marmuru\u201d, \u201eBez znieczulenia\u201d, \u201eDyrygent\u201d, \u201eCz\u0142owiek z \u017celaza\u201d, \u201ePan Tadeusz\u201d, \u201eKaty\u0144\u201d, s\u0105 klasyk\u0105 kinematografii \u015bwiatowej.<\/p>\n

Piotr Witek: \u201eFilmowe i telewizyjne dzie\u0142a Andrzeja Wajdy, b\u0119d\u0105c mocno zakorzenione w polskiej tradycji narodowej, jednocze\u015bnie j\u0105 przekraczaj\u0105 i wpisuj\u0105 si\u0119 w szerszy kontekst. Wajda jest jednym z tych tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy z historycznej refleksji nad przesz\u0142o\u015bci\u0105 w obrazie filmowym i telewizyjnym uczynili sw\u00f3j znak rozpoznawczy\u201d.<\/p>\n

Stanis\u0142aw Morawski: \u201eHistoria by\u0142a i jest g\u0142\u00f3wnym toposem w tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej Andrzeja Wajdy\u201d.<\/p>\n

Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 A. Wajda otrzyma\u0142 doktoraty honorowe sze\u015bciu wy\u017cszych uczelni w Polsce i czterech uniwersytet\u00f3w zagranicznych, 8 wielkich miast w Polsce nada\u0142o mu obywatelstwa honorowe, 25 odznacze\u0144 i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 nada\u0142y mu instytucje niepa\u0144stwowe i publiczne.<\/p>\n

Mistrz zmar\u0142 9 pa\u017adziernika 2016 w Warszawie. Poczta Polska wyda\u0142a znaczek pocztowy upami\u0119tniaj\u0105cy re\u017cysera, jego imieniem nazwano ulice i skwery w wielu miastach, w Warszawie utworzono Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy. Przed domem Andrzeja Wajdy przy ulicy \u015amia\u0142ej na warszawskim \u017boliborzu, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 przez 43 lata, ods\u0142oni\u0119to tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105.<\/p>\n

Eugeniusz GO\u0141YBARD<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ma\u0142o kto z tw\u00f3rc\u00f3w kultury na prze\u0142omie XX \u2013 XXI wieku mia\u0142 i nadal ma\u00a0\u00a0 tak wielkie uznanie i popularno\u015b\u0107 jak Andrzej Wajda \u2013 polski…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10523,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,86],"tags":[],"class_list":["post-10522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-slider"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t