{"id":10597,"date":"2026-07-13T20:07:24","date_gmt":"2026-07-13T17:07:24","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/?p=10597"},"modified":"2026-07-13T20:26:43","modified_gmt":"2026-07-13T17:26:43","slug":"zapomniany-prezydent-kijowa-historia-j%c3%b3zefa-zawadzkiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/zapomniany-prezydent-kijowa-historia-j%c3%b3zefa-zawadzkiego\/","title":{"rendered":"Zapomniany prezydent Kijowa. Historia J\u00f3zefa Zawadzkiego"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Portret prezydenta Kijowa J\u00f3zefa Zawadzkiego<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Historia Kijowa skrywa wiele nazwisk ludzi, kt\u00f3rzy przez lata wsp\u00f3\u0142tworzyli rozw\u00f3j miasta, a dzi\u015b pozostaj\u0105 niemal nieznani. Jednym z nich jest J\u00f3zef Zawadzki \u2013 Polak, drukarz, wydawca, przedsi\u0119biorca i prezydent Kijowa. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu gospodarczym i spo\u0142ecznym miasta w XIX wieku, a kt\u00f3rego dorobek zas\u0142uguje na przypomnienie.<\/p>\n

J\u00f3zef Zawadzki urodzi\u0142 si\u0119 23 listopada 1818 roku w Wilnie, w rodzinie znanego polskiego wydawcy i ksi\u0119garza, J\u00f3zefa Zawadzkiego, w\u0142a\u015bciciela s\u0142ynnej oficyny wydawniczej dzia\u0142aj\u0105cej przy Uniwersytecie Wile\u0144skim. Od najm\u0142odszych lat wychowywa\u0142 si\u0119 w atmosferze ksi\u0105\u017cki, nauki i przedsi\u0119biorczo\u015bci. Po uko\u0144czeniu gimnazjum zdobywa\u0142 do\u015bwiadczenie w rodzinnej firmie, poznaj\u0105c tajniki drukarstwa, handlu ksi\u0105\u017ck\u0105 i dzia\u0142alno\u015bci wydawniczej.<\/p>\n

W 1839 roku, maj\u0105c zaledwie 21 lat, przyby\u0142 do Kijowa. Miasto prze\u017cywa\u0142o w\u00f3wczas okres dynamicznego rozwoju gospodarczego i intelektualnego. Zawadzki szybko dostrzeg\u0142 jego potencja\u0142. Ju\u017c dwa lata p\u00f3\u017aniej otworzy\u0142 pierwsz\u0105 w Kijowie polsk\u0105 ksi\u0119garni\u0119 wraz ze sk\u0142adem nut. By\u0142o to wydarzenie niezwykle wa\u017cne dla miejscowej spo\u0142eczno\u015bci polskiej oraz rozwijaj\u0105cego si\u0119 \u017cycia kulturalnego miasta.<\/p>\n

Prawdziwy prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 w 1850 roku, kiedy obj\u0105\u0142 dzier\u017caw\u0119 drukarni przy Uniwersytecie \u015bw. W\u0142odzimierza. Uczelniana drukarnia przynosi\u0142a w\u00f3wczas straty i wymaga\u0142a gruntownej reorganizacji. Og\u0142oszono konkurs na jej dzier\u017caw\u0119, kt\u00f3ry wygra\u0142 w\u0142a\u015bnie J\u00f3zef Zawadzki. Decyzja okaza\u0142a si\u0119 strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119. W ci\u0105gu kilku lat nierentowne przedsi\u0119biorstwo zacz\u0119\u0142o przynosi\u0107 zyski, a drukarnia sta\u0142a si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w wydawniczych Kijowa. Drukowano tam ksi\u0105\u017cki naukowe, literatur\u0119 pi\u0119kn\u0105, publikacje medyczne i historyczne oraz nuty muzyczne.<\/p>\n

Co ciekawe, Zawadzki stosowa\u0142 metody zarz\u0105dzania, kt\u00f3re dzi\u015b nazwaliby\u015bmy nowoczesnymi. Wynagrodzenie pracownik\u00f3w uzale\u017cnia\u0142 od jako\u015bci i ilo\u015bci wykonanej pracy. By\u0142o to rozwi\u0105zanie bardzo nietypowe jak na po\u0142ow\u0119 XIX wieku. Efekty by\u0142y imponuj\u0105ce \u2013 dochody drukarni ros\u0142y z roku na rok, a uniwersytet wielokrotnie przed\u0142u\u017ca\u0142 z nim umow\u0119.<\/p>\n

J\u00f3zef Zawadzki by\u0142 nie tylko przedsi\u0119biorc\u0105. Potrafi\u0142 r\u00f3wnie\u017c zjednywa\u0107 sobie ludzi. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni wspominali, \u017ce umia\u0142 s\u0142ucha\u0107, przekonywa\u0107 i rozwi\u0105zywa\u0107 konflikty. By\u0142 cz\u0142owiekiem dialogu. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 szybko zyska\u0142a uznanie mieszka\u0144c\u00f3w. W 1860 roku zosta\u0142 jednog\u0142o\u015bnie wybrany radc\u0105 miejskim, a nast\u0119pnie prezydentem Kijowa. Funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 w latach 1860\u20131863. By\u0142 pierwszym i jedynym Polakiem w XIX wieku, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 na czele miasta.<\/p>\n

Kadencja Zawadzkiego przypad\u0142a na okres intensywnego rozwoju Kijowa. Jako prezydent anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w modernizacj\u0119 miasta i rozw\u00f3j jego infrastruktury. Szczeg\u00f3lnym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142o utworzenie Kijowskiej Gie\u0142dy Miejskiej, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym centrum \u017cycia gospodarczego regionu. Dzi\u0119ki jego inicjatywom wzmacniano pozycj\u0119 Kijowa jako jednego z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w handlowych.<\/p>\n

Zawadzki by\u0142 jednak nie tylko samorz\u0105dowcem i przedsi\u0119biorc\u0105. Aktywnie dzia\u0142a\u0142 na rzecz polskiej spo\u0142eczno\u015bci miasta. Wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 Towarzystwo Polskie w Kijowie, wspiera\u0142 inicjatywy edukacyjne i kulturalne oraz anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w \u017cycie spo\u0142eczne Polak\u00f3w zamieszkuj\u0105cych Ukrain\u0119. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a przyk\u0142adem harmonijnego \u0142\u0105czenia polskiej to\u017csamo\u015bci z odpowiedzialno\u015bci\u0105 za rozw\u00f3j miasta, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 jego domem.<\/p>\n

Wydarzenia zwi\u0105zane z Powstaniem Styczniowym po\u0142o\u017cy\u0142y kres jego dzia\u0142alno\u015bci publicznej. W atmosferze narastaj\u0105cych represji wobec Polak\u00f3w zosta\u0142 zmuszony do rezygnacji ze stanowiska prezydenta Kijowa. Nie zaprzesta\u0142 jednak dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej i spo\u0142ecznej. Nadal pracowa\u0142 jako wydawca i drukarz, pozostaj\u0105c jedn\u0105 z najbardziej szanowanych postaci kijowskiego \u017cycia publicznego.<\/p>\n

Ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku historyk Wac\u0142aw Ciechowski pisa\u0142 o nim: \u201eJeden z najwybitniejszych ludzi, jakimi mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 Kij\u00f3w\u201d. Wspomina\u0142 go jako tw\u00f3rc\u0119 gie\u0142dy, prezydenta miasta, wydawc\u0119 i wzorowego obywatela.<\/p>\n

Jest jeszcze jedna ciekawostka. W drukarni Zawadzkiego ukazywa\u0142y si\u0119 nie tylko polskie ksi\u0105\u017cki. Drukowano tam r\u00f3wnie\u017c dzie\u0142a naukowe i publikacje wa\u017cne dla rozwoju kultury ukrai\u0144skiej. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 mi\u0119dzy innymi ze znanym kijowskim fotografem W\u0142odzimierzem Wysockim, a jego oficyna nale\u017ca\u0142a do najbardziej renomowanych w mie\u015bcie.<\/p>\n

J\u00f3zef Zawadzki zmar\u0142 7 kwietnia 1886 roku w Kijowie. Zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Bajkowa, gdzie jego gr\u00f3b znajduje si\u0119 do dzi\u015b. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni nazywali go \u201ejednym z najwybitniejszych ludzi, jakimi mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 Kij\u00f3w\u201d. M\u00f3wiono o nim jako o cz\u0142owieku uczciwym, wizjonerze i autorytecie spo\u0142ecznym. By\u0142 Polakiem, ale jednocze\u015bnie by\u0142 prawdziwym kijowianinem.<\/p>\n

Dzisiaj, kiedy coraz cz\u0119\u015bciej odkrywamy wielokulturow\u0105 histori\u0119 Ukrainy, warto przypomina\u0107 posta\u0107 J\u00f3zefa Zawadzkiego. Jego \u017cycie pokazuje, \u017ce Polacy byli nie tylko \u015bwiadkami historii Kijowa, ale tak\u017ce jej wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcami. By\u0142 cz\u0142owiekiem ksi\u0105\u017cki, przedsi\u0119biorc\u0105, spo\u0142ecznikiem i prezydentem miasta. Przede wszystkim jednak by\u0142 kijowianinem, kt\u00f3ry ca\u0142e swoje doros\u0142e \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142 rozwojowi miasta nad Dnieprem.<\/p>\n

Pami\u0119\u0107 o J\u00f3zefie Zawadzkim jest cz\u0119\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnego polsko-ukrai\u0144skiego dziedzictwa. Warto, aby jego nazwisko ponownie zaj\u0119\u0142o nale\u017cne miejsce w historii Kijowa. Jest symbolem epoki, w kt\u00f3rej miasto rozwija\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki talentowi ludzi r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci.<\/p>\n

 <\/p>\n

Karolina Milena Jermak<\/strong>\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0Kij\u00f3w z prze\u0142omu XIX i XX wieku \u2013 miasto, kt\u00f3rym kierowa\u0142 J\u00f3zef Zawadzki, pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 prezydenta Kijowa. W okresie jego urz\u0119dowania stolica nad Dnieprem prze\u017cywa\u0142a dynamiczny rozw\u00f3j infrastruktury i \u017cycia miejskiego.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Gmach Uniwersytetu \u015bw. W\u0142odzimierza w Kijowie (obecnie Uniwersytet im. Tarasa Szewczenki).W tym miejscu dzia\u0142a\u0142a drukarnia, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142 J\u00f3zef Zawadzki<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0J\u00f3zef Zawadzki zmar\u0142 7 kwietnia 1886 roku w Kijowie. Zosta\u0142 pochowany na<\/strong><\/p>\n

Cmentarzu Bajkowa, gdzie jego gr\u00f3b znajduje si\u0119 do dzi\u015b.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Portret prezydenta Kijowa J\u00f3zefa Zawadzkiego…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10598,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-10597","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przeczytaj"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t