{"id":1305,"date":"2024-10-01T14:09:08","date_gmt":"2024-10-01T11:09:08","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/polacy-w-jamestown\/"},"modified":"2024-12-09T14:30:07","modified_gmt":"2024-12-09T12:30:07","slug":"polacy-w-jamestown","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/polacy-w-jamestown\/","title":{"rendered":"Polacy w Jamestown"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Jamestown jest najstarsz\u0105 osad\u0105 na terenie p\u00f3\u017aniejszych Stan\u00f3w Zjednoczonych, w kt\u00f3rej znale\u017ali si\u0119 Polacy. Sk\u0105d si\u0119 Polacy wzi\u0119li w Ameryce? Przybyli do osady Jamestown na terenie dzisiejszej Wirginii sprowadzeni przez Anglik\u00f3w. Potwierdzaj\u0105 to dokumenty angielskie i relacje \u00f3wczesnych angielskich osadnik\u00f3w.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy historycy przypisuj\u0105 Polakom zorganizowanie pierwszego wytopu szk\u0142a w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Osadnicy w Jamestown potrzebowali szk\u0142a nie tylko dla cel\u00f3w gospodarczych, ale r\u00f3wnie\u017c handlowych. Szklane koraliki i inne ozdoby mia\u0142y du\u017ce wzi\u0119cie u okolicznych Indian i by\u0142y przedmiotem handlu wymiennego.<\/p>\n

Statek \u201eMary and Margaret\u201d przebywa\u0142 u wybrze\u017cy Wirginii niespe\u0142na trzy miesi\u0105ce. W tym czasie osadnicy wytwarzali potrzebne produkty, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 przewiezione do Anglii. Osada Jamestown mia\u0142a bowiem przynosi\u0107 doch\u00f3d.<\/p>\n

Pierwsi Polacy w Jamestown to rzemie\u015blnicy, specjali\u015bci od wyrobu smo\u0142y dziegciu i innych produkt\u00f3w, kt\u00f3rych spos\u00f3b wytwarzania by\u0142 w\u00f3wczas dobrze znany w Polsce. Polakom przypisuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zbudowanie pierwszych studni (\u015bwie\u017ca woda zast\u0105pi\u0142a u\u017cywan\u0105 dot\u0105d wod\u0119 z rzeki), mieli te\u017c niema\u0142y udzia\u0142 w budowie dom\u00f3w i pomieszcze\u0144 gospodarczych.<\/p>\n

Polacy spe\u0142niali w Jamestown w gruncie rzeczy role s\u0142u\u017cebne. Byli traktowani jako wykwalifikowana s\u0142u\u017cba. Ale bez pracy polskich osadnik\u00f3w kolonii trudno by\u0142oby przetrwa\u0107. Zycie w Jamestown nie by\u0142o ani \u0142atwe ani bezpieczne. Wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142y si\u0119 konflikty z okolicznymi Indianami.<\/p>\n

Kapitan John Smith, kt\u00f3ry w latach 1607-1609 sta\u0142 na czele osady, chwali\u0142 Polak\u00f3w i Holendr\u00f3w za pracowito\u015b\u0107. Polacy wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 tak\u017ce w walce z Indianami. Podanie g\u0142osi, \u017ce uratowali \u017cycie Smithowi, kt\u00f3ry wpad\u0142 w pu\u0142apk\u0119 zastawion\u0105 przez Indian. Czyn ten przypisuje si\u0119 Zbigniewowi Stefa\u0144skiemu i Janowi Bogdanowi. John Smith by\u0142 niezwykle przedsi\u0119biorczym i energicznym organizatorem \u017cycia w Jamestown. Mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki jego inicjatywom i przyw\u00f3dztwu osadnicy zdo\u0142ali przetrwa\u0107 trudny okres pocz\u0105tkowy.<\/p>\n

Smith by\u0142 przychylnie nastawiony do Polak\u00f3w, docenia\u0142 znaczenie polskich rzemie\u015blnik\u00f3w dla osady. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce zabiega\u0142 o sprowadzenie do Wirginii wi\u0119kszej ich liczby. Pisa\u0142 do Londynu, \u017ce 30 takich cie\u015bli, kowali i murarzy wartych jest wi\u0119cej ani\u017celi 1000 tutejszych gentelman\u00f3w. Ros\u0142a wi\u0119c liczba przyby\u0142ych Polak\u00f3w. Artur L. Waldo wymienia m.in. nazwiska: Karol \u0179renica, Ignacy Machowski, Tomasz Mi\u0119tus ze Lwowa, Gwidon St\u00f3jka, Jan Kulawy, kt\u00f3rego nazwisko pisano czasem John Cullaway, Mateusz Gramza, Herman Kromka, Eustachy Mici\u0144ski, Micha\u0142 Korczewski, W\u0142odzimierz Terlecki, Jan Pargo, Miko\u0142aj Syry\u0144ski lub Syre\u0144ski.<\/p>\n

We wrze\u015bniu 1609 roku dosz\u0142o do przewrotu w Jamestown. Przeciw Smithowi zbuntowali si\u0119 trzej kapitanowie: John Ratcliff, John Martin i Gabriel Archer. Dokonano nawet nieudanego zamachu na jego \u017cycie. Smith postanowi\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do Anglii, a wraz z nim prawdopodobnie kilku Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105c w dobrych stosunkach ze Smithem obawiali si\u0119, \u017ce nie b\u0119d\u0105 mieli \u0142atwego \u017cycia z jego nast\u0119pcami.<\/p>\n

Bez Smitha i polskich rzemie\u015blnik\u00f3w osada zacz\u0119\u0142a podupada\u0107. Nasili\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c konflikty z Indianami. Zima prze\u0142omu 1609\/1610 by\u0142a szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017cka. G\u0142\u00f3d i choroby, a nawet zimno, cho\u0107 Wirginia le\u017cy w obszarze \u0142agodnego klimatu, starcia z Indianami zdziesi\u0105tkowa\u0142y osadnik\u00f3w. W historii Wirginii okres ten znany jest pod nazw\u0105 \u201eczas g\u0142odu\u201d (starving time). Zdarza\u0142y si\u0119 nawet wypadki ludo\u017cerstwa. Zim\u0119 t\u0119 przetrwa\u0142o zaledwie 40 z oko\u0142o 400 osadnik\u00f3w. Ich \u017cycie uleg\u0142o dezorganizacji. Polacy, bardziej od Anglik\u00f3w, przyzwyczajeni do trudnych warunk\u00f3w, \u0142atwiej znie\u015bli ten trudny okres. Osadnicy. Kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107 \u201eczas g\u0142odu\u201d, tym silniej nalegali na sprowadzenie Polak\u00f3w, aby odbudowa\u0107 \u017cycie gospodarcze osady. W maju 1610 roku, wraz z lordem Delaware, Angli\u0119 opu\u015bci\u0142a grupa Polak\u00f3w i w czerwcu pojawi\u0142a si\u0119 u wybrze\u017cy Wirginii. W\u015br\u00f3d nich byli i ci, kt\u00f3rzy opu\u015bcili Jamestown a kapitanem Smithem. Po 1610 roku przez kilka lat nie by\u0142o wzmianek o Polakach.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d nowych przybysz\u00f3w by\u0142 lekarz nazwiskiem Lawrence Bohun. Istnieje przypuszczenie, \u017ce z pochodzenia by\u0142 Polakiem. W Wirginii przebywa\u0142 10 lat. Zgin\u0105\u0142 p\u00f3\u017aniej na morzu w potyczce z Hiszpanami. W grupie nowoprzyby\u0142ych Polak\u00f3w znajdowa\u0142 si\u0119 te\u017c porucznik Puttocke, by\u0107 mo\u017ce pochodz\u0105cy z arystokratycznej rodziny Potockich. Zgin\u0105\u0142 w walce z Indianami. Najwi\u0119kszym bowiem zagro\u017ceniem by\u0142y w\u00f3wczas konflikty z Indianami. W dokumentach osady wymienieni s\u0105 Polacy, kt\u00f3rzy wyr\u00f3\u017cnili si\u0119 w walce z nimi. Podaje si\u0119 ich imiona, a nie nazwiska, np. Robert a Polonian, Matthew a Polander, czy te\u017c Molasco the Polander.<\/p>\n

Longin PASTUSIAK<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jamestown jest najstarsz\u0105 osad\u0105 na terenie p\u00f3\u017aniejszych Stan\u00f3w Zjednoczonych, w kt\u00f3rej znale\u017ali si\u0119 Polacy. Sk\u0105d si\u0119 Polacy wzi\u0119li w Ameryce? Przybyli do osady Jamestown na…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1306,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-1305","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rodacy"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t