{"id":1307,"date":"2024-10-13T14:11:06","date_gmt":"2024-10-13T11:11:06","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/jak-polacy-kupili-od-rosjan-alaske\/"},"modified":"2024-12-09T14:30:01","modified_gmt":"2024-12-09T12:30:01","slug":"jak-polacy-kupili-od-rosjan-alaske","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/jak-polacy-kupili-od-rosjan-alaske\/","title":{"rendered":"JAK POLACY KUPILI OD ROSJAN \u2026 ALASK\u0118?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Alaska – kraina przyg\u00f3d, poszukiwaczy z\u0142ota, nieska\u017conej natury. Kraina pi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksza od Polski, okrzykni\u0119ta mianem Last Frontier – Ostatniej Rubie\u017cy, wci\u0105\u017c \u017cyje w duchu XIX-wiecznego Dzikiego Zachodu.<\/p>\n

Jest to jedno z niewielu miejsc na \u015bwiecie, gdzie wspania\u0142a natura pora\u017ca swoim ogromem i pi\u0119knem. Znajduj\u0105 si\u0119 tu zar\u00f3wno czynne wulkany jak i olbrzymie lodowce, a powierzchnia tylko jednego z nich jest r\u00f3wna obszarowi Szwajcarii. Prawie wszystkie najwy\u017csze szczyty Ameryki znajduj\u0105 si\u0119 tutaj. Rozleg\u0142e tundry, niezwykle bujne lasy, krystalicznie czyste rzeki sprzyjaj\u0105 obecno\u015bci wielu wspania\u0142ych zwierz\u0105t. Na porz\u0105dku dziennym jest tu widok ogromnych 3.5-metrowych nied\u017awiedzi grizzly, ponad dwudziestokilogramowych \u0142ososi, czy wielkich stad \u0142osi, kt\u00f3rych przedstawiciele zapuszczaj\u0105 si\u0119 nawet na ulice alaska\u0144skiej metropolii – Anchorage.<\/p>\n

Alaska od dawna pobudza\u0142a wyobra\u017ani\u0119 badaczy, my\u015bliwych, awanturnik\u00f3w. Przyj\u0119to, i\u017c Ameryk\u0119 odkry\u0142 Krzysztof Kolumb. Przyby\u0142 on na ten kontynent na pok\u0142adzie statku flagowego Santa Maria w 1492 r. od strony wschodniej. Natomiast wiele fakt\u00f3w wskazuje na to, \u017ce od strony p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Ameryk\u0119 odkryli Rosjanie. I jak si\u0119 okazuje pomogli im w tym Polacy.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Alaska, Fairbanks, miasteczko z okresu gor\u0105czki z\u0142ota<\/strong><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c w roku 1551 ukaza\u0142o si\u0119 w Krakowie dzie\u0142o autorstwa Marcina Bielskiego zatytu\u0142owane Kronika Wszystkiego \u015awiata. Autor wspomnia\u0142 w nim o wielkiej wyspie Ammericus, godnej uznania za czwart\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 globu ziemskiego. W pocz\u0105tkach XVIII wieku rosyjska wersja tego\u017c dzie\u0142a trafi\u0142a na dw\u00f3r cara Piotra Wielkiego. By\u0107 mo\u017ce car znaj\u0105c to dzie\u0142o zaprosi\u0142 s\u0142ynnego du\u0144skiego podr\u00f3\u017cnika i odkrywc\u0119 Vitusa Beringa do eksploracji wschodnich kra\u0144c\u00f3w Rosji.<\/p>\n

W ramach Wielkiej Ekspedycji Kamczackiej Bering dotar\u0142 do brzeg\u00f3w Alaski. Towarzyszyli mu m.in. Polacy Andrzej Wielkopolski, Andrzej Ko\u017amian i Wilhelm Buczowski. Rosjanie ustanowili na Alasce i zachodnim wybrze\u017cu kontynentu ameryka\u0144skiego swoje posiad\u0142o\u015bci w ramach Rosyjskiej Ameryki. Ich zarz\u0105dzaniem zaj\u0119\u0142a si\u0119 Kompania Rosyjsko-Ameryka\u0144ska.<\/p>\n

Jednym z zarz\u0105dc\u00f3w Kompani by\u0142 Polak Szymon Janowski. Rosjan, zainteresowanych rozwojem handlu futrami, skusi\u0142a tutaj obfito\u015b\u0107 wydr morskich i norek. Jednak z czasem, w obliczu problem\u00f3w gospodarczych uznali, \u017ce region ten jest ma\u0142o atrakcyjny i bez perspektyw.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tak te\u017c wydawa\u0142o si\u0119 Amerykanom. Ale nie wszystkim. \u00d3wczesny sekretarz stanu USA William Seward zainteresowa\u0142 si\u0119 tym zimnym i ma\u0142o dost\u0119pnym kawa\u0142kiem Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Trudno powiedzie\u0107 co sk\u0142oni\u0142o go do podj\u0119cia negocjacji handlowych z Rosjanami o ten teren. Do prowadzenia tych negocjacji Seward delegowa\u0142 Polaka genera\u0142a Legionu Polskiego w wojnie secesyjnej W\u0142odzimierza Krzy\u017canowskiego oraz jako t\u0142umacza z j\u0119zyka angielskiego na rosyjski oficera powstania listopadowego Henryka Korwin-Ka\u0142ussowskiego.<\/p>\n

Genera\u0142 Krzy\u017canowski by\u0142 tak skuteczny w swoich dzia\u0142aniach, i\u017c dokona\u0142 bodaj jednej z najlepszych transakcji handlowych w historii. Wytargowa\u0142 on cen\u0119 Alaski na 7.2 miliona dolar\u00f3w. Tak\u0105 te\u017c kwot\u0119 wyp\u0142acili Amerykanie carowi Aleksandrowi II i w ten spos\u00f3b Alaska sta\u0142a si\u0119 w 1867 roku terytorium USA – a w 1959 roku 49 stanem USA – stanem najwi\u0119kszym, kt\u00f3rego linia brzegowa jest wi\u0119ksza ni\u017c linia brzegowa ca\u0142ej reszty USA.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo stan ten mia\u0142 przydomek lodowni Sewarda a sam\u0105 transakcj\u0119 okrzykni\u0119to szale\u0144stwem Sewarda. Kilka lat p\u00f3\u017aniej komentarze te ucich\u0142y w momencie, gdy na Alasce odkryto z\u0142oto. Ruszy\u0142a \u201es\u0142ynna gor\u0105czka z\u0142ota\u201d. Jednak nie z\u0142oto stanowi jedyne bogactwo ekonomiczne Alaski. Do dynamicznego rozwoju tego rejonu przyczyni\u0142y si\u0119 nieprzebrane pok\u0142ady drewna a w ostatnich latach ropy naftowej i gazu ziemnego.<\/p>\n

Bardzo pr\u0119\u017cnie rozwija si\u0119 turystyka. W sezonie na szlakach turystycznych, szczeg\u00f3lnie w parkach narodowych Alaski robi si\u0119 bardzo t\u0142oczno. Rezerwacje trzeba robi\u0107 z du\u017cym wyprzedzeniem.<\/p>\n

Na Alasce wiele jest polskich \u015blad\u00f3w. Przede wszystkim genera\u0142 Krzy\u017canowski, kt\u00f3ry zapisa\u0142 si\u0119 w historii USA nie tylko \u015bwietnymi zdolno\u015bciami kupieckimi. W 2002 roku, na Kapitolu, ambasador Polski wywo\u0142a\u0142 \u201ekontrowersj\u0119\u201d, twierdz\u0105c, \u017ce W\u0142odzimierz Krzy\u017canowski by\u0142 pierwszym gubernatorem Alaski. Informacja ta nie ma potwierdzenia w \u017ar\u00f3d\u0142ach ameryka\u0144skich i powsta\u0142a najprawdopodobniej na skutek b\u0142\u0119dnego t\u0142umaczenia pami\u0119tnik\u00f3w Krzy\u017canowskiego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Vitus Jonassen Bering \u2013 \u017ceglarz pochodzenia du\u0144skiego w s\u0142u\u017cbie rosyjskiej marynarki, badacz Cie\u015bniny Beringa i Alaski, odkrywca Wysp Komandorskich<\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d badaczy i eksplorator\u00f3w tego stanu by\u0142o wielu Polak\u00f3w. Na dzisiejszych mapach znajdujemy takie nazwy jak Zaremba Island, Wojewodzki Island, Pilsudski Lake, Romer Glacier czy Mount Krzy\u017canowsk.<\/p>\n

Obecnie w tym odleg\u0142ym i stawiaj\u0105cym niema\u0142e wyzwanie stanie \u017cyje ca\u0142kiem spora Polonia. S\u0105 to w du\u017cej cz\u0119\u015bci rybacy z upad\u0142ych polskich flot rybackich, imaj\u0105cy si\u0119 r\u00f3\u017cnych zaj\u0119\u0107. S\u0105 te\u017c ludzie szukaj\u0105cy wyzwa\u0144, chc\u0105cy \u017cy\u0107 klimatem Ostatniej Rubie\u017cy. Jednym z nich jest zabrzanin Piotr Kopiec, kt\u00f3ry wraz ze swoja francusk\u0105 \u017con\u0105 Maryvonne go\u015bci\u0142 mnie w swoim pensjonacie w historycznej willi pierwszego burmistrza Anchorage.<\/p>\n

Alaska – kraina bardzo odleg\u0142a od Polski, a jak\u017ce zwi\u0105zana z Polakami. Warto pami\u0119ta\u0107 o ich dokonaniach. Szkoda jedynie, \u017ce dzi\u015b nie robimy tak \u015bwietnych interes\u00f3w – jak kupno Alaski – na w\u0142asny rachunek.<\/p>\n

Krzysztof MUSKALSKI<\/strong><\/p>\n

***<\/p>\n

Pierwszym Polakiem na Alasce by\u0142, \u015bwiadcz\u0105 zapiski kronikarskie, by\u0142 ksi\u0105dz. Nazywa\u0142 si\u0119 Ignacy Kosarzewski, pochodzi\u0142 z Wo\u0142ynia i nosi\u0142 unick\u0105 sutann\u0119. Dotar\u0142 do alaska\u0144skich wybrze\u017cy w XVIII wieku razem z rosyjskimi Kozakami. Pami\u0105tkami po kap\u0142anie – podr\u00f3\u017cniku s\u0105 Kosarefsky River i osada Kosarewski. A tak na marginesie – dow\u00f3dc\u0105 rosyjskiego okr\u0119tu, z kt\u00f3rego po raz pierwszy Europejczycy zobaczyli Alask\u0119 by\u0142 te\u017c Polak. Wed\u0142ug spisu ludno\u015bci z 2000 r. na Alasce mieszka ponad 13 tys. os\u00f3b przyznaj\u0105cych si\u0119 do polskich korzeni.<\/p>\n

***<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Legendarny genera\u0142 W\u0142odzimierz Bonawentura Krzy\u017canowski. Zas\u0142yn\u0105\u0142, jakby\u015bmy to dzi\u015b nazwali, z talent\u00f3w marketingowych. Jako doskona\u0142y przedsi\u0119biorca uczestniczy\u0142 w negocjacjach przy zakupie od Rosjan Alaski. Niewielka kwota, bo zaledwie 7,2 mln dolar\u00f3w za kt\u00f3r\u0105 Amerykanie kupili Alask\u0119, to zas\u0142uga Genera\u0142a.<\/p>\n

Krzy\u017canowski by\u0142 \u017co\u0142nierzem armii prezydenta Abrahama Lincolna. B\u0142yskawicznie zabra\u0142 si\u0119 za poszukiwaniem Polak\u00f3w, z kt\u00f3rych m\u00f3g\u0142by utworzy\u0107 polski oddzia\u0142. Je\u017adzi\u0142 za rekrutami nawet do Nowego Jorku. Dzi\u0119ki wrodzonej przedsi\u0119biorczo\u015bci zdecydowaniu w dzia\u0142aniach uda\u0142o mu si\u0119 stworzy\u0107 wymarzony polski oddzia\u0142, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 pierwszym narodowym oddzia\u0142em w armii unionist\u00f3w. Zapiski o \u201ePolish Legion\u201d znajduj\u0105 si\u0119 w oficjalnych archiwach armii ameryka\u0144skiej. Lincoln awansowa\u0142 Krzy\u017canowskiego w 1865 r. na genera\u0142a brygady.<\/p>\n

Krzy\u017canowski. W 1887 r. Krzy\u017canowski zmar\u0142 w Nowym Jorku. W 1937 r. urz\u0105dzono mu generalski pogrzeb. Wojskowymi honorami Amerykanie przenie\u015bli szcz\u0105tki Krzy\u017canowskiego z Nowego Jorku do Darlington National Cemetery. Nie szcz\u0119dzi\u0142 wtedy ciep\u0142ych s\u0142\u00f3w pod adresem Genera\u0142a nawet prezydent Roosevelt. (Nb. Ciotka Krzy\u017canowskiego\u00a0 \u2013 Justyna by\u0142a matk\u0105 Fryderyka Chopina).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alaska – kraina przyg\u00f3d, poszukiwaczy z\u0142ota, nieska\u017conej natury. Kraina pi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksza od Polski, okrzykni\u0119ta mianem Last Frontier – Ostatniej Rubie\u017cy, wci\u0105\u017c \u017cyje w duchu XIX-wiecznego…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1308,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-1307","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rodacy"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t