{"id":1426,"date":"2024-05-18T16:17:41","date_gmt":"2024-05-18T13:17:41","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=1426"},"modified":"2024-12-09T16:17:50","modified_gmt":"2024-12-09T14:17:50","slug":"musze-byc-swiadkiem-jestem-przeciez-pisarzem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/musze-byc-swiadkiem-jestem-przeciez-pisarzem\/","title":{"rendered":"MUSZ\u0118 BY\u0106 \u015aWIADKIEM, JESTEM PRZECIE\u017b PISARZEM"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

0Szczepan Twardoch (ur. 23 grudnia 1979 r. na \u015al\u0105sku) to jeden z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych prozaik\u00f3w i publicyst\u00f3w pisz\u0105cych po polsku. Wielokrotnie nagradzany presti\u017cowymi nagrodami literackimi w Polsce i za granic\u0105, t\u0142umaczony na kilkana\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w. Powie\u015b\u0107 „Morfina” ( wyd. 2012) sta\u0142a si\u0119 bestsellerem i z dnia na dzie\u0144 uczyni\u0142a pisarza znanym i rozpoznawalnym. Do dzi\u015b sprzedano ponad milion egzemplarzy powie\u015bci Szczepana Twardocha, co jest ogromnym sukcesem wydawniczym i czytelniczym w czasach, kiedy ludzie mniej czytaj\u0105 i nie kupuj\u0105 ksi\u0105\u017cek. Ka\u017cda kolejna pozycja by\u0142a wyczekiwanym wydarzeniem kulturalnym. W listopadzie 2022 roku ukaza\u0142a si\u0119 na rynku wydawniczym chyba najg\u0142o\u015bniejsza ( jak do tej pory) powie\u015b\u0107 tego pisarza \u2013 „Cho\u0142od”, kt\u00f3rej akcja rozgrywa si\u0119 na terenach rosji (Tu w Ukrainie od pewnego czasu rosja i rosjanie \u015bwiadomie piszemy ma\u0142\u0105 liter\u0105 i nie obchodz\u0105 nas w tym wzgl\u0119dzie zasady ortografii, nawet nauczyciela j\u0119zyka polskiego<\/em>). Zar\u00f3wno liczne adaptacje teatralne powie\u015bci Szczepana Twardocha, jak i ekranizacja „Kr\u00f3la” zosta\u0142y entuzjastycznie przyj\u0119te przez widz\u00f3w i czytelnik\u00f3w pisarza.<\/p>\n

Powie\u015bci Szczepana Twardocha s\u0105 mocno osadzone w historii. Ich akcja rozgrywa si\u0119 na licznych p\u0142aszczyznach: historycznej, narodowo\u015bciowej, spo\u0142ecznej, mitologicznej i wielu innych. Pisarz podejmuje problematyk\u0119 identyfikacji z miejscem urodzenia, osamotnienia i niezrozumienia\u00a0 w otaczaj\u0105cym \u015bwiecie. Konstrukcja jego utwor\u00f3w bywa skomplikowana, a jednym z najwi\u0119kszych atut\u00f3w jest zaskakuj\u0105ca narracja.<\/p>\n

Od lutego 2022 roku, czyli od pe\u0142noskalowej inwazji rosji pisarz wspiera Ukrai\u0144c\u00f3w. Wykorzystuj\u0105c swoj\u0105 rozpoznawalno\u015b\u0107 zorganizowa\u0142 zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119dzy i zebra\u0142 ju\u017c ponad p\u00f3\u0142tora miliona z\u0142otych, za kt\u00f3re kupi\u0142 samochody terenowe, osprz\u0119t do karabin\u00f3w, noktowizory, agregaty pr\u0105dotw\u00f3rcze. Wszystko u sprawdzonych i wiarygodnych dostawc\u00f3w. Zam\u00f3wiony sprz\u0119t sam przywozi na front nie maj\u0105c zaufania do po\u015brednik\u00f3w. Teraz kupuje drony, dok\u0142adnie takie, jakich \u017co\u0142nierze potrzebuj\u0105 i ci\u0105gle zbiera pieni\u0105dze na kolejne zakupy.<\/p>\n

\u00a0Najwa\u017cniejsze powie\u015bci:<\/p>\n

– \u201eWieczny Grunwald. Powie\u015b\u0107 zza ko\u0144ca czas\u00f3w\u201d (2010)<\/p>\n

– \u201eMorfina\u201d (2012)<\/p>\n

– \u201eDrach\u201d (2014)<\/p>\n

– \u201eKr\u00f3l\u201d (2016)<\/p>\n

– \u201eKr\u00f3lestwo\u201d (2018)<\/p>\n

– \u201ePokora\u201d (2020)<\/p>\n

– \u201eCho\u0142od\u201d (2022)<\/p>\n

Wkr\u00f3tce uka\u017ce si\u0119 kolejna powie\u015b\u0107: „Powiedzmy, \u017ce Piontek”<\/p>\n

\u00a0Z Szymonem Twardochem spotykam si\u0119 w Kijowie 2 maja. Kilka godzin wcze\u015bniej wr\u00f3ci\u0142 z frontu, sp\u0119dzi\u0142 kilka dni w okopach z ukrai\u0144skimi \u017co\u0142nierzami, ale nie „sp\u0119dzi\u0142” jest najwa\u017cniejsze. Najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce po raz kolejny dostarczy\u0142 „humanitark\u0119”, czyli drony. Mam wra\u017cenie, \u017ce pisarz jest zm\u0119czony i troch\u0119 niewyspany, ale zgadza si\u0119 na rozmow\u0119, chocia\u017c wiem, \u017ce spieszy si\u0119, bo jeszcze dzi\u015b wraca do Polski.<\/p>\n

Ewa Goc\u0142owska: Zapis naszej rozmowy jest skierowany do czytelnik\u00f3w\u00a0 „Dziennika Kijowskiego”, w wi\u0119kszo\u015bci mieszkaj\u0105cych w Ukrainie, g\u0142\u00f3wnie w Kijowie, st\u0105d pytania, kt\u00f3re (mam wra\u017cenie) sami zadaliby Panu, gdyby mieli tak\u0105 okazj\u0119, czyli przede wszystkim o pomoc Ukrainie i powie\u015b\u0107 „Cho\u0142od”. Zacznijmy od „Cho\u0142odu”. Ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119\u00a0 pod koniec 2022 roku, czyli kilka miesi\u0119cy po ataku rosji\u00a0 na Kij\u00f3w i inne ukrai\u0144skie miasta. W „Cho\u0142odzie” bohater wypowiada takie s\u0142owa:”Wy nie wiecie, jak Rosyja przychodzi, kiedy przychodzi. Rosyja jak przychodzi, to przychodzi wielka, chocia\u017c jej ludzie marni, s\u0142abi, ale przychodzi wielka i nie jest w stanie znie\u015b\u0107 obok siebie niczego, co nie jest Rosyj\u0105, wi\u0119c wszystko w Rosyj\u0119 zamienia, rozumiecie, w Rosyj\u0119, czyli w g\u00f3wno. \u017beby wszystko by\u0142o takie same , jak to g\u00f3wno.(…) I jak Rosyja przyjdzie i ze\u017cre was, i wysra, (…) wszystko b\u0119dzie jedno g\u00f3wno, ruskie g\u00f3wno, rozumiecie wy?(…) Wy\u015bcie p\u00f3ty bezpieczni, p\u00f3ki Rosyja o was nie wie nic.”<\/em><\/strong><\/p>\n

Jakie s\u0105 Pana, \u015al\u0105zaka, rodzinne do\u015bwiadczenia z rosj\u0105 i rosjanami?<\/em><\/strong><\/p>\n

Szczepan Twardoch:<\/strong> W rosji by\u0142em wielokrotnie, pierwszy raz jeszcze w czasach studenckich. Nie mia\u0142em wtedy pieni\u0119dzy, samoloty by\u0142y drogie, wi\u0119c podr\u00f3\u017cowa\u0142em poci\u0105giem. To by\u0142o bardzo ciekawe do\u015bwiadczenie przejecha\u0107 rosj\u0119 kolej\u0105 transsyberyjsk\u0105. Zawsze najbardziej interesowa\u0142a mnie ta rosja wschodnia, Syberia. Poniewa\u017c nie mia\u0142em pieni\u0119dzy, cz\u0119sto spa\u0142em na dworcach. Gdy si\u0119 \u015bpi w takich miejscach i rozmawia z lud\u017ami, dla kt\u00f3rych takie \u017cycie to codzienno\u015b\u0107,\u00a0 poznaje si\u0119 kraj od samego do\u0142u. Spotka\u0142em tam wielu prostych, \u017cyczliwych mi ludzi, kt\u00f3rzy niczego ode mnie nie chcieli i nie czu\u0142em zagro\u017cenia z ich strony. W rosji mam, albo raczej mia\u0142em wielu znajomych. Na pocz\u0105tku m\u00f3wili, \u017ce to straszne, co si\u0119 dzieje w Ukrainie, potem, \u017ce to wszystko nie jest takie proste i jednoznaczne, a w ko\u0144cu przestali si\u0119 odzywa\u0107, kontakty si\u0119 urwa\u0142y. Propaganda ma na nich ogromny wp\u0142yw.<\/p>\n

Gdy jako student wyje\u017cd\u017ca\u0142em do rosji, nie wszystko wiedzia\u0142em o rosyjskich do\u015bwiadczeniach mojej rodziny. Do niekt\u00f3rych spraw nie dopuszczano mnie jeszcze wtedy. Dopiero po latach dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce kobiety w mojej rodzinie by\u0142y ofiarami brutalnych gwa\u0142t\u00f3w. Taki los spotka\u0142 moj\u0105 prababci\u0119. Na \u015al\u0105sk, gdzie mieszka\u0142a moja rodzina, wojna przysz\u0142a tak naprawd\u0119 dopiero z sowietami w styczniu 1945 roku. Wchodz\u0105c do \u015bl\u0105skich miasteczek rosjanie\u00a0 grabili, gwa\u0142cili, podpalali. W 45 roku zacz\u0119\u0142y si\u0119 deportacje G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w do ZSRR. W miastach i na wsiach organizowano \u0142apanki, zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce ca\u0142\u0105 zmian\u0119 z kopalni zatrzymywano i wywo\u017cono. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce nawet 60 tys.( a mo\u017ce i 90) g\u00f3rnik\u00f3w wywieziono do kopal\u0144 Donbasu. Jest w mojej rodzinie do\u015bwiadczenie rosji, kt\u00f3ra przychodzi z niszczycielsk\u0105 si\u0142\u0105 \u017cywio\u0142u i wszystko po drodze niszczy.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

E.G.: Powiedzia\u0142 Pan kiedy\u015b, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka („Cho\u0142od”-przyp.E.G.)chodzi\u0142a za Panem przez kilka lat. W jakim sensie chodzi\u0142a? Jak dosz\u0142o do powstania powie\u015bci? Czym „Cho\u0142od” by\u0142 inspirowany?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Pomys\u0142 napisania tej ksi\u0105\u017cki zrodzi\u0142 si\u0119 kilka lat temu i wtedy powsta\u0142 jej zarys, konspekt, mia\u0142em j\u0105 z ty\u0142u g\u0142owy. Trudno jednoznacznie odpowiedzie\u0107 na pytanie o inspiracje. Oczywi\u015bcie by\u0142y, np. studia Danziga Baldaeva nad tatua\u017cem \u0142agrowym. Jest to fascynuj\u0105ca lektura.<\/p>\n

E.G.: Dla mnie fascynuj\u0105c\u0105 lektur\u0105 jest Pana „Cho\u0142od”. Na samym pocz\u0105tku poznajemy pisarza, kt\u00f3ry w ciszy, bieli i bezkresie Spitsbergenu szuka ukojenia, a znajduje dziennik Konrada Widucha i tu dopiero zaczyna si\u0119 podr\u00f3\u017c przez bezdro\u017ca cz\u0142owiecze\u0144stwa a\u017c do mitycznego Cho\u0142odu – miejsca, kt\u00f3rego nie ma na mapach, w kt\u00f3rym mieszkaj\u0105 Cho\u0142odcy – pradawni jak ich ziemia. Tam wszystko jest niewyobra\u017calnie trudne albo wr\u0119cz proste: zjesz, jak sobie upolujesz, przetrwasz, je\u015bli zbudujesz schronienie. Cho\u0142odcy m\u00f3wi\u0105 swoim j\u0119zykiem. Czy Pan ten j\u0119zyk wymy\u015bli\u0142?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Tak, j\u0119zyk jest fikcyjny, jak i Cho\u0142odcy oraz Cho\u0142od. Wymy\u015bli\u0142em ten j\u0119zyk, ale jednocze\u015bnie jest on pr\u00f3b\u0105 rekonstrukcji j\u0119zyka praba\u0142tos\u0142owia\u0144skiego.<\/p>\n

Cho\u0142odcy to indoeuropejski lud, kt\u00f3ry od 3 tysi\u0119cy lat \u017cyje w Syberii odseparowany od \u015bwiata. Jest oczywi\u015bcie pod wp\u0142ywem i pod presj\u0105 okolicznych plemion syberyjskich. Obyczaje Cho\u0142odc\u00f3w, i nie tylko te zwi\u0105zane z seksualno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, s\u0105 skandaliczne i wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nie do przyj\u0119cia, np. pozbywanie si\u0119 kalekich noworodk\u00f3w czy zabicie klaczy i k\u0105piel w rosole ugotowanym z niej .Przypisa\u0142em go Cho\u0142odcom, a tak naprawd\u0119 jest to zwyczaj staroceltycki. To jest konkret i takich w powie\u015bci jest wiele. Cho\u0142odcy nie istniej\u0105, ale ich kultura jest stworzona z indoeuropejskich mit\u00f3w. \u017badnych wzorc\u00f3w spo\u0142ecznych, struktur tego fikcyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa nie wymy\u015bli\u0142em. Wszystko ma antropologiczn\u0105 podbudow\u0119. Ich (Cho\u0142odc\u00f3w) j\u0119zyk nie istnieje, natomiast jest, jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, blisko praba\u0142tos\u0142owia\u0144skiego- wsp\u00f3lnego przodka \u0142otewskiego, litewskiego, polskiego, ukrai\u0144skiego, rosyjskiego…<\/p>\n

E.G.: „Cho\u0142od” rozgrywa si\u0119 na kilku poziomach: historycznym, filozoficznym, realizmu, mit\u00f3w. Jest te\u017c fantastyczn\u0105 powie\u015bci\u0105 przygodow\u0105, z wyrazi\u015bcie zarysowanymi sylwetkami bohater\u00f3w, ale te\u017c z zaskakuj\u0105c\u0105 i porywaj\u0105c\u0105 czytelnika narracj\u0105. O narracj\u0119 zapytam za chwil\u0119. Teraz pytanie dotycz\u0105ce bohatera, a w\u0142a\u015bciwie bohaterki. Ljubow, b\u0142awatna, fascynuje mnie i jednocze\u015bnie przera\u017ca najbardziej ze wszystkich bohater\u00f3w. Czy jest jaki\u015b pierwowz\u00f3r tej postaci?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Ljubow jest bohaterk\u0105 wymy\u015blon\u0105 przeze mnie, fikcyjn\u0105, chocia\u017c buduj\u0105c j\u0105 na pewno inspirowa\u0142em si\u0119 postaciami\u00a0 z literatury \u0142agrowej.<\/p>\n

E.G.: W „Cho\u0142odzie” mamy narracj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 – prowadzi j\u0105 pisarz Szczepan( Nic nie wyklucza mo\u017cliwo\u015bci identyfikowania go z pisarzem Szczepanem Twardochem) oraz, powiedzmy, historyczn\u0105 – Konrada Widucha, ale te\u017c tajemniczej nieistniej\u0105cej Czytelniczki, kt\u00f3ra w pewnym momencie zaczyna si\u0119 ujawnia\u0107. We wcze\u015bniejszych powie\u015bciach te\u017c zaskakuje Pan narracj\u0105. Czym spowodowana jest taka narracja?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Zawsze dra\u017cni\u0142 mnie i zniech\u0119ca\u0142 do siebie narrator tak zwany wszechwiedz\u0105cy, a tak naprawd\u0119 bezosobowy, bezp\u0142ciowy, o kt\u00f3rym niewiele albo nawet nic nie mo\u017cna by\u0142o powiedzie\u0107. Mnie interesuje narrator osobowy, cz\u0142owiek z krwi i ko\u015bci, kt\u00f3rego widzimy, a nie tylko s\u0142yszymy.\u00a0 W „Morfinie”, na przyk\u0142ad,\u00a0 poza bohaterem – narratorem jest jeszcze jaka\u015b kobieta. To ona mu towarzyszy, opowiada, komentuje, ironizuje. Ale kim jest? To ju\u017c nie jest takie oczywiste.<\/p>\n

E.G.: Od czego zaczyna si\u0119 tworzenie, pisanie ksi\u0105\u017cki?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: R\u00f3\u017cnie, nie mo\u017cna tak jednoznacznie odpowiedzie\u0107. Czasami jest to bohater, czasami intryga. A tak naprawd\u0119 ka\u017cda ksi\u0105\u017cka rozpoczyna si\u0119 od bada\u0144, czytania artyku\u0142\u00f3w, ksi\u0105\u017cek z r\u00f3\u017cnych dziedzin. Jest to praca z konkretem. Czytanie poprzedza pisanie.<\/p>\n

E.G.: Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do tradycji romantycznej, czy bli\u017csza jest Panu koncepcja, kt\u00f3r\u0105 g\u0142osi\u0142 mi\u0119dzy innymi A. Mickiewicz, \u017ce talent to dar od Boga, czy mo\u017ce p\u00f3\u017anego romantyka C.K. Norwida, \u017ce tworzenie, w Pana przypadku pisanie, to trud, ci\u0119\u017cka praca, rzemios\u0142o?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Tradycja romantyczna generalnie nie jest mi bliska, nie identyfikuj\u0119 si\u0119 z ni\u0105. Je\u017celi ju\u017c, to bli\u017cszy jest mi romantyzm niemiecki, ale gdybym mia\u0142 zadeklarowa\u0107 to- tak- zdecydowanie rzemios\u0142o. Jestem rzemie\u015blnikiem, a pisanie to moja praca.
\n<\/em><\/strong><\/p>\n

E.G.: Czy ma Pan jak\u0105\u015b metod\u0119 pisania, dyscyplin\u0119 pracy?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: \u00a0Staram si\u0119 pisa\u0107 oko\u0142o 10 tysi\u0119cy znak\u00f3w ka\u017cdego dnia. Je\u015bli jednego dnia napisz\u0119 za du\u017co, to potem przez kilka dni mam problem z pisaniem. Staram si\u0119 przerywa\u0107 pisanie w momencie, kiedy pisze mi si\u0119 najlepiej.<\/p>\n

Wiem, \u017ce nast\u0119pnego dnia zn\u00f3w b\u0119dzie mi si\u0119 dobrze pisa\u0142o.<\/p>\n

E.G.: Czym kieruje si\u0119 Pan dokonuj\u0105c artystycznych wybor\u00f3w w trakcie pisania?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Moje pisanie jest intuicyjne. Pisz\u0119 tak, jak mi si\u0119 wydaje, \u017ce powinno by\u0107,ale dlaczego w\u0142a\u015bnie tak, tego nie wiem. Ma by\u0107 tak, nie inaczej, ale nie potrafi\u0119 tego wyt\u0142umaczy\u0107.<\/p>\n

E.G.: Pana powie\u015bci zosta\u0142y przeniesione na deski teatralne. To musi by\u0107 niezwyk\u0142e do\u015bwiadczenie, gdy bohaterowie materializuj\u0105 si\u0119 na scenie.<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
\n<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Praca przy tworzeniu spektaklu jest fantastyczna i pozytywnie absorbuj\u0105ca, bardzo ciekawa, ale gdy spektakl jest ju\u017c gotowy, przestaje mnie interesowa\u0107. Temat jest zamkni\u0119ty.<\/p>\n

E.G.: \u201eJa nawet nie lubi\u0119 teatru\u201d- to Pana s\u0142owa. To dlaczego zdecydowa\u0142 si\u0119 Pan zagra\u0107 w spektaklu na podstawie w\u0142asnej powie\u015bci?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.:<\/p>\n

Tak, w spektaklu „Pokora”, ale ja tam nie musia\u0142em gra\u0107. Ja tam by\u0142em sob\u0105. To prawda, \u017ce od teatru wol\u0119 kino. Z kina mog\u0119 wyj\u015b\u0107, gdy film mi si\u0119 nie podoba, a z teatru jako\u015b nie wypada.<\/p>\n

E.G.: Od dw\u00f3ch lat pomaga Pan walcz\u0105cej Ukrainie. Zbiera Pan pieni\u0105dze ( i to niema\u0142e), kupuje za nie samochody, drony, noktowizory, agregaty pr\u0105dotw\u00f3rcze… i jeszcze sam Pan to przywozi na lini\u0119 walki i oddaje \u017co\u0142nierzom do r\u0105k w\u0142asnych. Dlaczego Pan to robi? Dlaczego Pan tu przyje\u017cd\u017ca?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Wojna to m\u00f3j temat, zawsze mnie interesowa\u0142a. Od wielu lat o niej pisz\u0119, a potem ona wybucha tak blisko, to trzeba tam pojecha\u0107, a przecie\u017c z pustymi r\u0119kami nie mo\u017cna.\u00a0 Musz\u0119 by\u0107 \u015bwiadkiem, musz\u0119 o tym pisa\u0107, jestem przecie\u017c pisarzem.<\/p>\n

E.G.: Jak w praktyce wygl\u0105da ta pomoc?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: Pomagam konkretnym ch\u0142opakom, kt\u00f3rych pozna\u0142em. Wiem, czego potrzebuj\u0105. Konkretnemu ch\u0142opakowi kupuj\u0119 dron, jaki jest mu potrzebny, innemu samoch\u00f3d, bo bez teren\u00f3wki nie wykona swojej roboty i… zawo\u017c\u0119. Nie chc\u0119 tego przekazywa\u0107 przez fundacj\u0119, po\u015brednik\u00f3w. Jest to te\u017c kwestia mojej odpowiedzialno\u015bci wobec ludzi, kt\u00f3rzy wp\u0142acili mi pieni\u0105dze. Nie mog\u0119 im powiedzie\u0107, \u017ce nie wiem, czy dojecha\u0142o.<\/p>\n

E.G.: Jak Pan postrzega Ukrai\u0144c\u00f3w?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sz.T.: \u00a0Nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 chyba od ludzi innych narodowo\u015bci, ale podziwiam ich i bardzo szanuj\u0119 za takie pe\u0142ne godno\u015bci i spokoju znoszenie wszelkich trudno\u015bci. Tam na linii walki \u015bpi\u0105 w schronach, starych cha\u0142upach, ziemiankach. Pozna\u0142em takich ch\u0142opak\u00f3w, kt\u00f3rzy stacjonowali w male\u0144kiej ziemiance- kilka metr\u00f3w kwadratowych, zimno i wilgotno.\u00a0 Raz w tygodniu je\u017adzili na ty\u0142y, \u017ceby wzi\u0105\u0107 prysznic i z powrotem do ziemianki. Zapyta\u0142em, co jaki czas s\u0105 zmieniani przez innych. A oni mi na to, \u017ce tu o \u017cadnej zmianie nie ma mowy. Siedz\u0105 tu ju\u017c od wielu miesi\u0119cy, nie ma kto ich zmieni\u0107. I oni to znosz\u0105 bez gadania, marudzenia, narzekania.<\/p>\n

E.G.: Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/em><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Uzupe\u0142nienie (E.G):
\nSejm uchwali\u0142 ustaw\u0119 o j\u0119zyku \u015bl\u0105skim jako j\u0119zyku regionalnym. Senat przeg\u0142osowa\u0142 j\u0105 bez poprawek. Prace nad t\u0105 ustaw\u0105 koalicja rz\u0105dz\u0105ca przeprowadzi\u0142a ekspresowo.\u00a0 Prezydent Andrzej Duda zawetowa\u0142 nowelizacj\u0119 ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych i etnicznych, kt\u00f3ra j\u0119zyk \u015bl\u0105ski uznaje za regionalny i przekaza\u0142 j\u0105 Sejmowi do ponownego rozpatrzenia.<\/em><\/p>\n

\u00a0Pose\u0142 Mularczyk z PiS napisa\u0142 na platformie X: „Dzi\u015b j\u0119zyk \u015bl\u0105ski, jutro \u015bl\u0105ski separatyzm. Niemcy, kt\u00f3rzy od dawna chc\u0105 podzieli\u0107 Polak\u00f3w otwieraj\u0105 szampana. Podczas wojny nieskutecznie pr\u00f3bowali zrobi\u0107 nar\u00f3d z g\u00f3rali. Teraz pr\u00f3buj\u0105 tego samego na \u015al\u0105sku.”\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W jednym z wywiad\u00f3w Szymon Twardoch powiedzia\u0142, \u017ce \u015bl\u0105sko\u015b\u0107 jest budowana na poczuciu odr\u0119bno\u015bci, ale nie na antypolonizmie. \u015al\u0105zacy nie chc\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci dla swojego regionu. Chc\u0105, aby j\u0119zyk \u015bl\u0105ski nie umar\u0142. J\u0119zyk \u015bl\u0105ski potrzebuje pomocy pa\u0144stwa.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

0Szczepan Twardoch (ur. 23 grudnia 1979 r. na \u015al\u0105sku) to jeden z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych prozaik\u00f3w i publicyst\u00f3w pisz\u0105cych po polsku. Wielokrotnie nagradzany presti\u017cowymi nagrodami literackimi…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1427,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-1426","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t