{"id":1538,"date":"2024-06-12T22:26:55","date_gmt":"2024-06-12T19:26:55","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-3\/"},"modified":"2024-12-10T07:36:36","modified_gmt":"2024-12-10T05:36:36","slug":"kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-3\/","title":{"rendered":"\u201eKIJ\u00d3W PO POLSKU: OD CHROBREGO DO MAJDANU\u201d (3)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Tzw. \u201eCiep\u0142a Sofia” – w tle dzwonnica i Sob\u00f3r M\u0105dro\u015bci Bo\u017cej w Kijowie<\/strong><\/p>\n

Kijowskie wydawnictwo \u201eDuch i Litera\u201d tradycyjnie przyk\u0142ada du\u017c\u0105 wag\u0119 do ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych historii i kulturze Polski, stosunkom polsko-ukrai\u0144skim oraz postaciom wybitnych Polak\u00f3w.<\/p>\n

Jedn\u0105 z takich pozycji jest ksi\u0105\u017cka Hanny Litwin pt.: \u201eKij\u00f3w po polsku: od Chrobrego do Majdanu\u201d. Z zezwolenia dyrektora wydawnictwa Leonida Finberga na \u0142amach naszego pisma publikujemy fragmenty tego najnowszego przewodnika w j\u0119zyku polskim, prezentuj\u0105cego najciekawsze historyczne i kulturalne miejsca stolicy Ukrainy, a sporz\u0105dzonego przez \u017con\u0119 by\u0142ego (w latach 2011\u20132016) ambasadora RP na Ukrainie.<\/p>\n

Kontynuuj\u0105c zwiedzanie zespo\u0142u architektonicznego Soboru Sofijskiego warto wej\u015b\u0107 do muzeum rozmieszczonego w dawnej rezy\u00addencji metropo\u00adlit\u00f3w (naprzeciw g\u0142\u00f3wnego wej\u015bcia do \u015bwiatyni), aby obejrze\u0107 niezwy\u00adk\u0142ej pi\u0119kno\u015bci piece kaflowe.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Hetman Iwan Mazepa (1639 \u2013 1709) swoje talenty dyplomatyczne stara\u0142 si\u0119 wykorzysta\u0107 jak najlepiej w trudnej sytuacji pomi\u0119dzy \u00f3wczesnymi pot\u0119gami europejskimi \u2013 Carstwem Rosyjskim, Rzeczpospolit\u0105, Szwecj\u0105 i Imperium Osma\u0144skim <\/strong><\/p>\n

O tym, jak silna by\u0142a pozy\u00adcja metropolit\u00f3w, \u015bwiadczy fakt, \u017ce samodzielnie zarz\u0105dzali nie tylko monastyrem, ale te\u017c ca\u0142ym kompleksem osadniczym (takim prawie \u2013 miastem) kt\u00f3ry wok\u00f3\u0142 monasteru z czasem wyr\u00f3s\u0142 i zwa\u0142 si\u0119 S\u0142obod\u0105 Sofijsk\u0105. Druga taka S\u0142oboda, otacza\u0142a Monaster \u015awi\u0119tego Micha\u0142a. I tak np. w latach 1569-1667, gdy Kij\u00f3w, b\u0119d\u0105c stolic\u0105 jed\u00adnego z wojew\u00f3dztw Rzeczy\u00adpospolitej Obojga Narod\u00f3w zarz\u0105dzany by\u0142 przez samo\u00adrz\u0105d miejski (w\u00f3jt, burmistrz, rajcowie i \u0142awnicy), miesz\u00adcz\u0105cy si\u0119 w \u201edolnym mie\u015bcie”, czyli na Padole, to w\u0142adza ta nie si\u0119ga\u0142a S\u0142obody Sofijskiej i S\u0142obody Michaj\u0142owskiej – obydwie te osady two\u00adrzy\u0142y \u201eg\u00f3rne miasto” i znajdo\u00adwa\u0142y si\u0119 pod zarz\u0105dem du\u00adchownych zwierzchnik\u00f3w obu \u015bwi\u0105ty\u0144.<\/p>\n

Przez blisko sto lat, od 1569, kiedy za\u00adwarto Uni\u0119 Lubel\u00adsk\u0105, do 1686 roku, Kij\u00f3w nale\u017ca\u0142 do Rzeczypospoli\u00adtej Obojga Na\u00adrod\u00f3w i by\u0142, jak wspomniano, stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa kijowskiego. W tym czasie ko\u015bci\u00f3\u0142 obrz\u0105dku wschodniego w Rzeczypospolitej uleg\u0142 po\u00addzia\u0142owi na unit\u00f3w, kt\u00f3rzy uznali zwierzchno\u015b\u0107 papiesk\u0105, oraz dyzunit\u00f3w (prawos\u0142aw\u00adnych), podporz\u0105dkowanych patriarsze Konstantynopola.<\/p>\n

Sob\u00f3r \u015aw. Sofii sta\u0142 si\u0119 w\u00f3w\u00adczas archikatedr\u0105 metropoli\u00adt\u00f3w unickich, a\u017c do roku 1633, kiedy to wr\u00f3ci\u0142 pod jurysdyk\u00adcj\u0119 prawos\u0142awnego metropolity Piotra Mohy\u0142y (1597 \u2013 1647). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w klasztornych powsta\u0142a w XVII i XVIII wieku. Najbardziej hoj\u00adnym ofiarodawc\u0119 dla klasz\u00adtoru okaza\u0142 si\u0119 hetman Iwan Mazepa (1639 \u2013 1709). Dzi\u0119ki jego funduszom \u015aw. Sofia zyska\u0142a barokowy wystr\u00f3j.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Pomnik ksi\u0119\u017cnej Olgi, Aposto\u0142a Andrzeja i \u015bw. Cyryla i Metodego<\/strong><\/strong><\/p>\n

Kolejna ekspozycja muzealna znajduje si\u0119 w budynku po lewej stronie g\u0142\u00f3wnego wej\u015bcia – to tzw. \u201eCiep\u0142a Sofia” – niewielka cerkiew, kt\u00f3rej \u015bciany dodatkowo ocieplono drewnem, by od\u00adprawia\u0107 tu nabo\u017ce\u0144stwa zim\u0119, kiedy minusowe tem\u00adperatury uniemo\u017cliwia\u0142y ko\u00adrzystanie z nieocieplanego, wielkiego wn\u0119trza g\u0142\u00f3wnej \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n

Nad wszystkimi budyn\u00adkami dominuje wie\u017ca nad wej\u015bciem g\u0142\u00f3wnym, dzwon\u00adnica, pod kt\u00f3r\u0105 przecho\u00addzimy na terytorium monasteru. Przechodz\u0105c przez t\u0119 wie\u017c\u0119 bramn\u0105, trzeba zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce tu\u017c nad naszymi g\u0142owami, na dru\u00adgiej kondygnacji wisi trzynastotonowy dzwon. Ta wy\u00adj\u0105tkowo solidna budowla powsta\u0142a na pocz\u0105tku XVIII wieku. Bogata, misterna, a\u017curowa sztukateria zdo\u00adbi\u0105ca wie\u017c\u0119, wykonana jest w stylu tzw. \u201ebaroku kijow\u00adskiego”. Wie\u017ca by\u0142a trzykon\u00addygnacyjna a\u017c do po\u0142owy XIX wieku, kiedy to dobu\u00addowano czwart\u0105 kondy\u00adgnacj\u0119 i zwie\u0144czono ca\u0142o\u015b\u0107 z\u0142ot\u0105 kopu\u0142\u0105. Teraz przewy\u017csza sob\u00f3r i budynki do\u00adoko\u0142a osi\u0105gaj\u0105c wysoko\u015b\u0107 76 metr\u00f3w.<\/p>\n

Gdy ju\u017c wyjdziemy z So\u00adfii przez dzwonnic\u0119, w per\u00adspektywie ulicy Wo\u0142odymyrskyj Projizd zobaczymy kolejny cel naszego spa\u00adceru – Monaster \u015awi\u0119tego Micha\u0142a Archanio\u0142a o Z\u0142otych Kopu\u0142ach (\u0421\u0432\u044f\u0442\u043e<\/em>–\u041c\u0438\u0445\u0430\u0439\u043b\u043e\u0432\u0441\u043a\u0438\u0439<\/em> \u00a0\u0417\u043b\u0430\u0442\u043e\u0432\u0435\u0440\u0445\u0438\u0439 \u043c\u043e\u043d\u0430\u0441\u0442\u044b\u0440\u044c<\/em>). Wida\u0107 go w perspektywie, ca\u0142y w b\u0142\u0119\u00adkicie i z\u0142ocie. Przed nim Plac Michaj\u0142owski z pomnikiem \u015bw. Olgi i z lewej strony Minister\u00adstwo Spraw Zagranicznych w ogromnym neoklasycystycznym budynku. To pozosta\u0142o\u015b\u0107 gigantomanii stalinowskiej – by\u0142a to siedziba Komitetu Centralnego Komuni\u00adstycznej Partii Ukrainy. By wznie\u015b\u0107 ten bu\u00addynek, wysadzono stoj\u0105c\u0105 w tym miejscu Xl-wieczn\u0105 cerkiew \u015bw. Bazylego. Drugi analogiczny moloch mia\u0142 wg projektu stan\u0105\u0107 w miejscu soboru Michaj\u0142owskiego, a pomi\u0119dzy nimi monstrualny Lenin i schody do Dniepru – mia\u0142o by\u0107 \u201etak pi\u0119knie”.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Budynek by\u0142ego KC KPU (dzi\u015b siedziba MSZ Ukrainy)<\/strong><\/p>\n

Wy\u00adsadzono sob\u00f3r Michaj\u0142owski w 1937 roku, ale planowany budynek na szcz\u0119\u015bcie nigdy nie powsta\u0142. W mi\u0119dzycza\u00adsie zmieni\u0142y si\u0119 koncepcje i zabrak\u0142o funduszy, po\u00adtem wybuch\u0142a wojna. Aby zagospodarowa\u0107 woln\u0105 przestrze\u0144, w\u0142adze sowiec\u00adkie wyr\u00f3wna\u0142y teren i przez pewien czas by\u0142y tu… korty tenisowe. Gdyby nie ta bar\u00adbarzy\u0144ska bolszewicka po\u00adlityka, dzi\u015b Kij\u00f3w mia\u0142by prawdopodobnie o jeden sob\u00f3r wi\u0119cej na li\u015bcie \u015awia\u00adtowego Dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n

Sob\u00f3r Michaj\u0142owski to re\u00adkonstrukcja, ale rekonstruk\u00adcja pe\u0142na swej wcze\u015bniej\u00adszej wspania\u0142ej historii.<\/p>\n

Pierwsza drewniana \u015bwi\u0105ty\u00adnia powsta\u0142a w tym miejscu w 1062 roku, by ju\u017c w nieca\u0142e 50 lat p\u00f3\u017aniej zast\u0105pi\u0142a j\u0105 \u015bwi\u0105\u00adtynia murowana. Wcze\u015bniej by\u0142o to miejsce kultu bog\u00f3w poga\u0144skich. Wybudowana z rozkazu ksi\u0119cia \u015awi\u0119tope\u0142ka II, kt\u00f3ry by\u0142 wnukiem \u015bw. W\u0142o\u00addzimierza, mia\u0142a by\u0107 godnym miejscem przechowywania relikwii \u015bw. Barbary z Baalbeku. Relikwie te przyby\u0142y na Ru\u015b wraz z \u017con\u0105 \u015awi\u0119tope\u0142ka, bi\u00adzantyjsk\u0105 ksi\u0119\u017cniczk\u0105, b\u0119d\u0105c\u0105 imienniczk\u0105 \u015bwi\u0119tej Barbary. Roma\u0144ska budowla zwie\u0144\u00adczona zosta\u0142a kopu\u0142\u0105, kt\u00f3r\u0105 pokryto z\u0142otem.<\/p>\n

W czasach Rzeczypospo\u00adlitej Obojga Narod\u00f3w po unii brzeskiej Monaster Michaj\u0142owski by\u0142 siedzib\u0105 nieuznawanych oficjalnie metropolit\u00f3w prawos\u0142awnych – Hioba Bo\u00adreckiego (1620 – 1631) i Izaja\u00adsza Kopi\u0144skiego (1631 – 1632).<\/p>\n

\"\"<\/a>
Monaster \u015awi\u0119tego Micha\u0142a Archanio\u0142a o Z\u0142otych Kopu\u0142ach<\/strong><\/p>\n

W XVIII wieku \u015bwi\u0105tyni\u0119 rozbudowano w stylu baro\u00adkowym, dodaj\u0105c kolejne kryte z\u0142otem kopu\u0142y. Powi\u0119kszono te\u017c monaster, wznosz\u0105c do\u00addatkowe budynki, w tym cerkiew-refektarz i dzwonnic\u0119 nad bram\u0105. Wszystkie te prace powi\u0119ksza\u0142y sob\u00f3r, ale nie ingerowa\u0142y w jego pier\u00adwotn\u0105 konstrukcj\u0119 i wystr\u00f3j. Po wyburzeniu cerkwi \u015bw. Bazylego sta\u0142o si\u0119 oczywiste, \u017ce podobny los spotka sob\u00f3r Michaj\u0142owski, dlatego, chc\u0105c uratowa\u0107 freski, zacz\u0119to je demontowa\u0107 i umieszcza\u0107 w bezpieczniejszych miej\u00adscach. Robili to potajemnie, nara\u017caj\u0105c w\u0142asne bezpie\u00adcze\u0144stwo, konserwatorzy, hi\u00adstorycy sztuki i mnisi z soboru. Cz\u0119\u015b\u0107 fresk\u00f3w zagin\u0119\u0142a, inne zosta\u0142y zrabowane przez hi\u00adtlerowc\u00f3w podczas okupa\u00adcji i wywiezione do Niemiec, jeszcze inne znajduj\u0105 si\u0119 te\u00adraz w rosyjskich muzeach – Galerii Trietiakowskiej i Ermi\u00adta\u017cu. Kilka uda\u0142o si\u0119 ukry\u0107 i ocali\u0107 w soborze \u015aw. Sofii. Te, kt\u00f3re przetrwa\u0142y w muzeach pos\u0142u\u017cy\u0142y za wz\u00f3r przy rekon\u00adstrukcji wn\u0119trza soboru pod\u00adczas jego odbudowy.<\/p>\n

Idea odbudowy \u015bw. Micha\u0142a zro\u00addzi\u0142a si\u0119 w latach 60-tych dwudziestego wieku. Od tego czasu pieczo\u0142owicie odtwo\u00adrzono nie tylko sob\u00f3r, ale te\u017c budynki wchodz\u0105ce w sk\u0142ad monasteru, jak np. dzwonnic\u0119, a w niej cerkiew nadbramn\u0105. Obecnie w wie\u017cy mie\u015bci si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niewielka ekspozy\u00adcja muzealna.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Centralna nawa Soboru Micha\u0142owskiego<\/strong><\/strong><\/p>\n

Opowiadaj\u0105c o tym soborze nie spos\u00f3b pomi\u00adn\u0105\u0107 najnowszej historii Kijowa. W 2013 roku, gdy zacz\u0105\u0142 si\u0119 \u201eEuro-Majdan”, zwany potem Rewolucj\u0105 Godno\u015bci – udzielono tu schronienia pobitym studentom i zorganizowano spontanicznie pierwszy szpi\u00adtal dla rannych.<\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od \u015aw. So\u00adfii, kt\u00f3ra od czas\u00f3w stalinow\u00adskich pozostaje obiektem muzealnym, So\u00adb\u00f3r \u015aw. Micha\u0142a jest czynn\u0105 \u015bwi\u0105tynia nale\u017c\u0105c\u0105 do Ukra\u00adi\u0144skiej Cerkwi Prawos\u0142awnej Patriarchatu Kijowskiego.<\/p>\n

(Ci\u0105g dalszy nast\u0105pi)<\/p>\n

Hanna LITWIN<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tzw. \u201eCiep\u0142a Sofia” – w tle dzwonnica i Sob\u00f3r M\u0105dro\u015bci Bo\u017cej w Kijowie Kijowskie wydawnictwo \u201eDuch i Litera\u201d tradycyjnie przyk\u0142ada du\u017c\u0105 wag\u0119 do ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1539,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przeczytaj"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t