{"id":1550,"date":"2024-07-24T22:55:35","date_gmt":"2024-07-24T19:55:35","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-9\/"},"modified":"2024-12-10T07:35:52","modified_gmt":"2024-12-10T05:35:52","slug":"kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-9","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-9\/","title":{"rendered":"\u201eKIJ\u00d3W PO POLSKU: OD CHROBREGO DO MAJDANU\u201d (9)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Kij\u00f3w. Plac Niepodleg\u0142o\u015bci<\/strong><\/p>\n

Ulica Ko\u015bcielna zapro\u00adwadzi nas stromo w d\u00f3\u0142 na Plac Niepodleg\u0142o\u015bci, wprost pod tzw. Bram\u0119 Lack\u0105 zwie\u0144czon\u0105 figur\u0105 Micha\u0142a Archanio\u0142a – budowla ma przypomina\u0107, \u017ce w tym miej\u00adscu znajdowa\u0142a si\u0119 jedna z trzech bram prowadz\u0105\u00adcych do Grodu Jaros\u0142awa M\u0105drego i jednocze\u015bnie do wspomnianej S\u0142obody Lac\u00adkiej.<\/p>\n

Patrz\u0105c spod bramy mo\u017cemy obj\u0105\u0107 okiem ca\u0142y ogromny plac – Majdan Neza\u0142e\u017cnosti (Plac Niepodleg\u0142o\u00ad\u015bci).<\/p>\n

To tu dokona\u0142y si\u0119 prze\u00admiany i rozegra\u0142y najbardziej krwawe wydarzenia na prze\u0142omie 2013 i 2014 roku. Po roz\u00adbiciu studenckiej pokojowej manifestacji na Majdan \u015bci\u0105gn\u0119\u0142y tysi\u0105ce ludzi z ca\u0142ej Ukrainy. Powsta\u0142o namiotowe miasteczko. Ukra\u00adi\u0144cy protestowali przeciw po\u00adlityce prezydenta Janukowycza. Chcieli podpisania umowy stowarzyszeniowej z Uni\u0105 i odej\u015bcia od w\u0142adzy sta\u00adrej, skorumpowanej prokremlowskiej ekipy – chcieli zmian.<\/p>\n

Po stronie w\u0142adzy by\u0142y regularne jed\u00adnostki specjalne \u201eBerkut” ze snajperami i ostr\u0105 amunicj\u0105, po stronie Majdanu drew\u00adniane tarcze, koktajle Mo\u0142otowa, p\u0142on\u0105ce opony i bruk. Przez d\u0142ugie miesi\u0105ce trwa\u0142y prak\u00adtycznie nieustaj\u0105ce walki. W lutym dosz\u0142o pozornie do wzajemnej ugody. Jednak ekipa Janukowycza z\u0142ama\u0142a wszelkie ustalenia i przyst\u0105pi\u0142a do mi\u00adlitarnego szturmu, w kt\u00f3rym zgin\u0119\u0142o prawie 100 os\u00f3b – g\u0142\u00f3wnie bardzo m\u0142o\u00addych ludzi. Gdy powi\u0119ksza\u00adj\u0105ca si\u0119 liczba ofiar zacz\u0119\u0142a budzi\u0107 strach przed odpowiedzialno\u015bci\u0105, prezydent Janukowycz zbieg\u0142 do Rosji. Rozpisano nowe wybory prezydenckie, kt\u00f3re w maju 2014 roku wygra\u0142 w pierwszej turze prezydent Petro Poroszenko. I tak sko\u0144\u00adczy\u0142a si\u0119 kolejna epoka w hi\u00adstorii miasta.<\/p>\n

Stoj\u0105c przed Bram\u0105 Lack\u0105, widzimy przed sob\u0105 Plac Niepodleg\u0142o\u015bci prze\u00adci\u0119ty szerok\u0105 ulic\u0105 Chreszczatyk. U zbiegu ulicy i placu, po lewej stronie stoi du\u017cy, niegustowny, ale wa\u017cny budy\u00adnek \u2013 siedziba Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych. Po przeciwnej stronie placu stoi du\u017ca kolumna, a na jej szczy\u00adcie dziewczyna trzymaj\u0105ca w d\u0142oniach girland\u0119 z k\u0142os\u00f3w \u017cyta. To Berehynia – posta\u0107 z mitologii s\u0142owia\u0144skiej, dobry duch chroni\u0105cy domostwo i jego mieszka\u0144c\u00f3w. Jednak kijowianie nazywaj\u0105 ten po\u00admnik po prostu \u201estel\u0105”.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Pomnik legen\u00addarnych za\u0142o\u017cycieli miasta – Kija, Szczeka, Chorywa i ich siostry \u0141ybid\u2019 (projekt – Anatolij Kuszcz)<\/strong><\/strong><\/p>\n

Jedna z fontann przedstawia legen\u00addarnych za\u0142o\u017cycieli miasta – Kija, Szczeka, Chorywa i ich siostr\u0119 \u0141ybid\u2019 (\u0141ab\u0119d\u017a). Jest pomniejszon\u0105 kopi\u0105 pomnika stoj\u0105cego nad brzegiem Dniepru pod \u0141awr\u0105 Peczersk\u0105. Widoczna za pomni\u00adkami szklana fala, kryje pod\u00adziemne centrum handlowe i \u0142agodzi kanciasto\u015b\u0107 ogrom\u00adnego Hotelu Ukraina stoj\u0105cego na wzg\u00f3rzu. Z prawej strony lekki i wytworny gmach Akademii Muzycznej. W g\u00f3r\u0119, pod mostkiem pnie si\u0119 ulica Instytucka, mijaj\u0105c stoj\u0105cy na wzg\u00f3rzu po lewej stronie \u017c\u00f3\u0142ty klasycystyczny budynek wy\u00adbudowany, jako Instytut dla Szlachetnie Urodzonych Pa\u00adnien (st\u0105d nazwa ulicy), a w czasach stalinowskich na\u00adzwany Pa\u0142acem Pa\u017adzierni\u00adkowym i b\u0119d\u0105cym siedzib\u0105 NKWD.<\/p>\n

Ulica Chreszczatyk jest interesuj\u0105ca bardziej ze wzgl\u0119d\u00f3w historycznych ni\u017c architektonicznych, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w po\u00adwsta\u0142a w czasach sowieckich w monumentalnym stylu so\u00adcrealistycznym. Zabytkowe budynki starego Chreszczatyku zosta\u0142y zaminowane przez Armi\u0119 Sowieck\u0105 i wy\u00adsadzone w powietrze tu\u017c po wkroczeniu Niemc\u00f3w do mia\u00adsta w 1941 roku. Rosjanie za\u00adstosowali w\u00f3wczas detona\u00adtory odpalane drog\u0105 radiow\u0105.<\/p>\n

Budynki na Chreszczatyku wylatywa\u0142y w powie\u00adtrze jeden za drugim siej\u0105c panik\u0119 i zniszczenie. Pr\u00f3cz nielicznych Niemc\u00f3w zgi\u00adn\u0119\u0142y wtedy tysi\u0105ce cywil\u00adnych mieszka\u0144c\u00f3w Kijowa.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Widok na Chreszczatyk z Placu Besarabskiego \u017badne reprodukcje nie oddadz\u0105 masywno\u015bci socrealistycznej architektury. Na weekend aleja przemienia si\u0119 w przyjemny deptak<\/strong><\/p>\n

Nazwa Chreszczatyk po\u00adchodzi prawdopodobnie od nazwy potoku p\u0142y\u00adn\u0105cego dnem w\u0105wozu, do miejsca, w kt\u00f3rym W\u0142odzi\u00admierz Wielki chrzci\u0142 podda\u00adnych. To najwa\u017cniejsza ulica miasta – szeroka, presti\u017cowa, reprezentacyjna, \u0142\u0105czy ze sob\u0105 kilka dzielnic. W\u0142a\u015bci\u00adwie wszystkie drogi w Kijowie wiod\u0105 przez Chreszczatyk. I zawsze tak by\u0142o.<\/p>\n

Na prze\u0142o\u00admie wieku XIX i XX, kiedy spo\u00ad\u0142eczno\u015b\u0107 polska w Kijowie by\u0142a najliczniejsza, w\u0142a\u015bnie tu mie\u015bci\u0142o si\u0119 najwi\u0119cej pol\u00adskich firm, sklep\u00f3w, hoteli, restauracji i… polskich ksi\u0119garni. Pod numerem 20 – polska ksi\u0119garnia K. Szepe, pod 25 ksi\u0119garnia W. Karpi\u0144skiego, pod 27 filia ksi\u0119garni Leona Idzikowskiego, pod 32 ksi\u0119\u00adgarnia z polskimi wydawnic\u00adtwami dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy F. Dobrza\u0144skiego i wreszcie najwa\u017cniejsza, mieszcz\u0105ca si\u0119 naprzeciw wylotu ulicy Proriznej g\u0142\u00f3wna ksi\u0119garnia i biblioteka Firmy Wydaw\u00adniczej Leona Idzikowskiego. Cho\u0107 wszystkie wymienione ksi\u0119garnie prowadzi\u0142y dzia\u00ad\u0142alno\u015b\u0107 patriotyczn\u0105, m. in. przez krzewienie kultury narodowej oraz cz\u0119sto rozpro\u00adwadzanie wydawnictw nie\u00adlegalnych, podlegaj\u0105cych cenzurze, a przemycanych z innych zabor\u00f3w, to ich dzia\u00ad\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczna nie dor\u00f3wnywa\u0142a rozmachem firmie Idzikowskiego.<\/p>\n

Okres dzia\u0142ania w Kijo\u00adwie wydawnictwa Idzikow\u00adskiego to lata 1858 – 1919, a zatem do odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, kiedy to w\u0142a\u015bciciele przenie\u015bli si\u0119 do Warszawy. Przez 60 lat ten rodzinny biznes, za\u0142o\u00ad\u017cony przez ojca, Leona i kontynuowany przez prac\u0119 jego \u017cony i dzieci, rozwija\u0142 si\u0119 i rozrasta\u0142, przekszta\u0142caj\u0105c si\u0119 stopniowo z dzia\u0142alno\u00ad\u015bci biznesowej w dzia\u0142alno\u015b\u0107 o charakterze patriotycz\u00adno-spo\u0142eczno-kulturalnym. Wydawano arcydzie\u0142a literatury polskiej, ale r\u00f3wnie\u017c nuty i utwory muzyczne zna\u00adnych tw\u00f3rc\u00f3w europejskich. Przy ksi\u0119garni wyros\u0142a czytel\u00adnia, w kt\u00f3rej skupia\u0142o si\u0119 \u017cy\u00adcie kulturalne Kijowa. Mo\u017cna tu by\u0142o wypo\u017cyczy\u0107 ksi\u0105\u017cki z biblioteki maj\u0105cej ponad 170 tysi\u0119cy pozycji.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Witryny ksi\u0119garni Leona Idzikowskiego (1909 r.)<\/strong><\/p>\n

Rozw\u00f3j tak wszechstronnej dzia\u0142alno\u015bci firmy by\u0142 oczywi\u015bcie okresowo uzale\u017cniony od aktualnej polityki caratu. Represje po 1863 roku spowodowa\u0142y ograniczenie jej mo\u017cliwo\u015bci, \u0142\u0105cznie z wyrokiem skazuj\u0105cym w\u0142a\u00ad\u015bciciela na trzy lata wi\u0119zienia w twierdzy za wydanie ksi\u0105\u017cki o Powstaniu Styczniowym. Jednak z\u0142agodzenie anty\u00adpolskiej polityki po rewolucji 1905 roku zaowocowa\u0142o w fir\u00admie Idzikowskiego aktywno\u00ad\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105, adresowan\u0105 do Polak\u00f3w. Zorganizowano Salon Artystyczny, prezentu\u00adj\u0105cy prace artyst\u00f3w plasty\u00adk\u00f3w, oraz \u201eBiuro koncertowe” zajmuj\u0105ce si\u0119 organiza\u00adcj\u0105 koncert\u00f3w najwi\u0119kszych s\u0142aw muzycznych w tam\u00adtym okresie. Firma Idzikowskiego umo\u017cli\u00adwi\u0142a kijowianom wys\u0142uchanie koncert\u00f3w Rachmaninowa i Szalapina, a co wa\u017cniejsze, Szymanowskiego i Paderew\u00adskiego.<\/p>\n

Ulic\u0119 Chreszczatyk z dw\u00f3ch stron zamykaj\u0105 dwa place – Plac Europejski od p\u00f3\u0142nocy i plac Besarabski od po\u0142udnia. Nazwa placu \u0142\u0105\u00adczy si\u0119 z nazw\u0105 targowiska z egzotycznymi produktami. Dzi\u015b r\u00f3wnie\u017c jest tu targ, ale w krytej hali z prze\u0142omu XIX i XX w. W budynku obok znaj\u00adduje si\u0119 „Pi\u0144czuk Art Centre” ze sztuk\u0105 nowoczesn\u0105, galeria ufundowana przez oli\u00adgarch\u0119 Wiktora Pi\u0144czuka, a prywatnie zi\u0119cia by\u0142ego prezydenta Leonida Kuczmy. Na rogu placu i Bulwaru Szew\u00adczenki natrafimy na ciekawy skwer. Ciekawy, bo pusty – to miejsce po ostatnim kijow\u00adskim Leninie. Ukrai\u0144ska prowincja do niedawna wci\u0105\u017c jeszcze obfitowa\u0142a w Leniny, jednak ten stoj\u0105cy w Kijowie by\u0142 wstydem najwi\u0119kszym. Po 20 latach niepodleg\u0142o\u015bci wci\u0105\u017c by\u0142 obecny w stolicy i nie poddawa\u0142 si\u0119 przemia\u00adnom politycznym. Gdy w 1994 roku mieszka\u0144cy Kijowa od\u0142u\u00adpali mu nos, tutejsi komuni\u015bci z Komunistycznej Partii Ukra\u00adiny (tak, tak!) ustawili przy pomniku namiot z ochronia\u00adrzami. Panowie w dresach czuwali nie tylko nad bezpo\u015brednim, fizycznym bezpie\u00adcze\u0144stwem przyw\u00f3dcy \u015bwia\u00adtowego proletariatu, ale te\u017c nad \u201emoralnym” zachowa\u00adniem turyst\u00f3w w jego obec\u00adno\u015bci. I dopiero Euromajdan obali\u0142 zbrodniarza. 8 grud\u00adnia 2013 roku ukrai\u0144scy stu\u00addenci zarzucili mu p\u0119tl\u0119 na szyj\u0119 i owin\u0105wszy o drzewa ci\u0105gn\u0119li z ca\u0142ych si\u0142, a\u017c do zrzucenia z postumentu. Gdy run\u0105\u0142 z wielkim hukiem, nie rozpad\u0142 si\u0119 na kawa\u0142ki jak nasz tandetny Dzier\u017cy\u0144ski z Placu Bankowego, a jedy\u00adnie zaleg\u0142 monolitycznie wy\u00adwalaj\u0105c wielk\u0105 dziur\u0119 w trotuarze. I zaraz si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce podstawowym wyposa\u00ad\u017ceniem plecaka kijowskiego studenta jest m\u0142otek. W\u015br\u00f3d okrzyk\u00f3w rado\u015bci rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 gor\u0105czkowa praca roz\u0142u\u00adpywania towarzysza na ka\u00adwa\u0142ki. O paradoksie! O ile nie chcieli go w ca\u0142o\u015bci na ulicy, o tyle ka\u017cdy chcia\u0142 zanie\u015b\u0107 do domu kawa\u0142ek Lenina. I to nie tylko studenci – wg na\u00adocznych \u015bwiadk\u00f3w w pew\u00adnym momencie pojawi\u0142 si\u0119 staruszek z okrzykiem – \u201eRebiata, ja represirowanyj, dajtie to\u017ce \u0142upnut\u2019!”. I tak kijowski Lenin zjednoczy\u0142 pokolenia we wsp\u00f3lnej pracy, \u017cegnaj\u0105c si\u0119 ju\u017c na sta\u0142e z Chreszczatykiem, na kt\u00f3ry patrzy\u0142 od 1946 roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kij\u00f3w. Plac Niepodleg\u0142o\u015bci Ulica Ko\u015bcielna zapro\u00adwadzi nas stromo w d\u00f3\u0142 na Plac Niepodleg\u0142o\u015bci, wprost pod tzw. Bram\u0119 Lack\u0105 zwie\u0144czon\u0105 figur\u0105 Micha\u0142a Archanio\u0142a – budowla ma…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1551,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przeczytaj"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t