{"id":1556,"date":"2024-08-13T23:28:25","date_gmt":"2024-08-13T20:28:25","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-12\/"},"modified":"2024-12-10T07:35:27","modified_gmt":"2024-12-10T05:35:27","slug":"kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-12","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-12\/","title":{"rendered":"\u201eKIJ\u00d3W PO POLSKU: OD CHROBREGO DO MAJDANU\u201d (12)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Relikwia \u015awi\u0119tej Barbary z Nikomedii w <\/strong>Soborze W\u0142odzimierskim Kijowa<\/strong><\/p>\n

Kijowskie wydawnictwo \u201eDuch i Litera\u201d tradycyjnie przyk\u0142ada du\u017c\u0105 wag\u0119 do ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych historii i kulturze Polski, stosunkom polsko-ukrai\u0144skim oraz postaciom wybitnych Polak\u00f3w. <\/em><\/p>\n

Jedn\u0105 z takich pozycji jest ksi\u0105\u017cka Hanny Litwin pt.: \u201eKij\u00f3w po polsku: od Chrobrego do Majdanu\u201d. Z zezwolenia dyrektora wydawnictwa Leonida Finberga na \u0142amach naszego pisma publikujemy fragmenty tego najnowszego przewodnika w j\u0119zyku polskim, prezentuj\u0105cego najciekawsze historyczne i kulturalne miejsca stolicy Ukrainy.<\/em><\/p>\n

Ulica Tereszczenkiwska graniczy z parkiem prowa\u00addz\u0105cym do Uniwersytetu Kijowskiego. Patronem Uniwer\u00adsytetu jest Taras Szewczenko (1814-1861), kt\u00f3rego pomnik miniemy po drodze. To do\u00adbra okazja, by pozna\u0107 lepiej najwi\u0119kszego romantycznego wieszcza Ukrainy.<\/p>\n

Uro\u00addzi\u0142 si\u0119 w rodzinie podda\u00adnego ch\u0142opa, a w wieku 11 lat zosta\u0142 pe\u0142nym sierot\u0105. W ro\u00addzinnej wiosce Kiry\u0142\u00f3wka by\u0142 wiejskim pastuszkiem, wra\u017c\u00adliwym na pi\u0119kno krajobrazu wok\u00f3\u0142 i muzyki granej przez w\u0119drownych \u201edid\u00f3w”. Jego pierwsz\u0105 pasj\u0105 by\u0142o malar\u00adstwo. W\u0142a\u015bciciel maj\u0105tku, do\u00adstrzegaj\u0105c jego talent, wys\u0142a\u0142 go do Petersburga na na\u00aduk\u0119 malarstwa u mistrza ce\u00adchowego, czyli na nauk\u0119 ma\u00adlarstwa jako rzemios\u0142a, a nie jako sztuki.<\/p>\n

Marzeniem Tarasa by\u0142y tymczasem studia w Akademii Sztuk Pi\u0119knych. Nie mia\u0142 jednak szans, gdy\u017c nie przyjmowano tam pa\u0144sz\u00adczy\u017anianych ch\u0142op\u00f3w. Gdy m\u0142ody Taras da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 w \u015brodowisku petersburskich malarzy jako cz\u0142owiek wybit\u00adnie utalentowany, postanowili oni wykupi\u0107 go z podda\u0144\u00adstwa. Pomimo, ze sami cz\u0119\u00adsto nie dojadali, w akcie so\u00adlidarno\u015bci rozpocz\u0119li zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105. Malarz Karol Briu\u0142\u0142ow, specjalnie w tym celu, namalowa\u0142 i sprzeda\u0142 por\u00adtret rosyjskiego poety Wasi\u00adlija \u017bukowskiego, kt\u00f3ry zgo\u00addzi\u0142 si\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 sw\u00f3j czas na wielogodzinne pozowanie. Inni malarze te\u017c posprzedawali swoje obrazy i tak zebrali odpowiedni\u0105 sum\u0119 by ku\u00adpi\u0107 koledze wolno\u015b\u0107 – tak Ta\u00adras Szewczenko sta\u0142 si\u0119 cz\u0142o\u00adwiekiem wolnym w wieku 24 lat.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\u201eStworzenie \u015bwiata. Dzie\u0144 sz\u00f3sty\u201d – malowid\u0142o <\/strong>Wilhelma Kotarbi\u0144skiego w Soborze W\u0142odzimierskim Kijowa<\/strong><\/p>\n

Przez ca\u0142y okres pobytu w Akademii artysta bra\u0142 ak\u00adtywny udzia\u0142 w \u017cyciu intelektualnych elit Petersburga. Przyja\u017ani\u0142 si\u0119 m. in. z Zygmun\u00adtem Sierakowskim. Talent, intelekt, pisarstwo, wiedza i ci\u0105g\u0142e poszerzanie horyzon\u00adt\u00f3w, musia\u0142o z czasem sta\u0107 si\u0119 gro\u017ane dla caratu. Za przynale\u017cno\u015b\u0107 do stowarzy\u00adszenia intelektualist\u00f3w zwanego Bractwem Cyryla i Me\u00adtodego, a co za tym idzie, za potencjaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 an\u00adtypa\u0144stwow\u0105 zosta\u0142 skazany na 10 lat wi\u0119zienia i zamkni\u0119ty w twierdzy Pietropaw\u0142owskiej, a nast\u0119pnie w twierdzy Nowopietrowskiej nad Morzem Kaspijskim.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie bo\u00adlesny by\u0142 w tym wyroku ca\u0142\u00adkowity zakaz czytania i pi\u00adsania. Jedn\u0105 z szykan by\u0142a codzienna rewizja w poszuki\u00adwaniu o\u0142\u00f3wka i kartek. Po od\u00adbyciu dziesi\u0119cioletniego wy\u00adroku, Szewczenko powr\u00f3ci\u0142 do Petersburga i rozpocz\u0105\u0142 starania o zgod\u0119 na wyjazd na Ukrain\u0119. Gdy po dw\u00f3ch latach (!) uzyska\u0142 wreszcie pozwolenie, rozpocz\u0105\u0142 sw\u0105 wymarzon\u0105, artystyczn\u0105 po\u00addr\u00f3\u017c do Ojczyzny.<\/p>\n

Jego po\u00adezja pisana w j\u0119zyku ukrai\u0144\u00adskim by\u0142a ju\u017c w\u00f3wczas znana i zyskiwa\u0142a coraz wi\u0119ksze rze\u00adsze sympatyk\u00f3w. Ta popu\u00adlarno\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c by\u0142a oczywi\u00adstym zagro\u017ceniem dla caratu. Dlatego wkr\u00f3tce Szewczenk\u0119 zn\u00f3w aresztowano i osa\u00addzono w wi\u0119zieniu w Kijo\u00adwie. Pisa\u0142, pomimo zakaz\u00f3w przez ca\u0142y okres swego \u017cy\u00adcia, a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 sw\u0105 nazywa\u0142 \u201cpoezj\u0105 niewolnicz\u0105”.<\/p>\n

Dla to\u017c\u00adsamo\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w jest tym, kim dla Polak\u00f3w Mickiewicz – jego poemat \u201eHajdamacy\u201d, czy zbi\u00f3r poetycki \u201eKobziarz” s\u0105 najwa\u017cniejszymi utworami w historii literatury ukrai\u0144skiej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia Szewczenki up\u0142yn\u0119\u0142a w podda\u0144stwie lub w wi\u0119zieniach. Mia\u0142 47 lat, gdy zmar\u0142. I cho\u0107 pisa\u0142 o wolno\u015bci, to w ca\u0142ym swoim \u017cyciu tylko przez 9 lat by\u0142 wolnym cz\u0142o\u00adwiekiem.<\/p>\n

Przy nast\u0119pnej prze\u00adcznicy – ulicy Wo\u0142odymyrskiej mie\u015bci si\u0119 g\u0142\u00f3wny kampus Kijowskiego Uniwersytetu Na\u00adrodowego im. Tarasa Szew\u00adczenki, zwany od koloru elewacji \u201eCzerwonym Korpu\u00adsem”.<\/p>\n

I tu znowu napotykamy silne w\u0105tki polskie. Ot\u00f3\u017c uniwersytet w Kijowie zosta\u0142 utworzony po likwidacji Uniwersytetu Wile\u0144skiego i s\u0142ynnego Liceum Krzemienieckiego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Kijowski Uniwersytet Na\u00adrodowy im. Tarasa Szew\u00adczenki w Kijowie<\/strong><\/p>\n

Obie uczelnie zosta\u0142y zamkni\u0119te w ramach re\u00adpresji po upadku Powsta\u00adnia Listopadowego. Cz\u0119\u015b\u0107 kadry profesorskiej z Krze\u00admie\u0144ca przenios\u0142a si\u0119 do Ki\u00adjowa. Wyk\u0142ada\u0142 tu mi\u0119dzy in\u00adnymi Aleksander Mickiewicz, brat Adama. Absolwentem Uniwersytetu by\u0142 Henryk J\u00f3zewski – jeden z najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Pi\u0142sudskiego, Boles\u0142aw Le\u015bmian – poeta, Antoni J\u00f3zef Rolle – lekarz i historyk-amator oraz wielu innych wybitnych Po\u00adlak\u00f3w. Studiowa\u0142 tu p\u00f3\u017aniej\u00adszy prezydent Gruzji Michai\u0142 Saakaszwili, oraz 5. prezydent Ukrainy Petro Poroszenko. Dzi\u00adsiaj Kijowski Uniwersytet Naro\u00addowy zajmuje wiele obiekt\u00f3w w ca\u0142ym mie\u015bcie i studiuje na nim ponad 20 tysi\u0119cy studen\u00adt\u00f3w.<\/p>\n

Id\u0105c dalej Bulwarem Ta\u00adrasa Szewczenki, ju\u017c po chwili zobaczymy po prawej stronie ogromn\u0105 \u017c\u00f3\u0142t\u0105 cerkiew z granatowymi kopu\u0142ami w gwiazdy. To Sob\u00f3r Katedralny \u015bw. W\u0142odzimierza – obecnie g\u0142\u00f3wna \u015bwi\u0105tynia Ukrai\u0144skiej Cerkwi Prawos\u0142awnej Patriarchatu Kijowskiego. Budowla powsta\u0142a pod koniec XIX wieku, a w na\u00adbo\u017ce\u0144stwie konsekracyjnym uczestniczy\u0142 ostatni car Ro\u00adsji Miko\u0142aj II (1868-1918). Po za\u00adj\u0119ciu Kijowa przez bolszewi\u00adk\u00f3w \u015bwi\u0105tynia znalaz\u0142a si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwie, gdy\u017c bolszewicy planowali wysa\u00addzenie jej w powietrze. Osta\u00adtecznie stworzono tu Mu\u00adzeum Religii i Ateizmu, gdzie \u201enaukowo” udowadniano, \u017ce Boga nie ma.<\/p>\n

Wn\u0119trze \u015bwi\u0105\u00adtyni utrzymane jest w stylu bizantyjskim i robi ogromne wra\u017cenie ze wzgl\u0119du na prze\u00adpi\u0119kne freski. Cho\u0107 w r\u00f3\u017cnych latach wykonywali je r\u00f3\u017cni arty\u015bci, ca\u0142o\u015b\u0107 jest utrzymana w jednej sp\u00f3jnej tonacji i kolory\u00adstyce. Polski malarz Wilhelm Kotarbi\u0144ski wykona\u0142 fre\u00adski \u201ePrzemienienie Pa\u0144skie\u201d i \u201eStworzenie \u015awiata”. Naj\u00adwi\u0119kszym skarbem \u015bwi\u0105tyni s\u0105 relikwie \u015bwi\u0119tej Barbary z Baalbeku, patronki g\u00f3rni\u00adk\u00f3w, zwanej r\u00f3wnie\u017c \u015bwi\u0119t\u0105 Barbar\u0105 z Nikomedii. Relikwie \u015bwi\u0119tej Barbary spro\u00adwadzono do Kijowa z Konstantynopola ju\u017c w 1108 roku. By\u0142y pieczo\u0142owicie przecho\u00adwywane i ukrywane w ro\u017cnych cerkwiach, przez ca\u0142\u0105 histori\u0119 trwania miasta, by ostatecz\u00adnie znale\u017a\u0107 swoje miejsce w cerkwi \u015bw. W\u0142odzimierza.<\/p>\n

Naprzeciwko cerkwi, po drugiej stronie Bulwaru Szewczenki, znajduje si\u0119 jeden z dw\u00f3ch kijowskich Ogro\u00add\u00f3w Botanicznych z niezwy\u00adk\u0142\u0105 kolekcj\u0105 egzotycznych kaktus\u00f3w i palm w ogromnej oran\u017cerii. Zwany jest \u201ebota\u00adnicznym ogrodem uniwersyteckim” w odr\u00f3\u017cnieniu do drugiego ogrodu botanicznego po\u0142o\u017conego w innej cz\u0119\u015bci miasta. Jest to plac\u00f3wka na\u00adukowo-badawcza, kt\u00f3ra jed\u00adnak udost\u0119pnia zwiedzaj\u0105\u00adcym swoje oran\u017cerie, ciekawe zw\u0142aszcza dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sukulent\u00f3w. Pocz\u0105tki kolekcji zo\u00adsta\u0142y przywiezione z ogrodu botanicznego Liceum Krzemienieckiego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Pomnik Tarasa Szew\u00adczenki w Kijowie<\/strong><\/p>\n

Teren cerkwi \u015bw. W\u0142odzi\u00admierza ograniczaj\u0105 dwie ulice, Leontowycza i Iwana Franki. Melecjusz Leontowicz (1784- 1840) by\u0142 ihumenem monasteru \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Kijowie i jest \u015bwi\u0119tym ko\u00ad\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego, Iwan Franko (1856-1916) natomiast by\u0142 ukrai\u0144skim poet\u0105, pra\u00adcuj\u0105cym m. in. w polskim \u201eKu\u00adrierze Lwowskim\u201d.<\/p>\n

Obydwie te ulice doprowadz\u0105 nas do ulicy Chmielnickiego. Gdy spojrzymy w lewo, zobaczymy polsk\u0105 flag\u0119 na budynku Wy\u00addzia\u0142u Konsularnego Ambasady Rzeczypospolitej, skr\u0119caj\u0105c za\u015b w prawo, doj\u00addziemy do Narodowego Teatru Opery i Baletu im. Szew\u00adczenki. To jeden z najbardziej wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 budynk\u00f3w w krajobrazie miasta. Wybu\u00addowany pod koniec XIX wieku, w neorenesansowym stylu, zachwyca sw\u0105 lekko\u015bci\u0105 po\u00admimo ogromu bry\u0142y.<\/p>\n

W tym budynku w 1911 roku dokonano zamachu terrorystycznego na Piotra Sto\u0142ypina (1862-1911), znienawidzonego premiera rz\u0105du i ministra spraw we\u00adwn\u0119trznych Rosji. Zastrzeli\u0142 go z czysto ideowych pobudek kijowianin, 24-letni student uniwersytetu monachijskiego, Dymitr Bogrow (1887-1911), stra\u00adcony nast\u0119pnie przez powieszenie na terenie Twierdzy Kijowskiej. Poniewa\u017c w czasie zamachu w Operze przebywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c car Miko\u0142aj II z rodzin\u0105, da\u0142o to asumpt do rozlicznych spekulacji, czy to nie on mia\u0142 by\u0107 ofiar\u0105.<\/p>\n

Hanna Litwin<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Relikwia \u015awi\u0119tej Barbary z Nikomedii w Soborze W\u0142odzimierskim Kijowa Kijowskie wydawnictwo \u201eDuch i Litera\u201d tradycyjnie przyk\u0142ada du\u017c\u0105 wag\u0119 do ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych historii i kulturze Polski,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1557,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przeczytaj"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t