{"id":1564,"date":"2024-09-11T00:01:58","date_gmt":"2024-09-10T21:01:58","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-16\/"},"modified":"2024-12-10T07:34:55","modified_gmt":"2024-12-10T05:34:55","slug":"kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-16","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kijow-po-polsku-od-chrobrego-do-majdanu-16\/","title":{"rendered":"\u201eKIJ\u00d3W PO POLSKU: OD CHROBREGO DO MAJDANU\u201d (16)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Kamienn\u0105 cerkiew \u015bw. Cyryla wznios\u0142a wdowa po ksi\u0119ciu Wsiewo\u0142odzie Olgowiczu \u2013 Maria, zak\u0142adaj\u0105c jednocze\u015bnie nekropoli\u0119 swojej linii ksi\u0105\u017c\u0105t czernihowskich. Obecna bry\u0142a cerkwi pochodzi z\u00a0czas\u00f3w ukrai\u0144skiego baroku<\/strong><\/p>\n

W kolejnym etapie zwiedzania Kijowa zawitamy do jednej z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105ty\u0144 si\u0119gaj\u0105cych do korzeni Rusi Kijowskiej \u2013 Cerkwi \u015aw. Cyryla<\/p>\n

Cerkiew powsta\u0142a na po\u00adcz\u0105tku XII wieku i z czasem rozros\u0142a si\u0119 w monaster. Wybudowana w stylu roma\u0144skim, zmieni\u0142a styl na barokowy w XVIII wieku. Podobnie jak w Sofii Kijowskiej kopu\u0142y przy\u00adkryto \u201ecebulami\u201d, za\u015b elewa\u00adcj\u0119 pokry\u0142y barokowe zdobienia, wi\u0119c dzi\u015b z zewn\u0105trz nie sprawia wra\u017cenia tak sta\u00adrej, jak\u0105 jest w rzeczywisto\u015bci. A jest orygina\u0142em z XII wieku. Dopiero wn\u0119trze ukazuje t\u0119 wielowiekowo\u015b\u0107 i ogrom kon\u00adstrukcji, za\u015b dramatyczna hi\u00adstoria \u015bwiadczy o technicznej jako\u015bci budowli. Najazd Batuchana i ordy mongolskiej w XIII wieku nie zrujnowa\u0142 mur\u00f3w \u015bwi\u0105tyni, ale spowodowa\u0142 ucieczk\u0119 mnich\u00f3w i utrat\u0119… dachu. Mongo\u0142owie zrabo\u00adwali dach, gdy\u017c by\u0142 miedziany, a wi\u0119c cenny. Poza nim nic im si\u0119 nie przyda\u0142o, a nie mogli zniszczy\u0107 gigantycznych mu\u00adr\u00f3w. Tak wi\u0119c cerkiew osta\u0142a si\u0119 bez dachu i pono\u0107 woda ciek\u0142a po \u015bcianach i freskach ponad sto lat. Nast\u0119pnie cerkiew zacz\u0119\u0142a by\u0107 odbudowywana w wieku XIV przez ko\u00adlejne pokolenia mnich\u00f3w. W pocz\u0105tkach XVIII wieku uzy\u00adskali oni sowite wsparcie fi\u00adnansowe od ksi\u0119cia Konstan\u00adtego Wasyla Ostrogskiego (1526-1608), wojewody ki\u00adjowskiego, mecenasa kul\u00adtury, tw\u00f3rcy m.in. Akademii Ostrogskiej w Ostrogu. Spo\u00adwodowa\u0142o to intensyfikacj\u0119 prac i cerkiew zosta\u0142a prawie ca\u0142kowicie odremontowana.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Michai\u0142 Wrubel (1856\u20131910) \u2013 autor prac zdobi\u0105cych cerkiew, utrzymanych w tradycji bizantyjsko-ruskiej<\/strong><\/p>\n

Tu akcent polski, ale nie\u00adzbyt chwalebny – w 1651 roku polsko-litewskie woj\u00adska hetmana wielkiego litew\u00adskiego ksi\u0119cia Janusza Radzi\u00adwi\u0142\u0142a (1612-1655), walcz\u0105ce z powstaniem Chmielnickiego, ca\u0142kowicie z\u0142upi\u0142y i zrujno\u00adwa\u0142y \u015bwie\u017co odnowion\u0105 cerkiew. Nast\u0105pi\u0142a kolejna odbudowa prowadzona przy finansowym wsparciu hetmana Iwana Mazepy (1639-1709). W pierwszej po\u0142owie XVIII wieku monaster zosta\u0142 rozbudowany w stylu baroku ukrai\u0144skiego, oraz otoczony murem z basztami. W drugiej po\u0142o\u00adwie XVIII wieku caryca Ka\u00adtarzyna II kaza\u0142a zamkn\u0105\u0107 monaster i urz\u0105dzi\u0107 w nim szpital dla umys\u0142owo cho\u00adrych. Od tego czasu cer\u00adkiew nie pe\u0142ni\u0142a ju\u017c funkcji sakralnych. Na pocz\u0105tku wieku XX po obj\u0119ciu w\u0142a\u00addzy przez bolszewik\u00f3w na\u00adst\u0105pi\u0142a kolejna dewastacja \u015bwi\u0105tyni, gdy bolszewickim obyczajem wysadzono w powietrze dzwonnic\u0119 oraz cz\u0119\u015b\u0107 mur\u00f3w z trzema wie\u017cami. Zachowa\u0142a si\u0119 czwarta baszta z fragmentem mu\u00adr\u00f3w i dzi\u015b stanowi malowni\u00adcz\u0105 ruin\u0119. Po II wojnie \u015bwia\u00adtowej urz\u0105dzono w cerkwi muzeum – fili\u0119 muzeum So\u00adfii Kijowskiej. Tak jest do dzi\u015b z tym wyj\u0105tkiem, \u017ce w nie\u00addziele i \u015bwi\u0119ta odprawiane s\u0105 tu nabo\u017ce\u0144stwa. Cerkwi\u0105 \u015bw. Cyryla opiekuj\u0105 si\u0119 duchowni z usytuowanej obok niewiel\u00adkiej cerkwi \u015bw. Bazylego na\u00adle\u017c\u0105cej do Ukrai\u0144skiej Cerkwi Prawos\u0142awnej Patriarchatu Moskiewskiego.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wn\u0119trze \u015bwi\u0105tyni archi\u00adtektonicznie przypomina So\u00adfi\u0119 Kijowsk\u0105, ale nie ma tak mrocznego charakteru. W cerkwi jest du\u017co \u015bwia\u00adt\u0142a i koloru dzi\u0119ki mnogo\u015bci okien w kopule i w transepcie, co jest rzadko\u015bci\u0105 w ar\u00adchitekturze \u015bredniowiecznej. Dzienne \u015bwiat\u0142o przydaje wn\u0119trzu lekko\u015bci, cho\u0107 fi\u00adlary naw s\u0105 ogromne i ci\u0119\u017c\u00adkie. \u015aciany pokryte s\u0105 w ca\u0142o\u00ad\u015bci freskami o bardzo \u017cywych barwach, z nieregularnymi plamami fresk\u00f3w o barwach pastelowych. \u015aciany s\u0105 ,,\u0142aciate\u201d jak nasze mleko. To wy\u00adnik cz\u0119\u015bciowego ods\u0142oni\u0119cia fresk\u00f3w \u015bredniowiecznych spod osiemnastowiecznych malowide\u0142. W absydzie pod wizerunkiem Matki Boskiej Oranty mo\u017cna dostrzec \u015bre\u00addniowieczn\u0105 Ostatni\u0105 Wiecze\u00adrz\u0119. Strome schody na galeri\u0119 dla ch\u00f3ru prowadz\u0105 nad lew\u0105 naw\u0105 i maj\u0105 niezwykle wysokie stopnie (ok. 40-50 cm.) Warto je pokona\u0107, by na sklepieniu podziwia\u0107 dzie\u0142o Michai\u0142a Wrubla \u201eZes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego\u201d – gdzie delikatna Maryja stoi w otoczeniu dwunastu uducho\u00adwionych Aposto\u0142\u00f3w, za\u015b posta\u0107 u podstawy jest symbolem kosmosu, ca\u0142ego stworzenia, ludzko\u015bci oczekuj\u0105cej w ciemno\u015bciach na Dobr\u0105 Nowin\u0119 niesion\u0105 przez Aposto\u0142\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Konstan\u00adty Wasyl Ostrogski (1526-1608)<\/strong><\/strong><\/p>\n

Dziedziniec przed Cer\u00adkwi\u0105 \u015bw. Cyryla jest niewielki i otoczony niechlujnym betonowym murem, jednak po\u00admimo wszechobecnej wsp\u00f3\u0142\u00adczesnej brzydoty pi\u0119kno doskona\u0142ej architektury tej cerkwi napawa harmoni\u0105 i spokojem. Spaceruj\u0105c wo\u00adk\u00f3\u0142 \u015bwi\u0105tyni mo\u017cna dostrzec boczne drzwi, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych celowo usuni\u0119to tynk, by od\u00ads\u0142oni\u0107 \u015bredniowieczne ceg\u0142y. Je\u015bli brama na g\u0142\u00f3wnym dzie\u00addzi\u0144cu jest zamkni\u0119ta (a cz\u0119\u00adsto si\u0119 tak zdarza) nale\u017cy wr\u00f3ci\u0107 do bocznego wej\u015bcia od strony schod\u00f3w i obej\u015b\u0107 mury w\u0105sk\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 dooko\u0142a, by doj\u015b\u0107 do kompleksu ma\u0142o urodziwych budynk\u00f3w szpi\u00adtala psychiatrycznego. Te\u00adren jest otwarty i mo\u017cna po nim przemieszcza\u0107 si\u0119 swo\u00adbodnie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Asfaltowa droga biegn\u0105ca w g\u00f3r\u0119 i w prawo doprowadzi nas do niewiel\u00adkiego, zaniedbanego i wzru\u00adszaj\u0105cego pomnika upami\u0119t\u00adniaj\u0105cego 752 pacjent\u00f3w tej\u017ce plac\u00f3wki, kt\u00f3rzy – jak g\u0142osi napis: \u201czgin\u0119li podczas hitlerowskiej okupacji\u201d. Zo\u00adstali rozstrzelani na terenie Babiego Jaru.<\/p>\n

***<\/p>\n

Cerkiew jest pami\u0105tk\u0105 zaj\u0119cia Kijowa przez czernihowskiego ksi\u0119cia Wsiewo\u0142da Olgowicza z 1139 r. Knia\u017a \u00f3w nosi\u0142 od chrztu drugie imi\u0119 Cyryl (Kiry\u0142), st\u0105d fundowany przez niego w\u00a0tym miejscu klasztor otrzyma\u0142 wezwanie jednego z dw\u00f3ch misjonarzy po\u0142udniowych S\u0142owian z\u00a0IX\u00a0w. Cyryl Aleksandryjski by\u0142 egipskim biskupem, Ojcem i Doktorem Ko\u015bcio\u0142a z\u00a0V w., kt\u00f3ry jako patriarcha Aleksandrii usun\u0105\u0142 z\u00a0niej \u017byd\u00f3w, \u00aduzasadnia\u0142 dogmat trynitarny i\u00a0chrystologiczny. Dzi\u0119ki niemu na Soborze Efeskim (431 r.) og\u0142oszono dogmat o\u00a0Bo\u017cym macierzy\u0144stwie Marii i pot\u0119piono nestorianizm (w\u00a0ikonografii przedstawiany jest jako brodaty biskup w\u00a0podesz\u0142ym wieku, z go\u0142\u0119biem na ramieniu).<\/p>\n

\"\"<\/a>
Michai\u0142 Wrubel – \u201eZes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego\u201d – delikatna Maryja stoi w otoczeniu dwunastu uducho\u00adwionych Aposto\u0142\u00f3w, za\u015b posta\u0107 u podstawy jest symbolem kosmosu, ca\u0142ego stworzenia, ludzko\u015bci oczekuj\u0105cej w ciemno\u015bciach na Dobr\u0105 Nowin\u0119 niesion\u0105 przez Aposto\u0142\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

***<\/p>\n

Nie mniej cenne s\u0105 freski autorstwa Michai\u0142a Wrubla (1856\u20131910), jednego z najznakomitszych rosyjskich malarzy pochodzenia polskiego \u2013 symbolisty, malarskiego mistyka i\u00a0wizjonera. Tutaj zobaczy\u0107 mo\u017cna jego \u00adwczesne prace utrzymane w tradycji bizantyjsko-ruskiej z\u00a0lat 80. XIX\u00a0w., m.in. Wjazd do Jerozolimy, Zwiastowanie. Jego autorstwa s\u0105 te\u017c cztery ikony wystawionego w\u00f3wczas ikonostasu \u2013 Matka Bo\u017ca, Chrystus, \u015bw. Cyryl i \u015bw. Atanazy.<\/p>\n

Hanna LITWIN<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kamienn\u0105 cerkiew \u015bw. Cyryla wznios\u0142a wdowa po ksi\u0119ciu Wsiewo\u0142odzie Olgowiczu \u2013 Maria, zak\u0142adaj\u0105c jednocze\u015bnie nekropoli\u0119 swojej linii ksi\u0105\u017c\u0105t czernihowskich. Obecna bry\u0142a cerkwi pochodzi z\u00a0czas\u00f3w ukrai\u0144skiego…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1565,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przeczytaj"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t