{"id":1631,"date":"2010-01-21T07:57:57","date_gmt":"2010-01-21T05:57:57","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/hejnal-samarkandzki\/"},"modified":"2024-12-12T18:52:20","modified_gmt":"2024-12-12T16:52:20","slug":"hejnal-samarkandzki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/hejnal-samarkandzki\/","title":{"rendered":"HEJNA\u0141 SAMARKANDZKI"},"content":{"rendered":"
\"\"Ksi\u0105dz Jaros\u0142aw Wi\u015bniewski<\/strong>\u00a0
<\/strong><\/div>\n

Od pewnego czasu otrzymuje listy od Pana Jerzego Skoryny z Meksyku, kt\u00f3rego trapi sprawa Hejna\u0142u Mariackiego. Podobno, gdy Armia gen. Andersa stacjonowa\u0142a Uzbekistanie, pewien tubylec, Uzbek, poprosi\u0142 polskich \u017co\u0142nierzy, by na g\u0142\u00f3wnym placu Samarkandy wykonali Hejna\u0142 Mariacki, ale w ca\u0142o\u015bci. Pono\u0107 znalaz\u0142 si\u0119 taki \u017co\u0142nierz, kt\u00f3ry to potrafi\u0142 zagra\u0107, ale intrygowa\u0142o go pytanie: po co? Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d Uzbek\u00f3w lub dok\u0142adniej m\u00f3wi\u0105c \u2013 w\u015br\u00f3d Tiurk\u00f3w istnieje legenda, \u017ce upadek Imperium Tamerlana dokona\u0142 si\u0119 na skutek przekl\u0119cia, kt\u00f3re rzuci\u0142 na wojowniczych Nomad\u00f3w polski tr\u0119bacz z Krakowa, kt\u00f3remu nie dano dogra\u0107 do ko\u0144ca hejna\u0142u, zabijaj\u0105c go strza\u0142\u0105. Jest legenda, \u017ce p\u00f3ki polski tr\u0119bacz nie zagra tego hymnu w stolicy Tamerlana \u2013 los tura\u0144skich plemion b\u0119dzie przes\u0105dzony na niekorzy\u015b\u0107 i nie odzyskaj\u0105 one niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Nie uda\u0142o mi si\u0119 niestety uzyska\u0107 \u017cadnych informacji o danej legendzie i o domniemanym koncercie na g\u0142\u00f3wnym placu w Samarkandzie, gdzie znajduje si\u0119 mogi\u0142a Tamerlana. Znam natomiast inn\u0105 legend\u0119. Pono\u0107 archeolodzy sowieccy po raz pierwszy otwarli gr\u00f3b chana Timura 22 czerwca 1941 roku i w\u0142a\u015bnie w tym dniu na Zwi\u0105zek Sowiecki napadli Niemcy, daj\u0105c nadziej\u0119 grupie patriot\u00f3w na upadek Sowieckiego Imperium i na odzyskanie upragnionej wolno\u015bci.<\/p>\n

Dziwny telefon<\/strong><\/p>\n

Latem tego roku zadzwoni\u0142 do taszkienckiej kurii pewien kielecki kap\u0142an, kt\u00f3ry od 18 lat pracuje pod Grodnem. On mia\u0142 te\u017c du\u017co pyta\u0144 w sprawie Samarkandy i \u017co\u0142nierzy Andersa. Ciekawi\u0142a go miejscowo\u015b\u0107 Jakobak. Wedle s\u0142\u00f3w kap\u0142ana, jego wujek, ks. Jan Chrobe\u0144ski-Chrab\u0105szcz \u2013 kapelan wojenny zmar\u0142 w\u0142a\u015bnie pod Samarkand\u0105. Ks. Leszek chcia\u0142 trafi\u0107 na jego gr\u00f3b. Pomimo licznych trudno\u015bci wizowych uda\u0142o si\u0119 ksi\u0119dzu Leszkowi dotrze\u0107 do Samarkandy, odszuka\u0107 gr\u00f3b wujka i nawet z\u0142o\u017cy\u0107 kurtuazyjn\u0105 wizyt\u0119 biskupowi w Taszkiencie i pani konsul.<\/p>\n

By\u0142em \u015bwiadkiem tych spotka\u0144 i powiem, \u017ce bardzo wzruszaj\u0105cy by\u0142 spos\u00f3b, w jaki ten ksi\u0105dz opowiada\u0142 o historii swoich poszukiwa\u0144, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 jeszcze w czasach, kiedy by\u0142 klerykiem. W rodzinie z oczywistych powod\u00f3w nie by\u0142o pe\u0142nej wiedzy o \u017co\u0142nierzach Andersa, tym bardziej o losach kapelan\u00f3w. M\u00f3wi\u0142o si\u0119 najpierw, \u017ce m\u0142odziutki 36-letni kap\u0142an z Grodzie\u0144szczyzny zgin\u0105\u0142 w Katyniu, potem, \u017ce na Syberii, a\u017c w ko\u0144cu, \u017ce w Uzbekistanie.<\/p>\n

Bia\u0142oruska Cz\u0119stochowa<\/strong><\/p>\n

Ks. Leszek ze wzgl\u0119du na pami\u0119\u0107 o swym wujku podj\u0105\u0142 si\u0119 pracy w Kopci\u00f3wce, czyli w tej samej parafii pod Grodnem, w kt\u00f3rej ks. Jan Chrobe\u0144ski-Chrab\u0105szcz w latach 30. XX w. rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a i nie doprowadzi\u0142 jej do ko\u0144ca. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w czasach sowieckich zamieniono na m\u0142yn i aby go przywr\u00f3ci\u0107 do cel\u00f3w sakralnych najpierw \u2013 trzeba by\u0142o zebra\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119, zarejestrowa\u0107 i zdoby\u0107 niema\u0142e \u015brodki na prace remontowe i budowlane. Patronk\u0105 przedsi\u0119wzi\u0119cia by\u0142a MB Cz\u0119stochowska. Ksi\u0119dzu Leszkowi uda\u0142o si\u0119, za zgod\u0105 biskupa grodzie\u0144skiego, uruchomi\u0107 tras\u0119 pielgrzymkow\u0105. Parafian jest obecnie 800., a wi\u0119c niema\u0142o, jak dla podmiejskiej wioski. Wszystko wskazuje na to, \u017ce modlitwa z Nieba towarzyszy\u0142a tej sprawie. Ksi\u0105dz Leszek widz\u0105c, \u017ce na Bia\u0142orusi jest ju\u017c w dostatku powo\u0142a\u0144 miejscowych \u2013 planuje powr\u00f3t do Polski. Jednak na zako\u0144czenie swych stara\u0144 upami\u0119tniaj\u0105cych osob\u0119 wujka \u2013 postanowi\u0142 odwiedzi\u0107 Uzbekistan.<\/p>\n

Groby \u017co\u0142nierzy<\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105dz Leszek dzi\u0119ki pomocy franciszkanina, o. Stanis\u0142awa Rochowiaka OFMConv (Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych), odnalaz\u0142 gr\u00f3b swego wujka. By\u0142 zaskoczony, \u017ce wszystkie mogi\u0142y s\u0105 dobrze oznakowane i utrzymane. Sekret polega na tym, \u017ce nasi \u017co\u0142nierze umierali najcz\u0119\u015bciej w zapomnianych kisz\u0142akach po\u015br\u00f3d prostych Uzbek\u00f3w, wyznawc\u00f3w islamu, kt\u00f3rzy szanuj\u0105 zmar\u0142ych i nie niszcz\u0105 cmentarzy.<\/p>\n

Inna sprawa, \u017ce podobne cmentarze istnia\u0142y te\u017c na terenie miast, np. w Margellanie pod Fergan\u0105. W\u0142adze sowieckie urz\u0105dzi\u0142y na tym terenie baz\u0119 samochodow\u0105.<\/p>\n

Pono\u0107 zabobonni kierowcy starali si\u0119 swe samochody zawsze stawia\u0107 pod \u015bcian\u0105 parkingu, by nie trwo\u017cy\u0107 zmar\u0142ych \u017co\u0142nierzy. Ambasada oraz pan Cie\u015blicki, kt\u00f3rego firma \u201eBudimex\u201d opiekuje si\u0119 cmentarzami wojennymi, starali si\u0119 przez wiele lat, by odnowiono w tym mie\u015bcie cmentarz, ale sprawa utkn\u0119\u0142a w biurokratycznej machinie uzbeckich ministerstw.<\/p>\n

Zaproszenie<\/strong><\/p>\n

Wracaj\u0105c z Taszkientu, ojciec Stanis\u0142aw z ksi\u0119dzem Leszkiem odwiedzili jeszcze Yangi Yul, gdzie r\u00f3wnie\u017c jest kilka cmentarzy. Wida\u0107 by\u0142o, \u017ce mi\u0119dzy tymi dwoma kap\u0142anami powsta\u0142a wi\u0119\u017a sympatii. Ksi\u0119dza Leszka trudno nie lubi\u0107 za jego rubaszna prostot\u0119. Kilkakro\u0107 pada\u0142y s\u0142owa zaproszenia do pracy na tej nowej misji. Ksi\u0105dz Leszek broni\u0142 si\u0119 koronnym argumentem, \u017ce nie lubi podr\u00f3\u017cowa\u0107, tym nie mniej czerwieni\u0142 si\u0119 bardzo potwierdzaj\u0105c, \u017ce taka my\u015bl jest bardzo logiczna i by\u0142oby ironi\u0105 losu, gdyby w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie z mogi\u0142\u0105 wujka jego siostrzeniec zaj\u0105\u0142 si\u0119 duszpasterstwem w Samarkandzie na przyk\u0142ad.<\/p>\n

Ja my\u015bl\u0119, \u017ce czytaj\u0105c moj\u0105 opowie\u015b\u0107 \u2013 zaczerwieni si\u0119 niejedna kap\u0142a\u0144ska buzia w Polsce.<\/p>\n

Tak wielu z nas w czasach PRL-u deklarowa\u0142o gotowo\u015b\u0107, by i\u015b\u0107 na koniec \u015bwiata i s\u0142u\u017cy\u0107 wygna\u0144com, i uczci\u0107 pami\u0119\u0107 wyp\u0119dzonych Polak\u00f3w. Owszem, byli tutaj latem dwaj ksi\u0119\u017ca na motocyklach z tak\u0105 w\u0142a\u015bnie intencj\u0105, by uczci\u0107 pami\u0119\u0107. Pami\u0119\u0107 jednak zobowi\u0105zuje do czego\u015b wi\u0119cej. Wdzi\u0119czni Bogu za \u201enasz\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d mogliby\u015bmy wspomnie\u0107 znane has\u0142o: \u201eZa nasz\u0105 i wasz\u0105 wolno\u015b\u0107\u201d. Sowieckie republiki, w tym r\u00f3wnie\u017c Uzbekistan (nie bez przeszk\u00f3d ze strony dawnego gospodarza siedz\u0105cego w Kremlu) powoli si\u0119 podnosz\u0105. Oni nadal s\u0105 po tamtej stronie \u201eSchengenu\u201d, kt\u00f3ry jest now\u0105 form\u0105 dyskryminacji wzgl\u0119dem wielu narod\u00f3w, kt\u00f3re chc\u0105 \u017cy\u0107 wedle europejskich norm. Zachowanie wielu polityk\u00f3w na Wschodzie przywraca status-quo z roku 1989, z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce granica jest teraz nie na Odrze, a na Bugu.<\/p>\n

Tym nie mniej, wspominaj\u0105c rocznic\u0119 upadku berli\u0144skiego muru i naszej niepodleg\u0142o\u015bci, warto zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce pr\u00f3cz kwiatk\u00f3w na mogi\u0142ach i zniczy \u201epo tamtej stronie\u201d nowej, \u201e\u017celaznej kurtyny\u201d \u2013 warto pomaga\u0107 tym \u201ePolonusom i europejczykom\u201d, co pozostali i pragn\u0105 budowa\u0107 nowe \u017cycie.<\/p>\n

Jeszcze tak wiele ko\u015bcio\u0142\u00f3w na Wschodzie czeka, by je z ruin podnie\u015b\u0107, i tak wiele mogi\u0142 kap\u0142a\u0144skich na \u201eGolgocie Wschodu\u201d wzywa, wr\u0119cz krzyczy, dopominaj\u0105c si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia i modlitwy. Dopominaj\u0105 si\u0119, by ich misja trwa\u0142a i by na ich ko\u015bciach wr\u00f3ci\u0142a wolno\u015b\u0107, by powsta\u0142 na nowo zrujnowany Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n

Samarkandzki ko\u015bci\u00f3\u0142<\/strong><\/p>\n

Wracaj\u0105c do tematu hejna\u0142u, to chc\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce miejscowy neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Jana Chrzciciela ma przepi\u0119kne formy i tylko jedn\u0105 wie\u017c\u0119. Stoi w centrum miasta, ale nie na placu wielkim, lecz na bocznej, ma\u0142o ucz\u0119szczanej ulicy, nieopodal pomnika Tamerlana. Podobie\u0144stwo z Bazylik\u0105 Mariack\u0105 jest jednak uderzaj\u0105ce. My\u015bl o tym, aby zabi\u0142y na tej wie\u017cy dzwony lub by zagrano tam hejna\u0142 \u2013 sama si\u0119 naprasza. Gdyby ten hejna\u0142 tutaj zagrano, to by\u0107 mo\u017ce zebrani przy pomniku tury\u015bci mogliby go us\u0142ysze\u0107.<\/p>\n

Tekst, kt\u00f3ry pisz\u0119, dawno chodzi\u0142 mi po g\u0142owie i zdawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce rozwin\u0119 opowie\u015b\u0107 na kilka stroniczek. Tym nie mniej \u2013 korzystaj\u0105c z rocznicowej chwili \u2013 pragn\u0119 go zadedykowa\u0107 Rodakom na ca\u0142ym \u015bwiecie z okazji Jubileuszu Odzyskania Niepodleg\u0142o\u015bci w takiej, skr\u00f3conej formie.<\/p>\n

Pi\u0119kna jest ta wiara, \u017ce ofiara tr\u0119bacza mog\u0142a wp\u0142yn\u0105\u0107 na losy Imperium Tamerlana.<\/p>\n

Tak rzeczywi\u015bcie by\u0142o. Po jego \u015bmierci nie uda\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107 tego wielkiego pa\u0144stwa, a miasto Samarkanda nigdy nie odzyska\u0142o swojej \u015bwietno\u015bci.<\/p>\n

Podobnie jak Krak\u00f3w \u2013 sta\u0142o si\u0119 ono stolic\u0105 duchow\u0105 Uzbekistanu, ale polityczn\u0105 stolic\u0105 sta\u0142 si\u0119 potem afga\u0144ski Girat, Buchara i Qoqand.<\/p>\n

Nowa stolica<\/strong><\/p>\n

Z chwil\u0105 pojawienia si\u0119 Rosjan w tych okolicach w 1865 roku, rol\u0119 stolicy zacz\u0105\u0142 spe\u0142nia\u0107 prowincjonalny Szosz \u2013 dzisiejszy Taszkient. W Taszkiencie, w okolicach pomnika Tamerlana (jest ich dzi\u015b tak wiele, jak niegdy\u015b pomnik\u00f3w Lenina, to samo z nazwami ulic) i Hakimiatu, czyli Urz\u0119du Miejskiego, stoj\u0105 dwie niewysokie wie\u017cyczki, nazywane kurantami. Bij\u0105 o 12.00 jak\u0105\u015b melodi\u0119; nigdy nie mia\u0142em okazji jej us\u0142ysze\u0107. Kto wie, mo\u017ce i tutaj kiedy\u015b Hejna\u0142 Mariacki zabrzmi. To sta\u0107 si\u0119 mo\u017ce tylko pod warunkiem, \u017ce nasze relacje z Uzbekistanem b\u0119d\u0105 poprawniejsze, bo jak na razie od kilku lat Ambasad\u0105 kieruje \u201epe\u0142ni\u0105cy obowi\u0105zki\u201d. Nie ma bezpo\u015brednich rejs\u00f3w do Warszawy, ani jakiej\u015b konkretnej polityki odno\u015bnie wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n

\u00a0Owszem, Polska Ambasada reprezentuje w tym roku interesy Unii Europejskiej w Uzbekistanie, ale wkr\u00f3tce kto\u015b nas zamieni i rozmowy o hejna\u0142ach i wolno\u015bci b\u0119d\u0105 znacznie utrudnione.<\/p>\n

Pi\u0119ciu Tr\u0119baczy<\/strong><\/p>\n

Gdy\u015bmy si\u0119 z ksi\u0119dzem Leszkiem \u017cegnali, to wr\u0119czy\u0142 on biskupowi grub\u0105 tek\u0119 dokument\u00f3w archiwalnych dokumentuj\u0105cych dokonania i losy ks. Chrobe\u0144ski ego-Chrab\u0105szcza. Pozostawi\u0142 te\u017c sporo obrazk\u00f3w MB Cz\u0119stochowskiej a na jednym z nich \u2013 list\u0119 5. kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rzy wsp\u00f3lnie z ks. Chrobe\u0144skim-Chrab\u0105szczem, jako kapelani, stacjonowali z wojskami Andersa i pozostawili na zawsze w tym kraju swe ko\u015bci. Byli to ksi\u0119\u017ca: Piotr Gul, Antoni Ho\u0142y\u0144ski, Stefan Radkiewicz i Franciszek Sorys.<\/p>\n

Dwaj z nich spoczywaj\u0105 na cmentarzu w Guzarze, jeden w Kenimech, jeszcze jeden w D\u017cambule. Najprawdopodobniej ju\u017c poza granicami Uzbekistanu (Kirgizja lub Tad\u017cykistan). Ksi\u0105dz biskup Jerzy Maculewicz odprawi\u0142 za spok\u00f3j duszy ka\u017cdego z nich Msz\u0119 \u015bw.<\/p>\n

Uda\u0142em si\u0119 do Ambasady, by dalej szpera\u0107 w dokumentach, bo podobno w\u015br\u00f3d 3 tys. zmar\u0142ych w Uzbekistanie \u017co\u0142nierzy gen. Andersa by\u0142o jeszcze wi\u0119cej kapelan\u00f3w. Niestety, niczego nie znalaz\u0142em. Mo\u017ce zgin\u0119li w Aszchabadzie, w Teheranie czy w Ziemi \u015awi\u0119tej. Na za\u0142\u0105czonej mapce s\u0105 jeszcze inne polskie cmentarze wojskowe. Kto wie, mo\u017ce uda si\u0119 z czasem czego\u015b dowiedzie\u0107 tak\u017ce i o nich. Mnie jednak nurtuje pytanie, czy wielu jest jeszcze w Polsce i na \u015bwiecie takich kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rzy by przez pami\u0119\u0107 o tych poleg\u0142ych kapelanach podj\u0119li si\u0119 jakiej\u015b misyjnej sprawy, jak zrobi\u0142 to ks. Leszek.<\/p>\n

Przecie\u017c to takie logiczne, by nie zapomina\u0107, komu zawdzi\u0119czamy nasz\u0105 wolno\u015b\u0107. Nie zapomina\u0107, \u017ce nale\u017ca\u0142oby ten katolicki hejna\u0142 na szlaku gen. Andersa i ca\u0142ej Golgoty Wschodu dogra\u0107 do ko\u0144ca!<\/p>\n

Ks. Jaros\u0142aw WI\u015aNIEWSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ksi\u0105dz Jaros\u0142aw Wi\u015bniewski\u00a0 Od pewnego czasu otrzymuje listy od Pana Jerzego Skoryny z Meksyku, kt\u00f3rego trapi sprawa Hejna\u0142u Mariackiego. Podobno, gdy Armia gen. Andersa stacjonowa\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1632,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1631","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2010"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t