{"id":1639,"date":"2010-01-24T08:10:29","date_gmt":"2010-01-24T06:10:29","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/polacy-z-chanii\/"},"modified":"2024-12-12T18:51:35","modified_gmt":"2024-12-12T16:51:35","slug":"polacy-z-chanii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/polacy-z-chanii\/","title":{"rendered":"Polacy z Chanii"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/strong><\/div>\n

\u2013 rozmowa z Wiolett\u0105 Szczepanik \u2013 Prezesem Edukacyjno-Kulturalnego Stowarzyszenia Polak\u00f3w na Krecie<\/p>\n

\u2013 Mieszka ju\u017c Pani na Krecie prawie dwadzie\u015bcia lat\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Na Kret\u0119 przyjecha\u0142am z m\u0119\u017cem, z Rzeszowa, w listopadzie 1990 roku. To ju\u017c prawie dziewi\u0119tna\u015bcie lat temu. Do Grecji dotar\u0142am autobusem, najta\u0144szym w\u00f3wczas \u015brodkiem transportu. Podr\u00f3\u017c by\u0142a nie\u0142atwa. Sze\u015bciu Polak\u00f3w zawr\u00f3cono na granicy greckiej. Innym si\u0119 jako\u015b uda\u0142o.<\/p>\n

Dw\u00f3ch spotkanych w autobusie ludzi nam\u00f3wili\u015bmy na wsp\u00f3lny wyjazd na Kret\u0119. My\u015bleli\u015bmy, \u017ce b\u0119dzie nam tam \u0142atwiej. Nasza \u00f3wczesna znajomo\u015b\u0107 Krety pochodzi\u0142a ze szkolnych lat. My\u015bleli\u015bmy, \u017ce jest to niewielka wyspa, na kt\u00f3rej szybko znajdziemy prac\u0119 i jako\u015b si\u0119 urz\u0105dzimy.<\/p>\n

\u2013 Wasze spotkanie z Kret\u0105 mia\u0142o miejsce w Iraklionie\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Dop\u0142yn\u0119li\u015bmy tam w czworo promem z Pireusu. Iraklion by\u0142o i nadal jest najwi\u0119kszym miastem wyspy. Nikt z nas nie rozmawia\u0142 po grecku. Tylko ja m\u00f3wi\u0142am troch\u0119 po angielsku.<\/p>\n

\u2013 Pocz\u0105tki nie by\u0142y wi\u0119c \u0142atwe?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Pocz\u0105tki by\u0142y ci\u0119\u017ckie. Ko\u0144czy\u0142y si\u0119 nam pieni\u0105dze, musieli\u015bmy szybko znale\u017a\u0107 prac\u0119 i mieszkanie. Poszukiwania rozpocz\u0119li\u015bmy od biur podr\u00f3\u017cy. Wiedzia\u0142am, \u017ce pomara\u0144cze nazywaj\u0105 si\u0119 po grecku portokalia. My\u015bla\u0142am, \u017ce wystarczy, i\u017c powiem portokalia, to oni nas zawioz\u0105 na plantacje pomara\u0144czy i \u017ce tam dostaniemy od razu prac\u0119.<\/p>\n

Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Pani w pierwszym biurze zadzwoni\u0142a po taks\u00f3wk\u0119, kt\u00f3ra zawioz\u0142a nas do pobliskiej niewielkiej wioski, gdzie ros\u0142o tysi\u0105ce drzewek pomara\u0144czowych. Niestety, poza pomara\u0144czami nikogo tam nie spotkali\u015bmy. Wr\u00f3cili\u015bmy wi\u0119c na autostrad\u0119 i\u2026 pierwszym napotkanym pojazdem by\u0142 autobus do Chanii \u2013 miasta w zachodniej Krecie.<\/p>\n

\u2013 Tu zacz\u0119\u0142o si\u0119 Wasze prawdziwe spotkanie z wysp\u0105\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 By\u0142 wiecz\u00f3r. Koledzy zostali na dworcu autobusowym, a ja posz\u0142am szuka\u0107 noclegu. W kafeterii spotka\u0142am przypadkiem rodaczk\u0119, kt\u00f3ra wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Greka. Dzi\u0119ki ich pomocy znale\u017ali\u015bmy miejsce na spanie. Nie przerazi\u0142y nas w\u00f3wczas nawet szczury w tym lokalu.<\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia zaprowadzili nas na plac, na kt\u00f3rym gromadzili si\u0119 ludzie poszukuj\u0105cy pracy. Zostali\u015bmy zatrudnieni z marszu przy zbieraniu oliwek. Pojechali\u015bmy 20-30 km na po\u0142udnie, w g\u00f3ry. Tam zatrzymali\u015bmy si\u0119 na d\u0142u\u017cej. Pracowali\u015bmy codziennie od 7 rano do wieczora. Praca by\u0142a ci\u0119\u017cka. Przerwy w pracy, poza posi\u0142kami, by\u0142y tylko w czasie, gdy pada\u0142 deszcz. Pracowali\u015bmy w b\u0142ocie, tak\u017ce w soboty i niedziele. Pierwsza przerwa, od listopada, wypad\u0142a nam dopiero na Nowy Rok. Zarobki by\u0142y niewielkie, ale mieli\u015bmy tam wy\u017cywienie. Czas ten uda\u0142o mi si\u0119 jednak wykorzysta\u0107 tak\u017ce na nauk\u0119 j\u0119zyka greckiego. Mogli\u015bmy te\u017c, przez te kilka miesi\u0119cy, od\u0142o\u017cy\u0107 troch\u0119 pieni\u0119dzy.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu zbierania oliwek pracowali\u015bmy jeszcze przez kilka tygodni przy pomara\u0144czach. Praca by\u0142a niebezpieczna, bo na drzewkach siedzia\u0142y czasem w\u0119\u017ce. Dodatkowy k\u0142opot sprawia\u0142y nam r\u00f3wnie\u017c kolce, kt\u00f3rych na drzewach pomara\u0144czy by\u0142o sporo.<\/p>\n

Mnie, na szcz\u0119\u015bcie, uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 prac\u0119 w barze, cho\u0107 d\u0142ugo tam nie pracowa\u0142am. W\u0142a\u015bciciel okaza\u0142 si\u0119 wielkim tyranem. Z tej pracy tak\u017ce nie mo\u017cna by\u0142o \u201enormalnie\u201d odej\u015b\u0107. Uciekli\u015bmy wi\u0119c w nocy \u2013 z baga\u017cami, pieszo. 20 km pla\u017c\u0105.<\/p>\n

\u2013 I ponownie znale\u017ali\u015bcie si\u0119 w Chanii\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 W Chanii szybko znalaz\u0142am prac\u0119. Rozmawia\u0142am ju\u017c po grecku. Zacz\u0119\u0142am od sprz\u0105tania. M\u0105\u017c znalaz\u0142 zatrudnienie w jakim\u015b zak\u0142adzie. W\u00f3wczas zdecydowali\u015bmy si\u0119 na pozostanie tam na sta\u0142e.<\/p>\n

\u2013 Czy Wasz pobyt w Grecji by\u0142 legalny? Czy Wasza wiza nie straci\u0142a ju\u017c wa\u017cno\u015bci?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nasz pobyt, od strony prawnej, nie by\u0142 do ko\u0144ca legalny. Policja na szcz\u0119\u015bcie nie interesowa\u0142a si\u0119 nami. Grecji potrzebni byli robotnicy. Polakami nikt tu si\u0119 nie zajmowa\u0142, chyba, \u017ce szukano kogo\u015b konkretnego, kto z\u0142ama\u0142 prawo. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce w czasie naszych polskich sobotnio-niedzielnych spotka\u0144 przy kawie zagl\u0105da\u0142a do nas policja i pyta\u0142a nas o konkretne osoby. Oni dobrze wiedzieli, gdzie mieszkamy i mogli w ka\u017cdej chwili doprowadzi\u0107 do naszej deportacji. Tak by\u0142o do roku 1996.<\/p>\n

\u2013 Potem co\u015b si\u0119 zmieni\u0142o?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Problemy zacz\u0119\u0142y si\u0119 dopiero po roku 1996. By\u0142o to zwi\u0105zane, moim zdaniem, z nadmiernym i nielegalnym nap\u0142ywem Alba\u0144czyk\u00f3w. Ich pojawienie si\u0119 na Krecie zwielokrotni\u0142o liczb\u0119 kradzie\u017cy i napad\u00f3w. Ludzie zacz\u0119li si\u0119 ich ba\u0107.<\/p>\n

Policja zacz\u0119\u0142a wyszukiwa\u0107 Alba\u0144czyk\u00f3w i deportowa\u0107 ich z Grecji. Razem z nimi zacz\u0119\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c deportacje innych narodowo\u015bci przebywaj\u0105cych na Krecie nielegalnie, w ich liczbie tak\u017ce i nas, Polak\u00f3w. Mimo licznych trudno\u015bci wielu naszym rodakom uda\u0142o si\u0119 to jako\u015b przetrwa\u0107.<\/p>\n

\u2013 Kiedy Wasza sytuacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 zmienia\u0107 na lepsze?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Dopiero wej\u015bcie Polski do Unii Europejskiej rozwi\u0105za\u0142o nasze podstawowe problemy. Wej\u015bcie to nie oznacza\u0142o jednak natychmiastowego rozwi\u0105zania wszystkich spraw.<\/p>\n

W dniu wej\u015bcia Polski do Unii Europejskiej ko\u0144czy\u0142y si\u0119 moje oficjalne pozwolenia na prac\u0119 i pobyt na Krecie. By\u0142am pierwsz\u0105 Polk\u0105 w Chanii, kt\u00f3ra chcia\u0142a skorzysta\u0107 z nowych mo\u017cliwo\u015bci, jakie si\u0119 w\u00f3wczas przed nami otwiera\u0142y.<\/p>\n

\"Polacy
Polacy z Chanii\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0Kiedy zjawi\u0142am si\u0119 na posterunku policji w celu legalizacji swojego pobytu, tamtejsi urz\u0119dnicy byli zaskoczeni. Oni nie wiedzieli jeszcze, \u017ce Polska sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej. Musieli telefonowa\u0107 do Aten, wypytuj\u0105c o nowe dyrektywy. Sama te\u017c musia\u0142am kontaktowa\u0107 si\u0119 z greckim rzecznikiem praw obywatelskich.<\/p>\n

Potem, znaj\u0105c mechanizmy dzia\u0142ania, pomaga\u0142am innym rodakom w za\u0142atwianiu tych wszystkich formalno\u015bci. Otrzymywali\u015bmy w\u00f3wczas zameldowanie i pozwolenie na prac\u0119 na okres 5 lat. Dzi\u015b i to si\u0119 powoli zmienia.<\/p>\n

\u2013 Polacy na Krecie mieli wi\u0119c domy, prac\u0119 i rodziny. Kiedy zacz\u0119li\u015bcie Pa\u0144stwo my\u015ble\u0107 o za\u0142o\u017ceniu polskiej organizacji?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Kiedy spotykali\u015bmy si\u0119 w polskim gronie w soboty i niedziele, cz\u0119sto zastanawiali\u015bmy si\u0119 nad potrzeb\u0105 zrzeszenia si\u0119. Chcieli\u015bmy stworzy\u0107 dla siebie jaki\u015b polski klub, miejsce, w kt\u00f3rym b\u0119dziemy mogli spotyka\u0107 si\u0119 i rozmawia\u0107 po polsku. Niestety, prawie zawsze ko\u0144czy\u0142o si\u0119 na planach.<\/p>\n

Wa\u017cnym dla nas wydarzeniem by\u0142 przyjazd do Chanii polskich nauczycielek z Santorini oraz pani konsul z Aten. To by\u0142o na prze\u0142omie maja i czerwca 2007 roku. Na spotkanie organizacyjne przysz\u0142o wielu rodak\u00f3w. Niestety, nie wszyscy do nowej organizacji przyst\u0105pili.<\/p>\n

Zdecydowanie \u0142atwiej posz\u0142o ze zorganizowaniem polskich klas. Nauczycielki z Santorini przyje\u017cd\u017ca\u0142y do nas raz w miesi\u0105cu. My pokrywali\u015bmy koszty ich podr\u00f3\u017cy i pobytu w Chanii. To by\u0142 pa\u017adziernik 2007 roku. W lekcjach uczestniczy\u0142y dzieci z 16. rodzin polskich i polsko-greckich. Pocz\u0105tkowo odbywa\u0142y si\u0119 one w niewielkich salkach parafialnych; dzi\u015b organizujemy je w jednej ze szk\u00f3\u0142 greckich. I my, i nasze dzieci jeste\u015bmy z nich zadowoleni. Nasze pociechy, ju\u017c tu urodzone, poznaj\u0105 polsk\u0105 gramatyk\u0119 i ortografi\u0119, polsk\u0105 histori\u0119 i geografi\u0119.<\/p>\n

\u2013 A jak wygl\u0105daj\u0105 dzi\u015b stosunki polsko-greckie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Mog\u0119 \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 sympatyczne. Grek\u00f3w, kt\u00f3rych znamy ju\u017c blisko dwadzie\u015bcia lat, uwa\u017camy \u2013 z wzajemno\u015bci\u0105 zreszt\u0105 \u2013 za naszych prawdziwych przyjaci\u00f3\u0142. Takich dobrych s\u0105siad\u00f3w nie mieli\u015bmy nawet w Polsce. Kiedy m\u0105\u017c mia\u0142 wypadek, nasi greccy przyjaciele bardzo nam pomagali.<\/p>\n

Kiedy tu w Grecji s\u0142ysz\u0119 co\u015b z\u0142ego o Polsce, to zawsze jej broni\u0119. Kiedy natomiast s\u0142ysz\u0119 od naszych rodak\u00f3w negatywne opinie nt. Grecji \u2013 to te\u017c reaguj\u0119 podobnie. Teraz mam ju\u017c dwie ojczyzny i\u2026 obie kocham. Czuj\u0119 si\u0119 oczywi\u015bcie Polk\u0105, ale te\u017c coraz cz\u0119\u015bciej i Greczynk\u0105 w jakim\u015b procencie.<\/p>\n

\u2013 Czy Polacy na Krecie znaj\u0105 ju\u017c dzi\u015b biegle j\u0119zyk grecki?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Biegle j\u0119zykiem greckim z naszego grona pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 mo\u017ce cztery osoby. Ludzie ucz\u0105 si\u0119 greckiego na miar\u0119 swoich potrzeb. Ja uczy\u0142am si\u0119 osobi\u015bcie greckiego przez wiele lat. Potem razem z dzie\u0107mi, kt\u00f3re chodz\u0105 do tutejszych greckich szk\u00f3\u0142. Teraz greckiego mo\u017cna si\u0119 uczy\u0107 na kursach organizowanych bezp\u0142atnie przez urz\u0105d miasta. Wiem, \u017ce wielu Polak\u00f3w z nowej generacji zapisa\u0142o si\u0119 na nie.<\/p>\n

Ja pracuj\u0119 w turystyce, podobnie jak wielu innych naszych rodak\u00f3w. Dzi\u015b na Kret\u0119 przyje\u017cd\u017ca na wczasy wielu Polak\u00f3w. Do Chanii przylatuj\u0105 dwa chartery co czwartek i sobot\u0119 z turystami z Warszawy, Krakowa i Poznania. Ciekawe, \u017ce ci ludzie, spotkani na pla\u017cy czy w sklepie, nie bardzo chc\u0105 z nami rozmawia\u0107. Odwracaj\u0105 si\u0119 od nas plecami i udaj\u0105, \u017ce nas nie s\u0142ysz\u0105. Mo\u017ce oni tak traktuj\u0105 uchod\u017ac\u00f3w z kraju, a mo\u017ce oni s\u0105\u2026.<\/p>\n

Nie dogadujemy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z najnowsz\u0105 generacj\u0105 Polak\u00f3w, kt\u00f3ra na Krecie jest raczej nieliczna. Nowi nie bardzo si\u0119 do nas garn\u0105. My chyba te\u017c ich tak mocno nie chcemy. Oni i my \u017cyjemy osobno.<\/p>\n

Zdecydowanie inaczej jest z rodakami mieszkaj\u0105cymi poza Polsk\u0105 \u2013 w Skandynawii, Kanadzie czy Anglii. Ci s\u0105 normalni i szybko si\u0119 dogadujemy.<\/p>\n

\u2013 Czy Polacy na Krecie kultywuj\u0105 polskie zwyczaje, jakie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wielu z nas, my tak\u017ce, piel\u0119gnujemy zwyczaje zwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia i Wielkiej Nocy. \u015awi\u0105teczne spotkanie, z choink\u0105, organizujemy zazwyczaj w naszym domu. Ka\u017cdy co\u015b ugotuje i przyniesie ze sob\u0105. Niekt\u00f3re potrawy, a musi ich by\u0107 zawsze dwana\u015bcie, przygotowujemy wsp\u00f3lnie. Nasze dzieci czekaj\u0105 na te \u015bwi\u0119ta przez ca\u0142y rok.<\/p>\n

\u2013 Jakie zwyczaje greckie sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Waszego codziennego \u017cycia?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Od Grek\u00f3w przej\u0119li\u015bmy ich kuchni\u0119. Ca\u0142y rok jemy greckie potrawy, z wyj\u0105tkiem mo\u017ce pierog\u00f3w z mi\u0119sem, kapust\u0105 czy serem. Pierogi jemy jednak tylko zim\u0105. Latem, przy temperaturze +30 czy +40 stopni Celsjusza jemy wy\u0142\u0105cznie warzywa, owoce i ryby. Wszystko z oliw\u0105, kt\u00f3r\u0105 kupujemy na wsi bezpo\u015brednio od producenta. W naszym domu zu\u017cywamy jej rocznie 80 litr\u00f3w. Grecka kuchnia oparta jest na oliwie. Dodaje si\u0119 j\u0105 do wszystkiego. W Grecji jest zdecydowanie mniej zawa\u0142\u00f3w serca i przypadk\u00f3w sklerozy. Cz\u0119sto te\u017c widzi si\u0119 w kawiarniach ludzi w wieku 70., 80. i wi\u0119cej lat pij\u0105cych kaw\u0119 i kieliszek miejscowego bimbru. Czytaj\u0105c za\u015b nekrologii widzimy, \u017ce wiek zmar\u0142ych niecz\u0119sto schodzi poni\u017cej dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tki.<\/p>\n

\u2013 Grecja nie ma wi\u0119c \u017cadnych \u201eciemnych\u201d stron\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ka\u017cdy kraj ma swoje ciemne strony. W Grecji jednak da si\u0119 \u017cy\u0107. Jest spokojnie i normalnie. Dra\u017cni\u0105 mo\u017ce czasem kierowcy, kt\u00f3rzy je\u017cd\u017c\u0105, jak chc\u0105. Pieszy przechodz\u0105cy na zielonym \u015bwietle przez skrzy\u017cowanie musi uwa\u017ca\u0107, aby go nie potr\u0105ci\u0142 spiesz\u0105cy si\u0119 kierowca.<\/p>\n

Martwi mnie te\u017c fakt, \u017ce Kreta jest ci\u0105gle zbyt brudna. Dawniej na ulicach wyspy nie by\u0142o \u017cadnych kosz\u00f3w na \u015bmieci. Ludzie wystawiali odpady na ulic\u0119 w plastikowych reklam\u00f3wkach, a koty je rozgrzebywa\u0142y. Prawdziwe kub\u0142y na \u015bmieci pojawi\u0142y si\u0119 tu dopiero kilka lat temu. Sytuacja powoli si\u0119 zmienia. Niestety, nie na wsi, gdzie mimo kub\u0142\u00f3w, ludzie nadal wystawiaj\u0105 \u015bmieci w reklam\u00f3wkach. Mimo tych niewielkich utrudnie\u0144 Grecja i nasza Kreta s\u0105 naprawd\u0119 wspania\u0142e.<\/p>\n

Rozmawia\u0142 Leszek W\u0104TR\u00d3BSKI<\/strong>
<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 rozmowa z Wiolett\u0105 Szczepanik \u2013 Prezesem Edukacyjno-Kulturalnego Stowarzyszenia Polak\u00f3w na Krecie \u2013 Mieszka ju\u017c Pani na Krecie prawie dwadzie\u015bcia lat\u2026 \u2013 Na Kret\u0119 przyjecha\u0142am…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1640,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1639","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2010"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t