{"id":1661,"date":"2010-02-06T09:45:14","date_gmt":"2010-02-06T07:45:14","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/gospodarka-kultura-i-jezyk-na-pograniczu-polsko-ukrainskim\/"},"modified":"2024-12-12T18:49:24","modified_gmt":"2024-12-12T16:49:24","slug":"gospodarka-kultura-i-jezyk-na-pograniczu-polsko-ukrainskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/gospodarka-kultura-i-jezyk-na-pograniczu-polsko-ukrainskim\/","title":{"rendered":"Gospodarka, kultura i j\u0119zyk na pograniczu Polsko-Ukrai\u0144skim"},"content":{"rendered":"

\"\"Na sali obrad<\/strong><\/p>\n

Na pograniczu <\/em><\/strong><\/p>\n

Region Lubelski znajduje si\u0119 we wschodniej Polsce i obejmuje obszar pomi\u0119dzy Wis\u0142\u0105 a Bugiem. Przez wieki by\u0142y to tereny pogranicza, co sprzyja\u0142o wytworzeniu si\u0119 specyficznej spu\u015bcizny duchowej i cywilizacyjnej, zawieraj\u0105cej elementy wielu narodowo\u015bci i religii.<\/p>\n

W pewnych okresach historycznych mieli\u015bmy do czynienia z formowaniem si\u0119 mit\u00f3w kulturowych, w tym mitu kres\u00f3w, i nie tylko po stronie polskiej. Problem w tym, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne pogranicze \u017cyje swoim \u017cyciem, ale zanika jego j\u0119zyk \u2013 \u201ej\u0119zyk chach\u0142acki\u201d, bo tak potocznie okre\u015blaj\u0105 go mieszka\u0144cy r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Lubelszczyzny. \u201eChach\u0142acki\u201d jest zjawiskiem od dawien dawna rozpoznawalnym na Podlasiu, dawniej zwanym ziemi\u0105 brzesko-drohick\u0105. Pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 nim r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144cy Polesia i powiatu w\u0142odawskiego.<\/p>\n

Dialekt jest odmian\u0105 j\u0119zyka polskiego, u\u017cywanego przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli kraju. Gwara tak\u017ce jest dialektem, ale u\u017cywa jej mniejsza liczba ludzi na mniejszym terenie. Wyrazy wchodz\u0105ce w sk\u0142ad dialektu nazywano dialektyzmami. Cz\u0119sto pisarze por\u00f3wnuj\u0105c w swych powie\u015bciach ludzi zamo\u017cnych z ch\u0142opami zwracali g\u0142\u00f3wn\u0105 uwag\u0119 ich mow\u0119, ukazuj\u0105c w ten spos\u00f3b r\u00f3\u017cnice dziel\u0105ce te dwie grupy spo\u0142eczne. Dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu ukazanie tych r\u00f3\u017cnic nazywano dialektyzacj\u0105.<\/p>\n

\"\"G\u0142\u00f3wny organizator – dyrektor Instytutu Filologii S\u0142owia\u0144skiej UMCS – prof. dr hab. Feliks Czy\u017cewski<\/strong><\/p>\n

Gwary kresowe istniej\u0105 nie od dzi\u015b. Kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 one w ci\u0105gu kilku stuleci. Obecnie Polacy mieszkaj\u0105 na kilku wi\u0119kszych terytoriach, s\u0105 to by\u0142e obszary polskoj\u0119zyczne na ziemiach Litwy, \u0141otwy, Bia\u0142orusi i Ukrainy, kt\u00f3re kiedy\u015b nale\u017ca\u0142y do Rzeczypospolitej. Uwarunkowania historyczne po drugiej wojnie \u015bwiatowej w du\u017cym stopniu wp\u0142yn\u0119\u0142y na kszta\u0142towanie j\u0119zyka ludno\u015bci na tych terenach. Wie\u015b kresowa utraci\u0142a wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 inteligencji polskiej. Wprowadzenie j\u0119zyka rosyjskiego jako urz\u0119dowego i represje polityczne za pos\u0142ugiwanie si\u0119 polszczyzn\u0105 zaw\u0119zi\u0142y sfer\u0119 jej u\u017cytkowania. Po kilku dziesi\u0119cioleciach \u017cycia w takich warunkach w\u015br\u00f3d polskiej ludno\u015bci wiejskiej wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 nowa inteligencja pos\u0142uguj\u0105ca si\u0119 mow\u0105 o specyficznych cechach. Mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 dwie kategorie cech: cechy regionalne i cechy gwarowe. Cechy regionalne – to odst\u0119pstwa od normy j\u0119zyka literackiego, kt\u00f3re s\u0105 rozpowszechnione na ca\u0142ym terytorium i w r\u00f3\u017cnych odmianach j\u0119zyka kresowego. Za cechy gwarowe przyjmujemy zarejestrowane w \u017cywej mowie ludno\u015bci wiejskiej r\u00f3\u017cnice w stosunku do j\u0119zyka literackiego maj\u0105ce systemowy charakter o wy\u017cszym lub szerszym zasi\u0119gu terytorialnym. Wchodz\u0105 tu tak\u017ce regionalizmy.<\/p>\n

Wola Uchruska<\/em><\/strong><\/p>\n

Tym w\u0142a\u015bnie tematom po\u015bwi\u0119cono III Sympozjum Polsko-Ukrai\u0144skie na temat:\u00a0 \u201eGospodarka, kultura i j\u0119zyk na pograniczu Polsko-Ukrai\u0144skim\u201d, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w dniu 28 maja 2010 r. w Gimnazjum im. Jana Paw\u0142a II w Woli Uhruskiej\u00a0pod Lublinem. Organizatorami tego przedsi\u0119wzi\u0119cia byli: Instytut Filologii S\u0142owia\u0144skiej UMCS, Katedra Dialektologii Polskiej Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego, Kuratorium O\u015bwiaty w Lublinie, Gmina Wola Uhruska przy wsp\u00f3\u0142pracy Starostwa Powiatowego we W\u0142odawie, Collegium\u00a0Ucrainicum \u2013 Katolicki Uniwersytet Lubelski im. Jana Paw\u0142a II oraz Uniwersytetu im. \u0141esi\u00a0 Ukrainki w \u0141ucku. Patronat nad Sympozjum obj\u0119li Marsza\u0142ek Wojew\u00f3dztwa Lubelskiego oraz Starosta Powiatu W\u0142odawskiego.<\/p>\n

Sympozjum rozpocz\u0119\u0142a Msza \u015bwi\u0119ta<\/em> w ko\u015bciele pw. Ducha \u015awi\u0119tego w Woli Uhruskiej, pod przewodnictwem ks. kan. Jana Burasa \u2013 Wikariusza Generalnego Diecezji \u0141uckiej.<\/p>\n

Uczestnik\u00f3w i go\u015bci Sympozjum \u017cyczliwie przywitali uczniowie Gimnazjum im. Jana Paw\u0142a II w Woli Uhruskiej, kt\u00f3rzy przygotowali wspania\u0142y koncert, w kt\u00f3rym zabrzmia\u0142y zar\u00f3wno polskie, jak i ukrai\u0144skie piosenki. Niezwykle wzruszaj\u0105cym by\u0142 moment wr\u0119czenia kierownictwu Gimnazjum medalu przyznanego mu przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej. \u00a0<\/p>\n

\"\"Dr hab. W\u0142odzimierz Osadczy z Centrum Ucrainicum KUL <\/strong><\/p>\n

Obrady plenarne zainaugurowa\u0142 jeden z g\u0142\u00f3wnych organizator\u00f3w dyrektor Instytutu Filologii S\u0142owia\u0144skiej UMCS – prof. dr hab. Feliks Czy\u017cewski, kt\u00f3ry przywita\u0142 uczestnik\u00f3w i otworzy\u0142 III Sympozjum wyra\u017caj\u0105c nadziej\u0119 na owocn\u0105 i po\u017cyteczn\u0105 prac\u0119. W\u00f3jt Gminy Woli Uhruskiej Jan \u0141ukasiuk opowiedzia\u0142 zebranym o niepospolitym charakterze gminy, znajduj\u0105cej si\u0119 na samym pograniczu. \u00a0Polityk\u0119 gospodarcz\u0105 w powiecie w\u0142odawskim z perspektywy wsp\u00f3\u0142pracy transgranicznej przedstawi\u0142 zebranym starosta w\u0142odawski Janusz Adam Kloc.\u00a0<\/p>\n

Podczas obrad plenarnych wyst\u0105pili tak\u017ce: Henryk Wagner, wicekurator O\u015bwiaty w Lublinie z referatem pt.: \u201eJ\u0119zyki s\u0142owia\u0144skie w\u00a0regionie lubelskim w\u00a0szko\u0142ach ponadpodstawowych. Stan i\u00a0perspektywy w\u00a0kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142pracy transgranicznej\u201d<\/em>; prof. dr hab. S\u0142awomir Gala, Uniwersytet \u0141\u00f3dzki: \u201eJ\u0119zyk polski na Wschodzie\u201d<\/em>; ks. kanonik Jan Buras (diecezja\u00a0\u0142ucka): \u201eAktywno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego na Wo\u0142yniu na rzecz\u00a0zachowania polskich miejsc pami\u0119ci\u201d<\/em>; ks. prof. dr hab. J\u00f3zef Marecki (Papieski Uniwersytet Jana Paw\u0142a II w Krakowie, IPN w Krakowie): \u201eDiecezja \u0141ucka w Odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej\u201d<\/em>; ks. dr Waldemar \u017burek (KUL): \u201eArchiwalia diecezji \u0142uckiej w zbiorach ABMK KUL w Lublinie. Przyczynki do historii Ko\u015bcio\u0142a i Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu\u201d<\/em>.<\/p>\n

Bardzo ciekawy referat na temat: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki w \u017cyciu religijnym i spo\u0142ecznym Wo\u0142ynia<\/em>\u201d wyg\u0142osi\u0142 dr hab. W\u0142odzimierz Osadczy z Centrum Ucrainicum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.<\/em><\/p>\n

Dalsza praca Sympozjum w sekcji, gdzie po\u0142\u0105czono dwa kierunki: j\u0119zykoznawczy i literaturoznawczy, przebiega\u0142a pod przewodnictwem prof. Hryhorija Arkuszyna z Uniwersytetu Wo\u0142y\u0144skiego im. \u0141esi Ukrainki w \u0141ucku, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 referatem zatytu\u0142owanym: \u201eTeksty gwarowe zachodniej Ukrainy\u201d.<\/em><\/p>\n

W\u015br\u00f3d wysoce poznawczych referat\u00f3w, kt\u00f3re wyg\u0142osili przedstawiciele Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego: dr Irena Jaros, dr Renata Marciniak, dr Katarzyna Sici\u0144ska, wymieni\u0107 nale\u017cy tak\u017ce referaty strony ukrai\u0144skiej reprezentowanych przez mgr Ludmi\u0142\u0119 Czyruk i mgr Natali\u0119 Szulsk\u0105 z Uniwersytetu im. \u0141esi Ukrainki w \u0141ucku zatytu\u0142wane: \u201ePolonizmy w gwarach zachodnioukrai\u0144skich (na przyk\u0142adzie leksyki entomologicznej)\u201d<\/em> oraz \u201ePolonizmy w przezwiskach zachodniopoleskich\u201d<\/em>.<\/p>\n

Sekcj\u0119 literaturoznawcz\u0105 Sympozjum reprezentowali: poetka, t\u0142umacz dr Olena Krysztalska, t\u0142umacz dr Tetiana Ze\u0142e\u0144ska z \u0141ucka, poeta i muzyk Paw\u0142o Szczyryc\u2019a z Kijowa, oraz autorka niniejszego reporta\u017cu z redakcji \u201eDziennika Kijowskiego\u201d. Kuratorem tej sekcji jak i wsp\u00f3\u0142organizatorem Sympozjum by\u0142 znany polski pisarz Zbigniew Fronczek – redaktor naczelny dwumiesi\u0119cznika \u201eLublin. Kultura i spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d.<\/p>\n

\"\"Grupa uczestnik\u00f3w III Sympozjum z Ukrainy i Zbigniew Fronczek (C)\u00a0 – redaktor naczelny dwumiesi\u0119cznika \u201eLublin. Kultura i spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d.<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cde z wyst\u0105pie\u0144 wywo\u0142ywa\u0142o o\u017cywion\u0105 dyskusj\u0119 \u2013 wymieniano kontrowersyjne czasem opinie.<\/p>\n

W podsumowaniu obrad g\u0142os zabra\u0142 dyrektor Instytutu Filologii S\u0142owia\u0144skiej UMCS – prof. dr hab. Feliks Czy\u017cewski, kt\u00f3ry podkre\u015bli\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 tego rodzaju przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, kt\u00f3re nie tylko zbli\u017caj\u0105 nasze narody, sprzyjaj\u0105 umocnieniu przyja\u017ani i wsp\u00f3\u0142pracy, ale i pomagaj\u0105 w prowadzeniu bada\u0144 naukowych w tej dziedzinie.\u00a0 \u00a0<\/p>\n

\u00a0Prezentacja filmu \u201eZbli\u017cenia\u201d\u00a0w re\u017cyserii Adama Kulika zako\u0144czy\u0142a owocn\u0105 i ciekaw\u0105 prac\u0119 III Sympozjum.<\/p>\n

Lublin<\/em><\/strong><\/p>\n

R\u00f3wnie interesuj\u0105cym by\u0142 program kulturalno-edukacyjny, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 pisarz i redaktor naczelny Zbigniew Fronczek dla sekcji literaturoznawczej. Szczeg\u00f3lnie ciekawym i poznawczym by\u0142o zwiedzanie miasta, kt\u00f3re zadziwi\u0142o nas swoim niepowtarzalnym pi\u0119knem i majestatem. A jest tak, gdy\u017c Lublin to jedno z najpi\u0119kniejszych i najstarszych miast w Polsce, za\u0142o\u017cony w dalekim 1317 roku. Dlatego odczuwa si\u0119 tu przedziwny klimat, gdzie na ka\u017cdym kroku dotykasz historii. Stare Miasto \u2013 to jedna z najlepiej zachowanych star\u00f3wek w Polsce, do kt\u00f3rej wchodz\u0105 prastary ratusz, Brama Krakowska, Bazylika Dominikan\u00f3w i Kaplica \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy na Zamku Lubelskim. W tym mie\u015bcie mia\u0142o miejsce jedno z najwi\u0119kszych wydarze\u0144 w historii Europy i Polski – Unia Korony i Litwy w 1569 roku, kt\u00f3ry przypomina pomnik Unii na Placu Litewskim.<\/p>\n

\"\"Zamek Lubelski<\/strong><\/p>\n

Nowoczesny Lublin jest tak\u017ce wa\u017cnym centrum kultury, sztuki, nauki i nauczania. Ciekawe, \u017ce co pi\u0105ty mieszkaniec miasta – jest studentem, a 40% og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w to m\u0142odzie\u017c w wieku poni\u017cej 35 lat. I nic dziwnego, bo w tym mie\u015bcie znajduj\u0105 si\u0119 takie uczelnie jak: Katolicki Uniwersytet Lubelski, Uniwersytet im. Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, Akademia Medyczna i Rolnicza, Politechnika Lubelska i wiele innych.<\/p>\n

\u00a0Od wiek\u00f3w miasto s\u0142ynie z licznych teatr\u00f3w. Jednym z nich jest Teatr Dramatyczny im. Juliusza Osterwy, za\u0142o\u017cony w 1886 roku i istniej\u0105cy do dzi\u015b, do kt\u00f3rego m.in. zawita\u0142a nasza grupa. W swoim repertuarze teatr ma takie znakomite przedstawienia jak \u201eDziady\u201d Mickiewicza, \u201eBiesy\u201d Dostojewskiego, czy \u201eHamlet\u201d Szekspira. Mieli\u015bmy przyjemno\u015b\u0107 ogl\u0105da\u0107 sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 \u201eB\u00f3g\u201d Woody Allena, kt\u00f3ry zachwyci\u0142 publiczno\u015b\u0107 b\u0142yskotliwymi scenami, dobr\u0105 muzyk\u0105, fantastycznym \u015bwiat\u0142em i filmow\u0105 niemal zmian\u0105 akcji i plan\u00f3w. <\/strong><\/p>\n

Du\u017co wra\u017ce\u0144 przynios\u0142a nam eskapada do skansenu – Muzeum Wsi Lubelskiej, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 niemal w centrum miasta, a gdzie mo\u017cna obejrze\u0107 wiejskie zagrody, karczmy, wiatraki, m\u0142yny, dwory i obiekty sakralne.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Lublin jest naprawd\u0119 czarownym miastem, kt\u00f3re gdy raz zobaczysz, zapami\u0119tasz na d\u0142ugo i na pewno zechcesz odwiedzi\u0107 ponownie!<\/p>\n

And\u017celika P\u0141AKSINA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na sali obrad Na pograniczu Region Lubelski znajduje si\u0119 we wschodniej Polsce i obejmuje obszar pomi\u0119dzy Wis\u0142\u0105 a Bugiem. Przez wieki by\u0142y to tereny pogranicza,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1662,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1661","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2010"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t