{"id":1686,"date":"2010-02-21T11:02:08","date_gmt":"2010-02-21T09:02:08","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/per-aspera-ad-astra\/"},"modified":"2024-12-12T18:46:42","modified_gmt":"2024-12-12T16:46:42","slug":"per-aspera-ad-astra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/per-aspera-ad-astra\/","title":{"rendered":"Per aspera ad astra"},"content":{"rendered":"

\u201eKa\u017cde zasiane przez ciebie ziarno dobroczynno\u015bci przyniesie ci po\u017cytek\u201d.<\/em><\/strong>
(sentencja staroindyjska) <\/em><\/p>\n

Nasze pismo powoli, ale konsekwentnie wywo\u0142uje z cienia imiona i postacie Polak\u00f3w z plejady godnych, wcze\u015bnie niezas\u0142u\u017cenie przemilczanych krzewicieli o\u015bwiaty. W\u015br\u00f3d takich luminarzy posta\u0107 Julii Jaworskiej c. Leonarda zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce.<\/p>\n

\"\" Julia J. po obronie pracy doktorskiej (1954 r.)<\/strong><\/p>\n

Julia przysz\u0142a na \u015bwiat w wielodzietnej polskiej rodzinie 25 listopada 1925 roku na \u017bytomierszczy\u017anie we wsi Marian\u00f3wka. Miejsce i czas urodzin zbieg\u0142y si\u0119 z utworzeniem tu Polskiego Rejonu Narodowego, jakiemu bolszewicy nadali imi\u0119 polskiego rewolucjonisty Juliana Marchlewskiego i na centrum kt\u00f3rego wyznaczono miasto Dowbysz.<\/p>\n

Ten utworzony woluntarystycznymi metodami dziwol\u0105g administracyjny mia\u0142 za zadanie pokaza\u0107 \u015bwiatowej bur\u017cuazji (zw\u0142aszcza polskiej) wy\u017cszo\u015b\u0107 \u017cycia w warunkach w\u0142adzy sowieckiej. Ponadto, przewidywano, i\u017c rejon ten b\u0119dzie ku\u017ani\u0105 kadry dla przysz\u0142ej Polski Radzieckiej. Ze wszystkich zak\u0105tk\u00f3w bezkresnej Rosji na Marchlewszczyzn\u0119 przesiedlono blisko 40 tys. polskich rodzin.<\/p>\n

Przyby\u0142ym przydzielano parcele ziemi, zaopatrywano w inwentarz, sprz\u0119t rolniczy – skonfiskowany u by\u0142ych obszarnik\u00f3w. Zak\u0142adano polskie szko\u0142y, chaty-czytelnie. Marchlewszyzna uzyskuje w\u00f3wczas status szczeg\u00f3lny. Jednak\u017ce, jak pokaza\u0142o \u017cycie starania bolszewik\u00f3w spali\u0142y na panewce. Nie zakorzeni\u0142a si\u0119 na Marchlewszczy\u017anie kolektywizacja, uprzemys\u0142owienie jak i rewolucja kulturalna.<\/p>\n

Samodzielno\u015b\u0107 w my\u015blach i poczynaniach, poczucie to\u017csamo\u015bci narodowej i wiara katolicka nie da\u0142y si\u0119 wytrawi\u0107 ze \u015bwiadomo\u015bci zamieszka\u0142ych tam Polak\u00f3w.<\/p>\n

W 1922 roku ma\u0142a Julia posz\u0142a do pierwszej klasy szko\u0142y polskoj\u0119zycznej, gdzie naucza\u0142a si\u0119 dwa lata. Ju\u017c wtedy u malutkiej u Julii przejawi\u0142y si\u0119 sk\u0142onno\u015bci do nauczycielstwa, kt\u00f3re czasem wypr\u00f3bowywa\u0142a na swoich siostrach.<\/p>\n

\u00a0Z nast\u0105pieniem nowego eksperymentu bolszewickiego \u2013 ukrainizacji (autorstwa M. Skrypnyka, O. Szumskiego), kt\u00f3ra nawis\u0142a nad \u00f3wczesnych \u017cyciem kulturalnym kraju, nauczanie w szko\u0142ach w rejonach narodowo-kulturalnych przestawiono na j\u0119zyk ukrai\u0144ski.<\/p>\n

W drugiej po\u0142owie lat trzydziestych nast\u0119puje kolejny stalinowski zygzak w polityce spo\u0142ecznej \u2013 depolonizacja. Proces ten nabiera szczeg\u00f3lnego rozp\u0119du po \u015bmierci g\u0142\u00f3wnych czelist\u00f3w \u2013 Polak\u00f3w: F. Dzier\u017cy\u0144skiego (1926 r.) i jego nast\u0119pcy W. Miel\u017cy\u0144skiego w 1934 r. Z mapy politycznej znikaj\u0105 twory narodowo-kulturalne. Polak\u00f3w, uznawanych za element dywersyjny, masowo deportuj\u0105 z region\u00f3w przygranicznych w g\u0142\u0105b bezkresnej Rosji.<\/p>\n

\"WW gronie nauczycieli j\u0119zyka polskiego i prezesa Polskiego Stowarzyszenia w Kijowie A. Romeyko<\/strong><\/p>\n

I ruszaj\u0105 na Wsch\u00f3d nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 \u0142a\u0144cuchy wagon\u00f3w towarowych, pozostawiaj\u0105c za sob\u0105 wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w mogi\u0142y zmar\u0142ych od nieludzkich warunk\u00f3w deportacji. Tym, kt\u00f3rzy prze\u017cyli dane by\u0142o zagospodarowywa\u0107 bezkresne stepy Kazachstanu.<\/p>\n

Rodzin\u0119 Jaworskich, nie zwa\u017caj\u0105c na przynale\u017cno\u015b\u0107 ojca do sowieckiej nomenklatury (by\u0142 przewodnicz\u0105cym ko\u0142chozu), wysiedlaj\u0105 do kazachsta\u0144skiego miasteczka Astana (obecnej stolicy Kazachstanu). W te czasy by\u0142o to malutkie zapad\u0142e miasteczko. Zadomawia\u0107 si\u0119 przysz\u0142o praktycznie od zera i w niesamowicie ci\u0119\u017ckich warunkach.<\/p>\n

Posiadaj\u0105c poni\u017caj\u0105cy status spec-osiedle\u0144c\u00f3w, bez prawa posiadania dowod\u00f3w to\u017csamo\u015bci rodzina Jaworskich zosta\u0142a tu zameldowana na sta\u0142e. Dopiero w 1938 roku Julia posz\u0142a do pi\u0105tej klasy, tym razem szko\u0142y rosyjskiej, gdzie obowi\u0105zkowym by\u0142 te\u017c j\u0119zyk kazaski. Zako\u0144czenie siedmiolatki zbieg\u0142o si\u0119 z wybuchem wojny. Aby cho\u0107 troch\u0119 pom\u00f3c rodzinie wst\u0119puje ona do szko\u0142y pedagogicznej. Jej ojca jako cz\u0142owieka \u201eniepewnego politycznie\u201d wywo\u017c\u0105 do kopalni w\u0119gla w Karagandzie.<\/p>\n

Wojna odbi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na nauczaniu Julii: lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 czasu po\u015bwi\u0119cano pracy, miast nauce. Po zako\u0144czeniu uczelni (z wyr\u00f3\u017cnieniem!) Julia przyst\u0105pi\u0142a do pracy pedagogicznej.<\/p>\n

Ko\u015b\u0107mi milion\u00f3w represjonowanych wy\u015bcielone s\u0105 pot\u0119\u017cne przestrzenie Rosji i Kazachstanu. Aczkolwiek ci, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wy\u017cy\u0107, przetrwali tworz\u0105c tam liczne osiedla. Jednak niema\u0142o os\u00f3b represjonowanych pragn\u0119\u0142o powr\u00f3ci\u0107 w ojczyste strony. W\u015br\u00f3d nich by\u0142a te\u017c rodzina Jaworskich.<\/p>\n

Lecz powr\u00f3t taki, w te czasy, by\u0142 nieprost\u0105 spraw\u0105. W specjalnych osiedlach obowi\u0105zywa\u0142y srogie rozporz\u0105dzenia, instrukcje i dyrektywy organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, ograniczaj\u0105ce prawo ludzi do swobodnego przemieszczania si\u0119. Na wyjazd trzeba by\u0142o uzyska\u0107 zezwolenie wysokich instancji. Z nadziej\u0105 na takie zezwolenie Julia udaje si\u0119 do Moskwy. Jednak\u017ce po d\u0142ugotrwa\u0142ych b\u0142\u0105kaniach po kancelariach urz\u0119d\u00f3w Stalina, Berii i innych kat\u00f3w, nie osi\u0105gn\u0105wszy celu wraca do Kazachstanu. Co prawda niebawem, dzi\u0119ki wsparciu administracji uczelni, otrzymuje pozwolenie na kontynuacj\u0119 edukacji w Uniwersytecie Kijowskim. Wielk\u0105 pomoc w zaliczeniu na studia okaza\u0142 wtedy rektor uniwersytetu Bondarczuk W.G.<\/p>\n

Zdolna studentka szybko zdoby\u0142a przychylno\u015b\u0107 wyk\u0142adowc\u00f3w. Ju\u017c na pierwszym roku przyst\u0105pi\u0142a do pracy naukowej pod kierownictwem akademika \u0141.A. Bu\u0142achowskiego. Po uko\u0144czeniu uniwersytetu otrzyma\u0142a rekomendacj\u0119 niezb\u0119dn\u0105 dla podj\u0119cia aspirantury (studi\u00f3w doktoranckich) i obroni\u0142a (przed terminem) prac\u0119 doktorsk\u0105, po czym ta m\u0142oda uczona \u2013 filolog przyst\u0105pi\u0142a do pierwszej w swym \u017cyciu sta\u0142ej pracy na Uniwersytecie w \u0141uga\u0144sku. Jednak\u017ce narodziny syna i inne okoliczno\u015bci osobiste zmusi\u0142y j\u0105 do powrotu do Kijowa.<\/p>\n

W 1964 roku wygrywa konkurs na obsadzenie Katedry J\u0119zyka Rosyjskiego Kijowskiego Instytutu Pedagogicznego, gdzie pracuje do dzisiaj.<\/p>\n

Pami\u0119taj\u0105 J. Jaworsk\u0105 jej byli studenci z Kuby, Kongo, Afganistanu, Egiptu, Jemenu oraz innych kraj\u00f3w, kt\u00f3rych to naucza\u0142a j\u0119zyka rosyjskiego.<\/p>\n

\u00a0Dorobek naukowo-dydaktyczny Pani Julii stanowi ponad 100 prac, opublikowanych na Ukrainie i w Polsce.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lne miejsce w swej pracy dydaktycznej po\u015bwi\u0119ca ona kultywowaniu znajomo\u015bci j\u0119zyka i kultury polskiej na Ukrainie. Niejednokrotnie pomaga\u0142a konsulatowi polskiemu w organizacji olimpiad j\u0119zyka polskiego \u2013 dziewi\u0119ciokrotnie by\u0142a przewodnicz\u0105c\u0105 olimpijskich komisji.<\/p>\n

Istotnym jest jej wk\u0142ad do rozbudowy polskich stowarzysze\u0144 kulturalnoo\u015bwiatowych, m.in. w osiedlu Dowbysz, w Marian\u00f3wce, Baran\u00f3wce. Wiele wysi\u0142ku w\u0142o\u017cy\u0142a dla wprowadzenia j\u0119zyka polskiego do programu nauczania w szko\u0142ach Kijowa.<\/p>\n

J.Jaworska i jej syn J. Wojciechowski \u2013 s\u0105 szefami-redaktorami powa\u017cnych pism specjalistycznych – takich, jak: \u201e\u0420\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u0439 \u044f\u0437\u044b\u043a \u0438 \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u0430 \u0432 \u0443\u0447\u0435\u0431\u043d\u044b\u0445 \u0437\u0430\u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f\u0445\u201d oraz \u00ab\u0406\u0441\u0442\u043e\u0440\u0456\u044f \u0432 \u0448\u043a\u043e\u043b\u0456\u00bb.<\/p>\n

Ofiarna praca Julii Jaworskiej spotka\u0142a si\u0119 z wysok\u0105 ocen\u0105. Nagrodzono j\u0105 wieloma dyplomami r\u00f3\u017cnej rangi, medalem \u201e\u0417\u0430 \u0434\u043e\u0431\u043b\u0435\u0441\u0442\u043d\u044b\u0439 \u0442\u0440\u0443\u0434 \u0432 \u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u043e\u0439 \u041e\u0442\u0435\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0412\u043e\u0439\u043d\u0435 1941-1945 \u0433\u0433.\u201d, Honorow\u0105 Odznak\u0105 \u201eZas\u0142u\u017cona dla Kultury Polskiej\u201d, dwoma medalami Ministerstwa Edukacji Narodowej RP.<\/p>\n

Pani Julia od dawna i po dzi\u015b dzie\u0144 udziela nam cennych porad pedagoga i uczonego, budz\u0105cych w nas pragnienie wiedzy, pot\u0119guj\u0105cych zami\u0142owanie do ojczystej mowy i miejsca swego urodzenia.<\/p>\n

Adolf KONDRACKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eKa\u017cde zasiane przez ciebie ziarno dobroczynno\u015bci przyniesie ci po\u017cytek\u201d.(sentencja staroindyjska) Nasze pismo powoli, ale konsekwentnie wywo\u0142uje z cienia imiona i postacie Polak\u00f3w z plejady godnych,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1687,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1686","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2010"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t