{"id":1714,"date":"2012-02-09T00:19:00","date_gmt":"2012-02-08T22:19:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/polacy-w-chorwacji\/"},"modified":"2012-11-14T23:19:24","modified_gmt":"2012-11-14T21:19:24","slug":"polacy-w-chorwacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/polacy-w-chorwacji\/","title":{"rendered":"Polacy w Chorwacji"},"content":{"rendered":"
\"\"
– rozmowa z Paw\u0142em Soko\u0142owskim, kierownikiem referatu ds. konsularnych Ambasady RP w Zagrzebiu\u00a0
<\/strong><\/div>\n

– Jak wygl\u0105daj\u0105 dzi\u015b stosunki polsko-chorwackie?\u00a0
<\/strong><\/p>\n

– Republika Chorwacji utworzona zosta\u0142a w roku 1991. Nale\u017cy wi\u0119c do jednych z najm\u0142odszych pa\u0144stw Europy. Stosunki polsko-chorwackie s\u0105 dzi\u015b bardzo dobre i nie ma pomi\u0119dzy nami, w zasadzie, \u017cadnych punkt\u00f3w spornych. Nie ma te\u017c \u017cadnych problem\u00f3w natury niedostatk\u00f3w \u2013 np. niedostatku um\u00f3w czy bazy prawno-traktatowej \u0142\u0105cz\u0105cych oba nasze kraje.<\/p>\n

– Stosunki dyplomatyczne polsko-chorwackie si\u0119gaj\u0105 czas\u00f3w zdecydowanie wcze\u015bniejszych\u2026\u00a0
<\/strong><\/p>\n

– Nasze stosunki dyplomatyczne si\u0119gaj\u0105 roku 1918. Pierwszym konsulem RP w Zagrzebiu by\u0142 Gabor Ungar, kt\u00f3ry zmar\u0142 nagle w roku 1920 i pochowany zosta\u0142 na miejscowym cmentarzu. Dopiero drugi konsul RP, pe\u0142ni\u0105cy ju\u017c funkcj\u0119 konsula generalnego, m\u00f3g\u0142 dzia\u0142a\u0107 tu zdecydowanie d\u0142u\u017cej. Tak\u017ce jego nast\u0119pcy, kt\u00f3rzy pracowali w Zagrzebiu do wybuchu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Tereny dzisiejszej Chorwacji wchodzi\u0142y, w latach 1918-1929, w sk\u0142ad Kr\u00f3lestwa Serb\u00f3w, Chorwat\u00f3w i S\u0142owe\u0144c\u00f3w, a nast\u0119pnie w sk\u0142ad Kr\u00f3lestwa Jugos\u0142awii. P\u00f3\u017aniej, w czasie II wojny \u015bwiatowej, powsta\u0142o tu – w roku 1941 – pod protektoratem hitlerowskich Niemiec tzw. Niezale\u017cne Pa\u0144stwo Chorwackie<\/a>. Po II wojnie \u015bwiatowej Chorwacja zosta\u0142a ponownie w\u0142\u0105czona w sk\u0142ad Jugos\u0142awii rz\u0105dzonej przez marsza\u0142ka Josipa Broz-Tito<\/a>, Chorwata z pochodzenia.<\/p>\n

-Dzi\u015b Chorwacja jest krajem niepodleg\u0142ym\u2026\u00a0
<\/strong><\/p>\n

– Polacy spotykaj\u0105 si\u0119 tu zawsze z du\u017c\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105. Dotyczy to starej i nowej Polonii oraz turyst\u00f3w polskich. W roku 2009 Chorwacj\u0119 odwiedzi\u0142o, w okresie wakacji letnich, oko\u0142o 450 tys. naszych obywateli.<\/p>\n

– Sk\u0105d i kiedy pierwsi Polacy znale\u017ali si\u0119 w Chorwacji?\u00a0
<\/strong><\/p>\n

– Pierwsi polscy uchod\u017acy docierali w okolice Dubrownika ju\u017c w okresie powsta\u0144 narodowych. Nie pozostawali tam jednak zbyt d\u0142ugo, ale pozostawili po sobie polskie \u015blady.<\/p>\n

I tak np. w Dubrowniku przebywali polscy konfederaci barscy. Z Dubrownikiem zwi\u0105zane te\u017c by\u0142y strategiczne plany gen. Jana Henryka D\u0105browskiego oraz hipoteza, \u017ce morze z Mazurka D\u0105browskiego, przez kt\u00f3re mieli wraca\u0107 polscy legioni\u015bci, to nic innego, tylko Adriatyk. Wi\u0119cej informacji na ten temat odnale\u017a\u0107 mo\u017cna w licznych pami\u0119tnikach z tamtej epoki.<\/em><\/p>\n

Pierwsz\u0105 wi\u0119ksz\u0105 fal\u0105 os\u00f3b z ziem polskich, kt\u00f3ra przyby\u0142a na terytorium by\u0142ej Jugos\u0142awii, by\u0142a fala ch\u0142op\u00f3w polskich z Galicji, kt\u00f3rzy osiedli w Slawonii oraz przede wszystkim w s\u0105siedniej Bo\u015bni w ko\u0144cu XIX wieku.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w ko\u0144cu XIX wieku zacz\u0119li si\u0119 tu osiedla\u0107 polscy lekarze i urz\u0119dnicy z zaboru austriackiego i rosyjskiego, znajduj\u0105c w Chorwacji i Bo\u015bni zdecydowanie lepsze warunki finansowe. Bywa\u0142o tak, \u017ce na du\u017cym obszarze jedynym lekarzem by\u0142 Polak.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej tereny Chorwacji i Bo\u015bni zamieszkiwa\u0142o oko\u0142o 15 tys. os\u00f3b polskiego pochodzenia. Prawie wszyscy ci osadnicy wr\u00f3cili do Polski po II wojnie \u015bwiatowej na podstawie umowy o repatriacji. Za zostawione tu gospodarstwa otrzymali od pa\u0144stwa polskiego odpowiednie rekompensaty w okolicach Boles\u0142awca na Dolnym \u015al\u0105sku.<\/p>\n

Po akcji repatriacyjnej, w roku 1946, zosta\u0142o tu niewielu rodak\u00f3w, kt\u00f3rzy i tak w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci zasymilowali si\u0119.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

– Druga, wi\u0119ksza fala emigracji polskiej dotar\u0142a tu za czas\u00f3w komunistycznej Jugos\u0142awii\u2026<\/strong><\/p>\n

– By\u0142a to fala pochodz\u0105ca z lat siedemdziesi\u0105tych XX wieku i zdecydowanie mniej liczebna od wcze\u015bniejszej. Stanowi\u0142y j\u0105 g\u0142\u00f3wnie Polki, zwykle z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem, poniewa\u017c cz\u0119sto powodem ich zainteresowania Chorwacj\u0105 by\u0142y wymiany studenckie. Do Chorwacji, na wybrze\u017ce Adriatyku, przyje\u017cd\u017ca\u0142y latem Polki i znajdowa\u0142y tam sobie m\u0119\u017c\u00f3w, a do Polski na studia przyje\u017cd\u017cali Chorwaci i tu poznawali swoje przysz\u0142e \u017cony, z kt\u00f3rymi wracali do Jugos\u0142awii.<\/p>\n

\"\"Polacy z Kastela\u00a0<\/strong><\/p>\n

Trudno jest dzi\u015b dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107 wielko\u015b\u0107 tej fali emigracyjnej. Zdarza\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c czasem, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwa mieszane zamieszkiwa\u0142y najpierw w Polsce, a nast\u0119pnie wraca\u0142y do Chorwacji czy innych republik Jugos\u0142awii, bo \u017cy\u0142o si\u0119 tu zdecydowanie lepiej. Jugos\u0142awia by\u0142a w\u00f3wczas krajem o gospodarce wolnorynkowej w przeciwie\u0144stwie do innych pa\u0144stw obozu socjalistycznego.<\/p>\n

– Czy Polki, kt\u00f3re zamieszka\u0142y w\u00f3wczas w Chorwacji oraz pozosta\u0142ych republikach by\u0142ej Jugos\u0142awii mog\u0142y realizowa\u0107 si\u0119 zawodowo?\u00a0
<\/strong><\/p>\n

– Z tym by\u0142o troch\u0119 gorzej. Polki nie zna\u0142y miejscowego j\u0119zyka i nie mia\u0142y jugos\u0142owia\u0144skiego obywatelstwa, bez kt\u00f3rego otrzymanie pracy by\u0142o praktycznie niemo\u017cliwe. Ponadto otrzymanie obywatelstwa jugos\u0142owia\u0144skiego zwi\u0105zane by\u0142o z wyrzeczeniem si\u0119 obywatelstwa polskiego, na co wiele Polek nie chcia\u0142o si\u0119 zgodzi\u0107. W wielu rodzinach mieszanych obowi\u0105zek jej utrzymania spoczywa\u0142 wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie na m\u0119\u017cach.<\/p>\n

– Jak liczna jest dzi\u015b Polonia chorwacka?\u00a0
<\/strong><\/p>\n

– Liczba os\u00f3b polskiego pochodzenia oraz Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych tu na sta\u0142e wynosi oko\u0142o 2300-2500 os\u00f3b. S\u0105 to zar\u00f3wno potomkowie starej emigracji, jak i obywatele polscy mieszkaj\u0105cy tu na sta\u0142e \u2013 w liczbie oko\u0142o 900.<\/p>\n

– Gdzie znajduj\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksze skupiska Polonii chorwackiej?<\/strong><\/p>\n

– Najwi\u0119ksze skupisko tutejszej Polonii znajduje si\u0119 w Zagrzebiu. Z posiadanych danych wynika, \u017ce Polak\u00f3w jest tu ponad 300, cho\u0107 w organizacjach polonijnych udziela si\u0119 zaledwie 150.<\/p>\n

Obecnie w Zagrzebiu istniej\u0105 dwie organizacje polonijne: Polskie Towarzystwo Kulturalne \u201eMiko\u0142aj Kopernik\u201d, dzia\u0142aj\u0105ce tu od roku 1990 i Polskie Towarzystwo O\u015bwiatowe, powsta\u0142e jesieni\u0105 2009 roku.<\/p>\n

Pierwsze z nich, najbardziej znane ze swej dzia\u0142alno\u015bci, Polskie Towarzystwo Kulturalne \u201eMiko\u0142aj Kopernik\u201d kultywuje polsk\u0105 tradycj\u0119, za\u015b Polskie Towarzystwo O\u015bwiatowe chce zaj\u0105\u0107 si\u0119 szko\u0142\u0105 polsk\u0105 w Zagrzebiu po reformie obecnie istniej\u0105cego systemu szkolnictwa szk\u00f3\u0142 przy ambasadach.<\/p>\n

Z kolei Polskie Towarzystwo Kulturalne \u201eFryderyk Chopin\u201d w Rijece jest drugim, co do wielko\u015bci, stowarzyszeniem powsta\u0142ym w Chorwacji. Towarzystwo to skupia dzi\u015b oko\u0142o 50 aktywnych cz\u0142onk\u00f3w i organizuje u siebie polskie \u015bwi\u0119ta narodowe i religijne oraz koncerty chopinowskie. Opiekuje si\u0119 te\u017c tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105 marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n

Kolejnym czwartym stowarzyszeniem polonijnym dzia\u0142aj\u0105cym w Chorwacji jest dzia\u0142aj\u0105ce od dw\u00f3ch lat niezale\u017cne stowarzyszenie polonijne Polskie Towarzystwo Kulturalne \u201ePolonez\u201d w Kasztelach ko\u0142o Splitu nad Adriatykiem zrzeszaj\u0105ce co najmniej 50 cz\u0142onk\u00f3w. Mieszkaj\u0105cy w okolicach Splitu Polacy s\u0105 bardzo rozproszeni i trudno jest si\u0119 im wsp\u00f3lnie zebra\u0107, szczeg\u00f3lnie w okresie wakacji letnich, kiedy jest du\u017co pracy w turystyce.<\/p>\n

PTK \u201ePolonez\u201d przeprowadzi\u0142o w tym roku do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 akcj\u0119 z funduszy europejskich \u2013 wymian\u0119 dzieci polskich i chorwackich, w ramach tworzenia drzewa genealogicznego Unii Europejskiej.
<\/strong><\/p>\n

– Czy zdaniem Pana Konsula dzisiejsza Polonia chorwacka przejawia nadal ch\u0119\u0107 organizowania si\u0119 oraz pracy spo\u0142ecznej?
<\/strong><\/p>\n

– Pewne zagro\u017cenia dla stowarzysze\u0144 narodowo\u015bciowych, do jakich nale\u017c\u0105 te\u017c organizacje polonijne, wyst\u0119puje dzi\u015b tak\u017ce w skali globalnej. Polacy mieszkaj\u0105cy poza krajem kontaktuj\u0105 si\u0119 z Macierz\u0105 w zupe\u0142nie inny spos\u00f3b ni\u017c 20, 30 lat temu. Ich kontakt z ojczyzn\u0105, do roku 1989, by\u0142 zdecydowanie trudniejszy. Brakowa\u0142o normalnego przep\u0142ywu informacji, ograniczona by\u0142a wymiana korespondencji. Obecnie w dobie Internetu i telewizji satelitarnej nie ma ju\u017c tej dawnej \u015bwiadomo\u015bci roz\u0142\u0105ki z krajem ojczystym. Ludzie mog\u0105 si\u0119 teraz kontaktowa\u0107 ze sob\u0105, kiedy tylko chc\u0105. Wielu te\u017c Polak\u00f3w w Chorwacji posiada u siebie Cyfr\u0119 Plus i pilnie \u015bledzi codzienne \u017cycie kraju.<\/p>\n

\u00a0– A jak czuje ojczyzn\u0119 swych rodzic\u00f3w drugie pokolenie urodzone ju\u017c w Chorwacji?<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>– O drugie pokolenia Polak\u00f3w musimy walczy\u0107. To jest jednak zadanie g\u0142\u00f3wnie dla starszego pokolenia naszych rodak\u00f3w, kt\u00f3re powinno im stworzy\u0107 odpowiednie warunki do poznania starego kraju. Mo\u017cna to osi\u0105gn\u0105\u0107 poprzez w\u0142\u0105czanie ich w programy edukacyjne, finansowane przez Uni\u0119 Europejsk\u0105, czy poprzez studia na polskich uczelniach.
<\/strong><\/p>\n

– Na ile Polonia chorwacka mo\u017ce dzi\u015b liczy\u0107 na pomoc konsulatu i ambasady RP w Zagrzebiu?
<\/strong><\/p>\n

– Referat ds. konsularnych Ambasady RP posiada pewne \u015brodki finansowe, kt\u00f3re s\u0105 kierowane do organizacji polonijnych. Musimy jednak zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce finansowanie dzia\u0142alno\u015bci organizacji polonijnych nie nale\u017cy do podstawowych zada\u0144 konsulatu. Wszelka bowiem inicjatywa i troska o organizacj\u0119 spoczywa\u0107 powinna na jej cz\u0142onkach. Konsul mo\u017ce natomiast ich wspomaga\u0107, doradza\u0107, przygl\u0105da\u0107 si\u0119 i umo\u017cliwia\u0107 kontakty z instytucjami w kraju.<\/p>\n

W Chorwacji wszystkim organizacjom narodowo\u015bciowym, a wi\u0119c i polonijnym, pomagaj\u0105 dzi\u015b: Rada Mniejszo\u015bci Narodowych \u2013 na szczeblu republika\u0144skim oraz miasta, w kt\u00f3rych one istniej\u0105 i dzia\u0142aj\u0105 \u2013 na szczeblu lokalnym.<\/p>\n

Pomoc strony chorwackiej jest naprawd\u0119 znacz\u0105ca. Przedstawiciele w\u0142adz lokalnych ch\u0119tnie uczestnicz\u0105 w oficjalnych zebraniach organizacji polonijnych i zawsze \u017cyczliwie odnosz\u0105 si\u0119 do ich poczyna\u0144 \u2013 szczeg\u00f3lnie dotycz\u0105cych wsp\u00f3\u0142pracy polsko-chorwackiej.
<\/strong><\/p>\n

– W Chorwacji pracuj\u0105 te\u017c polscy duchowni\u2026
<\/strong><\/p>\n

– W okresie mi\u0119dzywojennym dzia\u0142a\u0142o tu duszpasterstwo polonijne. Potem, po II wojnie \u015bwiatowej, komunistyczna Jugos\u0142awia nie widzia\u0142a ju\u017c takiej potrzeby. Dopiero w latach osiemdziesi\u0105tych i dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych zacz\u0119li tu przyje\u017cd\u017ca\u0107 na sta\u0142e polscy ksi\u0119\u017ca podejmuj\u0105c prac\u0119 w diecezjach chorwackich.<\/p>\n

Obecnie przebywa w Chorwacji oko\u0142o 10 duchownych z Polski. Kap\u0142ani ci wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 te\u017c czasem ze \u015brodowiskami polonijnymi.<\/p>\n

W Chorwacji pracuj\u0105 te\u017c polskie siostry i zakonnicy, kt\u00f3rzy bywaj\u0105 czasem na wybranych imprezach polonijnych. W Zagrzebiu, do\u015b\u0107 regularnie, odprawiane jest polskie nabo\u017ce\u0144stwo na zam\u00f3wienie Towarzystwa \u201eKopernik\u201d w ko\u015bciele \u015bw. Katarzyny.<\/p>\n

– Do najbardziej zas\u0142u\u017conych w Chorwacji naszych rodak\u00f3w nale\u017cy niew\u0105tpliwie Ludomir Micha\u0142 Rogowski \u2013 polski kompozytor, autor hymnu miasta Dubrownika\u2026<\/strong><\/p>\n

– Ludomir Micha\u0142 Rogowski urodzi\u0142 si\u0119 w Lublinie w roku 1881. Studiowa\u0142 nast\u0119pnie w Instytucie Muzycznym w Warszawie, Kr\u00f3lewskim Konserwatorium Muzycznym w Lipsku, Monachium, Rzymie oraz Pary\u017cu. Potem, w latach 1909-1911, prowadzi\u0142 w Wilnie szko\u0142\u0119 muzyczn\u0105 oraz za\u0142o\u017cy\u0142 tam orkiestr\u0119 symfoniczn\u0105. W okresie 1912-1914 dyrygowa\u0142 te\u017c orkiestr\u0105 Teatru Nowoczesnego w Warszawie. I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 sp\u0119dzi\u0142 w Pary\u017cu, gdzie komponowa\u0142 i dyrygowa\u0142 ch\u00f3rem. Do Polski wr\u00f3ci\u0142 w roku 1921, a w grudniu 1926 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na sta\u0142e do Dubrownika, gdzie zmar\u0142 w roku 1954.
<\/em><\/p>\n

Rogowski zauroczony niezwyk\u0142\u0105 urod\u0105 Dubrownika pozosta\u0142 w nim na zawsze. Atmosfera tego miasta sta\u0142a si\u0119 dla niego niewyczerpanym \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji muzycznej i literackiej. Mimo, \u017ce \u017cy\u0142 w biedzie i z opini\u0105 nieszkodliwego dziwaka, doczeka\u0142 si\u0119 po\u015bmiertnego uznania od swego ukochanego Dubrownika. By\u0142 te\u017c ostatni\u0105 osob\u0105, kt\u00f3rej kondukt \u017ca\u0142obny przeszed\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 ulic\u0105 starego Dubrownika. <\/em><\/p>\n

– O \u017cyciu Polak\u00f3w w Chorwacji najlepiej dowiedzie\u0107 si\u0119 chyba na miejscu\u2026 <\/strong><\/p>\n

– Ja te\u017c chcia\u0142bym zaprosi\u0107 naszych rodak\u00f3w do odwiedzenia Chorwacji i zwiedzenia jej polskimi \u015bladami oraz na wakacyjny wypoczynek. Chorwacja jest bowiem krajem bezpiecznym i przyjaznym Polakom.<\/p>\n

Rozmawia\u0142 Leszek W\u0105tr\u00f3bski<\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

– rozmowa z Paw\u0142em Soko\u0142owskim, kierownikiem referatu ds. konsularnych Ambasady RP w Zagrzebiu\u00a0 – Jak wygl\u0105daj\u0105 dzi\u015b stosunki polsko-chorwackie?\u00a0 – Republika Chorwacji utworzona zosta\u0142a w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1715,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-1714","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2012"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t