{"id":1720,"date":"2013-09-17T14:08:08","date_gmt":"2013-09-17T11:08:08","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/polonia-francuska-2\/"},"modified":"2024-12-10T11:59:43","modified_gmt":"2024-12-10T09:59:43","slug":"polonia-francuska-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/polonia-francuska-2\/","title":{"rendered":"POLONIA FRANCUSKA"},"content":{"rendered":"

\"\"Rozmowa z Mari\u0105 Krystyn\u0105 Or\u0142owicz-Sadowsk\u0105, wieloletnim dyrektorem Ecole \u201eNazareth\u201d i prezesem Stowarzyszenia \u201eKresy\u201d we Francji<\/strong><\/p>\n

– Pani \u017cycie podzieli\u0107 mo\u017cna na kilka etap\u00f3w\u2026<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Pierwszy to lata m\u0142odo\u015bci, drugi to lata studi\u00f3w i pracy w Polsce, trzeci to okres sp\u0119dzony poza krajem.<\/p>\n

– Zacznijmy od dzieci\u0144stwa\u2026 <\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Moja rodzina pochodzi\u0142a z Kres\u00f3w \u2013 ze Stanis\u0142awowa. Ojciec by\u0142 dyrektorem poczty, a matka historykiem po uniwersytecie lwowskim. Rodzic\u00f3w wygnali z ich domu i miasta. Dali im jedn\u0105 noc na pozbieranie si\u0119 i spakowanie. Wie\u017ali ich potem w otwartym wagonie przez trzy tygodnie do Przemy\u015bla. To by\u0142a p\u00f3\u017ana jesie\u0144. Codziennie rano budzili si\u0119 pod pierzyn\u0105 \u015bniegu. Zabrali ze sob\u0105 koz\u0119, kt\u00f3ra \u017cywi\u0142a moich braci i ich w czasie trzytygodniowej podr\u00f3\u017cy. Starszy mia\u0142 w\u00f3wczas 4 lata, m\u0142odszy 1,5 roku. Skierowani zostali na ziemie zachodnie nazywane w\u00f3wczas odzyskanymi. Zamieszkali w Nysie ko\u0142o Opola.<\/p>\n

Pami\u0119tam z m\u0142odo\u015bci, jeszcze jako ma\u0142a dziewczynka, \u017ce w naszym mieszkaniu, przez wiele lat po przyje\u017adzie, sta\u0142y nierozpakowane kufry. Babcia nie pozwala\u0142a nam nic z nich wyci\u0105ga\u0107. \u017by\u0142a w nadziei powrotu do Stanis\u0142awowa. Tylko na \u015bwi\u0119ta wyjmowa\u0142a z nierozpakowanych kufr\u00f3w jeden obrus, kt\u00f3ry zaraz po Wielkanocy albo Bo\u017cym Narodzeniu wraca\u0142 na swoje miejsce. Tak by\u0142o przez wiele, wiele lat. Potem kufry wyl\u0105dowa\u0142y na strychu i zacz\u0119li\u015bmy je wypakowywa\u0107. O powrocie w swoje rodzinne strony, nie mog\u0142o by\u0107 ju\u017c mowy.<\/p>\n

Urodzi\u0142am si\u0119 w Nysie. By\u0142am wychowywana w duchu wielkiego patriotyzmu. O Katyniu wiedzia\u0142am od male\u0144ko\u015bci. Mama by\u0142a nauczycielk\u0105 historii. Mia\u0142a du\u017ce trudno\u015bci, bo trudno jej by\u0142o uczy\u0107 \u017ale. Ojciec, podobnie jak matka, podj\u0105\u0142 prac\u0119 w swoim zawodzie. By\u0142 najpierw g\u0142\u00f3wnym inspektorem, a nast\u0119pnie dyrektorem poczty, z kt\u00f3rej go wyrzucili po moim wyje\u017adzie na stypendium do Pary\u017ca. Ima\u0142 si\u0119 wtedy wszystkiego, bo zale\u017ca\u0142o mu na utrzymaniu rodziny. Tata zmar\u0142 w roku 2003. Ostatnie 6 lat sp\u0119dzi\u0142 u mnie, w Pary\u017cu, z czego by\u0142 bardzo zadowolony.<\/p>\n

– Potem by\u0142y lata studi\u00f3w\u2026<\/strong><\/p>\n

– <\/strong>Z Nysy wyjecha\u0142am na studia do Wroc\u0142awia. Tam te\u017c podj\u0119\u0142am swoj\u0105 pierwsz\u0105 prac\u0119 w liceum nr 8, gdzie uczy\u0142am j\u0119zyka francuskiego. Potem pracowa\u0142am na czerwonym <\/strong>Uniwersytecie w Katowicach. Nie nale\u017ca\u0142am jednak do partii i mia\u0142am tam spore trudno\u015bci.<\/p>\n

Po dw\u00f3ch latach pracy i nacisku, z\u0142o\u017cy\u0142am wym\u00f3wienie. Inaczej zosta\u0142abym wyrzucona. Zatrudniono mnie w\u00f3wczas w Wy\u017cszej Szkole Wychowania Fizycznego we Wroc\u0142awiu z planem stworzenia tam sekcji roma\u0144skiej dla student\u00f3w, co uda\u0142o mi si\u0119 zrealizowa\u0107. Jednocze\u015bnie pojawi\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy, jako t\u0142umacz, z ekip\u0105 geolog\u00f3w z \u201eGeopolu\u201d, w Algierii, gdzie przepracowa\u0142am dwa i p\u00f3\u0142 roku.<\/p>\n

– A\u00a0 kiedy zamieszka\u0142a Pani we Francji?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Jeszcze przed wyjazdem do Algierii robi\u0142am we Francji wymian\u0119 pedagogiczn\u0105. Pracowa\u0142am w\u00f3wczas we wroc\u0142awskim liceum nr 8. By\u0142a to wymiana pomi\u0119dzy naszym wroc\u0142awskim liceum – a Liceum F\u00e9n\u00e9lon w Pary\u017cu. Wyje\u017cd\u017ca\u0142y spore, jak na tamte czasy, grupy m\u0142odzie\u017cy. Wymiana trwa\u0142a 2 tygodnie.<\/p>\n

\"CmentarzCmentarz Montrmartre – gr\u00f3b Juliusza S\u0142owackiego<\/strong><\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie stara\u0142am si\u0119 o stypendium j\u0119zykowe. Mimo wielu trudno\u015bci, uda\u0142o mi si\u0119 je wreszcie zdoby\u0107. Dosta\u0142am 11 miesi\u0119czne stypendium na paryskiej Sorbonie. Studiowa\u0142am tam metodologi\u0119 nauczania j\u0119zyk\u00f3w obcych.<\/p>\n

Na sta\u0142e do Francji przyjecha\u0142am, dopiero, po Algierii. Pozna\u0142am tam swego m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry by\u0142 Polakiem, pracuj\u0105cym dla Amerykan\u00f3w mieszkaj\u0105cym na sta\u0142e, we Francji. Decyzja na zamieszkanie we Francji nie przysz\u0142a mi, wcale, \u0142atwo. Co innego, bowiem bywa\u0107, raz na jaki\u015b czas, a co innego tam zamieszka\u0107.<\/p>\n

– Tu zaczyna si\u0119 kolejny trzeci etap Pani \u017cycia sp\u0119dzony poza ojczyzn\u0105\u2026<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Mentalnie Francuzi przecie\u017c bardzo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od Polak\u00f3w. S\u0105 bardziej od nas hermetyczni i nastawieni nacjonalistycznie. Kto\u015b, kto nie m\u00f3wi po francusku jest dla nich kim\u015b ni\u017cszym. Polak\u00f3w nie cierpi\u0105, bo wiedz\u0105, \u017ce jeste\u015bmy nacj\u0105 inteligentn\u0105. Francuzi boj\u0105 si\u0119 bia\u0142ej cywilizacji ze wschodu Europy, kt\u00f3ra mo\u017ce ich zala\u0107 swoj\u0105 inteligencj\u0105 i bia\u0142\u0105 sk\u00f3r\u0105. Wol\u0105 za\u015bmieca\u0107 sw\u00f3j kraj kolorowymi, bo ich mog\u0105 bez \u017cadnych przeszk\u00f3d poni\u017ca\u0107. A Polak tak by si\u0119 traktowa\u0107 nie pozwoli\u0142. Ostatnio m\u00f3wi\u0105, \u017ce Polacy dobrze pracuj\u0105.<\/p>\n

– Czy od pocz\u0105tku pobytu we Francji w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 Pani w dzia\u0142alno\u015b\u0107 polonijn\u0105?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Po przyje\u017adzie do Francji za\u0142o\u017cy\u0142am rodzin\u0119. Urodzi\u0142y nam si\u0119 tu dwie c\u00f3rki. Obie m\u00f3wi\u0105 pi\u0119knie po polsku. Obie uko\u0144czy\u0142y g\u0142\u00f3wn\u0105 szko\u0142\u0119 polsk\u0105 w Pary\u017cu, jako drug\u0105 r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 do francuskiej. Tu si\u0119 te\u017c wychowa\u0142y. Je\u017cd\u017c\u0105 do Polski, nawet z ma\u0142ym dzieckiem. Uwa\u017cam, \u017ce dobrze spe\u0142ni\u0142am sw\u00f3j obowi\u0105zek przekazania polskiej kultury, j\u0119zyka oraz \u015bwiadomo\u015bci narodowej swoim dzieciom.<\/p>\n

\u00a0– Kiedy zacz\u0119\u0142a si\u0119 Pani aktywno\u015b\u0107 polonijna?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Mia\u0142am 10 letni\u0105 przerw\u0119 w pracy, kt\u00f3r\u0105 wykorzysta\u0142am na wychowanie obu c\u00f3rek. Potem, pomog\u0142am siostrze, organizatorce kolonii, dla dzieci polskich, w Lourdes. I tak, zacz\u0119\u0142a si\u0119 wieloletnia wsp\u00f3\u0142praca z Siostrami Nazaretankami. Sta\u0142am si\u0119 ich \u201er\u0119kami pracuj\u0105cymi za klasztorn\u0105 bram\u0105\u201d.<\/p>\n

Moj\u0105 opiekunk\u0105 i formatork\u0105 duchow\u0105 by\u0142a siostra Teresa Jasionowicz, \u00f3wczesna Siostra Prze\u0142o\u017cona Nazaretanek w Pary\u017cu. Pracowa\u0142am dla licznie przybywaj\u0105cych do Francji rodak\u00f3w. Zacz\u0119\u0142am prowadzi\u0107 kursy j\u0119zyka francuskiego, g\u0142\u00f3wnie dla Polak\u00f3w. Z Siostr\u0105 Miriam, Nazaretank\u0105, uzyska\u0142y\u015bmy sale w tym celu, we francuskim Liceum St Sulpice, w Pary\u017cu. Uczy\u0142am tam pocz\u0105tkowo sama. Potem zatrudnia\u0142am, sukcesywnie, 11-tu nauczycieli j\u0119zyka francuskiego, z najlepszymi kwalifikacjami. W lutym 1991, zarejestrowali\u015bmy szko\u0142\u0119 j\u0119zyka francuskiego Ecole \u201eNazareth\u201d dla obcokrajowc\u00f3w; zosta\u0142am jej dyrektorem. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W 2001 roku, zarejestrowa\u0142am Wy\u017csz\u0105 Prywatn\u0105 Szko\u0142\u0119 J\u0119zyk\u00f3w Obcych przy Akademii Paryskiej. I tak jest do dzi\u015b. Nauczamy j\u0119zyka francuskiego i polskiego wed\u0142ug wymog\u00f3w Rady Europy, wydajemy dyplomy, s\u0142uchacze maj\u0105 uznany status studenta.<\/p>\n

– Jest Pani r\u00f3wnie\u017c prezesem nowego Stowarzyszenia \u201eKresy\u201d we Francji\u2026Sk\u0105d oni wzi\u0119li si\u0119 w Pary\u017cu?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– \u201eNazareth\u201d dzia\u0142a\u0142, ca\u0142y czas, na rzecz zdobywania funduszy dla naszych rodak\u00f3w na Wschodzie, nie ma\u0142ych zreszt\u0105. Partycypowali\u015bmy wydajnie w odbudowie dawnej posiad\u0142o\u015bci Nazaretanek w Nowogr\u00f3dku, na Bia\u0142orusi, kt\u00f3ra funkcjonowa\u0142a wcze\u015bniej jako szko\u0142a. A poniewa\u017c mnie bardzo zale\u017ca\u0142o na o\u015bwiacie, wi\u0119c chcia\u0142am, aby Siostry, ponownie otworzy\u0142y tam szko\u0142\u0119. Niestety sta\u0142o si\u0119 inaczej i dzi\u015b siostry prowadz\u0105 tam inn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n

Podobnie, pomagali\u015bmy innym o\u015brodkom nazareta\u0144skim, kt\u00f3re otrzymywa\u0142y od nas pomoc finansow\u0105 (w Kaliszu, Ostrzeszowie, Lidzie i Szczuczynie). Wiedzieli\u015bmy, \u017ce ci ludzie, kt\u00f3rzy tam za wschodni\u0105 granic\u0105 pozostali s\u0105 bardzo pokrzywdzeni i potrzebuj\u0105 naszej pomocy i nie wolno nam o nich zapomnie\u0107.<\/p>\n

\"\"Cmentarz Pere Lachaise – gr\u00f3b Fryderyka Chopina<\/strong><\/p>\n

I w roku 2005, Oddzia\u0142 opolski Stowarzyszenia \u201eWsp\u00f3lnota Polska\u201d z fotografem panem Stanis\u0142awem Wierzgoniem, zacz\u0119li namawia\u0107 mnie do podj\u0119cia wsp\u00f3\u0142pracy. Zaproponowali wystaw\u0119 fotograficzn\u0105 o Kresach. Zgodzili\u015bmy si\u0119 na jej zorganizowanie w Pary\u017cu. Odpowiedni\u0105 reklam\u0119 zrobili\u015bmy na \u0142amach \u201eG\u0142osu Katolickiego\u201d i ekspozycj\u0119 wystawiennicz\u0105 umie\u015bcili\u015bmy w domu Polskiej Misji Katolickiej. Wystawa odnios\u0142a wielki sukces. Kolejn\u0105 drug\u0105 i trzeci\u0105 wystaw\u0119 zorganizowali\u015bmy rok i dwa lata p\u00f3\u017aniej. Wszystkie one zorganizowane zosta\u0142y pod patronatem Stowarzyszenia Kulturalno-O\u015bwiatowego \u201eNazareth Famille\u201d.<\/p>\n

Po trzeciej wystawie zaprosi\u0142am grono zainteresowanych Kresami na herbatk\u0119 i ciasteczka. Tam doszli\u015bmy do wniosku, \u017ce ludzi z Kres\u00f3w mo\u017cna o\u017cywi\u0107 i zorganizowa\u0107. To by\u0142 rok 2007, a nowe Stowarzyszenie \u201eKresy\u201d we Francji zosta\u0142o zarejestrowane rok p\u00f3\u017aniej w pa\u017adzierniku. Na pierwszego prezesa, zg\u0142osi\u0142 si\u0119 pan Krzysztof Umiastowski. Obecnie jestem Prezesem tego Stowarzyszenia, ju\u017c 2-gi rok.<\/p>\n

Ostatnia czwarta wystawa po\u015bwi\u0119cona Kresom odby\u0142a si\u0119 dwa lata temu w paryskim Liceum mi\u0119dzynarodowym Montaigne – w jednym z presti\u017cowych lice\u00f3w, w kt\u00f3rym w ramach 11 sekcji j\u0119zykowych, dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c sekcja polska.<\/p>\n

– Jakie s\u0105 cele Stowarzyszenia \u201eKresy\u201d?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Naszym celem jest utrzymanie, zabezpieczenie i promocja dziedzictwa kulturowego i historycznego Kres\u00f3w Polskich; pog\u0142\u0119bianie wiedzy o martyrologii dokonanej na ludno\u015bci kresowej w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej i upowszechnianie tej wiedzy; rozwijanie kontakt\u00f3w z Polakami i organizacjami polskimi znajduj\u0105cymi si\u0119 na dawnych ziemiach wchodz\u0105cych w sk\u0142ad dawnej Rzeczpospolitej; wspieranie dzia\u0142alno\u015bci stowarzysze\u0144 kulturalnych i charytatywnych.<\/p>\n

Wa\u017cne wydaje si\u0119 te\u017c: organizowanie wystaw, kolokwi\u00f3w, seminari\u00f3w i spotka\u0144 dotycz\u0105cych historii i kultury kresowej; wsp\u00f3\u0142praca i wymiana mi\u0119dzynarodowa w zakresie tradycji i tw\u00f3rczo\u015bci polskiej ludno\u015bci kresowej; nawi\u0105zywanie i utrzymywanie kontakt\u00f3w z ludno\u015bci\u0105 ziem kresowych; wspieranie turystyki i ruchu pielgrzymkowego na tych ziemiach, organizowanie wycieczek, wizyt historycznych i kulturalnych, kolonii i wieczork\u00f3w o tematyce kresowej; tworzenie, renowacja i wyposa\u017canie o\u015brodk\u00f3w kulturalnych i historycznych zwi\u0105zanych z Kresami oraz publikowanie dokument\u00f3w, album\u00f3w, ksi\u0105\u017cek i czasopism po\u015bwi\u0119conych naszym dawnym Kresom.<\/p>\n

– Czy mog\u0119 Pani\u0105 zapyta\u0107 te\u017c o ca\u0142\u0105 Poloni\u0119 francusk\u0105: jak jest dzi\u015b zorganizowana i liczebnie wielka? <\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Polonia p\u00f3\u0142nocy by\u0142a zawsze dobrze zorganizowana. To jest stara Polonia, kt\u00f3r\u0105 tworzyli g\u00f3rnicy i ich rodziny. Oni przez lata rozmawiali ze sob\u0105 po polsku i zachowali \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105 i stworzyli Kongres Polonii Francuskiej.<\/p>\n

W Pary\u017cu by\u0142o zdecydowanie trudniej nam si\u0119 zorganizowa\u0107. Tu Polacy nie potrafili, od czas\u00f3w Wielkiej Emigracji, nigdy si\u0119 zjednoczy\u0107. Dokona\u0142a tego dopiero w roku 2005 Federacja Polonii Francuskiej. Bior\u0105cy udzia\u0142 w obradach delegaci stowarzysze\u0144 polonijnych z ca\u0142ej Francji doprowadzili wreszcie do jej powo\u0142ania. Wybrali te\u017c trzydziestoosobow\u0105 Rad\u0119 Krajow\u0105 Federacji i trzynastoosobowy Zarz\u0105d z prezesem Barbar\u0105 P\u0142aszczy\u0144sk\u0105 na czele, na okres 1-go roku. Dzi\u015b prezesem Federacji jest Henryk Rogowski. Niestety, dzia\u0142alno\u015b\u0107 Federacji jest bardzo ograniczona.<\/p>\n

Poza Federacj\u0105, pozosta\u0142 Kongres Polonii Francuskiej i jego organizacje oraz pewna ilo\u015b\u0107 stowarzysze\u0144 niezrzeszonych nigdzie. Gdyby nie pomoc Polskiej Misji Katolickiej do takiego zjednoczenia nigdy by chyba nie dosz\u0142o. Federacja startowa\u0142a z ponad 120 organizacjami cz\u0142onkowskimi. Dzi\u015b jest ich zaledwie 17. To samo m\u00f3wi za siebie.<\/p>\n

Rozmawia\u0142 Leszek W\u0104TR\u00d3BSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rozmowa z Mari\u0105 Krystyn\u0105 Or\u0142owicz-Sadowsk\u0105, wieloletnim dyrektorem Ecole \u201eNazareth\u201d i prezesem Stowarzyszenia \u201eKresy\u201d we Francji – Pani \u017cycie podzieli\u0107 mo\u017cna na kilka etap\u00f3w\u2026 – Pierwszy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1721,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-1720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2013"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t