![\"\"](\"https:\/\/www.dk.com.ua\/..\/gfx\/foto\/litw-402.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Znaczenie szk\u00f3\u0142 narodowych w \u017cyciu diaspor trudno przeceni\u0107. Dla nich jest to prawie r\u00f3wnoznacznie z dylematem: \u201eBy\u0107 albo nie by\u0107\u201d, o czym ci\u0105gle powtarzamy pisz\u0105c o trudnej sytuacji z o\u015bwiat\u0105 polsk\u0105 na Ukrainie. Ale nawet tam, gdzie sytuacja jest o wiele lepsza \u00a0– jak na Litwie maj\u0105cej 100 polskich szk\u00f3\u0142 na <\/em>245 tys. przyznaj\u0105cych si\u0119 do polsko\u015bci (na Ukrainie 5 (!) na 145 tysi\u0119cy) – organizacje polskie bij\u0105 we wszystkie dzwony reaguj\u0105c na pr\u00f3by w\u0142adz zmieni\u0107 te relacje. O stanie o\u015bwiaty polskiej na Litwie i innych aspektach \u017cycia Polak\u00f3w na Litwie proponujemy poni\u017cej wywiad\u00a0 z MICHA\u0141EM MACKIEWICZEM, pos\u0142em na litewski Sejm, prezesem Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Litwie opublikowany w jednym z\u00a0 numer\u00f3w tygodnika \u201eAngora\u201d (oprac. BORD) <\/em><\/p>\n <\/em>Prezydent Litwy Dalia Grybauskaite podpisa\u0142a nowelizacj\u0119 ustawy o\u015bwiatowej. Wed\u0142ug pani prezydent zapewni ona wy\u017cszy poziom nauczania, gdy\u017c zlikwiduje mniejsze gorzej wyposa\u017cone plac\u00f3wki. Jednocze\u015bnie umo\u017cliwi mniejszo\u015bciom zamieszkuj\u0105cym Litw\u0119 doskonalenie j\u0119zyka litewskiego. Tymczasem Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie bije na alarm.<\/strong><\/p>\n <\/strong>\u2013 W uzasadnieniu tej decyzji w\u0142adze <\/strong>nie stroni\u0142y od k\u0142amstwa i demagogii, <\/strong>\u017ceby uzasadni\u0107 bezwzgl\u0119dny <\/strong>nacjonalizm litewski i polityk\u0119, kt\u00f3re <\/strong>za wszelk\u0105 cen\u0119 d\u0105\u017c\u0105 do zasymilowania <\/strong>Polak\u00f3w. Ca\u0142y czas usi\u0142uje si\u0119 <\/strong>nas przedstawia\u0107 jako spolonizowanych <\/strong>Litwin\u00f3w, kt\u00f3rzy szybko powinni <\/strong>wr\u00f3ci\u0107 na ojczyste \u0142ono. Pani prezydent <\/strong>powiedzia\u0142a nawet: \u017cyjcie jak <\/strong>ludzie, a w\u00f3wczas \u017cadnych problem\u00f3w <\/strong>mie\u0107 nie b\u0119dziecie. W historii <\/strong>by\u0142y ju\u017c takie zjawiska. Szef NKWD <\/strong>Je\u017cow te\u017c zapewnia\u0142, \u017ce pod jego <\/strong>przewodem b\u0119dziemy szcz\u0119\u015bliwi. <\/strong>Tyle \u017ce takiego szcz\u0119\u015bcia nikt sobie <\/strong>nie \u017cyczy\u0142. Polskie szko\u0142y by\u0142y tu zawsze <\/strong>i nie jest to dar ani \u0142aska niepodleg\u0142ego <\/strong>pa\u0144stwa litewskiego.<\/p>\n Ale teraz tak jak po powstaniach czy w czasie wojny by\u0107 mo\u017ce b\u0119dziemy musieli schodzi\u0107 z nauczaniem do podziemia. W 1901 r. dosz\u0142o do buntu polskich dzieci we Wrze\u015bni, gdy Prusacy chcieli wprowadzi\u0107 nauczanie religii po niemiecku. Teraz pa\u0144stwo litewskie zmusza nas do nauki po litewsku historii i geografii Litwy oraz wychowania patriotycznego.<\/p>\n To wszystko dzieje si\u0119 w Unii Europejskiej. Litwa uwa\u017ca si\u0119 za kraj demokratyczny i, o ironio, przewodniczy obecnie Organizacji Bezpiecze\u0144stwa i Wsp\u00f3\u0142pracy w Europie (OBWE).<\/p>\n \u2013 W naszym kraju w okolicach Pu\u0144ska \u017cyje kilka tysi\u0119cy Litwin\u00f3w, ale nigdy s\u0142ysza\u0142em, \u017ceby <\/strong>uskar\u017cali si\u0119 na jakiekolwiek formy<\/strong> <\/strong>dyskryminacji ze strony polskich<\/strong> <\/strong>w\u0142adz.<\/strong><\/strong><\/p>\n \u2013 Pani prezydent powiedzia\u0142a, \u017ce nowelizacja ustawy o\u015bwiatowej b\u0119dzie lustrzanym odbiciem praw, jakie w Polsce maj\u0105 Litwini, gdzie historia czy geografia w litewskich szko\u0142ach s\u0105 wyk\u0142adane w j\u0119zyku polskim i nikt z tego powodu nie protestuje. No w\u0142a\u015bnie, pani prezydent<\/p>\n s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce Litwini w Polsce nie protestuj\u0105 przeciwko takiej sytuacji. Gdyby chcieli, \u017ceby wszystkie przedmioty w ich szko\u0142ach by\u0142y wyk\u0142adane po litewsku, to nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce polskie w\u0142adze wyrazi\u0142yby na to zgod\u0119. Tylko \u017ce oni tego nie chc\u0105. Jednak o \u017cadnym lustrzanym odbiciu nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, skoro abiturienci polskich szk\u00f3\u0142 na Litwie zdaj\u0105 matur\u0119 po litewsku, gdy Litwini mieszkaj\u0105cy w Polsce maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdawania matury po litewsku. Swego czasu dosz\u0142o nawet do du\u017cego skandalu, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pytania egzaminacyjne do polskiej matury zdawanej przez Litwin\u00f3w t\u0142umaczy\u0142o ministerstwo o\u015bwiaty Litwy i zrobi\u0142o to z b\u0142\u0119dami.<\/p>\n \u2013 Znowelizowana ustawa o\u015bwiatowa zacznie obowi\u0105zywa\u0107 za kilka miesi\u0119cy. Co w tej sytuacji Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie mo\u017ce jeszcze zrobi\u0107?<\/strong><\/p>\n \u2013 Jeszcze przed uchwaleniem tej nowelizacji minister Sikorski proponowa\u0142 przeprowadzenie konsultacji. W odpowiedzi litewski minister spraw zagranicznych wyst\u0105pi\u0142 z tak ostrym o\u015bwiadczeniem, jakiego w dyplomacji nie widziano od czasu zimnej wojny mi\u0119dzy USA a ZSRR.<\/p>\n \u2013 A mo\u017ce warto z\u0142o\u017cy\u0107 skarg\u0119 do Strasburga?<\/strong><\/p>\n \u2013 Czy s\u0119dziowie w Strasburgu w og\u00f3le zrozumiej\u0105, o co w tym wszystkim chodzi? Przecie\u017c mamy 100 szk\u00f3\u0142, swoje gazety, teatry. Na dodatek jak twierdz\u0105 litewskie w\u0142adze, jeste\u015bmy pono\u0107 ma\u0142o zintegrowani i nie chcemy wychowywa\u0107 naszych dzieci na patriot\u00f3w pa\u0144stwa litewskiego. Przy tak wielkim arsenale k\u0142amstw, jakie wytacza si\u0119 przeciwko Polakom na Litwie, nie wiem, czy mieliby\u015bmy szanse na sukces w Strasburgu.<\/p>\n \u2013 Na Opolszczy\u017anie dwuj\u0119zyczne napisy s\u0105 norm\u0105. Na Wile\u0144szczy\u017anie w\u0142adza zwalcza je bez pardonu.<\/strong><\/p>\n \u2013 W miejscowo\u015bciach, gdzie Polacy stanowi\u0105 80-90% mieszka\u0144c\u00f3w, za napisy w j\u0119zyku polskim w\u0142adza nak\u0142ada na nas mandaty. Ale mimo tych prze\u015bladowa\u0144, gdy policja ka\u017ce zdj\u0105\u0107 polskie napisy z jednego domu, to nast\u0119pnego dnia pojawiaj\u0105 si\u0119 one na pi\u0119ciu kolejnych. Zabrania si\u0119 nam wywieszania polskich flag. To prawdziwy ciemnogr\u00f3d.<\/p>\n \u2013 Za prezydentury Aleksandra Kwa\u015bniewskiego i Lecha Kaczy\u0144skiego Polska stara\u0142a si\u0119 by\u0107 adwokatem Litwy w Europie. M\u00f3wi\u0142o si\u0119 o strategicznym partnerstwie i przyja\u017ani. Trwaj\u0105ca ponad 15 lat ugodowa polityka nie zda\u0142a egzaminu, gdy\u017c Litwini uznali j\u0105 za dow\u00f3d naszej s\u0142abo\u015bci.<\/strong><\/p>\n <\/strong>\u2013 Chyba ma pan racj\u0119, gdy\u017c bardzo dobre relacje polsko-litewskie w najmniejszym stopniu nie przek\u0142ada\u0142y si\u0119 na stosunek pa\u0144stwa litewskiego do swoich obywateli polskiego<\/p>\n pochodzenia. Zwracali\u015bmy na to uwag\u0119 przez lata, ale polscy politycy m\u00f3wili nam: poczekajcie, to jest niewielki ambitny nar\u00f3d, kt\u00f3ry odczuwa zagro\u017cenie ze strony silniejszych s\u0105siad\u00f3w. Wmawiano nam, \u017ce Litwini jeszcze nie otrz\u0105sn\u0119li si\u0119 z totalitaryzmu, ale jak dorosn\u0105, przyzwyczaj\u0105 si\u0119 do demokracji, to wszystko si\u0119 u\u0142o\u017cy. Wi\u0119c czekali\u015bmy i dzi\u015b nasza sytuacja jest znacznie gorsza, ni\u017c by\u0142a po uzyskaniu przez Litw\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n Kraj prze\u017cywa trudno\u015bci gospodarcze, wi\u0119c trzeba szuka\u0107 winnego. A kto najlepiej si\u0119 do tego nadaje? Polak albo \u017byd.<\/p>\n \u2013 Czy polski rz\u0105d mo\u017ce wam pomoc?<\/strong><\/p>\n <\/strong>\u2013 Warszawa ostro reaguje na \u0142amanie praw mniejszo\u015bci na Litwie. Dlatego nie dosz\u0142o do obrad zgromadzenia parlamentarnego Polski i Litwy. Niestety, mimo szczerych ch\u0119ci pomoc polskich w\u0142adz nie jest efektywna.<\/p>\n \u2013 \u017beby by\u0142a naprawd\u0119 efektywna, musia\u0142by si\u0119 narodzi\u0107 drugi \u017beligowski. To, oczywi\u015bcie, \u017cart, ale zabiegi naszej dyplomacji na Litwin\u00f3w nie dzia\u0142aj\u0105.<\/strong><\/p>\n \u2013 To nie te czasy. Musimy radzi\u0107 sobie sami. Za rok odb\u0119d\u0105 si\u0119 nast\u0119pne wybory. B\u0119dzie nowy Sejm, w kt\u00f3rym mam nadziej\u0119 znajdzie si\u0119 wi\u0119cej naszych pos\u0142\u00f3w, a mniej szowinist\u00f3w, ludzi faszyzuj\u0105cych i litewskich \u201etalib\u00f3w\u201d \u2013 Polako\u017cerc\u00f3w, kt\u00f3rym przeszkadza\u0142by nawet jeden Polak \u017cyj\u0105cy na Litwie.<\/p>\n \u2013 Czy podobne restrykcje spotykaj\u0105 tak\u017ce mniejszo\u015b\u0107 rosyjsk\u0105?<\/strong><\/p>\n \u2013 Rosyjska mniejszo\u015b\u0107 jest coraz mniej liczna. Wiele os\u00f3b wyjecha\u0142o, wielu z tych, co zosta\u0142o, chce si\u0119 asymilowa\u0107. Pami\u0119tajmy, \u017ce Polacy s\u0105 autochtonami, kt\u00f3rzy byli na Litwie<\/p>\n od zawsze, a Rosjanie to ludno\u015b\u0107 nap\u0142ywowa, kt\u00f3ra osiedli\u0142a si\u0119 tu po 1945 r. Ale ci Rosjanie, kt\u00f3rzy chc\u0105 zachowa\u0107 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, te\u017c s\u0105 prze\u015bladowani i tak jak my staraj\u0105 si\u0119 protestowa\u0107.<\/p>\n \u2013 Ilu obywateli Litwy przyznaje si\u0119 do polsko\u015bci?<\/strong><\/p>\n <\/strong>\u2013 Oficjalnie 245 tys,. ale wed\u0142ug naszych szacunk\u00f3w ponad 300 tysi\u0119cy.<\/p>\n \u2013 Przy 3,2 miliona obywateli Litwy to prawie 10%, a mimo to mamy tylko trzech pos\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy dostali si\u0119 do Sejmu tylko w okr\u0119gach jednomandatowych. Mniejszo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n niemiecka w Polsce stanowi zaledwie 0,4% i prawie zawsze ma dw\u00f3ch, trzech parlamentarzyst\u00f3w.<\/strong><\/p>\n <\/strong>\u2013 W Polsce mniejszo\u015bci nie obowi\u0105zuje 5% pr\u00f3g wyborczy. W ostatnich wyborach parlamentarnych Akcja Wyborcza Polak\u00f3w na Litwie oficjalnie zdoby\u0142a 4,98%. Dziwnym trafem w noc wyborcz\u0105 popsu\u0142y si\u0119 komputery komisji wyborczej. Do chwili awarii mieli\u015bmy ponad 5%, gdy rano je naprawiono, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce do przekroczenia progu wyborczego zabrak\u0142o nam oko\u0142o 150 g\u0142os\u00f3w! Na terenach, gdzie Polacy maj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107, wytycza si\u0119 okr\u0119gi wyborcze w taki spos\u00f3b, \u017ce do\u0142\u0105cza si\u0119 do nich klinem osiedla zamieszkane tylko przez Litwin\u00f3w.<\/p>\n \u2013 Jak wygl\u0105daj\u0105 pana relacje z litewskimi pos\u0142ami?<\/strong><\/p>\n \u2013 Bardzo ro\u017cnie. W ka\u017cdej partii s\u0105 m\u0105drzy ludzie, tylko histeria nacjonalistyczna sprawia\u0142a, \u017ce bardziej rozs\u0105dni i umiarkowani parlamentarzy\u015bci w obawie o utrat\u0119 g\u0142os\u00f3w boj\u0105 si\u0119 publicznie przeciwstawi\u0107 radyka\u0142om.<\/p>\n \u2013 Du\u017co lepsza jest nasza pozycja w samorz\u0105dach na terenach zamieszkanych przez Polak\u00f3w.<\/strong><\/p>\n \u2013 W rejonie so\u0142ecznickim na 25 radnych 22 to Polacy, w rejonie wile\u0144skim na 27 mamy 20 radnych. W samym Wilnie na 51 radnych jest 11 Polak\u00f3w.<\/p>\n \u2013 W przeciwie\u0144stwie do Polski na Litwie reprywatyzacja mia\u0142a miejsce kilka lat temu. Zwr\u00f3cono ziemi\u0119 dawnym w\u0142a\u015bcicielom, ale Polakom czyniono ogromne trudno\u015bci<\/strong><\/p>\n \u2013 Reprywatyzacja pokaza\u0142a, \u017ce na Litwie ziemia jest maj\u0105tkiem ruchomym, gdy\u017c za grunty na \u017bmudzi czy na Litwie etnicznej mo\u017cna by\u0142o otrzyma\u0107 pod Wilnem trzy razy tyle ziemi. W rejonach wiejskich oddano ponad 100% grunt\u00f3w. Ale w okolicach Wilna zaledwie 14-16%, przede wszystkim osobom przyjezdnym (w ramach rekompensaty za tereny w innych rejonach kraju). Tak wi\u0119c w Wilnie i na obszarach przy\u0142\u0105czonych do miasta dawnym w\u0142a\u015bcicielom, g\u0142\u00f3wnie Polakom, \u017cyj\u0105cym na tych ziemiach z dziada pradziada, praktycznie nie zwr\u00f3cono nic.<\/p>\n \u2013 Czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki na Litwie wypowiada si\u0119 na temat prze\u015bladowania Polak\u00f3w?<\/strong><\/p>\n \u2013 Na Litwie ksi\u0119\u017ca unikaj\u0105 polityki. Gdy przyje\u017cd\u017cam do Polski i id\u0119 na msz\u0119, to prawie ka\u017cde kazanie to sama polityka. A jaki stosunek do Polak\u00f3w ma wile\u0144ska kuria, najlepiej wida\u0107 na przyk\u0142adzie naszych wieloletnich, bezskutecznych stara\u0144 o to, \u017ceby w katedrze odbywa\u0142a si\u0119 jedna msza po polsku.<\/p>\n \u2013 Ta niech\u0119\u0107 czy nawet nienawi\u015b\u0107 Litwin\u00f3w do Polak\u00f3w wynika przede wszystkim z kompleks\u00f3w. Przecie\u017c prawdziwa litewska elita: Radziwi\u0142\u0142owie, Sapiehowie, Czartoryscy, a tak\u017ce \u015aniadeccy, Mickiewiczowie, Ko\u015bciuszkowie, Domeykowie, to Litwini, kt\u00f3rzy spolonizowali si\u0119 z w\u0142asnej nieprzymuszonej woli. Na ich miejscu wyros\u0142a elita wywodz\u0105ca si\u0119 ze \u017cmudzkich ch\u0142op\u00f3w, ludzi bez historii, bez w\u0142asnej kultury. Gdyby nie by\u0142o unii polsko-litewskiej, to dzi\u015b Litwini stanowiliby tak\u0105 sam\u0105 historyczn\u0105 ciekawostk\u0119 jak Prusowie.<\/strong><\/p>\n \u2013 Ale Litwini tak nie uwa\u017caj\u0105, twierdz\u0105, \u017ce unia by\u0142a przyczyn\u0105 tego, \u017ce Litwa przesta\u0142a by\u0107 pot\u0119g\u0105, a jej elity si\u0119 wynarodowi\u0142y. Gdy poczytamy litewskie ksi\u0105\u017cki i podr\u0119czniki, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o internetowych portalach, pos\u0142uchamy audycji w radiu i telewizji, to zobaczymy, \u017ce Polska jest tam pokazywana jako agresywny okupant. Mo\u017cna by to traktowa\u0107 jako odruch samoobrony, tylko \u017ce po 1989 r. Polska ani Polacy nigdy Litwin\u00f3w nie atakowali, a jedynie wyci\u0105gali r\u0119k\u0119 do zgody. <\/strong><\/p>\n \u2013 Po 1945 r. Polacy na Litwie byli<\/strong> pariasami. Teraz to si\u0119 na szcz\u0119\u015bcie<\/strong> szybko zmienia.<\/strong><\/p>\n <\/strong>\u2013 Nasza elita zgin\u0119\u0142a, trafi\u0142a na zes\u0142anie albo wyjecha\u0142a. Nic dziwnego, \u017ce pod wzgl\u0119dem wykszta\u0142cenia zajmowali\u015bmy przedostatnie miejsce tu\u017c przed Cyganami. Dzi\u015b jest du\u017co lepiej. Polska szko\u0142a jest dobra, a cz\u0119sto lepsza od litewskiej. 77% naszej m\u0142odzie\u017cy studiuje, to odsetek znacznie wy\u017cszy ni\u017c w\u015br\u00f3d Litwin\u00f3w.<\/p>\n \u2013 Zadziwiaj\u0105ce jest to, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna litewska elita m\u00f3wi \u015bwietnie po polsku, czego najlepszym przyk\u0142adem jest by\u0142y prezydent Vytautas Landsbergis. Jak si\u0119 kogo\u015b nie lubi, to nie poznaje si\u0119 jego j\u0119zyka i kultury. Dla mnie jest to jaka\u015b forma kulturowej dewiacji.<\/strong><\/p>\n \u2013 Polski by\u0142 pierwszym j\u0119zykiem Landsbergisa i nie jest to odosobniony przypadek. Taka sytuacja wprowadza w b\u0142\u0105d wielu ludzi w Europie. Konflikty narodowo\u015bciowe zdarzaj\u0105 si\u0119 nawet w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w starej Unii, ale wsz\u0119dzie rz\u0105dz\u0105cy staraj\u0105 si\u0119 je polubownie rozwi\u0105za\u0107 z zachowaniem praw mniejszo\u015bci. Na Litwie jest inaczej i na dodatek litewska w\u0142adza uwa\u017ca, \u017ce \u0142amanie mi\u0119dzynarodowych standard\u00f3w to ich wewn\u0119trzna sprawa.<\/p>\n Rozmawia\u0142: Krzysztof \u00a0RO\u017bYCKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Znaczenie szk\u00f3\u0142 narodowych w \u017cyciu diaspor trudno przeceni\u0107. Dla nich jest to prawie r\u00f3wnoznacznie z dylematem: \u201eBy\u0107 albo nie by\u0107\u201d, o czym ci\u0105gle powtarzamy pisz\u0105c…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1769,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-1768","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2012"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t