{"id":1770,"date":"2010-03-08T12:37:18","date_gmt":"2010-03-08T10:37:18","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/zanurzony-w-zyciu-i-w-historii\/"},"modified":"2024-12-12T18:43:49","modified_gmt":"2024-12-12T16:43:49","slug":"zanurzony-w-zyciu-i-w-historii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/zanurzony-w-zyciu-i-w-historii\/","title":{"rendered":"Zanurzony w \u017byciu i w Historii"},"content":{"rendered":"

\"\"O szlaku tw\u00f3rczym noblisty opowiada\u0142 kijowski poeta, t\u0142umacz i dziennikarz radiowy Stanis\u0142aw Szewczenko<\/strong><\/p>\n

Nie poznajesz mnie, ale to ja, ten sam,
Kt\u00f3ry wycina\u0142 na \u0142uki twoje brunatne pr\u0119ty,
Takie proste i \u015bmig\u0142e w biegni\u0119ciu do s\u0142o\u0144ca.
Rozros\u0142a\u015b si\u0119, ogromny tw\u00f3j cie\u0144, hodujesz p\u0119dy nowe.
Szkoda, \u017ce tamtym ch\u0142opcem ju\u017c nie jestem.
Chyba kij sobie bym wyci\u0105\u0142, bo widzisz, chodz\u0119 o lasce.<\/em><\/p>\n

Te pierwsze wersy wiersza zatytu\u0142owanego \u201eDo leszczyny\u201d<\/em> Czes\u0142aw Mi\u0142osz napisa\u0142 ju\u017c u schy\u0142ku \u017cycia (jesieni\u0105 1997)<\/em>, kiedy po wielu burzliwych latach sp\u0119dzonych w dali od Litwy zawita\u0142 do swego rodzinnego gniazda, male\u0144kiej osady Szetejnie, le\u017c\u0105cej w \u201esamym sercu Litwy\u201d, na styku \u017bmudzi i\u00a0Auksztoty.<\/p>\n

Laureat nagrody Nobla w roku 1980 i wielu innych presti\u017cowych nagr\u00f3d literackich, t\u0142umaczony na czterdzie\u015bci dwa j\u0119zyki. Doktor honoris causa wielu uniwersytet\u00f3w w USA i w Polsce, honorowy obywatel Litwy i miasta Krakowa.<\/p>\n

Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 to jedno z najbardziej znacz\u0105cych zjawisk polskiej literackiej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. To rozwa\u017cania o ludzkiej duszy, o nami\u0119tno\u015bciach i ambicjach, o zak\u0142amaniu i prawdzie, o okrucie\u0144stwie cz\u0142owieka i historii oraz o ludzkiej komedii pomy\u0142ek. 100. rocznica urodzin poety zosta\u0142a wpisana do kalendarium rocznic obchodzonych przez UNESCO. Rok Mi\u0142osza \u015bwi\u0119towany b\u0119dzie nie tylko w Polsce, ale te\u017c na Litwie, w USA, we Francji, w Chinach, Indiach, Izraelu, Rosji i w innych krajach.<\/p>\n

\u201eRozmowy o Mi\u0142oszu\u201d to temat pierwszego spotkania z cyklu planowanych pogadanek po\u015bwi\u0119conych poecie, zorganizowanego przez Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-O\u015bwiatowe im. A. Mickiewicza w Kijowie, a przeprowadzonego 22 lutego w czytelni Biblioteki im. A. Mickiewicza.<\/p>\n

Spotkanie na kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o dowiedzie\u0107 si\u0119 wielu ciekawych rzeczy o szlaku tw\u00f3rczym poety prowadzi\u0142 znany kijowski poeta, t\u0142umacz i dziennikarz radiowy Stanis\u0142aw Szewczenko. Na wartki scenariusz wieczoru z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 recytacje utwor\u00f3w Mi\u0142osza (orygina\u0142\u00f3w i przek\u0142ad\u00f3w S. Szewczenki) w wykonaniu Zas\u0142u\u017conej dla Kultury Polski i Ukrainy Wiktorii Radik, kompozycje muzyczno-s\u0142owne, w tym podk\u0142ad fortepianowy do wiersza Mi\u0142osza \u201eRzeki\u201d w wykonaniu (niejednokrotnie goszcz\u0105cej na \u0142amach naszego pisma) \u0141esi Sinczuk. Stanis\u0142aw Szewczenko przedstawi\u0142 obecnym w\u0142asne unikatowe autorskie nagrania literackich rozwa\u017ca\u0144 Czes\u0142awa Mi\u0142osza.<\/p>\n

Pod akompaniament pianistki kompozytora Swiet\u0142any Safar filolog-polonista i utalentowany wokalista Wasyl Bi\u0142ocerkiwski urozmaici\u0142 wiecz\u00f3r wykonaniem kilku pie\u015bni stworzonych do s\u0142\u00f3w poety, w tym utworu \u201eJasno\u015bci promieniste\u201d.<\/p>\n

Niezwykle interesuj\u0105cymi wra\u017ceniami o tw\u00f3rczo\u015bci noblisty, o jego znakomitym eseju analizuj\u0105cym to\u017csamo\u015b\u0107 Europejczyka z naszych okolic, kt\u00f3re nie s\u0105 Zachodem, ale nie s\u0105 te\u017c i Wschodem, zatytu\u0142owanym \u201eRodzinna Europa\u201d podzieli\u0142a si\u0119 z zebranymi literaturoznawca dr filologii Natalia \u0141ysenko-Jer\u017cykowska.<\/p>\n

Najprawdopodobniej kolejne spotkanie po\u015bwi\u0119cone b\u0119dzie wspomnieniom i wypowiedziom o Czes\u0142awie Mi\u0142oszu w tym ksi\u0105\u017cce \u201eCzeladnik czasu\u201d \u2013 b\u0119d\u0105cej zbiorem tekst\u00f3w, m.in. wspomnie\u0144, a tak\u017ce esej\u00f3w o tw\u00f3rczo\u015bci Czes\u0142awa Mi\u0142osza i jego krewnego, Oskara Mi\u0142osza, litewskiego poety. Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a wydana w trzech j\u0119zykach: bia\u0142oruskim, polskim i litewskim, a teksty do niej napisali m.in. Tomas Venclova i Krzysztof Czy\u017cewski.<\/p>\n

Stanis\u0142aw PANTELUK<\/strong><\/p>\n

Rozwa\u017cania o tw\u00f3rczo\u015bci Czes\u0142awa Mi\u0142osza, i o spotkaniach z nim <\/em><\/p>\n

\u00a0\u201e\u2026 \u015aMIER\u0106 M\u00d3J KSZTA\u0141T NA WIEKI SPE\u0141NI\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

Prawie dziewi\u0119\u0107 dziesi\u0119cioleci w XX wieku i kilka lat w nowej epoce \u017cy\u0142 na Ziemi Czes\u0142aw Mi\u0142osz. Pe\u0142en tw\u00f3rczego natchnienia, z jasnym umys\u0142em i dog\u0142\u0119bn\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 przekroczy\u0142 rubie\u017c tysi\u0105clecia, co do kt\u00f3rego by\u0142o tak wiele przepowiedni i trwogi. Poeta zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze przekona\u0107 si\u0119, i\u017c prawie nic (jako\u015bciowo nowego) po przemierzeniu \u201emostu\u201d mi\u0119dzy tysi\u0105cleciami na \u015bwiecie nie wynik\u0142o. Poniewa\u017c nie liczby kieruj\u0105 \u015bwiatem, a inne tajemne si\u0142y.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W wydawnictwie \u201eZnak\u201d (Krak\u00f3w 2006), dwa lata po \u015bmierci poety, ukaza\u0142 si\u0119 zbi\u00f3r \u201eWiersze ostatnie\u201d, do kt\u00f3rego wesz\u0142y poezje, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z kt\u00f3rych opublikowano po raz pierwszy. Czes\u0142aw Mi\u0142osz uznawany jest za prawdziwego m\u0119drca w\u015br\u00f3d poet\u00f3w, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 kt\u00f3rego ogarnia wszystkie obszary naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Lecz jest to ksi\u0105\u017cka szczeg\u00f3lna, jako \u017ce autor pisa\u0142 j\u0105 kiedy ju\u017c, niestety, przygotowywa\u0142 si\u0119 do przekroczenia progu mi\u0119dzy \u015bwiatem ziemskim a niebiesnym. Jego nieugi\u0119ty duch, jego przepot\u0119\u017cny rozum do ostatnich si\u0142 walczy\u0142 z ciemno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra zbli\u017ca\u0142a si\u0119 nieuchronnie: s\u0142ab\u0142o cia\u0142o, wzmaga\u0142o si\u0119 poczucie samotno\u015bci, nasuwa\u0142a si\u0119 wieczna cisza.<\/p>\n

Dlatego s\u0105 tu tak nadzwyczaj lakoniczne, filozoficzne, surowe (niby ju\u017c dusza ko\u0142uje nad cia\u0142em) wersy:<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zbawiony d\u00f3br i honor\u00f3w,<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zbawiony szcz\u0119\u015bcia i troski,<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zbawiony \u017cycia i trwania,<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zbawiony. <\/strong><\/p>\n

W jednym z utwor\u00f3w pt. \u201eObecno\u015b\u0107\u201d poeta pogr\u0105\u017ca si\u0119 w \u015bwiat swojego dzieci\u0144stwa: \u201eKiedy biega\u0142em boso w ogrodach nad Niewia\u017c\u0105\u201d; pisze tak\u017ce wiersz \u201ePan Syru\u0107\u201d o s\u0119dzim, kt\u00f3ry umiera, lecz wr\u00f3ci na brzegi Niewia\u017cy, sk\u0105d i b\u0119dzie wezwany na S\u0105d Ostateczny, gdzie to otrzyma kar\u0119 \u201eza upodobanie w urz\u0119dach i godno\u015bciach…\u201d .<\/p>\n

W wierszu \u201eJak mog\u0142em”(2002)poeta pisze: \u201ePotrzebuj\u0119 Boga, \u017ceby mi przebaczy\u0142 \/ potrzebuj\u0119 Boga mi\u0142osiernego\u201d.<\/p>\n

W jednej z miniatur widzimy niby obraz-fantazj\u0119, nadziej\u0119 na cud ocalenia:<\/p>\n

Modl\u0119 si\u0119 do mego podr\u0119cznego boga.<\/strong>
Bo On musi mie\u0107 miliardy uszu,<\/strong>
I jedno ucho ma dla mnie zawsze otwarte.<\/strong>
(28.11.2002)<\/p>\n

Aczkolwiek, og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, w takich wierszach zawarta jest tragedia Cz\u0142owieka, stoj\u0105cego przed obliczem Wieczno\u015bci. I jak to wszystko r\u00f3\u017cni si\u0119 od wiersza \u201ePo osiemdziesi\u0105tce\u201d z tomu \u201eNa brzegu rzeki\u201d (1994), kiedy poeta czu\u0142 si\u0119 jeszcze na si\u0142ach, i m\u00f3wi\u0142, zatem o przysz\u0142ym progu z iskierkami lekkiego humoru, autoironii:<\/p>\n

Nied\u0142ugo sko\u0144czy si\u0119 ca\u0142a parada,<\/strong>
Co za r\u00f3\u017cnica, wypada nie wypada.<\/strong><\/p>\n

Jak b\u0119d\u0105 mnie u- i roz-bierali,<\/strong>
Jakich dowiedz\u0105 si\u0119 bio-detali.<\/strong><\/p>\n

Nie\u017cywemu nied\u017awiedziowi co do tego,<\/strong>
Jak fotografowa\u0107 b\u0119d\u0105 wypchanego.<\/strong><\/p>\n

W moim ukrai\u0144skim przek\u0142adzie:<\/strong><\/p>\n

\u041f\u0406\u0421\u041b\u042f \u0412\u0406\u0421\u0406\u041c\u0414\u0415\u0421\u042f\u0422\u0418<\/strong><\/p>\n

\u0421\u043a\u043e\u0440\u043e \u0437\u0430\u043a\u0456\u043d\u0447\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f \u0432\u0441\u044f \u0446\u044f \u0431\u0440\u0430\u0432\u0430\u0434\u0430,<\/strong>
\u041b\u0438\u0447\u0438\u0442\u044c \u0449\u043e\u0441\u044c, \u043d\u0435 \u043b\u0438\u0447\u0438\u0442\u044c – \u044f\u043a\u0430 \u0432\u0436\u0435 \u0442\u0443\u0442 \u0440\u0430\u0434\u0430.<\/strong><\/p>\n

\u042f\u043a \u0431\u0443\u0434\u0443\u0442\u044c \u043c\u0435\u043d\u0435 \u043e- \u0456 \u0440\u043e\u0437-\u0434\u044f\u0433\u0430\u0442\u0438,<\/strong>
\u042f\u043a\u0456\u0441\u044c \u0431\u0456\u043e-\u0434\u0435\u0442\u0430\u043b\u0456 \u0437\u043c\u043e\u0436\u0443\u0442\u044c \u0440\u043e\u0437\u0433\u043b\u044f\u0434\u0430\u0442\u0438. <\/strong><\/p>\n

\u041e\u043f\u0443\u0434\u0430\u043b\u0443 \u0432\u0435\u0434\u043c\u0435\u0434\u044f \u0449\u043e \u0434\u043e \u0442\u043e\u0433\u043e,<\/strong>
\u042f\u043a \u0439\u043e\u0433\u043e \u0441\u0444\u043e\u0442\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0443\u044e\u0442\u044c \u043d\u0435\u0436\u0438\u0432\u043e\u0433\u043e. <\/strong><\/p>\n

W ko\u0144cu tej ksi\u0105\u017cki edytor umie\u015bci\u0142 kilka zda\u0144, kt\u00f3re stanowi\u0105 chyba urwany, fragmentaryczny zapis z notesu Czes\u0142awa Mi\u0142osza. Mog\u0105 by\u0107 uznane za motto ca\u0142ego zbioru i najkr\u00f3tsz\u0105 autocharakterystyk\u0119:<\/p>\n

\u201eZapisy mego czucia, \u017ce \u017cyj\u0119, oddycham. Tym by\u0142y moje wiersze, wi\u0119c hymnami wdzi\u0119czno\u015bci. A razem z tym by\u0142em \u015bwiadomy nieszcz\u0119\u015bcia, skaleczenia, i nic we mnie nie by\u0142o spontaniczne, ale pod kontrol\u0105 woli”.<\/p>\n

Utwory Czes\u0142awa Mi\u0142osza po\u015bwiadczaj\u0105, \u017ce jakkolwiek by\u0142 on krytykiem dogmatycznej, powierzchownej religijno\u015bci (w tym zakresie, w m\u0142odo\u015bci, okre\u015blony wp\u0142yw na niego mia\u0142y spotkania we Francji z jego krewnym – poet\u0105 Oskarem Mi\u0142oszem), to jednak wci\u0105\u017c szuka\u0142 on intelektualnych i duchowych \u017ar\u00f3de\u0142 odnowy wiary; w swoich poetycko-filozoficznych utworach prowadzi\u0142 ciekawy dialog z Bogiem. Czym\u015b by\u0142 bliski do religijnego mistycyzmu. Moim zdaniem w pewnych aspektach odczu\u0107 religijnych mo\u017cna tu wy\u015bledzi\u0107 analogi\u0119 z Juliuszem S\u0142owackim (mniej z Adamem Mickiewiczem). Do rzeczy, Karol Wojty\u0142a we wczesnej m\u0142odo\u015bci te\u017c znajdowa\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem eminentnego hiszpa\u0144skiego mistyka, doktora ko\u015bcio\u0142a – \u015bwi\u0119tego Jana od Krzy\u017ca. W\u0142a\u015bnie jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 natchn\u0119\u0142a Karola Wojty\u0142\u0119 na stworzenie, w planie artystycznym, by\u0107 mo\u017ce najdoskonalszego poematu \u201ePie\u015b\u0144 o Bogu ukrytym\u201d.<\/p>\n

Jak pisze si\u0119 w redakcyjnym pos\u0142owiu, zbi\u00f3r \u201eWiersze ostatnie\u201d Mi\u0142osza nie pojawi\u0142by si\u0119 na \u015bwiecie, gdyby nie jego sekretarka Agnieszka Kosi\u0144ska, kt\u00f3ra do ostatniej chwili by\u0142a obok poety, notowa\u0142a jego wiersze, nawi\u0105zywa\u0142a kontakt z wydawnictwem.<\/p>\n

Kiedy pracowa\u0142em nad ksi\u0105\u017ck\u0105 przek\u0142ad\u00f3w wybranych poezji Czes\u0142awa Mi\u0142osza, to zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 do poety z pisemn\u0105 pro\u015bb\u0105 (poprzez Agnieszk\u0119 Kosi\u0144sk\u0105 w 1999 r.) o pozwolenie na wydanie dwuj\u0119zycznej wersji jego utwor\u00f3w w wydawnictwie \u201eKameniar\u201d. Przedstawi\u0142em wtedy te\u017c sw\u00f3j wykaz wybranych utwor\u00f3w dla t\u0142umaczenia. Niebawem otrzyma\u0142em odpowied\u017a twierdz\u0105c\u0105. Lecz w li\u015bcie by\u0142o te\u017c kilka zastrze\u017ce\u0144. Poemat \u201e\u015awiat\u201d – uwa\u017ca\u0142 Mi\u0142osz – nie nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107 fragmentarycznie, a w ca\u0142o\u015bci, inaczej, bior\u0105c pod uwag\u0119 czasy, w kt\u00f3rych by\u0142 napisany – nie wszystko dla wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika mo\u017ce by\u0107 zrozumia\u0142ym. Zaznaczy\u0142 on tak\u017ce, \u017ce lepiej nie w\u0142\u0105cza\u0107 wierszy, kt\u00f3re pisa\u0142 po angielsku, a potem przek\u0142ada\u0142 na polski. Wszystko to uwzgl\u0119dni\u0142em.<\/p>\n

\"\"Kolejny raz z rz\u0119du sto\u0142eczna Biblioteka im. A. Mickiewicza udost\u0119pni\u0142a swoj\u0105 czytelni\u0119 uczestnikom imprezy<\/strong><\/p>\n

Osobi\u015bcie kilkakrotnie spotyka\u0142em si\u0119 z Czes\u0142awom Mi\u0142oszem w Krakowie na jego wieczorach autorskich. Kiedy\u015b w \u201eWydawnictwie Literackim\u201d razem z krakowskim poet\u0105 Jackiem Lubartem Krzysic\u0105 podeszli\u015bmy do s\u0142awnego poety, kt\u00f3ry wpisa\u0142 mi dedykacj\u0119 do \u201eAntologii osobistej\u201d (1998), jak r\u00f3wnie\u017c do tomiku \u201ePoezje\u201d (1999 r.). Powiedzia\u0142em, \u017ce to w\u0142a\u015bnie mojej osobie da\u0142 on zgod\u0119 (w li\u015bcie) na przek\u0142ad jego poezji… Odrzek\u0142, \u017ce kto\u015b z Ukrainy prosi go jeszcze o zgod\u0119 na przet\u0142umaczenie jego utworu prozaicznego \u00abZniewolony umys\u0142\u00bb dodaj\u0105c, \u017ce jeszcze nie podj\u0105\u0142 ostatecznej decyzji – ale dlaczego\u2026 nie zrozumia\u0142em. Pami\u0119tam, \u017ce ubrany by\u0142 w bordowej marynarce, a spod siwych brwi spogl\u0105da\u0142y przenikliwie pe\u0142ne zadumy jasne oczy. Ruchy mia\u0142 nieco spowolnione, ale polemizowa\u0142 i odpowiada\u0142 na pytanie obecnych w spos\u00f3b interesuj\u0105cy, wyczerpuj\u0105co, a niekiedy nawet ostro.<\/p>\n

\u00a0\u00a0 P\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 2000 roku ponownie by\u0142em w Krakowie w \u201eWydawnictwie Literackim\u201d, na spotkaniu po\u015bwi\u0119conym literaturze przysz\u0142o\u015bci. To znaczy rozwa\u017caniom o tym, jak\u0105 ona b\u0119dzie i jakim mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 si\u0119 \u015bwiat. Na tym spotkaniu by\u0142a znana poetka Ewa Lipska oraz s\u0142awny dramaturg S\u0142awomir Mro\u017cek. Mia\u0142 by\u0142 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wybitny pisarz – fantasta Stanis\u0142aw Lem (niestety, nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c). Lecz nie przyby\u0142, a przys\u0142a\u0142 nagranie wideo. S\u0142yszeli\u015bmy i widzieli\u015bmy go, zatem na ekranie. M\u00f3wi\u0142 z poczuciem humoru i ciekawie, lecz raczej niezupe\u0142nie na temat. Ewa Lipska dyskutowa\u0142a zgrabnie, ale najg\u0142\u0119biej, najwnikliwiej i najcz\u0119\u015bciej wypowiada\u0142 si\u0119 Czes\u0142aw Mi\u0142osz. Mro\u017cek wyrzek\u0142 tylko kilka zda\u0144 i przez ca\u0142y wiecz\u00f3r milcza\u0142. Mam nagranie tego spotkania, lecz odtworzy\u0107 go w swojej autorskiej polskiej audycji radiowej \u201eDrog\u0105 naprzeciw\u201d na kanale \u201eKultura\u201d nie wypada, ze wzgl\u0119du na nisk\u0105 jako\u015b\u0107.<\/p>\n

\u00a0 W tym samym okresie by\u0142em na jeszcze jednym ze spotka\u0144 z Czes\u0142awem Mi\u0142oszem. W Instytucie Filologii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. W auli uczelni zebra\u0142o si\u0119 bardzo du\u017co student\u00f3w. Siedzieli nawet na pod\u0142odze. Pyta\u0144 by\u0142o mn\u00f3stwo. Na przyk\u0142ad, czy on, jako znawca poezji rosyjskiej, lubi poezj\u0119 Anny Achmatowej. Mi\u0142osz odpowiada\u0142, \u017ce ona dla jego \u00abdzisiejszego\u00bb polskiego ucha (w dodatku jeszcze i os\u0142uchanego ameryka\u0144sk\u0105 i zachodnioeuropejsk\u0105 poezj\u0105) jest ju\u017c zanadto rymowan\u0105 i rytmiczn\u0105, ale, \u017ce jest to wielka poetka.<\/p>\n

Studenci pytali go te\u017c o jego ostatnich stosunkach ze Zbigniewem Herbertem. (Herberta, ma si\u0119 rozumie\u0107, ju\u017c nie by\u0142o go w\u015br\u00f3d \u017cywych). Tego poet\u0119 w Polsce wielu przyr\u00f3wnuje do Mi\u0142osza. S\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie Herbert powinien by otrzyma\u0107 Nobla, a nie Wis\u0142awa Szymborska. Mi\u0142osza i Herberta wielu uznawa\u0142o za rywali na polu literatury (w jakiej\u015b mierze, jak S\u0142owackiego i Mickiewicza). Jednak\u017ce, Czes\u0142aw Mi\u0142osz powiedzia\u0142, \u017ce on na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105 Herberta rozmawia\u0142 z nim przez telefon i pogodzili si\u0119.<\/p>\n

Jeden z najgruntowniejszych badaczy poezji Mi\u0142osza polski krytyk Marian Stala w 1999 roku tak, m.in., pisa\u0142 o jego tw\u00f3rczo\u015bci w obszernym eseju do wybranych utwor\u00f3w poety: \u201eDzie\u0142o Czes\u0142awa Mi\u0142osza rozrastaj\u0105ce si\u0119 przez dziesi\u0119ciolecia i nadal otwarte, jest jednym z najistotniejszych zjawisk polskiej kultury nie tylko XX wieku. […]\u00a0 Aby zrozumie\u0107 t\u0119 wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, trzeba zrozumie\u0107 Mi\u0142osza\u201d.<\/p>\n

Natomiast polski t\u0142umacz i krytyk literacki Waldemar Smaszcz napisa\u0142: \u201eCzes\u0142aw Mi\u0142osz dzi\u0119ki swemu d\u0142ugiemu \u017cyciu i obszernej tw\u00f3rczo\u015bci sta\u0142 si\u0119 prawdziwym \u015bwiadkiem ca\u0142ego XX stulecia. Zaczyna\u0142 pod znakiem katastrofizmu w kr\u00f3tkiej przerwie mi\u0119dzy okropnymi wojnami, aby w najobfitszym w w\u0105tpliwo\u015bci 1943 roku napisa\u0107 poemat \u201e\u015awiat\u201d – prawdziw\u0105 dzieci\u0119c\u0105 modlitw\u0119, pe\u0142n\u0105 wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci…\u201d.<\/p>\n

Nadzwyczaj ciekaw\u0105 i niepowtarzaln\u0105 jest nie tylko tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Czes\u0142awa Mi\u0142osza, lecz r\u00f3wnie\u017c jego \u017cyciorys. Zdo\u0142a\u0142 on przyswoi\u0107 sobie warstwy nie tylko polskiej, lecz r\u00f3wnie\u017c litewskiej, bia\u0142oruskiej, francuskiej. ameryka\u0144skiej, \u017cydowskiej, rumu\u0144skiej i greckiej kultury, co nie podlega w\u0105tpliwo\u015bci. Polemizowa\u0107 mo\u017cna jedynie nad tym, kt\u00f3re g\u0142\u0119biej, a kt\u00f3re powierzchowniej. By\u0107 mo\u017ce, \u017ce badacze Mi\u0142osza uzupe\u0142ni\u0105 ten wykaz, wymieni\u0105 jeszcze i inne kultury. Te duchowe skarby zosta\u0142y przetopione, tw\u00f3rczo przyswojone przez m\u00f3zg geniusza. My\u015bl\u0119, \u017ce znaczenie jego tw\u00f3rczo\u015bci w kolejnych dziesi\u0119cioleciach b\u0119dzie tylko wzrasta\u0107.<\/p>\n

W 2000 roku, dzi\u0119ki finansowaniu Ministerstwa Kultury i Sztuki RP przez Polsk\u0105 Literack\u0105 Fundacj\u0119 POLAND i poprzez wysi\u0142ek dyrektora wydawnictwa \u201eKameniar\u201d Dmytra Sapigi ujrza\u0142a \u015bwiat dwuj\u0119zyczna ksi\u0105\u017cka \u201eCzes\u0142aw Mi\u0142osz. Poezje wybrane\u201d. To by\u0142o pierwsze w Ukrainie wydanie dzie\u0142 wybranych tego wybitnego poety, w postaci odr\u0119bnej pozycji wydawniczej. Przek\u0142adu dokona\u0142em ja, za\u015b przedmow\u0119 napisa\u0142 znakomity polski krytyk Waldemar Smaszcz.<\/p>\n

W ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia Czes\u0142aw Mi\u0142osz zwraca\u0142 si\u0119 my\u015blami i uczuciami do swojej ma\u0142ej ojczyzny, do rodowego gniazda w Szetejniach (na Litwie).<\/p>\n

Poni\u017cej, pozwol\u0119 sobie, przedstawi\u0107 jeden z jego wierszy na ten temat, napisany w Warszawie jeszcze w 1937 roku, kt\u00f3ry wszed\u0142 do tomu \u00abOcalenie\u00bb (1945) w oryginale i w moim t\u0142umaczeniu.<\/p>\n

W MOJEJ OJCZY\u0179NIE<\/strong><\/p>\n

W mojej ojczy\u017anie, do kt\u00f3rej nie wr\u00f3c\u0119,<\/strong>
Jest takie le\u015bne jezioro ogromne,<\/strong>
Chmury szerokie, rozdarte, cudowne<\/strong>
Pami\u0119tam, kiedy wzrok za siebie rzuc\u0119.<\/strong><\/p>\n

I p\u0142ytkich w\u00f3d szept w jakim\u015b zmroku ciemnym,<\/strong>
I dno, na kt\u00f3rym s\u0105 trawy cierniste,<\/strong>
Mew czarnych krzyk, zachod\u00f3w zimnych czerwie\u0144,<\/strong>
Cyranek \u015bwisty w g\u00f3rze porywiste. <\/strong><\/p>\n

\u015api w niebie moim to jezioro cierni,<\/strong>
Pochylam si\u0119 i widz\u0119 tam na dnie<\/strong>
Blask mego \u017cycia. I to, co straszy mnie,<\/strong>
Jest tam, nim \u015bmier\u0107 m\u00f3j kszta\u0142t na wieki spe\u0142ni. <\/strong><\/p>\n

\u0423 \u041c\u041e\u0407\u0419 \u0412\u0406\u0422\u0427\u0418\u0417\u041d\u0406<\/strong><\/p>\n

\u0423 \u043c\u043e\u0457\u0439 \u0432\u0456\u0442\u0447\u0438\u0437\u043d\u0456, \u043a\u0443\u0434\u0438 \u043d\u0435 \u0432\u0435\u0440\u043d\u0443\u0441\u044f,<\/strong>
\u0404 \u0442\u0430\u043a\u0435 \u0432\u0435\u043b\u0438\u043a\u0435 \u043e\u0437\u0435\u0440\u043e \u0443 \u043b\u0456\u0441\u0456.<\/strong>
\u0422\u0430\u043c \u0445\u043c\u0430\u0440\u0438 \u043f\u0440\u0435\u043a\u0440\u0430\u0441\u043d\u0456, \u0440\u043e\u0437\u0434\u0435\u0440\u0442\u0456, \u043f\u0456\u0440\u2019\u0457\u0441\u0442\u0456<\/strong>
\u041f\u0440\u0438\u0433\u0430\u0434\u0443\u044e, \u043a\u043e\u043b\u0438 \u0432 \u043c\u0438\u043d\u0443\u043b\u0435 \u043e\u0433\u043b\u044f\u043d\u0443\u0441\u044f.<\/strong><\/p>\n

\u0406 \u0448\u0435\u043f\u0456\u0442 \u0432\u043e\u0434 \u043c\u0456\u043b\u043a\u0438\u0445 \u0432 \u044f\u043a\u043e\u043c\u0443\u0441\u044c \u043f\u043e\u0442\u0435\u043c\u043d\u0456\u043d\u043d\u0456,<\/strong>
\u0406 \u0434\u043d\u043e, \u0449\u043e \u0437\u0430\u0440\u043e\u0441\u043b\u043e \u043f\u043e\u0442\u0440\u0430\u0432\u2019\u044f\u043c \u0442\u0435\u0440\u043d\u0438\u0441\u0442\u0438\u043c,<\/strong>
\u041a\u0440\u0438\u043a \u0447\u0430\u0439\u043e\u043a \u0443 \u043f\u0440\u0438\u0437\u0430\u0445\u0456\u0434\u043d\u0456\u043c \u043f\u0440\u043e\u043c\u0456\u043d\u043d\u0456,<\/strong>
\u0421\u0435\u043b\u0435\u0437\u0435\u043d\u044c \u0443 \u0432\u0438\u0441\u0456 \u0437 \u043f\u043e\u0440\u0438\u0432\u0447\u0430\u0441\u0442\u0438\u043c \u0441\u0432\u0438\u0441\u0442\u043e\u043c. \u00a0<\/strong><\/p>\n

\u0421\u043f\u0438\u0442\u044c \u0443 \u043c\u043e\u0457\u043c \u043d\u0435\u0431\u0456 \u0442\u0435 \u043e\u0437\u0435\u0440\u043e \u0442\u0435\u0440\u043d\u0456\u0432,
\u0421\u0445\u0438\u043b\u044f\u044e\u0447\u0438\u0441\u044c, \u0431\u0430\u0447\u0443 \u043d\u0430 \u0434\u043d\u0456 \u0442\u0435\u043f\u0435\u0440 \u044f\u0441\u043d\u043e
\u0411\u043b\u0438\u0441\u043a \u0436\u0438\u0442\u0442\u044f \u043c\u043e\u0433\u043e. \u0410 \u0442\u0435, \u0432\u0456\u0434 \u0447\u043e\u0433\u043e \u0441\u0442\u0440\u0430\u0448\u043d\u043e,
\u0404 \u0442\u0430\u043c, \u0434\u043e\u043f\u043e\u043a\u0438 \u0441\u043c\u0435\u0440\u0442\u044c \u043c\u0435\u043d\u0435 \u043d\u0430\u0432\u0456\u043a\u0438 \u0441\u0442\u0432\u0435\u0440\u0434\u0438\u0442\u044c. <\/strong><\/strong><\/p>\n

<\/strong>Stanis\u0142aw SZEWCZENKO<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O szlaku tw\u00f3rczym noblisty opowiada\u0142 kijowski poeta, t\u0142umacz i dziennikarz radiowy Stanis\u0142aw Szewczenko Nie poznajesz mnie, ale to ja, ten sam, Kt\u00f3ry wycina\u0142 na \u0142uki…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1771,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2010"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t