{"id":1785,"date":"2013-07-26T01:05:21","date_gmt":"2013-07-25T22:05:21","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/meczennik-za-wiare-i-polskosc\/"},"modified":"2024-12-10T12:52:18","modified_gmt":"2024-12-10T10:52:18","slug":"meczennik-za-wiare-i-polskosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/meczennik-za-wiare-i-polskosc\/","title":{"rendered":"M\u0119czennik za wiar\u0119 i polsko\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

\"\"Dla uczczenia 135 rocznicy urodzin <\/strong>
ks. TEOFILA SKALSKIEGO – <\/strong>
proboszcza ko\u015bcio\u0142a pw. \u015bw. Aleksandra w Kijowie, <\/strong>
w latach 1913 – 1926<\/strong><\/p>\n

Przeznaczone Mu by\u0142o sprawowa\u0107 nieprzerwanie przez 13 lat o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpastersk\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 w Kijowie i to w trudnych warunkach wojny, rewolucyjnego zam\u0119tu oraz antyreligijnych represji rz\u0105d\u00f3w sowieckich.<\/p>\n

Ksi\u0105dz infu\u0142at Teofil Aleksander Skalski urodzi\u0142 si\u0119 1 marca 1877r. we wsi Kiryj\u00f3wka ko\u0142o Berszadu na Podolu w szlacheckiej rodzinie polskiej. By\u0142 synem Godfryda zarz\u0105dcy folwarku i Teofili z Niwi\u0144skich. Po uko\u0144czeniu gimnazjum w Niemirowie, w r. 1894 rozpocz\u0105\u0142 studia w Seminarium Duchownym w \u017bytomierzu po uko\u0144czeniu kt\u00f3rego, w r. 1898, jako wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cego si\u0119 w nauce s\u0142uchacza skierowano Go na dalsze studia do Akademii Duchownej w Petersburgu, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem.<\/p>\n

Po powrocie do \u017bytomierza obejmuje stanowisko profesora w Seminarium Duchownym, zatem zast\u0119pcy rektora, jednocze\u015bnie wyk\u0142ada filozofi\u0119, teologi\u0119, prawo kanoniczne i cywilne. \u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 z r\u0105k ks. bp. Karola Niedzia\u0142kowskiego w Katedrze \u0141uckiej 7 czerwca 1900 r. (b\u0119d\u0105c jeszcze studentem Akademii Duchownej w Petersburgu).<\/p>\n

W r. 1905 ks. T. Skalski wst\u0105pi\u0142 do nielegalnej organizacji \u201eO\u015bwiata Narodowa\u201d, by\u0142 wsp\u00f3\u0142organizatorem kilku pocz\u0105tkowych szk\u00f3\u0142 polskich.<\/p>\n

W r. 1907 wyje\u017cd\u017ca do Poznania – celem zapoznania si\u0119 z ruchem katolickim prowadzonym przez ksi\u0119\u017cy P. Wawrzyniaka i S. Adamskiego.<\/p>\n

Po powrocie zak\u0142ada Towarzystwo \u015bw. Zity dla katolickich urz\u0119dnik\u00f3w oraz Towarzystwo \u201eD\u017awignia\u201d dla \u017ce\u0144skiej inteligencji pracuj\u0105cej. Wspiera materialnie biedne ko\u015bcio\u0142y. W latach 1907-1909 – podr\u00f3\u017cuje, zwiedza: Berlin, Pary\u017c, Kiloni\u0119, podr\u00f3\u017cuje po Szwajcarii, Austrii, Bawarii. Odbywa pielgrzymk\u0119 do Ziemi \u015awi\u0119tej. 15 stycznia 1910 r. naznaczony zostaje kapelanem Kapitu\u0142y \u0141ucko – \u017bytomierskiej.<\/p>\n

\"ZnakZnak pami\u0119ci przed ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Aleksandra po\u015bwi\u0119cony ofiarom prze\u015bladowa\u0144 za Wiar\u0119 i Ojczyzn\u0119 w latach 1917-1991<\/strong><\/p>\n

W marcu 1913 r. 37-letni ks. T. Skalski mianowany zosta\u0142 proboszczem parafii ko\u015bcio\u0142a pw. \u015bw. Aleksandra w Kijowie z parafi\u0105 licz\u0105c\u0105 40 tys. Polak\u00f3w – katolik\u00f3w. S\u0105dzone Mu by\u0142o nieprzerwanie 13 lat sprawowa\u0107 o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpastersk\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 w trudnych warunkach wojny, rewolucyjnego zam\u0119tu i antyreligijnych represji.<\/p>\n

Z inicjatywy ko\u015bcio\u0142a jeszcze w r. 1903 powsta\u0142o w Kijowie Towarzystwo Dobroczynno\u015bci, licz\u0105ce przesz\u0142o 700 cz\u0142onk\u00f3w – aktywnie wierz\u0105cych Polak\u00f3w. T-wo prowadzi\u0142o m.in.: ochronki i szpitale dla biednych, jad\u0142odajnie, przytu\u0142ek dla starc\u00f3w. Nowy proboszcz r\u00f3wnie\u017c aktywnie zajmuje si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 dobroczynn\u0105 – kieruje przytu\u0142kami dla m\u0142odzie\u017cy rzemie\u015blniczej oraz daje schronienie 26 ksi\u0119\u017com (wi\u0119kszo\u015bci z Galicji).<\/p>\n

W czasie I. wojny \u015bwiatowej by\u0142 wsp\u00f3\u0142organizatorem Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny i za\u0142o\u017cy\u0142 w Kijowie pierwsz\u0105 publiczn\u0105 szko\u0142\u0119 polsk\u0105, dzia\u0142aj\u0105c\u0105 przy \u015bwi\u0105tyni \u015bw. Aleksandra, na datki parafian.<\/p>\n

W 1917 r. ks. bp. diecezji \u0142ucko-\u017cytomierskiej Ignacy Dubowski mianowa\u0142 ks. T. Skalskiego tytu\u0142em pra\u0142ata. W czerwcu 1917 r. zosta\u0142 On wybrany delegatem od duchowie\u0144stwa na Zje\u017adzie Organizacji Polskich w Kijowie.<\/p>\n

Rok 1917 – rok rewolucji bolszewickiej – pocz\u0105tek tragedii wi\u0119kszo\u015bci polskich rodzin, i ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/p>\n

Ks. T. Skalski w r.1919 po raz pierwszy zosta\u0142 uwi\u0119ziony. Z aresztu za kwot\u0119 60 tys. rubli wykupili Go parafianie. Aczkolwiek prze\u015bladowany, wyje\u017cd\u017ca na prowincj\u0119, podtrzymuje \u017cycie religijne w parafiach pozbawionych ksi\u0119\u017cy.<\/p>\n

Kiedy 7 kwietnia 1920r. wojsko polskie wkroczy\u0142o do Kijowa, biskupi pr\u00f3buj\u0105 uporz\u0105dkowa\u0107 sprawy ko\u015bcielne. Biskup Ignacy Dubowski mianuje ks. Skalskiego wikariuszem generalnym, na tereny diecezji \u0142ucko-\u017cytomierskiej. Z pocz\u0105tkiem czerwca wojsko polskie wycofa\u0142o si\u0119 z Kijowa. Pomimo nalega\u0144, aby wyjecha\u0142 do Polski, ks. T. Skalski pozostaje i dalej kontynuuje prac\u0119 duszpastersk\u0105 w ko\u015bciele \u015bw. Aleksandra. Po raz drugi zostaje aresztowany 2 maja 1921r. za odmow\u0119 przekazania w\u0142adzom bolszewickim inwentarza ko\u015bcielnego, ale wkr\u00f3tce zwolniono Go dzi\u0119ki interwencji Polskiej Misji Repatriacyjnej oraz wniesienia przez parafian wykupu – 300 tys. rubli.<\/p>\n

W r. 1922 ks. Teofil Skalski zostaje mianowany protonotariuszem apostolskim, a w r. 1926 przyby\u0142y do Kijowa tajny wys\u0142annik papie\u017ca bp. Michel d’Herbingy wr\u0119cza Mu nominacj\u0119 na stanowisko administratora apostolskiego. Z ogromnym po\u015bwi\u0119ceniem sprawuje funkcje biskupa w tej cz\u0119\u015bci diecezji \u0142ucko-\u017cytomierskiej, kt\u00f3ra poddana zosta\u0142a w\u0142adzy sowieckiej, pr\u00f3cz tego ogarnia opiek\u0105 materialn\u0105 i duchown\u0105 ofiary rewolucyjnego terroru, chorych w szpitalach i przytu\u0142kach.<\/p>\n

Nie bacz\u0105c na podpisanie Traktatu Ryskiego (1921 r.) – ci\u0105gle by\u0142 szykanowany i dr\u0119czony przez s\u0142u\u017cby GPU. Namawiano Go do opublikowania w prasie sowieckiej deklaracji lojalno\u015bci wobec nowej w\u0142adzy, a tak\u017ce og\u0142oszenia listu pasterskiego aprobuj\u0105cego nowy ustr\u00f3j, czemu zdecydowanie si\u0119 sprzeciwi\u0142. 9 czerwca 1926r. zosta\u0142, po raz kolejny, aresztowany i osadzony w kijowskim wi\u0119zieniu, a nast\u0119pnie przewieziony do Moskwy – do wi\u0119zienia GPU na \u0141ubiance.<\/p>\n

Pokazowy proces s\u0105dowy ks. T. Skalskiego rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 23 stycznia 1928 r. w Najwy\u017cszym S\u0105dzie Wojskowym ZSRR w Moskwie. Akt oskar\u017cenia zarzuca\u0142 Mu dzia\u0142alno\u015b\u0107 kontrrewolucyjn\u0105. Skazano Go na 10 lat \u015bcis\u0142ego wi\u0119zienia, konfiskat\u0119 mienia, utrat\u0119 praw obywatelskich i publicznych na okres 5. lat.<\/p>\n

\"Ko\u015bci\u00f3\u0142Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana z Dukli w \u017bytomierzu<\/strong><\/p>\n

Proces ks. T. Skalskiego by\u0142 obserwowany zar\u00f3wno przez dyplomat\u00f3w polskich, jak i zagranicznych. Zdaniem przedstawicieli ambasady polskiej w Moskwie: \u201eZeznania ks. Teofila Skalskiego w toku \u015bledztwa oraz podczas samego procesu odznacza\u0142y si\u0119, rzadko spotykanym, wysokim poziomem etycznym, kt\u00f3ry bez w\u0105tpienia pozostanie na zawsze, jasn\u0105 stron\u0105 w historii duchowie\u0144stwa polskiego\u201d. Kar\u0119 odsiadywa\u0142 w Moskwie i w Jaros\u0142awiu nad Wo\u0142g\u0105.<\/p>\n

Starania rz\u0105du polskiego o w\u0142\u0105czenie ks. Teofila Skalskiego na list\u0119 os\u00f3b dla wymiany wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych w\u0142adza sowiecka kilkakrotnie odchyla\u0142a. Ostatecznie, 15 sierpnia 1932r. dano zgod\u0119, uczyni\u0107 to w ramach ostatniej wymiany mi\u0119dzy Polsk\u0105 i ZSSR. W grupie wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142o 51 os\u00f3b, w tym 17 ksi\u0119\u017cy. W\u015br\u00f3d nich spotyka On swego stryjecznego brata, ks. Antoniego Skalskiego, r\u00f3wnie\u017c skazanego na 10 lat wi\u0119zienia.<\/p>\n

15 wrze\u015bnia 1932r. uwolnieni przekroczyli polsk\u0105 granic\u0119 serdecznie powitali ich przedstawiciele Rz\u0105du Polskiego, Nuncjatury Apostolskiej i najbli\u017csza rodzina. Po kr\u00f3tkim wypoczynku i nabraniu si\u0142, na pro\u015bb\u0119 ks. bp. A. Szel\u0105\u017cka T. Skalski powr\u00f3ci\u0142 do diecezji \u0142uckiej, gdzie do r.1938 pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki proboszcza Katedry \u015awi\u0119tych Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a w \u0141ucku.<\/p>\n

Kiedy wybuch\u0142a II. wojna \u015bwiatowa, po wkroczeniu wojsk sowieckich na Wo\u0142y\u0144 ks. T. Skalski, zagro\u017cony ponownym aresztowaniem, 14 wrze\u015bnia 1939r. potajemnie opuszcza \u0141uck, udaj\u0105c si\u0119 do Lwowa, sk\u0105d wydostaje si\u0119 poci\u0105giem ewakuacyjnym zorganizowanym przez abp Andrzeja Szeptyckiego dla Ukrai\u0144c\u00f3w i Polak\u00f3w do niemieckiej strefy okupacyjnej i przez pewien czas przebywa w obozie dla ludno\u015bci cywilnej.<\/p>\n

Dzi\u0119ki metropolicie krakowskiemu abp Adamowi Sapiesze, zosta\u0142 zwolniony. Nied\u0142ugo przebywa\u0142 w Krakowie i 24 wrze\u015bnia 1942r. obj\u0105\u0142 obowi\u0105zki proboszcza parafii \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Mszanie Dolnej.<\/p>\n

W nowym miejscu pracy z w\u0142a\u015bciw\u0105 Mu energi\u0105 zabra\u0142 si\u0119 do nowych, nie\u0142atwych obowi\u0105zk\u00f3w, w tym usuni\u0119cie zniszcze\u0144 ko\u015bcio\u0142a i ogrodzenia ko\u015bcielnego dokonanych w czasie wojny. Prowadzi\u0142 szerok\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105, wspiera\u0142 ubog\u0105 ludno\u015b\u0107 miejscow\u0105 oraz wysiedle\u0144c\u00f3w z okupowanego przez Niemc\u00f3w Poznania, a w latach 1944-1945 zorganizowa\u0142 jad\u0142odajnie dla wysiedlonych warszawian (400 obiad\u00f3w dziennie).<\/p>\n

24 kwietnia 1945r. z inicjatywy ks. T. Skalskiego odby\u0142a si\u0119 ekshumacja zw\u0142ok ludzi zam\u0119czonych przez gestapo w Kasynie Wielkiej i powt\u00f3rnie pogrzebanych na cmentarzu parafialnym, a w r. 1947 wzniesiono tam pomnik.<\/p>\n

W 1950r. uroczy\u015bcie odznaczono 50 lecie kap\u0142a\u0144stwa ks. infu\u0142ata Teofila Skalskiego z udzia\u0142em metropolity krakowskiego ks. Adama Sapiechy. Odznaczony by\u0142 Krzy\u017cem Kawalerskim i Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n

Ks. Infu\u0142at Teofil Skalski zmar\u0142 nagle 12 kwietnia 1958 roku. \u017begna\u0142y go t\u0142umy wiernych. Kondukt pogrzebowy, w kt\u00f3rym kroczy\u0142o a\u017c oko\u0142o 100 ksi\u0119\u017cy prowadzi\u0142 ks. arcybiskup lwowski, a nast\u0119pnie krakowski – Eugeniusz Baziak.<\/p>\n

Pochowano Go na cmentarzu parafialnym w Mszawie Dolnej. Mienie swoje przekaza\u0142 parafii. Pozostawi\u0142 po sobie ksi\u0105\u017ck\u0119 pt.: \u201eWspomnienia z lat 1877-1932\u201d b\u0119d\u0105c\u0105 dzi\u015b nadzwyczajnym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji o historii ko\u015bcio\u0142a katolickiego na Ukrainie.<\/p>\n

Fragmenty \u201eWspomnie\u0144\u201d w latach 1978-1980 by\u0142y publikowane w \u201eZeszytach historycznych\u201d przez Instytut Literacki w Pary\u017cu (nb. kierowany przez Jerzego Giedrojcia). Natomiast obszerne, pe\u0142ne wydanie wspomnie\u0144, opatrzone s\u0142owem wst\u0119pnym ks. J. Wo\u0142cza\u0144skiego pt.:\u201eTerror i cierpienie: Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki na Ukrainie 1900-1932: wspomnienia\u201d czytelnicy polscy ujrzeli w roku 1995.<\/p>\n

\u00a0Przygotowa\u0142a Czes\u0142awa RAUBISZKO<\/strong>
(opiekunka Miejsc Pami\u0119ci Narodowej)<\/em><\/p>\n

\u00a0P.S.<\/em><\/strong><\/p>\n

Na cmentarzu Bajkowa w Kijowie znajduje si\u0119
gr\u00f3b Matki ksi\u0119dza Teofila Skalskiego –
Teofili Skalskiej zmar\u0142ej w roku 1924.
Grobem tym opiekuj\u0105 si\u0119 cz\u0142onkowie
Kijowskiego Narodowo\u015bciowo-Kulturalnego Stowarzyszenia Polak\u00f3w \u201eZgoda”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dla uczczenia 135 rocznicy urodzin ks. TEOFILA SKALSKIEGO – proboszcza ko\u015bcio\u0142a pw. \u015bw. Aleksandra w Kijowie, w latach 1913 – 1926 Przeznaczone Mu by\u0142o sprawowa\u0107…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1786,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-1785","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2013"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t