{"id":1787,"date":"2012-08-03T11:04:48","date_gmt":"2012-08-03T08:04:48","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/z-pochodzenia-polak-z-duszy-ukrainiec-a-z-fantazji-perszakonczenie-z-nr-403\/"},"modified":"2012-04-19T06:35:15","modified_gmt":"2012-04-19T03:35:15","slug":"z-pochodzenia-polak-z-duszy-ukrainiec-a-z-fantazji-perszakonczenie-z-nr-403","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/z-pochodzenia-polak-z-duszy-ukrainiec-a-z-fantazji-perszakonczenie-z-nr-403\/","title":{"rendered":"Z pochodzenia Polak, z duszy Ukrainiec, a z fantazji Pers(zako\u0144czenie z nr 403)"},"content":{"rendered":"

\"\"Czerkasy Budynek d. Hotelu S\u0142owia\u0144skiego, obecnie siedziba \u201eUkr-Soc-Banku\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n

<\/em>W pierwszych latach XX w., w wyniku kryzysu ekonomicznego zmala\u0142o zapotrzebowanie w Kijowie na prace architekt\u00f3w. Z konieczno\u015bci Horodecki powr\u00f3ci\u0142 do realizacji drobnych zam\u00f3wie\u0144. By\u0142y to przede wszystkim mauzolea i grobowce dla bogatych rodzin. Horodecki realizowa\u0142 tak\u017ce zam\u00f3wienia ziemian, kt\u00f3rzy przystosowuj\u0105c si\u0119 do wymaga\u0144 kapitalizmu, budowali fabryki. Zaprojektowa\u0142 m.in. cukrowni\u0119 w Szpykowie, niedaleko Zabokrycza, dla rodziny Ba\u0142aszow\u00f3w. Dla nich zaprojektowa\u0142 te\u017c inne budowle w r\u00f3\u017cnych rodzinnych maj\u0105tkach: wiejskie szpitale, winiarnie i stajnie.<\/p>\n

W 1903 r. zaprojektowa\u0142 modernistyczny budynek gimnazjum \u017ce\u0144skiego w Czerkasach. Rok p\u00f3\u017aniej, w Tu\u0142ymie ko\u0142o \u017bytomierza wzni\u00f3s\u0142 neogotycki pa\u0142acyk z kwadratow\u0105 wie\u017c\u0105 dla kijowskiego s\u0119dziego Aleksandra Dobrowolskiego. \u015alady architektonicznej tw\u00f3rczo\u015bci Horodeckiego znajduj\u0105 si\u0119 nawet na Krymie. W Symferopolu zbudowa\u0142 on w\u0142asne zak\u0142ady dwutlenku w\u0119gla i sztucznego lodu, a w Eupatorii postawi\u0142 dla siebie will\u0119.<\/p>\n

Horodecki by\u0142 gor\u0105cym entuzjast\u0105 post\u0119pu technicznego. \u015amia\u0142o stosowa\u0142 cement i konstrukcje z betonu spr\u0119\u017conego. Jako wybitny specjalista zasiada\u0142 w r\u00f3\u017cnych miejskich komisjach w Kijowie, kt\u00f3re zajmowa\u0142y si\u0119 tam budownictwem. W archiwaliach Towarzystwa Historii i Sztuki, w kt\u00f3rym dzia\u0142a\u0142 architekt, zachowa\u0142 si\u0119 zapis o tym, \u017ce do W\u0142adys\u0142awa Horodeckiego zwracano si\u0119 przez \u201ewasze wysokorodije\u201d, co przys\u0142ugiwa\u0142o tylko urz\u0119dnikom pi\u0105tej klasy, np. radcom s\u0142u\u017cby cywilnej i genera\u0142om.<\/p>\n

Nazywany niekiedy Gaud\u00edm* Kijowa, Horodecki by\u0142 bon vivantem<\/em> i kobieciarzem. Mia\u0142 opini\u0119 cz\u0142owieka wszechstronnego, kt\u00f3ry potrafi\u0142 nie tylko by\u0107 architektem i dekoratorem wn\u0119trz, ale tak\u017ce malarzem, rze\u017abiarzem, grawerem i jubilerem, a nawet projektantem kostium\u00f3w dla teatru So\u0142owcowa i w\u0142asnej \u017cony. Jako jeden z pierwszych w mie\u015bcie posiada\u0142 samoch\u00f3d. (Podobno je\u017adzi\u0142 nim z odkrytym dachem i ma\u0142p\u0105 na ramieniu. Trudno dzi\u015b orzec z pewno\u015bci\u0105, czy to prawda \u2013 Horodecki sam rozsiewa\u0142 fa\u0142szywe plotki o swoich dziwactwach po to tylko, aby \u201eo\u017cywi\u0107\u201d \u017cycie.) Lata\u0142 pierwszymi samolotami.<\/p>\n

By\u0142 zapalonym my\u015bliwym, aktywnym cz\u0142onkiem Imperatorskiego Towarzystwa Prawid\u0142owego Polowania i wy\u015bmienitym strzelcem. Trafia\u0142 w szyjk\u0119 podrzuconej butelki. Bra\u0142 udzia\u0142 w mi\u0119dzynarodowych zawodach strzeleckich i przywozi\u0142 z nich z\u0142ote medale, wygrane strzelby i nagrody pieni\u0119\u017cne. Uwa\u017cano go za \u015bwietnego kynologa, znawc\u0119 ps\u00f3w my\u015bliwskich.<\/p>\n

\"\"Kasyno w Otwocku, obecnie: Liceum im. K.J. Ga\u0142czy\u0144skiego <\/strong><\/p>\n

W 1920 r., gdy przez Kij\u00f3w przetacza\u0142y si\u0119 coraz to nowe wojska i miasto przechodzi\u0142o z r\u0105k do r\u0105k, Horodecki, bez nadziei na odzyskanie maj\u0105tku czy prac\u0119, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy. Obj\u0105\u0142 tam stanowisko architekta w Ministerstwie Rob\u00f3t Publicznych, kt\u00f3re piastowa\u0142 do 1923 r.
Gdy w 1924 r. rz\u0105d polski uzyska\u0142 ameryka\u0144ski kredyt na rozbudow\u0119 infrastruktury miast, powsta\u0142o biuro projektowania budowli i sieci wodno-kanalizacyjnych. Horodecki stan\u0105\u0142 na jego czele. Od 1925 r. rozpocz\u0119to prace budowlane. W Piotrkowie stan\u0119\u0142a wie\u017ca ci\u015bnie\u0144 w stylu neorenesansowym, wzniesiono tam r\u00f3wnie\u017c neoklasycystyczn\u0105 hal\u0119 targow\u0105. W Radomiu zbudowana zosta\u0142a wie\u017ca ci\u015bnie\u0144 w formie renesansowo-barokowej i rze\u017ania miejska z\u0142o\u017cona z 25 hal. W Lublinie na 26 hektarach powsta\u0142 kompleks zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych i budynek elektrowni miejskiej. W Cz\u0119stochowie te\u017c zbudowano wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144 i rze\u017ani\u0119. Na projektach tych wszystkich budowli znajduje si\u0119 podpis Horodeckiego.<\/p>\n

Z drugiej ameryka\u0144skiej po\u017cyczki z 1926 r. skorzysta\u0142y: Kielce, Sosnowiec i D\u0105browa G\u00f3rnicza, buduj\u0105c wodoci\u0105gi i kanalizacj\u0119, Ostr\u00f3w \u2013 elektrowni\u0119, Otwock \u2013 kasyno i Zgierz \u2013 \u0142a\u017ani\u0119 miejsk\u0105. Te dwa ostatnie klasyczno-barokowe obiekty uwa\u017ca si\u0119 za najciekawsze prace architekta w Polsce.<\/p>\n

W 1928 r. Horodecki otrzyma\u0142 propozycj\u0119 budowy kolei w Iranie i przyj\u0105\u0142 stanowisko g\u0142\u00f3wnego architekta Syndykatu Kolei Perskich. Zaprojektowa\u0142 i zbudowa\u0142 monumentalny dworzec kolejowy w Teheranie, tw\u00f3rczo stosuj\u0105c \u00f3wczesne europejskie tendencje w budownictwie kolejowym.<\/p>\n

Zdobywszy uznanie za dworzec, otrzyma\u0142 kolejne zam\u00f3wienia rz\u0105dowe: na teatr, hotel w Teheranie i rozbudow\u0119 niekt\u00f3rych miast. Zaprojektowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c nowy pa\u0142ac dla szacha Rezy Pahlawiego w tradycyjnym stylu arabskim. Zastosowa\u0142 w nim typowe dla tej architektury szerokie galerie, loggie, zwisaj\u0105ce karnizy, drobno wype\u0142nione okna, rze\u017aby w kamieniu, drewnie i gipsie, mozaik\u0119 oraz malowid\u0142a, zyskuj\u0105c efekt kolorowego pa\u0142acu z bajki.
W ko\u0144cu 1929 r. W\u0142adys\u0142aw Horodecki wyruszy\u0142 na ostatnie swoje polowanie w g\u00f3ry Mazandaranu nad Morzem Kaspijskim. Po powrocie do Teheranu, 3 stycznia 1930 r. zmar\u0142 w wyniku zawa\u0142u serca. Pochowany zosta\u0142 na cmentarzu katolickim w Teheranie.<\/p>\n

Prasa warszawska opublikowa\u0142a nekrologi i wspomnienia o wielkim architekcie, podr\u00f3\u017cniku i my\u015bliwym. W \u0141owcu Polskim<\/em> Adam Rzewuski napisa\u0142: \u201eNiezapomnianej pami\u0119ci W\u0142adys\u0142aw Horodecki by\u0142 nie tylko dobrym, porz\u0105dnym Polakiem, wybitnym architektem, znawc\u0105 przyrody, d\u017centelmenem w pe\u0142nym sensie tego s\u0142owa, ale te\u017c pasjonatem my\u015bliwcem, rzeczywi\u015bcie \u00bbdawnego autoramentu\u00ab. (…) W\u015br\u00f3d nas nigdy nie umrze pami\u0119\u0107 o Tobie, jako o uczciwej my\u015bliwskiej duszy, cz\u0142owieku wysokiej uczciwo\u015bci serca, rozumu i niezapomnianej anielskiej dobroci i \u0142agodno\u015bci. \u015apij, odpoczywaj na dalekiej cudzej ziemi, mi\u0142y nasz towarzyszu!\u201d <\/em><\/p>\n

W 1996 r., na wniosek przewodnicz\u0105cego Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Ukrainie Stanis\u0142awa Sza\u0142ackiego, kijowsk\u0105 ulic\u0119 Karola Marksa (dawniej Miko\u0142ajewsk\u0105) przemianowano na ulic\u0119 W\u0142adys\u0142awa Horodeckiego. Osiem lat p\u00f3\u017aniej, 29 maja 2004 r., w Dniu Miasta Kijowa, w pasa\u017cu ko\u0142o Chreszczatyka ods\u0142oni\u0119to pomnik, na kt\u00f3rym siedz\u0105cy przy stoliku z fili\u017cank\u0105 kawy pan W\u0142adys\u0142aw przygl\u0105da si\u0119 mijaj\u0105cym go przechodniom.<\/p>\n

Horodecki by\u0142 romantykiem. Znakomicie charakteryzuj\u0105 go s\u0142owa wypowiedziane przez Witolda \u015amidowskiego, ambasadora RP w Iranie, w trakcie obchod\u00f3w rocznicy urodzin Horodeckiego w Teheranie w 2005 r.: \u201eZ pochodzenia Polak, z duszy Ukrainiec, a z fantazji Pers \u2013 pozostawi\u0142 sw\u00f3j dorobek ludzko\u015bci\u201d.<\/p>\n

Monika PAWLAK<\/strong>
(Redaktor dwutygodnika polonijnego \u201eGwiazda Polarna\u201d wydawanego przez Point Publications, Inc. Library of Congress w USA)<\/em><\/p>\n

<\/em><\/strong>* <\/strong>Antoni Gaud\u00ed\u00a0 katalo\u0144ski architekt i in\u017cynier s\u0142yn\u0105cy z wyj\u0105tkowych projekt\u00f3w<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czerkasy Budynek d. Hotelu S\u0142owia\u0144skiego, obecnie siedziba \u201eUkr-Soc-Banku\u201d W pierwszych latach XX w., w wyniku kryzysu ekonomicznego zmala\u0142o zapotrzebowanie w Kijowie na prace architekt\u00f3w. Z…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1788,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-1787","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2012"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t