{"id":1838,"date":"2015-02-02T11:46:01","date_gmt":"2015-02-02T09:46:01","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/styczniowym-rankiem-w-stolicy\/"},"modified":"2024-12-10T16:10:03","modified_gmt":"2024-12-10T14:10:03","slug":"styczniowym-rankiem-w-stolicy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/styczniowym-rankiem-w-stolicy\/","title":{"rendered":"Styczniowym rankiem w stolicy\u2026"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Defilada Pierwszej Armii Wojska Polskiego na ulicy Marsza\u0142kowskiej w zdobytej Warszawie 19 stycznia 1945<\/strong><\/p>\n

17 stycznia 1945 r. do zniszczonej niemal doszcz\u0119tnie Warszawy wkroczyli \u017co\u0142nierze 1 Armii Wojska Polskiego.<\/p>\n

W operacji warszawskiej trwaj\u0105cej od 14 do 17 stycznia 1945 r. bra\u0142y udzia\u0142 1 Armia WP oraz 47 i\u00a061 Armia 1 Frontu Bia\u0142oruskiego. By\u0142a ona cz\u0119\u015bci\u0105 wielkiej ofensywy rozpocz\u0119tej przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 12 stycznia 1945 r., nazwanej operacj\u0105 wi\u015bla\u0144sko-odrza\u0144sk\u0105. Obie armie sowieckie, 61 dzia\u0142aj\u0105ca z\u00a0przycz\u00f3\u0142ka warecko-magnuszewskiego oraz 47 nacieraj\u0105ca od strony Modlina, uderzy\u0142y w\u00a0kierunku B\u0142onia oskrzydlaj\u0105c Warszaw\u0119 z\u00a0p\u00f3\u0142nocnego i\u00a0po\u0142udniowego zachodu, tworz\u0105c tzw. kocio\u0142 warszawski, w\u00a0kt\u00f3rym znalaz\u0142a si\u0119 9 Armia niemiecka.<\/p>\n

W zaistnia\u0142ych okoliczno\u015bciach jej dow\u00f3dca wyda\u0142 rozkaz wycofania wojsk z\u00a0pozycji nadwi\u015bla\u0144skich w\u00a0celu zorganizowania linii oporu nad doln\u0105 Bzur\u0105, Rawk\u0105 i\u00a0\u015brodkow\u0105 Pilic\u0105. Na Warszaw\u0119 bezpo\u015brednio uderza\u0142a 1 Armia WP, pod dow\u00f3dztwem gen. Stanis\u0142awa Pop\u0142awskiego.<\/p>\n

Rankiem 17 stycznia 1, 3 i\u00a04 Dywizja Piechoty rozwin\u0119\u0142y natarcie od po\u0142udniowego wschodu w\u00a0kierunku przedmie\u015b\u0107 Warszawy. Tego samego dnia 2 DP, po przeprawie w\u00a0okolicach Jab\u0142onny na K\u0119p\u0119 Kie\u0142pi\u0144sk\u0105, podj\u0119\u0142a dzia\u0142ania zaczepne na p\u00f3\u0142nocnych kra\u0144cach stolicy. 6 DP i\u00a01 BK przekroczy\u0142y Wis\u0142\u0119 i\u00a0uderzy\u0142y na Warszaw\u0119 odpowiednio z\u00a0Pragi, ze wschodu i\u00a0od po\u0142udnia.<\/p>\n

Walki o\u00a0opanowanie miasta trwa\u0142y zaledwie kilka godzin, gdy\u017c dow\u00f3dztwo niemieckie, obawiaj\u0105c si\u0119 okr\u0105\u017cenia, wycofa\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich si\u0142 ze stolicy.<\/p>\n

17 stycznia 1945 r. przed \u017co\u0142nierzami 1 Armii WP znajdowa\u0142y si\u0119 jedynie niemieckie si\u0142y os\u0142onowe. Do powa\u017cniejszych star\u0107 z\u00a0nieprzyjacielem dochodzi\u0142o sporadycznie. Walczono m.in. w\u00a0rejonie Lasku Biela\u0144skiego, Dworca G\u0142\u00f3wnego oraz na skrzy\u017cowaniu Alei Jerozolimskich i\u00a0Nowego \u015awiatu.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Stare Miasto – widok na Kanoni\u0119 i Rynek 1945 r.\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Miejscem intensywnego, cho\u0107 kr\u00f3tkiego, boju by\u0142a Cytadela. Oko\u0142o godz. 15-ej ruiny stolicy oczyszczono z\u00a0nieprzyjaciela.<\/p>\n

19 stycznia w\u00a0Alejach Jerozolimskich, kt\u00f3re specjalnie na t\u0119 okazj\u0119 uprz\u0105tni\u0119to z\u00a0gruzu, przy d\u017awi\u0119kach \u201eWarszawianki\u201d defilowa\u0142y wyznaczone oddzia\u0142y 1 Armii WP. Defilad\u0119 na trybunie ustawionej naprzeciwko hotelu \u201ePolonia\u201d przyjmowali przedstawiciele w\u0142adz komunistycznych i\u00a0wojska, m.in. Boles\u0142aw Bierut, W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka, Edward Os\u00f3bka – Morawski, gen. Micha\u0142 Rola – \u017bymierski, gen. Stanis\u0142aw Pop\u0142awski, p\u0142k Marian Spychalski oraz sowiecki marsza\u0142ek Gieorgij \u017bukow.<\/p>\n

W swoich wspomnieniach Jeremi Przybora wydarzenie to opisa\u0142 nast\u0119puj\u0105co: \u201eUpiorne 'wyzwolenie’ trupa miasta i\u00a0upiorna defilada na jego cmentarzysku […], ta defilada zwyci\u0119skich oddzia\u0142\u00f3w maszeruj\u0105cych mi\u0119dzy dwoma milcz\u0105cymi szpalerami widm. Wyleg\u0142y one, niczym niema publiczno\u015b\u0107, na trybuny zwalisk i\u00a0ruin, wzd\u0142u\u017c trasy przemarszu \u017co\u0142nierzy \u201ewarszawskiej operacji\u201d. Widma ch\u0142opc\u00f3w i\u00a0dziewcz\u0105t z\u00a0AK, wmieszane w\u00a0t\u0142umy mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy byli wraz z\u00a0bojownikami Warszawy jej obliczem i\u00a0dusz\u0105, u\u015bmiechem, rozpacz\u0105 i\u00a0strachem. […] parada wyzwolicieli, kt\u00f3rzy ju\u017c nikogo nie wyzwolili\u201d. (J. Przybora \u201ePrzymkni\u0119te oko opaczno\u015bci. Memuar\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 II\u201d)<\/p>\n

Wyzwolenie \u201emorza ruin\u201d<\/strong><\/p>\n

Okre\u015blenie \u201ewyzwolenie Warszawy\u201d do dzi\u015b wzbudza dyskusje. Oceniaj\u0105c je historyk Andrzej Krzysztof Kunert w\u00a0wypowiedzi dla PAP stwierdzi\u0142: \u201eW moim odczuciu 17 stycznia 1945 r. nast\u0105pi\u0142o nie wyzwolenie miasta, ale wyzwolenie morza ruin, pozbawionego mieszka\u0144c\u00f3w. Nazwa\u0142bym to zaj\u0119ciem wymar\u0142ego miejsca, kilka godzin wcze\u015bniej opuszczonego przez oddzia\u0142y niemieckie. W\u00a0stolicy nie by\u0142o nikogo, kto by m\u00f3g\u0142 przywita\u0107 wkraczaj\u0105ce wojsko kwiatami\u201d.<\/p>\n

17 stycznia 1945 r. nie dla wszystkich rozpoczyna\u0142 si\u0119 okres wolno\u015bci. Razem z\u00a0\u017co\u0142nierzami Ludowego Wojska Polskiego do Warszawy wkroczy\u0142y bowiem r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142y sowieckie, a\u00a0w\u015br\u00f3d nich jednostki NKWD. Ju\u017c 19 stycznia 1945 r. gen. Iwan Sierow pisa\u0142 do \u0141awrientija Berii:<\/p>\n

\u201eW celu zaprowadzenia nale\u017cytego porz\u0105dku w\u00a0Warszawie wykonali\u015bmy, co nast\u0119puje: 1. zorganizowali\u015bmy grupy operacyjno – czekistowskie maj\u0105ce za zadanie filtracj\u0119 wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w zamierzaj\u0105cych przedosta\u0107 si\u0119 na Prag\u0119; 2. pracuj\u0105 grupy operacyjne, z\u0142o\u017cone z\u00a0pracownik\u00f3w Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego Polski i\u00a0naszych czekist\u00f3w, maj\u0105cych na celu ujawnienie i\u00a0zatrzymanie kierownictwa Komendy G\u0142\u00f3wnej \u201eAK\u201d, \u201eNSZ\u201d i\u00a0podziemnych partii politycznych; 3. w\u00a0celu zabezpieczenia przeprowadzanych akcji operacyjnych zosta\u0142 w\u00a0Warszawie rozmieszczony i\u00a0przyst\u0105pi\u0142 do pracy 2. Pu\u0142k Pograniczny NKWD i\u00a02 bataliony 38. Pu\u0142ku Pogranicznego\u201d.<\/p>\n

(\u201eNKWD i\u00a0polskie podziemie 1944-1945.Z 'teczek specjalnych’ J\u00f3zefa W. Stalina\u201d)<\/p>\n

\"\"<\/a>
Radzieckie czo\u0142gi na ulicach Warszawy <\/strong><\/p>\n

Pierwsi do miasta weszli saperzy sowieccy i udra\u017cniali w\u0119ze\u0142 kolejowy; usun\u0119li ze\u0144 17 400 min. Po kilku dniach weszli Polacy. Trzech pierwszych polskich saper\u00f3w zgin\u0119\u0142o w wybuchu na pl. Inwalid\u00f3w. W sumie usuni\u0119to ponad 85 tys. min oraz 280 wielkich \u0142adunk\u00f3w-pu\u0142apek.<\/p>\n

\u00a0Po zaj\u0119ciu Warszawy rozpocz\u0119to budow\u0119 mostu pontonowego na Wi\u015ble. Mimo administracyjnych zakaz\u00f3w w\u0142adz i\u00a0skrajnie trudnych warunk\u00f3w \u017cycia pod koniec stycznia 1945 r. warszawiacy zacz\u0119li powraca\u0107 do swojego miasta.<\/p>\n

Szacuje si\u0119, \u017ce 17 stycznia 1945 r. w\u00a0prawobrze\u017cnej cz\u0119\u015bci Warszawy – zaj\u0119tej przez wojska 1 Frontu Bia\u0142oruskiego i\u00a01 Armii Wojska Polskiego 15 wrze\u015bnia 1944 r. – mieszka\u0142o 140 tys. os\u00f3b, natomiast ponad 20 tys. os\u00f3b przebywa\u0142o na odleg\u0142ych lewobrze\u017cnych przedmie\u015bciach.<\/p>\n

Do ko\u0144ca stycznia 1945 r. pomimo braku mieszka\u0144, \u017cywno\u015bci, opa\u0142u, o\u015bwietlenia i\u00a0komunikacji ludno\u015b\u0107 Warszawy wzros\u0142a o\u00a012 tys.<\/p>\n

Atmosfer\u0119 tamtych dni tak wspomina\u0142a Maria Ginter: „Na wie\u015b\u0107, \u017ce Warszawa wolna, wysiedle\u0144cy zapragn\u0119li powrotu. Nie zra\u017ceni faktem, \u017ce miasto nie istnieje, domy spalone i\u00a0zburzone, spiesz\u0105 przekona\u0107 si\u0119 o\u00a0tym na w\u0142asne oczy. Nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 t\u0142umy \u015bci\u0105gaj\u0105 wszystkimi drogami. Wszelkimi mo\u017cliwymi \u015brodkami lokomocji. Nikt nie wierzy, \u017ce mo\u017cna zr\u00f3wna\u0107 z\u00a0ziemi\u0105 milionowe miasto. Ka\u017cdy si\u0119 \u0142udzi, \u017ce zamieszka gdzie\u015b k\u0105tem. \u017be znajdzie chocia\u017c \u015blady swego dawnego \u017cycia. Wielu, stan\u0105wszy przed domem, z\u00a0kt\u00f3rego pozosta\u0142a tylko kupa gruz\u00f3w, odchodzi zrezygnowanych. (…) A\u00a0jednak nie zra\u017ceni niczym warszawiacy twardo zdecydowali, \u017ce stolica musi pozosta\u0107 na miejscu. Z\u00a0niesamowit\u0105 energi\u0105 i\u00a0przedsi\u0119biorczo\u015bci\u0105 wprowadzaj\u0105 \u017cycie, kt\u00f3re kipi z\u00a0dnia na dzie\u0144 z\u00a0coraz wi\u0119ksz\u0105 werw\u0105. Jest to gremialny i\u00a0spontaniczny ci\u0105g ludzi, kt\u00f3rzy ukochali to miasto ponad wszystko, kt\u00f3rzy solidarnie stan\u0119li do walki o\u00a0jego wolno\u015b\u0107 i\u00a0kt\u00f3rzy wskrzeszaj\u0105 je wbrew wszelkiej logice. Niemcy postanowili, \u017ce Warszawy nie b\u0119dzie. Warszawiacy temu zaprzeczyli”.<\/p>\n

(M. Ginter „Galopem pod wiatr”)<\/p>\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej \u0142\u0105czne straty ludno\u015bci Warszawy szacowane s\u0105 na 600 – 800 tys. os\u00f3b, w\u00a0tym ok. 350 tys. \u017byd\u00f3w i\u00a0ok. 170 tys. poleg\u0142ych lub zamordowanych w\u00a0Powstaniu Warszawskim. Straty urbanistyczne wynosi\u0142y ok. 84 proc., (zabudowa przemys\u0142owa – 90 proc., mieszkalna – 72 proc. i\u00a0zabytkowa – 90 proc.).<\/p>\n

PL\/PAP<\/cite><\/strong>
<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Defilada Pierwszej Armii Wojska Polskiego na ulicy Marsza\u0142kowskiej w zdobytej Warszawie 19 stycznia 1945 17 stycznia 1945 r. do zniszczonej niemal doszcz\u0119tnie Warszawy wkroczyli \u017co\u0142nierze…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1839,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-1838","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2015"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t