{"id":1852,"date":"2012-10-04T09:56:21","date_gmt":"2012-10-04T06:56:21","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/przyczynek-do-rozwazan-o-wplywie-polskim-na-styl-ubran-ludowych-na-ukrainie-zachodniej\/"},"modified":"2012-09-14T10:50:26","modified_gmt":"2012-09-14T07:50:26","slug":"przyczynek-do-rozwazan-o-wplywie-polskim-na-styl-ubran-ludowych-na-ukrainie-zachodniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/przyczynek-do-rozwazan-o-wplywie-polskim-na-styl-ubran-ludowych-na-ukrainie-zachodniej\/","title":{"rendered":"Przyczynek do rozwa\u017ca\u0144 o wp\u0142ywie polskim na styl ubra\u0144 ludowych na Ukrainie Zachodniej"},"content":{"rendered":"

\u201eI cudzego si\u0119 uczcie, ale i<\/em> swego<\/em> si\u0119 nie wstyd\u017acie<\/em>…<\/strong>\u201d
(T. G. Szewczenko)<\/p>\n

\"\" Sukmana – <\/strong>wierzchnie okrycie ch\u0142opskie z sukna samodzia\u0142owego. Sk\u0142adnik stroju ludowego w krajach s\u0142owia\u0144skich<\/strong><\/p>\n

Dzisiejszy rynek ukrai\u0144ski przepe\u0142niony jest tanim towarem producent\u00f3w zagranicznych. Mowa tu o odzie\u017cy, szablonowej i jednolitej, nie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cej si\u0119 niczym w\u015br\u00f3d modnych ubra\u0144 b\u0119d\u0105cych na topie. Ubrania takie nie odzwierciedlaj\u0105 ukrai\u0144skiego stylu, tradycji, kultury czy zwyczaju. A przecie\u017c otrzymali\u015bmy dziedzictwo i ogromne bogactwo kulturalne naszych przodk\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna zaznaczy\u0107 i potwierdzi\u0107 w\u0142a\u015bnie ubiorem, co jeszcze nie tak dawno by\u0142o kultywowane.<\/p>\n

Pierwszym znakiem, potwierdzaj\u0105cym przynale\u017cno\u015bci osoby do tej, czy innej wsp\u00f3lnoty narodowej, by\u0142a w\u0142a\u015bnie odzie\u017c, kt\u00f3r\u0105 dana osoba nosi\u0142a. Pozostawa\u0142o tylko poprzez rozmow\u0119 okre\u015bli\u0107 jakiego u\u017cywa j\u0119zyka. Tak, patrz\u0105c kiedy\u015b na po raz pierwszy spotkanego cz\u0142owieka, wiadomo by\u0142o jakiej jest narodowo\u015bci. Dzi\u015b jest to prawie niemo\u017cliwe, aby po ubiorze pozna\u0107 narodowo\u015b\u0107.<\/p>\n

Potwierdzeniem takiej sytuacji mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 fabu\u0142a znanego, (radzieckiego jeszcze) filmu wyre\u017cyserowanego przez nieprze\u015bcignionego Riazanowa, bohater kt\u00f3rego (moskwianin) przypadkowo znalaz\u0142 si\u0119 w innym mie\u015bcie (Leningradzie) i nie odczuwa tego: wsz\u0119dzie wszystko jest takie same – ulice, samochody, budynki mieszkalne no i oczywi\u015bcie odzie\u017c. Dzi\u015b w ubiorze prawie nie ma r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy miastami i regionami, chocia\u017c wcze\u015bniej po ubiorze mo\u017cna by\u0142o stwierdzi\u0107 nie tylko z jakiej miejscowo\u015bci pochodzi\u0142a osoba, ale nawet z jakiej wsi.<\/p>\n

Odzie\u017c ka\u017cdej wioski nosi\u0142a lokalne i indywidualne cechy, kt\u00f3re ukazywa\u0142y tradycje oraz podkre\u015bla\u0142y status ka\u017cdego, indywidualnego cz\u0142owieka. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ubrania narodowe, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142y nie tylko wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 ochronn\u0105, ale tak\u017ce wskazywa\u0142y przynale\u017cno\u015b\u0107 etniczn\u0105, spo\u0142eczn\u0105 i zawodow\u0105, by\u0142y \u015bci\u015ble powi\u0105zane z duchowym \u017cyciem narodu, jego obrz\u0119dami, zwyczajami i tradycjami. Okre\u015bla\u0142y one r\u00f3wnie\u017c wiek i stan cywilny danej osoby, a nawet to, kim byli jej rodzice.<\/p>\n

Historia sprawi\u0142a, \u017ce nar\u00f3d ukrai\u0144ski jako wsp\u00f3lnota zamieszkuje obszary o zr\u00f3\u017cnicowanych warunkach geograficznych i klimatycznych. Ponadto przez wiele lat wsp\u00f3lnota ta by\u0142a pozbawiona w\u0142asnego pa\u0144stwa i ka\u017cdy region nara\u017cony by\u0142 na wp\u0142ywy i nalecia\u0142o\u015bci obcych kraj\u00f3w.<\/p>\n

Tak, na przyk\u0142ad, Zachodnia Ukraina w swojej historii przez pewien czas by\u0142a pod zwierzchnictwem Rzeczypospolitej Polskiej i Austro-W\u0119gier; Wschodnia Ukraina by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 imperium rosyjskiego, a Bukowina przez pewien czas wchodzi\u0142a w sk\u0142ad pa\u0144stwa rumu\u0144skiego. A zatem nic dziwnego, \u017ce na charakterystyk\u0119 ubra\u0144 ka\u017cdego z tych region\u00f3w znaczny wp\u0142yw mia\u0142a specyfika spo\u0142eczno gospodarcza, a wyr\u00f3\u017cniki tych kraj\u00f3w narzuci\u0142y indywidualne cechy ubior\u00f3w. Taka mozaika narodowo\u015bci sprawi\u0142a te\u017c, \u017ce wyznaczono pewne \u201etrendy\u201d, kt\u00f3re mia\u0142y okre\u015bli\u0107 oryginalne pochodzenie etniczne poszczeg\u00f3lnych grup ukrai\u0144skich – w szczeg\u00f3lno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w Zachodniej Ukrainy – Hucu\u0142\u00f3w, Bojk\u00f3w, Pokucian, Podolan, Bukowi\u0144c\u00f3w etc.<\/p>\n

Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na polskie wp\u0142ywy dostrzegane w tradycyjnych ubiorach ludno\u015bci Zachodniej Ukrainy, kt\u00f3re s\u0105 badane, aczkolwiek w niewystarczaj\u0105cym stopniu. W\u015br\u00f3d niewielkiej liczby prac, dotycz\u0105cych takich bada\u0144 mo\u017cna wymieni\u0107 monografi\u0119 \u201ePokucie\u201d, polskiego etnografa i folklorysty Oscara Kolberga, opublikowan\u0105 latach 80. XIX wieku. Tematowi temu po\u015bwi\u0119cone s\u0105 prace niekt\u00f3rych etnograf\u00f3w, archeolog\u00f3w, historyk\u00f3w i krytyk\u00f3w sztuki, np. takich jak: W. Bogdanow, W. Szuchewycz, I. Karpyn, O. Kulczycka, M. Pankina, M. Bi\u0142an, H. Horyn, K. Matejko.<\/p>\n

Dobrze znany ukrai\u0144ski uczony i pedagog Ho\u0142owackyj w swoich badaniach nad cechami ubioru Pokucian (obw\u00f3d iwano-frankowski), zwraca uwag\u0119 na przyczyny klimatyczne w jego kszta\u0142towaniu i pisze m.in.: \u201eIdzie ch\u0142op z pochylonymi ramionami w s\u0142omianym kapeluszu i d\u0142ugiej po kostki koszuli, podwi\u0105zany ta\u015bm\u0105. Nie wiem, czy jeszcze gdzie\u015b znajdziesz tak proste ubrania, ale tutejszy klimat sam tego wymaga\u2026\u201d czy te\u017c: \u201e\u2026 kobiety w okolicy Pokucia g\u0142\u00f3wnie nie nosz\u0105 sp\u00f3dnic a dwie przepasione tkaniny, ciemny zwiewny fartuszek. Te swoiste \u201ekontusze\u201d zawi\u0105zane z przodu i z ty\u0142u, nie tworz\u0105 \u017cadnych ucisk\u00f3w i wygl\u0105daj\u0105 bardzo prosto; dziewczyny maj\u0105 w warkoczykach czerwone ta\u015bmy lekko poz\u0142acane, z kwiatkiem barwnym \u2026 Najlepsza dekoracja ich odzie\u017cy to czerwony szeroki szal, kt\u00f3ry jest tak przerzucony przez bark, aby tylny koniec wisia\u0142 jak d\u0142ugi worek\u201d (J. Ho\u0142owackyj \u201ePodr\u00f3\u017c po Rusi Halickiej i Ugorskiej\u201d).<\/p>\n

\u00a0Warto jeszcze zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na niekt\u00f3re szczeg\u00f3\u0142y polskiego wp\u0142ywu na tradycyjny str\u00f3j ludno\u015bci Zachodniej Ukrainy. Mianowicie na ubrania z fa\u0142szywie istniej\u0105cymi r\u0119kawami w Europie Zachodniej (zw\u0142aszcza w okresie p\u00f3\u017anego gotyku), jak te\u017c i w Polsce, co przenios\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na ubi\u00f3r zachodnio ukrai\u0144ski(K. Turska \u201eUbi\u00f3r dworski w Polsce w dobie pierwszych Jagiellon\u00f3w\u201d).<\/p>\n

Znan\u0105 na W\u0119grzech i w Polsce przez co i na Ukrainie – by\u0142a sukmana – m\u0119skie okrycie wierzchnie z prostej tkaniny z krosna, d\u0142ugie do kostek lub kolan, rozszerzane poni\u017cej pasa, z d\u0142ugimi do nadgarstk\u00f3w r\u0119kawami, dopasowane na piersiach. Rzadko barwiona, zwykle w kolorze naturalnej jasnej we\u0142ny. Z W\u0119gier poprzez Polsk\u0119 dotar\u0142a r\u00f3wnie\u017c na Ukrain\u0119 czapka \u201emagierka\u201d (\u201ebator\u00f3wka\u201d). By\u0142a to okr\u0105g\u0142a lub czworok\u0105tna pozbawiona daszka czapka, o g\u0142\u00f3wce p\u0142askiej, okr\u0105g\u0142ej b\u0105d\u017a kwadratowej wykonana z grubego sukna i obszyta tzw. \u201ebarankiem\u201d. Czapka ta upowszechni\u0142a si\u0119 w Polsce za czas\u00f3w panowania Stefana Batorego, staj\u0105c si\u0119 tradycyjnym og\u00f3lnopolskim nakryciem g\u0142owy na zim\u0119 noszonym do stroju ludowego.<\/p>\n

Reasumuj\u0105c, ludno\u015b\u0107 Ukrainy, maj\u0105c swoj\u0105 w\u0142asn\u0105, d\u0142ugoletni\u0105 tradycj\u0119 w tworzeniu odzie\u017cy mo\u017ce, \u0142\u0105cz\u0105c te wszystkie charakterystyczne i indywidualne cechy zagranicznego wp\u0142ywu, projektowa\u0107 ubrania ka\u017cdego, ukrai\u0144skiego regionu ze troskliwym zachowaniem w\u0142asnych cech narodowych. W szczeg\u00f3lno\u015bci mieszka\u0144cy Zachodniej Ukrainy powinni pami\u0119ta\u0107 o bogatym do\u015bwiadczeniu w \u0142\u0105czeniu w strojach ludowych miejscowych, jak i polskich zwyczaj\u00f3w i tradycji. Region ten stanie si\u0119 w\u00f3wczas niepowtarzalnym, unikalnym i odr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 od innych region\u00f3w Ukrainy. Nie mo\u017cemy dopu\u015bci\u0107, aby nasze bogactwo kulturowe, tradycje i dziedzictwo naszych przodk\u00f3w przy\u0107mi\u0142a nowoczesna technologia i bezbarwne \u017cycie.<\/p>\n

\u00a0Anna KOSMOWSKA
kosmowska<\/a>.<\/a>a<\/a>@<\/a>gmail<\/a>.<\/a>com<\/a><\/span><\/p>\n

Autorka artyku\u0142u jest dyplomowanym projektantem odzie\u017cy, laureatem wielu konkurs\u00f3w, dzia\u0142aczem Polskiego Stowarzyszenia Kulturalno-O\u015bwiatowego im. A. Mickiewicza w Kijowie. Ostatnio zaprojektowa\u0142a i udekorowa\u0142a symbolami sakralnymi ornaty dla wy\u017cszego duchowie\u0144stwa Kijowa.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eI cudzego si\u0119 uczcie, ale i swego si\u0119 nie wstyd\u017acie…\u201d(T. G. Szewczenko) Sukmana – wierzchnie okrycie ch\u0142opskie z sukna samodzia\u0142owego. Sk\u0142adnik stroju ludowego w krajach…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1853,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-1852","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2012"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t