{"id":1974,"date":"2015-01-27T14:49:12","date_gmt":"2015-01-27T12:49:12","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/jak-prl-zmienil-sie-w-iii-rp\/"},"modified":"2024-12-10T17:50:02","modified_gmt":"2024-12-10T15:50:02","slug":"jak-prl-zmienil-sie-w-iii-rp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/jak-prl-zmienil-sie-w-iii-rp\/","title":{"rendered":"Jak PRL zmieni\u0142 si\u0119 w III RP"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Orze\u0142 bia\u0142y w z\u0142otej koronie, w kszta\u0142cie dzi\u015b nam znanym, ma okr\u0105g\u0142e 25 lat <\/strong><\/p>\n

\u2013 Prosz\u0119 Pa\u0144stwa, 4 czerwca 1989 roku sko\u0144czy\u0142 si\u0119 w Polsce komunizm \u2013 te s\u0142owa aktorki Joanny Szczepkowskiej s\u0105 powszechnie kojarzone z kresem starego systemu. Od wybor\u00f3w czerwcowych min\u0105\u0107 musia\u0142o jednak p\u00f3\u0142 roku, zanim polskiemu symbolowi narodowemu – Or\u0142u Bia\u0142emu, domalowano z\u0142ot\u0105 koron\u0119. 29 grudnia 1989 roku Sejm przeg\u0142osowa\u0142 nowelizacj\u0119 konstytucji, w kt\u00f3rej znalaz\u0142 si\u0119 zapis dotycz\u0105cy nowego god\u0142a pa\u0144stwowego.<\/p>\n

To by\u0142a historyczna, jak\u017ce symboliczna chwila. Zgodnie z tzw. nowel\u0105 grudniow\u0105 do konstytucji uchwalonej 22 lipca 1952 roku \u2013 stanowi\u0105cej jeden z mit\u00f3w za\u0142o\u017cycielskich Polski Ludowej, kraj nad Wis\u0142\u0105 przesta\u0142 by\u0107 PRL-em (tej nazwy u\u017cywano oficjalnie w\u0142a\u015bnie od 1952 roku) przekszta\u0142caj\u0105c si\u0119 w \u201eRzeczpospolit\u0105 Polsk\u0105\u201d, a wi\u0119c III RP.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Prezydent RP Aleksander Kwa\u015bniewski podczas Zgromadzenia Narodowego w sprawie nowej Konstytucji Rzeczypospolitej (1997). <\/strong>Fot. Wojciech Druszcz\/AG<\/em><\/em><\/p>\n

Skoro formalnie przesta\u0142 istnie\u0107 PRL, nie mog\u0142o by\u0107 mowy o orle bez korony. \u2013 God\u0142em Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek or\u0142a bia\u0142ego w koronie w czerwonym polu \u2013 brzmia\u0142 od 29 grudnia 1989 roku pierwszy ust\u0119p art. 103 znowelizowanej konstytucji.<\/p>\n

374 do 1 – pos\u0142owie na \u201etak\u201d<\/strong><\/p>\n

Tak zadecydowali pos\u0142owie tzw. sejmu kontraktowego, kt\u00f3rych wy\u0142oniono w pierwszych cz\u0119\u015bciowo wolnych po II wojnie \u015bwiatowej wyborach parlamentarnych. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgromadzonych na sali posiedze\u0144 \u2013 374 \u2013 g\u0142osowa\u0142o za nowelizacj\u0105, 11 wstrzyma\u0142o si\u0119 od g\u0142osu, jeden pose\u0142 zmian nie chcia\u0142. Zasiada\u0142 w Sejmie z ramienia PZPR i jego wyb\u00f3r nie powinien dziwi\u0107.<\/p>\n

Wi\u0119kszym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce wielu jego partyjnych koleg\u00f3w zag\u0142osowa\u0142o za nowelizacj\u0105 uchwalonej w 1952 roku ustawy zasadniczej. Zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce po 4 czerwca 1989 roku przemiany demokratyczne zasz\u0142y tak daleko, \u017ce o powrocie do starego systemu w\u0142adzy nie mog\u0142o by\u0107 mowy. I mieli racj\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Dekoracja wn\u0119trz urz\u0119d\u00f3w w tamtych czasach. Na \u015bcianie portrety W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki i J\u00f3zefa Cyrankiewicza, a tak\u017ce god\u0142o PRL<\/strong><\/p>\n

Ale w\u015br\u00f3d pos\u0142\u00f3w byli te\u017c tacy, kt\u00f3rzy chcieli napisania nowej ustawy zasadniczej \u2013 na miar\u0119 demokratycznego pa\u0144stwa, jakie w\u0142a\u015bnie si\u0119 formowa\u0142o. Wed\u0142ug szefa Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego Bronis\u0142awa Geremka, PRL-owska konstytucja po prostu nie zas\u0142ugiwa\u0142a na or\u0142a w koronie.<\/p>\n

Oklaski gen. Jaruzelskiego<\/strong><\/p>\n

Wyniki sala przyj\u0119\u0142a oklaskami na stoj\u0105co. Klaska\u0142 te\u017c prezydent Wojciech Jaruzelski. A potem OKP zaintonowa\u0142 \u201eJeszcze Polska…\u201d. Senat zmian\u0119 konstytucji zaakceptowa\u0142. Tylko Jan J\u00f3zef Lipski powiedzia\u0142, \u017ce mimo powrotu starych symboli Polska jeszcze nie jest w pe\u0142ni niepodleg\u0142a<\/p>\n

\"\"<\/a>
Sztandar Si\u0142 zbrojnych PRL wed\u0142ug wzoru 1955 <\/strong><\/p>\n

Niech nikogo nie zdziwi klaszcz\u0105cy prezydent Jaruzelski, jedyny prezydent PRL, a od 31 grudnia 1989 roku – kiedy wesz\u0142a w \u017cycie ustawa – pierwszy prezydent III RP. To on w\u0142a\u015bnie, \u015bwiadomy nieuchronno\u015bci zmian, wyst\u0105pi\u0142 z inicjatyw\u0105 o przywr\u00f3cenie polskiemu or\u0142owi korony. Co wi\u0119cej, w przerwie w obradach dzielono si\u0119 op\u0142atkiem i \u015bpiewano kol\u0119dy. Najg\u0142o\u015bniej kol\u0119dowali… pos\u0142owie PZPR.<\/p>\n

A na sali Senatu? R\u00f3wnie\u017c oklaski i patriotyczne \u015bpiewy. Ale w pami\u0119ci senator\u00f3w zapad\u0142o zw\u0142aszcza zachowanie Zbigniewa Romaszewskiego, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 prawdziwy, przedwojenny wizerunek or\u0142a w koronie i przypi\u0105\u0142 go trzema agrafkami pod wielkim \u0142ysym or\u0142em, kt\u00f3rego zdj\u0119to po podpisaniu ustawy przez prezydenta.<\/p>\n

Odzyskanie korony <\/strong><\/p>\n

Odzyskanie korony przez or\u0142a sta\u0142o si\u0119 faktem. Po 50 latach od wybuchu II wojny \u015bwiatowej, w wyniku czego Polska znikn\u0119\u0142a z mapy Europy. Ale symbole narodowe \u2013 tak\u017ce or\u0142a w koronie \u2013 wykorzystywa\u0142y struktury Polski Podziemnej. Tak\u017ce opozycja demokratyczna w PRL, szczeg\u00f3lnie ob\u00f3z solidarno\u015bciowy, ch\u0119tnie nawi\u0105zywa\u0142a do przedwojennej tradycji.<\/p>\n

\"\"<\/a>
9 lutego 1990 roku. Sejm RP zaakceptowa\u0142 kszta\u0142t nowego god\u0142a<\/strong><\/p>\n

W tym samym czasie nad Wis\u0142\u0105 dominowa\u0142o ju\u017c god\u0142o z or\u0142em bez korony. By\u0142a to praktycznie kopia god\u0142a pa\u0144stwowego wed\u0142ug projektu z 1927 roku, ze znacz\u0105cym jednak wyj\u0105tkiem – komuni\u015bci po prostu \u201ezdj\u0119li\u201d or\u0142u kr\u00f3lewski atrybut w\u0142adzy.<\/p>\n

Wcze\u015bniej organizowali konkursy na nowe god\u0142o. Sporo do powiedzenia w tej sprawie mia\u0142a Wanda Wasilewska. Na he\u0142mach polskich \u017co\u0142nierzy z 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Ko\u015bciuszki, powsta\u0142ej w 1943 roku w ZSRR, widnia\u0142a tzw. \u201ekurica\u201d (orze\u0142 wojskowy), inne projekty nawi\u0105zywa\u0142y do or\u0142a piastowskiego, ale tak\u017ce nie przesz\u0142y. Wszystkie projekty \u0142\u0105czy\u0142 fakt, \u017ce nie uwzgl\u0119dnia\u0142y w godle korony – bo ta symbolizowa\u0142a w\u0142adz\u0119 monarsz\u0105, kt\u00f3ra, w przekonaniu chrze\u015bcijan, pochodzi\u0142a od samego Boga.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Kuriozalnie, ale to Wojciech Jaruzelski (zapewne \u015bwiadomy nieuchronno\u015bci zmian) wyst\u0105pi\u0142 z inicjatyw\u0105 o przywr\u00f3cenie polskiemu or\u0142owi korony <\/strong><\/p>\n

I w ko\u0144cu nadszed\u0142 rok 1989 \u2013 rok przemian. Orze\u0142 zn\u00f3w oficjalnie zosta\u0142 ukoronowany, cho\u0107 w kolejnych tygodniach burzliwie dyskutowano jeszcze nad ostatecznym kszta\u0142tem pa\u0144stwowego god\u0142a. By\u0142y m.in. propozycje umieszczenia na g\u0142owie or\u0142a zamkni\u0119tej korony z krzy\u017cem. Jak w godle z 1919 roku. Ale projekt ten szybko upad\u0142.<\/p>\n

9 lutego 1990 roku Sejm przyj\u0105\u0142 obowi\u0105zuj\u0105ce do dzi\u015b god\u0142o pa\u0144stwowe \u2013 \u201eor\u0142a bia\u0142ego ze z\u0142ot\u0105 koron\u0105 na g\u0142owie zwr\u00f3conej w prawo, z rozwini\u0119tymi skrzyd\u0142ami, z dziobem i szponami z\u0142otymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy\u201d. Wizerunek ten potwierdzono w konstytucji uchwalonej w 1997 roku.<\/p>\n

Waldemar KOWALSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Orze\u0142 bia\u0142y w z\u0142otej koronie, w kszta\u0142cie dzi\u015b nam znanym, ma okr\u0105g\u0142e 25 lat \u2013 Prosz\u0119 Pa\u0144stwa, 4 czerwca 1989 roku sko\u0144czy\u0142 si\u0119 w Polsce…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1975,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-1974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2015"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t