{"id":1978,"date":"2014-06-12T09:33:39","date_gmt":"2014-06-12T06:33:39","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/bez-wolnej-ukrainy-nie-bedzie-wolnej-polski-z-nr-467\/"},"modified":"2024-12-10T17:51:04","modified_gmt":"2024-12-10T15:51:04","slug":"bez-wolnej-ukrainy-nie-bedzie-wolnej-polski-z-nr-467","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/bez-wolnej-ukrainy-nie-bedzie-wolnej-polski-z-nr-467\/","title":{"rendered":"Bez wolnej Ukrainy nie b\u0119dzie wolnej Polski (z nr 467)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Pi\u0142sudski i Petlura w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy polskich i ukrai\u0144skich. Stanis\u0142aw\u00f3w 1920<\/strong><\/strong><\/p>\n

Zainteresowanie, jakie wzbudzi\u0142y w Polsce wydarzenia na kijowskim Majdanie Niepodleg\u0142o\u015bci, sk\u0142aniaj\u0105 do refleksji nad przysz\u0142o\u015bci\u0105 relacji polsko-ukrai\u0144skich. Niemal wszystkie si\u0142y polityczne w Polsce s\u0105 zgodne, co do stwierdzenia Jerzego Giedrojcia: nie b\u0119dzie wolnej Polski bez wolnej Ukrainy. Przed wskazaniem odpowiedzi na temat po\u017c\u0105danego kszta\u0142tu polsko-ukrai\u0144skich stosunk\u00f3w w warto prze\u015bledzi\u0107 lekcj\u0119 przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

DWA OBOZY <\/strong><\/p>\n

Gdy pod koniec XIX wieku w Galicji zacz\u0105\u0142 rodzi\u0107 si\u0119 nowoczesny nar\u00f3d ukrai\u0144ski, polska inteligencja nie od razu doceni\u0142a ten fakt. Ju\u017c wtedy jednak pojawi\u0142y si\u0119 obawy o polski charakter prowincji. Z drugiej za\u015b strony jest to okres pierwszych koncepcji prometejskich. Pi\u0142sudczyk Leon Wasilewski jeszcze przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 przekonywa\u0142, \u017ce klucz do historycznego zwyci\u0119stwa nad Rosj\u0105 wiedzie przez rozcz\u0142onkowanie imperium wed\u0142ug kryterium narodowo\u015bciowego.<\/p>\n

Prometeizm oznacza\u0142 d\u0105\u017cenie do czynnego wsparcia nierosyjskich narod\u00f3w imperium w ich walce wolno\u015bciowej. Przejawem pr\u00f3by praktycznej realizacji owej koncepcji by\u0142a wyprawa kijowska Pi\u0142sudskiego w maju 1920 roku. Na kilka dni Polacy i petlurowcy zaj\u0119li Kij\u00f3w. Nie uda\u0142o si\u0119 jednak zrealizowa\u0107 uzgodnionej z liderem Ukrai\u0144c\u00f3w Semenem Petlur\u0105 idei utworzenia Ukrainy w sojuszu z Polsk\u0105. Traktat Ryski ko\u0144cz\u0105cy wojn\u0119 polsko-bolszewick\u0105 wytyczy\u0142 granic\u0119 przecinaj\u0105c\u0105 Ukrain\u0119 na p\u00f3\u0142 mi\u0119dzy Polsk\u0119 i ZSRR. Pytanie czy Polska w czasie ryskich negocjacji mog\u0142a zrobi\u0107 wi\u0119cej dla sojusznika trudno rozstrzygn\u0105\u0107. Faktem jest, \u017ce zapisy o uznaniu radzieckiej Ukrainy i internowanie petlurowc\u00f3w zostawi\u0142y zadr\u0119 w psychice Ukrai\u0144c\u00f3w, wielu uwa\u017ca\u0142o potem, \u017ce to swego rodzaju ukrai\u0144ska Ja\u0142ta.<\/p>\n

W wyniku Traktatu w Rydze Ukraina zosta\u0142a podzielona mi\u0119dzy Polsk\u0119 a rodz\u0105cy si\u0119 Zwi\u0105zek Radziecki. Przed m\u0142od\u0105 Rzeczpospolit\u0105 stan\u0105\u0142 problem u\u0142o\u017cenia relacji z najliczniejsz\u0105 (oko\u0142o 5 milion\u00f3w) i zamieszkuj\u0105c\u0105 zwarty obszar mniejszo\u015bci\u0105 narodow\u0105. W polskiej publicystyce\u00a0 mi\u0119dzywojnia \u015bciera\u0142y si\u0119 dwie zasadnicze koncepcje.<\/p>\n

Pierwsza to w\u0142a\u015bnie prometeizm. W nurcie tym obok idealisty Wasilewskiego wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna tak\u017ce skrzyd\u0142o pragmatyczne redaktora naczelnego \u201eBiuletynu Polsko-Ukrai\u0144skiego\u201d W\u0142odzimierza B\u0105czkowskiego, kt\u00f3ry przekonywa\u0142, \u017ce za zbli\u017ceniem naszych dw\u00f3ch narod\u00f3w przemawia nie idealizm, ale twarda logika geopolityki, czyli przede wszystkim wsp\u00f3lny wr\u00f3g Rosja. Jednak mimo, \u017ce trudno zarzuci\u0107 B\u0105czkowskiemu fascynacje Ukrain\u0105 jego Biuletyn zrobi\u0142 w ci\u0105gu sze\u015bciu lat istnienia (1933-1939) naprawd\u0119 wiele dla procesu wzajemnego zrozumienia. Generalnie istot\u0105 prometeizmu by\u0142o przekonanie, \u017ce nie b\u0119dzie mo\u017cliwe utrwalenie polskiej niepodleg\u0142o\u015bci, je\u017celi w pasie ULB (Ukraina-Litwa-Bia\u0142oru\u015b) nie dojdzie do powstania pa\u0144stw oddzielaj\u0105cych Polsk\u0119 od odwiecznego wroga-Rosji. Czy my\u015blenie takie wynika\u0142o z motywacji idealistycznej, czy realistycznej to ju\u017c sprawa drugorz\u0119dna. Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bciwie wszyscy zwolennicy opcji prometejskiej nie dopuszczali rezygnacji przez Polsk\u0105 z Kres\u00f3w Wschodnich. Niepodleg\u0142\u0105 Ukrain\u0119 widzieli na ziemiach opanowanych przez ZSRR.<\/p>\n

Prometeizm nie zosta\u0142 jednak zaakceptowany przez wszystkie g\u0142\u00f3wne nurty polskiej my\u015bli politycznej. Zdecydowanie sprzeciwi\u0142a si\u0119 tej idei Narodowa Demokracja. Roman Dmowski uwa\u017ca\u0142, \u017ce je\u017celi powstanie niepodleg\u0142a Ukraina, to stanie si\u0119 ona \u201emi\u0119dzynarodowym domem publicznym\u201d. Wielu endeckich publicyst\u00f3w odmawia\u0142o w og\u00f3le Ukrai\u0144com miana narodu, nazywaj\u0105c ich Rusinami. Generalnie Narodowa Demokracja d\u0105\u017cy\u0142a do asymilacji Ukrai\u0144c\u00f3w, wch\u0142oni\u0119cia ich przez \u017cywio\u0142 polski. Endecja ostrzega\u0142a, \u017ce je\u017celi powstanie niepodleg\u0142a Ukraina Niemcy zyskaj\u0105 strategicznego sojusznika w regionie (sympatie proniemieckie by\u0142y na Ukrainie bardzo silne).<\/p>\n

Polityka w\u0142adz II RP nie mo\u017ce by\u0107 zaszufladkowana do \u017cadnej z tych dw\u00f3ch koncepcji. Ukrai\u0144cy, zwi\u0105zani z si\u0142ami umiarkowanymi, odcinaj\u0105cy si\u0119 od ideologii nacjonalistycznej wi\u0105zali du\u017ce nadzieje z zamachem majowym, wierzyli, \u017ce Pi\u0142sudski nie wyrzek\u0142 si\u0119 my\u015blenia prometejskiego. Pierwsze lata rz\u0105d\u00f3w sanacji faktycznie rodzi\u0142y nadziej\u0119 na pojednanie. Trzeba jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce dwaj g\u0142\u00f3wni rzecznicy pojednania Tadeusz Ho\u0142\u00f3wko i Bronis\u0142aw Pieracki zostali zamordowani przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w.<\/p>\n

Lata 30-te przekre\u015bli\u0142y nadziej\u0119 na ugod\u0119. Rosn\u0105ce w si\u0142y nacjonalizmy, zar\u00f3wno polski jak i ukrai\u0144ski nie da\u0142y si\u0119 okie\u0142zna\u0107 przez polityk\u00f3w umiarkowanych. Po stronie Ukrai\u0144c\u00f3w tak\u017ce wzrasta\u0142 nacjonalizm, na sile przybiera\u0142a zw\u0142aszcza Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w. S\u0142ab\u0142o te\u017c d\u0105\u017cenie do porozumienia po stronie sanacji. Druga wojna \u015bwiatowa ostatecznie przekre\u015bli\u0142a rachuby na pojednanie.<\/p>\n

Rze\u017a wo\u0142y\u0144ska, akcja Wis\u0142a i inne tragiczne wydarzenie zdawa\u0142y si\u0119 wykopa\u0107 mur mi\u0119dzy narodem polskim i ukrai\u0144skim. Polakom ci\u0119\u017cko by\u0142o tak\u017ce pogodzi\u0107 si\u0119 z utrat\u0105 Lwowa i Wilna. Konflikt tych dw\u00f3ch narod\u00f3w dawa\u0142 argumenty zwolennikom pogl\u0105du, \u017ce Europa \u015brodkowo-wschodnia to \u201ebeczka prochu\u201d, kt\u00f3ra wybuchnie w razie upadku komunizmu.<\/p>\n

Prze\u0142omem okaza\u0142 si\u0119 opublikowany w 1974 w paryskiej \u201eKulturze\u201d artyku\u0142 Jerzego Giedroycia i Juliusz Mieroszewskiego a dotycz\u0105cy pasa ULB. Autorzy jednoznacznie twierdzili, \u017ce niepodleg\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stw tego obszaru jest dla Polski zjawiskiem korzystnym. Co wi\u0119cej, je\u015bli Polska chce kiedy\u015b odzyska\u0107 na trwa\u0142e wolno\u015b\u0107 musi zrezygnowa\u0107 z dawnych Kres\u00f3w.<\/p>\n

CO POCZ\u0104\u0106, GDY WR\u00d3G ZNIKN\u0104\u0141 <\/strong><\/p>\n

Chyba nikt nie spodziewa\u0142 si\u0119 skali, w jakiej koncepcja \u201eKultury\u201d zmieni \u015bwiadomo\u015b\u0107 Polak\u00f3w odno\u015bnie polityki wschodniej. Idea \u201ebez wolnej Ukrainy nie b\u0119dzie wolnej Polski\u201d zosta\u0142a zaakceptowana przez znacz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 solidarno\u015bciowej opozycji. Gdy w 1989 roku Polska ponownie wybija\u0142a si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 by\u0142o jasne, \u017ce musi okre\u015bli\u0107 sw\u00f3j stosunek do pasa ULB.<\/p>\n

W latach 1989-1991 uwarunkowania by\u0142y takie, \u017ce pas ten wci\u0105\u017c wchodzi\u0142 w sk\u0142ad pa\u0144stwa radzieckiego. A w Polsce stacjonowa\u0142y radzieckie wojska. Polska musia\u0142a wi\u0119c wywa\u017cy\u0107 mi\u0119dzy idealistycznym wsparciem narod\u00f3w ZSRR w walce \u201eo nasz\u0105 i wasz\u0105 wolno\u015b\u0107\u201d a stosunkami politycznymi z pot\u0119\u017cnym s\u0105siadem. Minister Skubiszewski przyj\u0105\u0142 polityk\u0119 unikania gest\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby da\u0107 ZSRR pretekst do oskar\u017cenia Polski o d\u0105\u017cenie do rozbicia ZSRR.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie jednak szeregowi pos\u0142owie dawnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d oraz cz\u0142onkowie opozycji demokratycznej wykonywali gesty sympatii wobec wolno\u015bciowych ambicji Ukrai\u0144c\u00f3w, Litwin\u00f3w i innych narod\u00f3w ZSRR. Na przyk\u0142ad Adam Michnik wyst\u0105pi\u0142 w listopadzie 1989 roku na kongresie ukrai\u0144skiej organizacji opozycyjnej Ruch i niemal wprost wzywa\u0142 Ukrai\u0144c\u00f3w do wybicia si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Ograniczenia w relacjach polsko-ukrai\u0144skich znikn\u0119\u0142y ostatecznie, gdy nieudany pucz Janajewa przypiecz\u0119towa\u0142 rozpad ZSRR. Po raz pierwszy w historii Polska i Ukraina mog\u0142y budowa\u0107 swoje relacje jako niepodleg\u0142e pa\u0144stwa.<\/p>\n

Z dzisiejszej perspektywy wydaje nam si\u0119 oczywiste, \u017ce relacje te s\u0105 poprawne\u00a0 a Polska nie \u017c\u0105da\u0142a rewizji granic. Jednak pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu scenariusz taki wydawa\u0142 si\u0119 scenariuszem ci\u0119\u017ckim do wyobra\u017cenia. Trudno przeceni\u0107 nie tylko \u201emit Giedroycia\u201d, ale te\u017c jego recepcj\u0119 przez polityk\u00f3w zar\u00f3wno lewicy jak i prawicy. Zw\u0142aszcza od po\u0142owy lat 90-tych polscy politycy byli sk\u0142onni widzie\u0107 w Ukrainie strategicznego partnera.<\/p>\n

Prezydent Kwa\u015bniewski popiera\u0142 europejskie aspiracje Ukrainy bez wzgl\u0119du na przejawy \u0142amania przez administracj\u0119 Kuczmy zasad demokracji. Postawa taka nara\u017ca\u0142a go zreszt\u0105 na oskar\u017cenia o wspieranie autokratycznego re\u017cimu. W pewnym momencie Polska zdawa\u0142a si\u0119 by\u0107 jedynym pa\u0144stwem europejskim sk\u0142onnym widzie\u0107 w Ukrainie partnera. Trzeba jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce Kwa\u015bniewski utrzymywa\u0142 kontakty tak\u017ce z ukrai\u0144sk\u0105 opozycj\u0105.<\/p>\n

Niezwykle istotnym wydarzeniem w naszych relacjach z Ukrain\u0105 by\u0142a tak zwana \u201epomara\u0144czowa rewolucja\u201d. Poparcie niemal ca\u0142ej polskiej klasy politycznej dla wolno\u015bciowych aspiracji Ukrai\u0144c\u00f3w, rola Polski w rozwi\u0105zaniu kryzysu stworzy\u0142y szans\u0119 na jeszcze lepszy stan tych relacji. W Polsce uwierzono, \u017ce Ukraina dokona\u00a0 jednoznacznie \u201eeuropejskiego\u201d wyboru. Szybko jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 odbiega od marze\u0144. Mimo to obie g\u0142\u00f3wna partie w latach 2005-2007 czyli Platforma Obywatelska i Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 zdawa\u0142y si\u0119 podziela\u0107 doktryn\u0119 wspierania europejskich aspiracji Ukrainy bez wzgl\u0119du na jej problemy wewn\u0119trzne. Sk\u0142\u00f3cone ekipy \u201epomara\u0144czowych\u201d by\u0142y jednak partnerem coraz trudniejszym.<\/p>\n

Doktryna polityki wzgl\u0119dem Ukrainy zmieni\u0142a si\u0119 nieco, gdy w\u0142adz\u0119 obj\u0119\u0142a Platforma Obywatelska. Jej rz\u0105d chcia\u0142 widzie\u0107 Polsk\u0119 mi\u0119dzy najsilniejszymi pa\u0144stwami kontynentu a do tego jego zdaniem konieczne by\u0142o pojednanie z Moskw\u0105. Jednocze\u015bnie tezy o szczeg\u00f3lnej wadze stosunk\u00f3w z Ukrain\u0105, czy wsp\u00f3\u0142pracy wyszehradzkiej nowa administracja uznawa\u0142a za zbyt sentymentalne. St\u0105d mo\u017cna by\u0142o odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce PO pr\u00f3buje pojedna\u0107 si\u0119 z Rosj\u0105, bez uwzgl\u0119dniania interes\u00f3w Ukrainy.<\/p>\n

Na ten spos\u00f3b my\u015blenie wp\u0142yw mia\u0142o po pierwsze przekonanie nowej ekipy, \u017ce Polska aby wzmocni\u0107 sw\u0105 pozycj\u0119 w Brukseli musi mie\u0107 wzgl\u0119dnie dobre relacje z Rosj\u0105 po drugie pewne zniecierpliwienie sytuacj\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 na Ukrainie. Natomiast prezydent Kaczy\u0144ski pozosta\u0142 rzecznikiem idealistycznego stosunku do polityki wschodniej, \u0142\u0105czy\u0142y go zreszt\u0105 szczeg\u00f3lnie dobre osobiste relacje z Wiktorem Juszczenk\u0105. Koncepcja polityki wschodniej PiS-u zak\u0142adaj\u0105ca r\u00f3wnowa\u017cenie wp\u0142ywu Rosji, poprzez wspieranie silnych, demokratycznych pa\u0144stw na obszarze by\u0142ego ZSRR – nawi\u0105zywa\u0142a zreszt\u0105 do doktryny prometejskiej.<\/p>\n

Jednak ju\u017c w 2009 roku Polska wsp\u00f3lnie ze Szwecj\u0105 stworzy\u0142a koncepcj\u0119 Partnerstwa Wschodniego. Cho\u0107 nie uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 od Unii obietnicy przysz\u0142ego cz\u0142onkostwa dla wschodnich s\u0105siad\u00f3w pomys\u0142 nale\u017cy oceni\u0107 pozytywnie. Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce idea partnerstwa od pocz\u0105tku budzi\u0142a negatywne emocje w Rosji.<\/p>\n

Na ewolucj\u0119 pogl\u0105d\u00f3w ministra Sikorskiego wp\u0142yn\u0119\u0142a by\u0107 mo\u017ce wojna rosyjsko-gruzi\u0144ska, kt\u00f3re uwydatni\u0142a imperialne ambicje Rosji na obszarze postradzieckim. Partnerstwo oferuje krajom Europy wschodniej wymierne korzy\u015bci z dost\u0119pu do wsp\u00f3lnego rynku w zamian za przestrzeganie zasad demokracji i pa\u0144stwa prawa.<\/p>\n

Nowo\u015bci\u0105 s\u0105 pog\u0142\u0119bione umowy stowarzyszeniowe, takie jak\u0105 mia\u0142a podpisa\u0107 Ukraina. Daj\u0105 one partnerom ze wschodu uprzywilejowany dost\u0119p do wsp\u00f3lnego rynku. Problem jednak w tym, \u017ce Unia nie jest na obszarze postradzieckim bezalternatywna. Integracja z Rosj\u0105 tak\u017ce mo\u017ce da\u0107 pa\u0144stwom WNP korzy\u015bci gospodarcze, dora\u017anie nawet wi\u0119ksze. Rosja nie stawia natomiast \u017cadnych wymaga\u0144 odno\u015bnie demokracji i praw cz\u0142owieka, co dla polityk\u00f3w takich jak Alijew, \u0141ukaszenko czy Janukowycz jest zdecydowanie korzystniejsze.<\/p>\n

Poza tym wzorowana na Unii Europejskiej Unia Celna to zdecydowanie najszerszy i chyba najciekawszy z dotychczasowych projekt\u00f3w integracyjnych pod egid\u0105 Moskwy. Wydaje si\u0119, \u017ce Unia, aby by\u0107 atrakcyjna na obszarze wschodnim musi da\u0107 pa\u0144stwom partnerstwa obietnice cz\u0142onkostwa (oczywi\u015bcie po spe\u0142nieniu niezb\u0119dnych wymaga\u0144). W przeciwnym razie to Moskwa mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 zwyci\u0119zc\u0105 tej gry.<\/p>\n

GRA O KIJ\u00d3W <\/strong><\/p>\n

Polska zn\u00f3w sta\u0142a si\u0119\u00a0 g\u0142\u00f3wnym adwokatem Ukrainy. Polska zrobi\u0142a w sprawie umowy naprawd\u0119 du\u017co a odpowiedzialno\u015b\u0107 za jej niepodpisanie spada na Janukowycza. W czasie kryzysu Polska przyj\u0119\u0142a postaw\u0119 kontrolowanej otwarto\u015bci, tak aby z jednej strony nie zamyka\u0107 drzwi dla Ukrainy z drugiej nie dopu\u015bci\u0107 do \u201etarg\u00f3w\u201d Unii z Kijowem o pieni\u0105dze.<\/p>\n

Cieszy natomiast, \u017ce po raz kolejny okaza\u0142o si\u0119, i\u017c europejski wyb\u00f3r Ukrainy cieszy si\u0119 w Polsce ponad partyjn\u0105 sympati\u0105. Wizyty polskich polityk\u00f3w\u00a0 w Kijowie nale\u017cy oceni\u0107 pozytywnie, pokazuj\u0105 bowiem zwyk\u0142ym Ukrai\u0144com, \u017ce Polacy stoj\u0105 po ich stronie. To samo zreszt\u0105 dotyczy odbywaj\u0105cych si\u0119 w ca\u0142ym kraju demonstracji poparcia dla Euromajdanu.<\/p>\n

WNIOSKI<\/strong><\/p>\n

W przysz\u0142o\u015bci Polska polityka wzgl\u0119dem Ukrainy powinna si\u0119 wystrzega\u0107 dw\u00f3ch pu\u0142apek. Z jednej strony przekonania, \u017ce Ukrain\u0119 nale\u017cy przyci\u0105gn\u0105\u0107 do Europy bez wzgl\u0119du na jej w\u0142asne starania. Polska powinna by\u0107 \u201eadwokatem Ukrainy\u201d w UE, nic nie zast\u0105pi jednak wysi\u0142ku samej Ukrainy. Co wi\u0119cej, nasz kraj by do\u0142\u0105czy\u0107 do Wsp\u00f3lnoty musia\u0142 spe\u0142ni\u0107 szereg twardych wymaga\u0144 i to samo powinien zrobi\u0107 Kij\u00f3w.<\/p>\n

\u00a0Tym niemniej ewentualna pr\u00f3ba pojednania z Rosj\u0105 ponad g\u0142owami Ukrai\u0144c\u00f3w by\u0142aby ogromnym b\u0142\u0119dem. Rosja raczej d\u0142ugo jeszcze nie b\u0119dzie normalnym, demokratycznym pa\u0144stwem i koncepcja przeciwwagi ma swoje uzasadnienie. Je\u017celi za\u015b takim pa\u0144stwem si\u0119 stanie to nie powinna jej przeszkadza\u0107 silna, demokratyczna Ukraina. Wa\u017cne tak\u017ce by polsko-ukrai\u0144skich relacji nie zatru\u0142y w\u0105tki historyczne.<\/p>\n

Do tej pory pokazywali\u015bmy, \u017ce mimo trudnej przesz\u0142o\u015bci i odmiennych jej interpretacji potrafimy rozmawia\u0107. Ukrai\u0144cy musz\u0105 dojrze\u0107 do dyskusji o swojej trudnej historii, dla nas wa\u017cne jest by nie skierowa\u0107 coraz silniejszego ukrai\u0144skiego nacjonalizmu przeciwko Polsce (obecnie kieruje si\u0119 on raczej przeciwko Rosji). Nie wolno nam absolutnie zapomina\u0107 o naszych ofiarach, jednak relacje z Niemcami pokazuj\u0105, \u017ce mo\u017cna o nich pami\u0119ta\u0107 bez szkody dla wzajemnych stosunk\u00f3w.<\/p>\n

Mimo wszystko polscy politycy i dyplomaci dobrze zdali egzamin ze stosunk\u00f3w z Ukrain\u0105 po 1991 roku. Teraz pora by ten egzamin zdali politycy unijni.<\/p>\n

\u0141ukasz KO\u0141TUNIAK<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pi\u0142sudski i Petlura w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy polskich i ukrai\u0144skich. Stanis\u0142aw\u00f3w 1920 Zainteresowanie, jakie wzbudzi\u0142y w Polsce wydarzenia na kijowskim Majdanie Niepodleg\u0142o\u015bci, sk\u0142aniaj\u0105 do refleksji nad przysz\u0142o\u015bci\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1979,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1978","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2014"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t