{"id":1998,"date":"2012-10-19T18:01:39","date_gmt":"2012-10-19T15:01:39","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/zygmunt-krasinski-na-podolu-2\/"},"modified":"2012-06-06T22:58:59","modified_gmt":"2012-06-06T19:58:59","slug":"zygmunt-krasinski-na-podolu-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/zygmunt-krasinski-na-podolu-2\/","title":{"rendered":"Zygmunt Krasi\u0144ski na Podolu (2)"},"content":{"rendered":"

\"\"Portret Elizy Krasickiej z dzie\u0107mi (Winterhalter Franz)<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/em>Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce wp\u0142yw ojca na Zygmunta by\u0142 ogromny. Synowi nigdy nie uda\u0142o si\u0119 wyj\u015b\u0107 spod opieki \u201edomowego tyrana, bezgranicznie kochaj\u0105cego swojego jedynaka\u201d. Genera\u0142 nieustannie ingerowa\u0142 we wszystkie sprawy osobistego \u017cycia syna. Prawie stale poeta znajdowa\u0142 si\u0119 w stanie permanentnego konfliktu z apodyktycznym, w\u0142adczym ojcem, zmuszony by\u0142 walczy\u0107 z kompleksem obrazy w\u0142asnej godno\u015bci w po\u0142\u0105czeniu z nastrojem tragizmu i beznadziei. Zygmunt, posiadaj\u0105c nadzwyczajne zdolno\u015bci intelektualne, ale s\u0142abe zdrowie, nie m\u00f3g\u0142 zapewni\u0107 sobie niezale\u017cnego bytowania.<\/p>\n

Opr\u00f3cz aspekt\u00f3w materialnego i moralno-politycznego, konflikt ten mia\u0142 jeszcze zabarwienie polityczne. Rzecz w tym, \u017ce by\u0142y genera\u0142 napoleo\u0144ski, kawaler Orderu Honorowego Legionu i uczestnik kampanii 1812 roku po upadku Napoleona zaskarbi\u0142 sobie wzgl\u0119dy cesarza rosyjskiego. Imperator Miko\u0142aj I w Polaku W. Krasi\u0144skim znalaz\u0142 \u201eidea\u0142 wierno\u015bci\u201d.<\/p>\n

Stosunek post\u0119powych Polak\u00f3w do genera\u0142a pogorszy\u0142 si\u0119 drastycznie, kiedy ten nie popar\u0142 Powstania Listopadowego. Wygl\u0105da\u0142o na to, i\u017c gdyby wybuch\u0142o ono na pocz\u0105tku jego kariery, to genera\u0142 by\u0142by w jego pierwszych szeregach (zawsze lubi\u0142 \u201eby\u0107 pierwszym\u201d), a teraz\u2026 po prostu nie chcia\u0142 utraci\u0107 wysokiej pozycji i maj\u0105tku poprzez udzia\u0142 w ryzykownej sprawie. W grudniu 1831r. powsta\u0144cy omal go nie powiesili, nawet \u201ezarzucili ju\u017c mu p\u0119tl\u0119 na szyj\u0119\u201d.<\/p>\n

\"KajetanKajetan Ko\u017amian (1771-1856)<\/strong>
Polski prawnik i poeta, reprezentant klasycyzmu, krytyk literacki i teatralny, publicysta, pami\u0119tnikarz; cz\u0142onek Konfederacji Generalnej Kr\u00f3lestwa Polskiego. Przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z wieloma wybitnymi osobisto\u015bciami, m.in. Zygmuntem Krasi\u0144skim, Cyprianem Kamilem Norwidem, Stanis\u0142awem Staszicem, Julianem Ursynem Niemcewiczem i Fryderykiem Chopinem. Nale\u017ca\u0142 do najwi\u0119kszych przeciwnik\u00f3w romantyzmu, uznaj\u0105c Mickiewicza za wichrzyciela. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c przeciwnikiem powstania listopadowego.<\/strong><\/p>\n

B\u0119d\u0105c zwolennikiem wsp\u00f3\u0142pracy z Rosj\u0105 i podporz\u0105dkowania Polski carowi genera\u0142 Krasi\u0144ski cz\u0119stokro\u0107 wychwala rosyjskiego imperatora pisz\u0105c m.in.: \u201etylko zjednoczenie wok\u00f3\u0142 Jego Wysokiej Mo\u015bci uratuje \u015bwiat\u201d. Wiernie s\u0142u\u017cy Aleksandrowi I, otrzymuje wysokie odznaczenia i urz\u0119dy w administracji Kr\u00f3lestwa, a w 1856 r. czasowo pe\u0142ni nawet obowi\u0105zki Namiestnika Kr\u00f3lestwa Polskiego. W zamian cieszy si\u0119 zaufaniem u cara, o czym pisze, na przyk\u0142ad, w li\u015bcie do swojego powiernika Regulskiego: \u201eMonarcha sam jest wobec mnie przychylny, nawet ojciec nie m\u00f3g\u0142by by\u0107 wobec mnie bardziej czu\u0142ym i delikatnym\u2026\u201d<\/p>\n

Natomiast, w tym te\u017c czasie, poeta Krasi\u0144ski pisze wiersz pod wielom\u00f3wnym tytu\u0142em \u2013 \u201eMoskalom\u201d, gdzie wyra\u017anie i otwarcie artyku\u0142uje sw\u00f3j stosunek do niszczycieli pa\u0144stwa polskiego i rzuca im w twarz:<\/p>\n

Gdybym was zdusi\u0107 m\u00f3g\u0142 w jednem obj\u0119ciu,
I str\u0105ci\u0107 wszystkich do jednej otch\u0142ani\u2026<\/em><\/p>\n

Niedo\u015bcignionym najwy\u017cszym szcz\u0119\u015bciem dla poety jest wolna ojczyzna i poeta zazdro\u015bci tym, kt\u00f3rzy tego szcz\u0119\u015bcia kiedy\u015b zaznali, o czym przekona\u0107 si\u0119 mo\u017cna ze strof wiersza \u201eDo Kajetana Ko\u017amiana\u201d.<\/p>\n

Czemu, mistrzu, masz siwizn\u0119
Stokro\u0107 m\u0142odsz\u0105 mej m\u0142odo\u015bci?
Bo\u015b za m\u0142odu mia\u0142 ojczyzn\u0119,
A ja tylko proch jej ko\u015bci.<\/p>\n

Czemu, mistrzu, dot\u0105d tleje<\/em>
\u017bar ci w piersiach niezr\u00f3wnany?<\/em>
Bo\u015b za m\u0142odu zna\u0142 nadzieje,<\/em>
A ja tylko zw\u0105tpie\u0144 rany.<\/em><\/p>\n

Z grobu\u015b nieraz wyjrza\u0142 w g\u00f3r\u0119,<\/em>
Czu\u0142 ju\u017c dreszcze zmartwychwstania;<\/em>
Jam wci\u0105\u017c patrza\u0142 tylko w chmur\u0119,<\/em>
Kt\u00f3ra Boga mi przes\u0142ania.<\/em><\/p>\n

M\u0142odo\u015b\u0107, mistrzu, jest rze\u017abiark\u0105,<\/em>
Co wykuwa \u017cywot ca\u0142y;<\/em>
Cho\u0107 przeminie sama szparko,<\/em>
Cios jej d\u0142uta wiecznotrwa\u0142y.<\/em><\/p>\n

Wi\u0119c ju\u017c zwi\u0105d\u0142em \u2013 gdy\u015b ty dzielny,<\/em>
Gdy\u015b \u017cyw jeszcze, mr\u0119 nikczemnie \u2013 <\/em>
I nie b\u0119d\u0119 nie\u015bmiertelny \u2013 <\/em>
Ach, szcz\u0119\u015bliwszy\u015b ty ode mnie! <\/em><\/p>\n

Zw\u0105tpieniem i pesymizmem przesycone s\u0105 jego \u00f3wczesne my\u015bli, np: \u201eDroga zbawienia prowadzi tylko przez m\u0119cze\u0144stwo, to smutne prawo tego \u015bwiata, ale jednak prawo. M\u0119cze\u0144stwo poni\u017cenia jest najgorszym z m\u0119cze\u0144stw\u201d, lub te\u017c: \u201eJestem istot\u0105, kt\u00f3rej przeznaczono: \u017cy\u0107 samej i samej umiera\u0107\u201d.<\/p>\n

\"AugustAugust Cieszkowski – tw\u00f3rca \u201efilozofii czynu\u201d<\/strong><\/p>\n

Dodajmy, \u017ce Zygmunt zapad\u0142 na ci\u0119\u017ck\u0105 chorob\u0119 wzroku – grozi\u0142a mu \u015blepota. Jeszcze bardziej zag\u0142\u0119bi\u0142 si\u0119 w kontemplacje, sta\u0142 si\u0119, jak sam siebie okre\u015bla\u0142, my\u015blicielem. Ten trudny stan poety daje si\u0119 odczu\u0107 w strofach:<\/p>\n

Jeszcze kielich mojej doli
Wiele kropel ma;
Musz\u0119 cierpie\u0107, pi\u0107 powoli,
Wypi\u0107 a\u017c do dna.<\/em><\/p>\n

Po opuszczeniu uniwersytetu, Zygmunt wyje\u017cd\u017ca za granic\u0119. Przebywa przewa\u017cnie w Niemczech, Francji i W\u0142oszech, lecz\u0105c si\u0119 w tamtejszych uzdrowiskach. Ponadto, zanurza si\u0119 w samokszta\u0142ceniu, zawzi\u0119cie uczy si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w obcych, zw\u0142aszcza angielskiego; zaznajamia si\u0119 z literatur\u0105 europejsk\u0105. W tym te\u017c okresie nawi\u0105zuje przyjacielskie stosunki z Mickiewiczem, S\u0142owackim i Cieszkowskim (tw\u00f3rc\u0105 \u201efilozofii czynu\u201d), co pomaga mu w rozwoju w\u0142asnej osobowo\u015bci i wp\u0142ywa na przewarto\u015bciowanie jego stosunku do poezji. Pi\u0119kno i poezja nabieraj\u0105 teraz dla niego znaczenia metafizycznego, porzuca wi\u0119c tradycje realistyczne, uznaj\u0105c ideowo\u015b\u0107 i profetyzm literatury.<\/p>\n

Ale najwi\u0119ksze osobiste zdarzenie tego okresu, nast\u0105pi\u0142o w grudniu 1838 roku, kiedy to w Neapolu spotka\u0142 Delfin\u0119 Potock\u0105, kt\u00f3ra rych\u0142o sta\u0142a si\u0119 jego (jak pokaza\u0142 czas) d\u0142ugoletni\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 i powiernic\u0105. Gwoli \u015bcis\u0142o\u015bci po raz pierwszy Krasi\u0144ski widzia\u0142 Delfin\u0119 podczas podr\u00f3\u017cy na Podole, w 1825 roku. Wspomina o niej nawet w napisanym w\u00f3wczas li\u015bcie do ojca. Pocz\u0105tkowo odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do niej niejednoznacznie, lecz po nied\u0142ugim czasie Delfina sta\u0142a si\u0119 jego muz\u0105 \u201eumi\u0142owan\u0105 Beatrycze\u201d. Niespodziewane uczucie przynios\u0142o poecie d\u0142ugie lata tw\u00f3rczego natchnienia. Od teraz wszystko odczuwa\u0142 po nowemu i ca\u0142y \u201eby\u0142 w skowronkach\u201d. Mi\u0142o\u015b\u0107 ta \u201erozp\u0119dzi\u0142a czarny piekielny przekl\u0119ty smutek, kt\u00f3ry zagra\u017ca\u0142 ostatecznym ot\u0119pieniem i utrat\u0105 wszelkich si\u0142\u201d.<\/p>\n

\"DelfinaDelfina Potocka<\/strong><\/p>\n

Wp\u0142yw Delfiny na tw\u00f3rczo\u015b\u0107 poety by\u0142 ogromny. \u201eSzalonej\u201d – jak zwierza\u0142 si\u0119 – mi\u0142o\u015bci swojego \u017cycia poeta po\u015bwi\u0119ci\u0142 wiele utwor\u00f3w, a pa\u0142aj\u0105cy uczuciami, jeszcze wi\u0119cej tre\u015bci uj\u0105\u0142 w listach do niej. Zdumiewa i fascynuje ich wieloletnia korespondencja licz\u0105ca ponad 5000 list\u00f3w (przechowa\u0142o si\u0119 blisko 700). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy uzna\u0142o t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 jego spu\u015bcizny tw\u00f3rczej za arcydzie\u0142a gatunku epistolarnego.<\/p>\n

Delfina by\u0142a ma\u0142\u017conk\u0105 os\u0142awionego awanturnika Mieczys\u0142awa Potockiego. Poprzez to zakochani nie bardzo wierzyli w swoj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, tym bardziej, \u017ce ojciec Zygmunta nadzwyczaj negatywnie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do jego pasji. \u017b\u0105dny w\u0142adzy genera\u0142 w kolejny raz czyni tak, jak uwa\u017ca za niezb\u0119dne: \u201eby\u0142 mi\u0142o\u015bciwy\u201d, lecz \u201ezapomnia\u0142\u201d zabezpieczy\u0107 pieni\u0119dzmi. Co wi\u0119cej, dopi\u0105\u0142 tego, aby syn zawar\u0142 zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski z Eliz\u0105 Branick\u0105. \u015alub odby\u0142 si\u0119 w lipcu 1843 r. Niezale\u017cno\u015b\u0107 materialna Zygmunta r\u00f3wnie\u017c nast\u0105pi\u0142a dopiero po \u015blubie.<\/p>\n

Czy m\u0142ody Krasi\u0144ski by\u0142 z tego wszystkiego zadowolony? Odpowied\u017a na to daje urywek z wiersza \u201eDo D. P.\u201d, po\u015bwi\u0119conego Delfinie:<\/p>\n

M\u00f3dl si\u0119 za mnie – gdy z rozpaczy zgin\u0119,
Za win\u0119 ojc\u00f3w i za w\u0142asn\u0105 win\u0119.<\/em><\/p>\n

<\/em>Petro DANYLAK<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Portret Elizy Krasickiej z dzie\u0107mi (Winterhalter Franz) Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce wp\u0142yw ojca na Zygmunta by\u0142 ogromny. Synowi nigdy nie uda\u0142o si\u0119 wyj\u015b\u0107 spod opieki \u201edomowego…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1999,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-1998","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2012"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t