{"id":2039,"date":"2011-07-15T18:23:45","date_gmt":"2011-07-15T15:23:45","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/szlismy-warszawskim-sladem-lalki\/"},"modified":"2024-12-12T19:09:14","modified_gmt":"2024-12-12T17:09:14","slug":"szlismy-warszawskim-sladem-lalki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/szlismy-warszawskim-sladem-lalki\/","title":{"rendered":"Szli\u015bmy warszawskim \u015bladem \u201eLalki\u201d…"},"content":{"rendered":"

\"\"Stary sklep Stacha Wokulskiego na Podwalu<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Naprawd\u0119 tak by\u0142o na tym niezwyk\u0142ym warszawskim szkoleniu: szli\u015bmy tak malowniczymi i jednocze\u015bnie wsp\u00f3\u0142czesno-hucznymi warszawskimi ulicami \u015bladem bohater\u00f3w \u201eLalki\u201d Boles\u0142awa Prusa. Te osoby nigdy nie istnia\u0142y w rzeczywisto\u015bci. Ale tak\u0105 prawdziw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 uzyskali bohaterowie Prusa w\u015br\u00f3d czytelnik\u00f3w \u201eLalki\u201d, i tak wyra\u017anie i jaskrawo wyst\u0119puje w utworze w\u0142a\u015bnie Warszawa, gdzie mieszka\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u201espo\u0142ecze\u0144stwa powie\u015bci\u201d,- \u017ce wdzi\u0119czni autorowi warszawiacy umie\u015bcili na warszawskich domach (gdzie niby to mieszka\u0142y i nawet pracowa\u0142y postaci \u201eLalki\u201d) tablice z odpowiednimi napisami…<\/p>\n

Warszawa hojnie oddaje ho\u0142d pami\u0119ci wybitnego polskiego pisarza, prozaika, nowelisty i publicysty Boles\u0142awa Prusa (a w\u0142a\u015bciwie – Aleksandra G\u0142owackiego). W sercu miasta na Krakowskim Przedmie\u015bciu przy ko\u015bciele \u015bw. J\u00f3zefa stoi pomnik Boles\u0142awa Prusa d\u0142uta Anny Kamie\u0144skiej-\u0141api\u0144skiej. Natomiast przy ulicy Wilczej 12, gdzie kiedy\u015b by\u0142a kamienica, w kt\u00f3rej pisarz mieszka\u0142 z \u017con\u0105 przed \u015bmierci\u0105, na nowym budynku (stary zosta\u0142 zniszczony w czasie II wojny \u015bwiatowej) wisi tablica \u201eTu sta\u0142 dom, w kt\u00f3rym mieszka\u0142, tworzy\u0142 i umar\u0142 Boles\u0142aw Prus 1845-1912\u201d… W\u0142a\u015bnie st\u0105d odwie\u017ali go na Pow\u0105zki. Tam pisarz spoczywa z dala od Alei Zas\u0142u\u017conych, co nie przeszkadza licznym odwiedzaj\u0105cym.<\/p>\n

Historia tw\u00f3rcy, jego \u017cycia i \u201e\u017cycia poza \u015bmierci\u0105\u201d \u015bci\u015ble przeplata si\u0119 z historiami jego bohater\u00f3w…<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u201e…Na Krakowskim ju\u017c z daleka zobaczy\u0142a szyld z napisem: J. Mincel i S. Wokulski, a o jeden dom bli\u017cej nowy, jeszcze nie wyko\u0144czony sklep o pi\u0119ciu oknach frontu z lustrzanymi szybami.\u201d (z powie\u015bci \u201eLalka\u201d).<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u201eNowy, jeszcze niewyko\u0144czony sklep\u201d to jest nowy sklep Stanis\u0142awa Wokulskiego, g\u0142\u00f3wnej postaci powie\u015bci Prusa. Autor umie\u015bci\u0142 ten sklep na Krakowskim Przedmie\u015bciu pod nr 7 (tak zwany \u201edom Grodzkiego\u201d). To jest realny budynek! Prawda, dom ten zosta\u0142 spalony w czasie powstania warszawskiego, ale obecnie jest odbudowany, i teraz mie\u015bci si\u0119 w nim znana G\u0142\u00f3wna Ksi\u0119garnia Naukowa im. Boles\u0142awa Prusa.<\/p>\n

Ale pierwszy sklep Mincla, gdzie zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 m\u0142ody Stach Wokulski, rozlokowa\u0142 si\u0119 na jednej z najruchliwszych ulic na Starym Mie\u015bcie, wychodz\u0105cej z placu Zamkowego \u2013 na Podwalu.<\/p>\n

\u00a0\u201eLecz gdy zapytano mnie: do czego mam ochot\u0119? Odpowiedzia\u0142em, \u017ce do sklepu.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Kto wie, czy to nie b\u0119dzie najlepsze – zauwa\u017cy\u0142 Pan Raczek. A do jakiego\u017c by\u015b chcia\u0142 kupca?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Do tego na Podwalu, co ma we drzwiach pa\u0142asz, a w oknie kozaka.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Wiem – wtr\u0105ci\u0142a ciotka \u2013 On chce do Mincla\u201d. (Z powie\u015bci \u201eLalka\u201d) <\/em><\/strong><\/p>\n

Teraz mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 odwiedzi\u0107 wsp\u00f3\u0142czesny sklepik \u201eLalka\u201d na Podwalu. Czy jest on taki, jaki wymy\u015bli\u0142 Boles\u0142aw Prus \u2013 przepe\u0142niony i romantycznymi zabawkami, i rzeczami potrzebnymi w gospodarstwie domowym? Trudno okre\u015bli\u0107 jednoznacznie, chyba Prus urz\u0105dzi\u0142by go inaczej, zgodnie z tym, jak opisa\u0142 ten sklep Mincla (a potem i Wokulskiego, kt\u00f3ry go odziedziczy\u0142) w powie\u015bci.<\/p>\n

\"\"G\u0142\u00f3wna Ksi\u0119garnia Naukowa w Warszawie im. Boles\u0142awa Prusa<\/strong><\/p>\n

Jeszcze jeden stary sklep galanteryjny \u201eJ. Mincel & S. Wokulski\u201d Prus w swojej wyobra\u017ani umieszcza\u0142 na Krakowskim Przedmie\u015bciu nr 9. Dom ten, zwany kamienic\u0105 Beyera, te\u017c zosta\u0142 zniszczony w czasie powstania warszawskiego. Ale nie na pr\u00f3\u017cno posta\u0107 Stanis\u0142awa Wokulskiego w polskiej kulturze masowej sta\u0142a si\u0119 symbolem przedsi\u0119biorczo\u015bci.<\/p>\n

\u00a0 W\u0142a\u015bnie o tym sklepie Prus pisze:<\/em><\/p>\n

\u201eMimo pos\u0119pnych wr\u00f3\u017cb ludzi trze\u017awo patrz\u0105cych na rzeczy sklep galanteryjny \u201eJ. Mincel & S. Wokulski\u201d nie tylko nie upad\u0142, ale nawet robi\u0142 dobre interesa. Publiczno\u015b\u0107 zaciekawiona pog\u0142oskami o bankructwie coraz liczniej odwiedza\u0142a magazyn, od chwili kiedy za\u015b Wokulski opu\u015bci\u0142 Warszaw\u0119, zacz\u0119li zg\u0142asza\u0107 si\u0119 po towary kupcy rosyjscy. Zam\u00f3wienia mno\u017cy\u0142y si\u0119, kredyt za granic\u0105 istnia\u0142, weksle by\u0142y p\u0142acone regularnie, a sklep roi\u0142 si\u0119 go\u015b\u0107mi, kt\u00f3rym ledwo mogli wydo\u0142a\u0107 trzej subiekci…\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0Opr\u00f3cz figury kupca Stacha Wokulskiego w \u201eLalce\u201d istnieje jeszcze jeden bardzo lubiany przez czytelnik\u00f3w bohater \u2013 Ignacy Rzecki. Dzi\u0119ki zamieszczeniu w powie\u015bci \u201ePami\u0119tnika starego subiekta\u201d, Rzecki staje si\u0119 drugim pierwszoplanowym narratorem utworu Prusa. To jest szlachetny dobry i m\u0105dry cz\u0142owiek, kt\u00f3ry gor\u0105co i bezinteresownie lubi \u201eswego Stacha\u201d. Mieszkanie Rzeckiego umieszcza Prus te\u017c na Krakowskim Przedmie\u015bciu nr 7, w lokalu po\u0142o\u017conym od podw\u00f3rza, przylegaj\u0105cym do \u201enowego sklepu\u201d Wokulskiego. Wielbiciele \u201eLalki\u201d umie\u015bcili tu z inicjatywy badacza tw\u00f3rczo\u015bci Prusa – S. Godlewskiego w 1937 r. tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 ku czci Rzeckiego: \u201eTu mieszka\u0142 Ignacy Rzecki, posta\u0107 powo\u0142ana do \u017cycia przez Boles\u0142awa Prusa w powie\u015bci pt. \u201eLalka\u201d, by\u0142y oficer piechoty w\u0119gierskiej, uczestnik kampanii roku 1848, handlowiec, s\u0142awny pami\u0119tnikarz zmar\u0142y w roku 1879\u201d.<\/p>\n

\u00a0\u00a0 A gdzie mieszka\u0142 g\u0142\u00f3wny bohater?<\/p>\n

Autor opisuje, jak stan\u0105\u0142 i patrzy\u0142 w okno Wokulski: \u201eSznur powoz\u00f3w i pstrokaty faluj\u0105cy t\u0142um mi\u0119dzy Kopernikiem i Zygmuntem wygl\u0105da\u0142 jak stado ptak\u00f3w, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie w tej chwili unosi\u0142y si\u0119 nad miastem, d\u0105\u017c\u0105c ku p\u00f3\u0142nocy.\u201d <\/em><\/strong><\/p>\n

S. Godlewski na podstawie tekstu powie\u015bci przypuszcza\u0142, \u017ce mieszkanie Wokulskiego znajdowa\u0142o si\u0119 na Krakowskim Przedmie\u015bciu w domu nr 4 na rogu Obo\u017anej (spalonym w czasie powstania warszawskiego). Naprzeciwko sta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Krzy\u017ca, a obok \u2013 pomnik Miko\u0142aja Kopernika. Tak\u017ce \u2013 pomnik kr\u00f3la Zygmunta III Wazy na warszawskiej Star\u00f3wce. W roku 1937 wmurowano w \u015bcian\u0119 domu tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105: \u201eW tym miejscu sta\u0142 dom, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 w latach 1878-79 Stanis\u0142aw Wokulski, posta\u0107 powo\u0142ana do \u017cycia przez Boles\u0142awa Prusa w powie\u015bci \u201eLalka\u201d, uczestnik powstania 1863 roku, by\u0142y zes\u0142aniec syberyjski, by\u0142y kupiec i obywatel M. St. Warszawy, filantrop i uczony, urodzony w r. 1832\u201d.<\/p>\n

Najbardziej przyci\u0105gaj\u0105c\u0105 lini\u0105 powie\u015bci \u201eLalka\u201d jest historia mi\u0142osna Stacha Wokulskiego, nieszcz\u0119\u015bliwie zakochanego w Izabeli \u0141\u0119ckiej, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto uwa\u017ca si\u0119 za tytu\u0142ow\u0105 \u201elalk\u0119\u201d<\/em> (chocia\u017c sam Boles\u0142aw Prus twierdzi\u0142, \u017ce nazwa\u0142 swoj\u0105 powie\u015b\u0107 inspirowany procesem s\u0105dowym o zabawk\u0119, o kt\u00f3rym mia\u0142 okazj\u0119 przeczyta\u0107 w gazetach). Ma\u0142o kto z czytelnik\u00f3w lubi t\u0119 posta\u0107. Bo w\u0142a\u015bnie Izabela, pi\u0119kna osoba, zakochana w sobie kokietka, pochodz\u0105ca z arystokratycznej rodziny, kt\u00f3ra utraci\u0142a p\u0142ynno\u015b\u0107 finansow\u0105, – sta\u0142a si\u0119 przyczyn\u0105 wszystkich nieszcz\u0119\u015b\u0107 szlachetnego kupca i naukowca Wokulskiego.<\/p>\n

Dlatego nie ma w Warszawie \u017cadnych tablic pami\u0105tkowych na cze\u015b\u0107 Panny Izabeli. Natomiast zobaczyli\u015bmy dom przy ulicy Kruczej 26, kt\u00f3ry – jak uwa\u017caj\u0105 badacze tw\u00f3rczo\u015bci Prusa – znajduje si\u0119 na tym miejscu, w kt\u00f3rym sta\u0142a do powstania warszawskiego kamienica \u0141\u0119ckich (teraz w tym budynku mie\u015bci si\u0119 Powszechny Bank Kredytowy).<\/p>\n

Zobaczyli\u015bmy nie tylko t\u0119 kamienic\u0119, ale du\u017co niezwykle pi\u0119knych i znanych miejsc w Warszawie, zwi\u0105zanych z powie\u015bci\u0105 Prusa \u201eLalka\u201d: ratusz w przebudowanym pa\u0142acu Jab\u0142onowskiego na placu Teatralnym, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 biura policyjne (by\u0142 zniszczony w czasie powstania warszawskiego, obecnie siedziba banku) i Teatr Wielki na placu Teatralnym (spalony w 1939r., obecnie cz\u0119\u015bciowo odbudowany); Hotel Europejski \u2013 najbardziej elegancki hotel Warszawy na Krakowskim Przedmie\u015bciu z wielk\u0105 sal\u0105 restauracyjn\u0105, zbudowan\u0105 w latach 1854-1858; Pa\u0142ac Paca, w kt\u00f3rego gmachu na ulicy Miodowej znajdowa\u0142 si\u0119 s\u0105d apelacyjny (nazwa zwi\u0105zana jest z gen. Ludwikiem Pacem, kt\u00f3ry przebudowa\u0142 go w r. 1823. Pa\u0142ac, spalony w czasie powstania warszawskiego, obecnie jest odbudowany i mie\u015bci si\u0119 w nim Ministerstwo Zdrowia); ko\u015bci\u00f3\u0142 Aleksandra na placu Trzech Krzy\u017cy (te\u017c by\u0142 zniszczony i obecnie odbudowany. W powie\u015bci Rzecki idzie \u201ea\u017c za ko\u015bci\u00f3\u0142 Aleksandra\u201d prawdopodobnie na ulic\u0119 Krucz\u0105); Park Ujazdowski (na jego miejscu by\u0142 Plac Ujazdowski, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci miasta, obok Alei Ujazdowskich. S\u0142u\u017cy\u0142 za miejsce wielkanocnych zabaw ludowych, wystaw rolniczych. W 1895 r. powsta\u0142 tam Park Ujazdowski) i najpi\u0119kniejsze Aleje Ujazdowskie, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rych wznosz\u0105 si\u0119 liczne zabytkowe pa\u0142ace, rozci\u0105gaj\u0105 stare parki (powa\u017cnie zniszczona w czasie powstania warszawskiego, aleja zosta\u0142a odbudowana w ca\u0142o\u015bci); Powi\u015ble \u2013 dzielnic\u0119 Warszawy mi\u0119dzy Krakowskim Przedmie\u015bciem a Wis\u0142\u0105( w czasach \u201eLalki\u201d zamieszkiwa\u0142a biedota); Lasek Biela\u0144ski…\u00a0 I oczywi\u015bcie, znany i ulubiony przez warszawiak\u00f3w wszystkich czas\u00f3w park – \u0141azienki z Pomara\u0144czarni\u0105 i Amfiteatrem (teatrem na wolnym powietrzu na wyspie z p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142\u0105 widowni\u0105 w kszta\u0142cie amfiteatru). W\u0142a\u015bnie w \u0141azienkach spotyka\u0142 si\u0119 Stach Wokulski ze swoj\u0105 ukochan\u0105 Izabel\u0105 \u0141\u0119ck\u0105…<\/p>\n

O\u017cy\u0142a ksi\u0105\u017cka! Fikcyjne postaci Prusa sta\u0142y si\u0119 realnymi lud\u017ami, a Warszawa otworzy\u0142a przed nami sw\u00f3j nowy zarys i niekt\u00f3re tajemnice swoich ulic, park\u00f3w, plac\u00f3w.<\/p>\n

Te niesamowicie ciekawe spacery Pruskie po Warszawie mieli\u015bmy szcz\u0119\u015bcie zrealizowa\u0107 my, nauczyciele ze Wschodu (Ukrainy, Rosji, Bia\u0142orusi) i Niemiec w ramach kursu j\u0119zykowo-metodycznego dla nauczycieli ucz\u0105cych j\u0119zyka i literatury polskiej poza granicami kraju, kt\u00f3ry by\u0142 organizowany przez Polonijne Centrum Nauczycielskie w Lublinie (w osobie wicedyrektora ORPEG PCN dr Joanny W\u00f3jtowicz), dzi\u0119ki staraniom prorektora ds. kszta\u0142cenia<\/strong><\/strong> Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego w Warszawie, prof. dr hab. Doroty Kielak i dziekan<\/strong>a<\/strong> Wydzia\u0142u Nauk Humanistycznych UKSW prof. dr hab. Tomasza Chachulskiego. A tak\u017ce dzi\u0119ki niezwyk\u0142emu opracowaniu mgr Marzeny Suskiej \u201eWarszawskim \u015bladem \u201eLalki\u201d Boles\u0142awa Prusa\u201d, kt\u00f3ra osobi\u015bcie oprowadzi\u0142a grup\u0119 po Warszawie. <\/strong><\/p>\n

Stella NESTEROWA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stary sklep Stacha Wokulskiego na Podwalu Naprawd\u0119 tak by\u0142o na tym niezwyk\u0142ym warszawskim szkoleniu: szli\u015bmy tak malowniczymi i jednocze\u015bnie wsp\u00f3\u0142czesno-hucznymi warszawskimi ulicami \u015bladem bohater\u00f3w \u201eLalki\u201d…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2040,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-2039","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2011"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t