{"id":2086,"date":"2012-03-15T08:33:12","date_gmt":"2012-03-15T06:33:12","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/zygmunt-krasinski-na-podolu-3\/"},"modified":"2012-12-25T06:28:50","modified_gmt":"2012-12-25T04:28:50","slug":"zygmunt-krasinski-na-podolu-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/zygmunt-krasinski-na-podolu-3\/","title":{"rendered":"Zygmunt Krasi\u0144ski na Podolu (3)"},"content":{"rendered":"

\"\"Polonia II, ilustracja do \u201ePsalm\u00f3w przesz\u0142o\u015bci\u201d<\/em> Zygmunta Krasi\u0144skiego p\u0119dzla Jana Matejki (1861)<\/strong><\/p>\n

By\u0142 jeszcze jeden cz\u0142owiek, kt\u00f3rego poeta bardzo kocha\u0142, a mianowicie jego babcia – Antonina. Dla Zygmunta by\u0142a ona \u201eukochan\u0105 babusi\u0105\u201d i stara\u0142 si\u0119 \u201erobi\u0107 wszystko, co mo\u017cliwe, by wys\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 przed ni\u0105 i nie wywo\u0142a\u0107 na siebie gniewu\u201d. Ca\u0142ymi godzinami czytywa\u0142 jej \u201eHistori\u0119 wielkiej armii w 1812\u201d adiutanta <\/em>Napoleona<\/em> Paw\u0142a de Seruga<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a jej ulubion\u0105 lektur\u0105. Ostatni raz Zygmunt widzia\u0142 si\u0119 ze swoj\u0105 babk\u0105 w Warszawie na kr\u00f3tko przed jej zgonem (zmar\u0142a 27 lipca 1834 r.). Wcze\u015bniej wr\u00f3ci\u0142 z Petersburgu, gdzie ojciec chcia\u0142 go urz\u0105dzi\u0107 na perspektywiczne w karierze stanowisko przy carskim dworze.<\/p>\n

\u201ePo\u017cegnanie \u2013 czytamy we wspomnieniach – by\u0142o niezwykle wzruszaj\u0105ce\u2026 Pani Antonina bardzo kocha\u0142a wnuka, i od tej mi\u0142o\u015bci m\u0142odnia\u0142a, stawa\u0142a si\u0119 bardziej energiczna. Bez chwili wahania wyruszy\u0142a z Dunajowc\u00f3w do Warszawy, gdy tylko dowiedzia\u0142a si\u0119 o chorobie ch\u0142opca. Wszystkim bliskim i obcym opowiada\u0142a o jego zaletach\u201d.<\/p>\n

Po \u015bmierci babci Zygmunt raz jeszcze jeden (w 1844 roku) zawita\u0142 na Podole. Przyby\u0142 tu razem z ojcem.<\/p>\n

Wikary dunajowieckiego ko\u015bcio\u0142a Erazm Wierzejski wtedy w\u0142a\u015bnie \u201emia\u0142 zaszczyt\u201d zapozna\u0107 si\u0119 z nim i na pro\u015bb\u0119 J. Rollego napisa\u0142 i przekaza\u0142 mu swoje wspomnienia o tym przyje\u017adzie poety:<\/p>\n

\u201e\u2026 Pewnego wieczora powiadomiono mnie o przyje\u017adzie go\u015bci i o tym, \u017ce chce mnie widzie\u0107 dziedzic. Genera\u0142, zm\u0119czony drog\u0105, przyj\u0105\u0142 mnie sam. Poprosi\u0142 mnie, aby rano odprawi\u0107 msz\u0119 \u017ca\u0142obn\u0105 po jego matce\u2026<\/p>\n

Po nabo\u017ce\u0144stwie zaprosi\u0142 mnie do siebie. W niewielkiej sali ujrza\u0142em nieznajomego, chudego m\u0119\u017cczyzn\u0119, ze smutnym obliczem, kt\u00f3ry niespokojnie spogl\u0105da\u0142 na t\u0142um zgromadzony na dziedzi\u0144cu i jak gdyby zamy\u015bla\u0142 si\u0119 nad tym, kiedy wreszcie to wszystko si\u0119 sko\u0144czy. Podszed\u0142em bli\u017cej, przedstawi\u0142em si\u0119. Powiedzia\u0142, \u017ce jest synem gospodarza domu i zamilk\u0142. Kilka minut siedzieli\u015bmy naprzeciwko siebie, nie wiedz\u0105c jak wszcz\u0105\u0107 rozmow\u0119.<\/p>\n

– Jak\u017cesz ta audiencja nu\u017cy mojego ojca, – odezwa\u0142 si\u0119 nareszcie.<\/p>\n

– Ale\u017c, niestety, nie da si\u0119 jej unikn\u0105\u0107 z przyczyn wysokiego stanowiska, jakie zajmuje hrabia – odpowiedzia\u0142em.<\/p>\n

Taki by\u0142 pocz\u0105tek rozmowy, po czym nast\u0105pi\u0142a d\u0142uga pauza. Posz\u0142o szybciej, kiedy poruszyli\u015bmy wspomnienia o staro\u015bcinie i kiedy zacz\u0105\u0142em opowiada\u0107 o jej dobroci i administracyjnych talentach.<\/p>\n

S\u0142ucha\u0142 uwa\u017cnie, lecz nie podtrzymywa\u0142 rozmowy. Potem przeszli\u015bmy do literatury, do nowych utwor\u00f3w, w kt\u00f3rych nie\u017ale si\u0119 orientowa\u0142em, a kt\u00f3rych prawie nie znali mieszka\u0144cy naszego za\u015bcianku. Od Gos\u0142awskiego, Goszczy\u0144skiego, Mickiewicza, Pola niby mimowolnie przeszli\u015bmy do \u201eNie-Boskiej komedii\u201d, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie niedawno przeczyta\u0142em uwa\u017cnie i, powiem szczerze, by\u0142em zachwycony afektacj\u0105 formy i j\u0119zyka.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Mojej wypowiedzi te\u017c s\u0142ucha\u0142 z oboj\u0119tno\u015bci\u0105 i szklanym spojrzeniem, skierowanym w jeden punkt, jak gdyby mowa dotyczy\u0142a nie jego utworu.<\/p>\n

Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, takie zachowanie mi si\u0119 spodoba\u0142o. Omal nie zacz\u0105\u0142em przypuszcza\u0107, \u017ce rzeczywi\u015bcie \u201eNie-Bosk\u0105 komedi\u0119\u201d napisa\u0142 Goszczy\u0144ski, a nie Krasi\u0144ski. Tu te\u017c zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce pan Zygmunt w rozmowie bardzo jest ostro\u017cny, nie\u015bmia\u0142y, nieufny; delikatne pytania obchodzi, a sprawy nagminne go nie interesuj\u0105.<\/p>\n

\u2026 Przed odjazdem pan Zygmunt zwiedzi\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 – uwa\u017cnie ogl\u0105da\u0142 nagrobki i medaliony, potem wst\u0105pi\u0142 na minut\u0119 do mnie. Po kr\u00f3tkiej rozmowie serdecznie mnie obj\u0105\u0142 i nachyliwszy si\u0119, wzruszonym g\u0142osem cicho zapyta\u0142: \u201eCzy proboszcz dobrodziej czyta\u0142 inne utwory autora \u201eNie-Boskiej komedii?\u201d Odpowiedzia\u0142em, \u017ce \u017cadnego.<\/p>\n

Nasta\u0142 czas po\u017cegnania. Po kilku miesi\u0105cach otrzyma\u0142em z jakiej\u015b okazji dwa niedu\u017ce tomiki jego utwor\u00f3w, kt\u00f3re chroni\u0119, jak bardzo drogie mojemu sercu\u201d.<\/p>\n

A zatem Krasi\u0144ski ukrywa\u0142 swoje autorstwo. Na pierwszy rzut oka mo\u017ce to budzi\u0107 zdziwienie, przecie\u017c d\u0105\u017cenie do uznania to ca\u0142kiem naturalne zjawisko i nawet marzenie ka\u017cdej tw\u00f3rczej natury. Aczkolwiek obja\u015bni\u0107 to \u0142atwo. Genera\u0142 Krasi\u0144ski by\u0142 dostrzegaln\u0105 figur\u0105 w Kr\u00f3lestwie Polskim, a wobec tego dla wsp\u00f3\u0142czesnych poeta Krasi\u0144ski przede wszystkim pozostawa\u0142 synem \u201enapoleo\u0144skiego genera\u0142a\u201d i \u201ecarskiego faworyta\u201d, \u201ezdrajcy\u201d,\u201epolitycznego oportunisty\u201d, \u201eprzezornego mieszczanina\u201d i \u201ekarierowicza\u201d.<\/p>\n

Dlatego, znano go jako \u201ele po\u00e9te anonyme de la Polotne\u201d, czasem drukowa\u0142 si\u0119 pod kryptonimem (Napoleon) K. Jedyna ksi\u0105\u017cka, gdzie podane jest pe\u0142ne imi\u0119 autora to \u201eGrobowiec rodziny Reichstal\u00f3w\u201d (1828 r.).<\/p>\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Krasi\u0144skiego, zajmuje poczesne miejsce w literaturze europejskiej. Jego poezja, szczeg\u00f3lnie intymna-filozoficzna liryka jest nadzwyczaj kwiecista, plastyczna, oryginalna i \u017carliwa.<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie warto zapozna\u0107 si\u0119 z my\u015bl\u0105 rosyjskich znawc\u00f3w literatury. Okazuje si\u0119, \u017ce, na przyk\u0142ad, w rosyjskiej \u201eEncyklopedii Literackiej (M., 1932, t. 3) o Krasi\u0144skim praktycznie nie przeczytasz \u017cadnego dobrego s\u0142owa. Oto kilka charakterystycznych cytat\u00f3w:<\/p>\n

\u00a0\u201ePoeta nie zna si\u0119 na przyrodzie\u2026 jego ludzie to nosiciele niewyobra\u017calnych zasad\u201d. \u201eKrasi\u0144ski \u2013 to tw\u00f3rca jednokierunkowy\u201d. Utwory poety to \u201enieprzekonywuj\u0105ce g\u0142oszenie idea\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich\u201d. Jego bohater \u2013 \u201ebezlitosny i niewyrozumia\u0142y demagog\u201d. W utworach dominuje: \u201esk\u0105po\u015b\u0107 argumentacji\u2026 a poprzez to anemiczno\u015b\u0107 i osch\u0142o\u015b\u0107 jego wierszy, martwo\u015b\u0107 formy\u2026\u201d<\/p>\n

Sk\u0105d taka agresywno\u015b\u0107 rosyjskich krytyk\u00f3w w ocenie, jego tw\u00f3rczo\u015bci \u0142atwo zrozumie\u0107 po przeczytaniu, chocia\u017cby ma\u0142ego, fragmentu poematu \u201ePrzed\u015bwit\u201d:<\/p>\n

Z<\/em> <\/em>ojc<\/em>\u00f3<\/em>w<\/em> <\/em>mych<\/em> <\/em>ziemi<\/em> <\/em>przez<\/em> <\/em>wroga<\/em> <\/em>wygnany<\/em>,<\/em><\/h3>\n

Depta<\/em>\u0107 <\/em>musia\u0142em obcych ludzi \u0142any
I s\u0142ysze\u0107 z dala tych szatan\u00f3w wycia,
Co ziemi\u0119 moj\u0105 okuli w kajdany –
Jak Dante \u2013 przez piek\u0142o przeszed\u0142em za \u017cycia!<\/em><\/p>\n

Zygmunt Krasi\u0144ski, b\u0119d\u0105c m\u0142odszy od wielu wielkich pisarzy romantyzmu, od m\u0142odzie\u0144czych lat, wychowywa\u0142 si\u0119 na tw\u00f3rczo\u015bci takich pisarzy jak: Byron, Mickiewicz, Goethe, Scott. Jego utwory maj\u0105 charakter historyczny i filozoficzny. Najwi\u0119kszymi jego dzie\u0142ami s\u0105: \u201eNie\u2013Boska komedia\u201d z 1835 roku, romantyczny dramat \u201eIrydion\u201d \u2013 1836, wydany anonimowo mesjanistyczny poemat \u201ePrzed\u015bwit\u201d \u2013 1843, <\/strong>\u201ePsalmy przysz\u0142o\u015bci\u201d \u2013 1845, oraz listy adresowane do ponad 150 os\u00f3b, z kt\u00f3rych zachowa\u0142o si\u0119 ponad trzy i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca.<\/p>\n

Poeta jest autorem wzruszaj\u0105cych lirycznych wierszy \u2013 \u201eCzas\u201d, \u201eDo D.P.\u201d, \u201eO ziemio w\u0142oska\u201d, \u201eFantazja \u017cycia\u201d \u201eLedwom ci\u0119 pozna\u0142\u2026\u201d i wielu innych.<\/p>\n

\"NeogotyckiNeogotycki zameczek w Opinog\u00f3rze (nieopodal Ciechanowa). Tutaj Krasi\u0144scy mieli niegdy\u015b rodowe gniazdo. Dzi\u015b mie\u015bci si\u0119 w nim Muzeum Romantyzmu, bogate w pami\u0105tki po s\u0142ynnym wieszczu i jego przodkach. <\/strong><\/p>\n

\u00a0Najwi\u0119kszym dzie\u0142em Krasi\u0144skiego jest niew\u0105tpliwie \u201eNie-Boska komedia\u201d. W poemacie tym mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele w\u0105tk\u00f3w autobiograficznych i odzwierciedle\u0144 osobistych prze\u017cy\u0107 poety.<\/p>\n

Kulminacyjne sceny dramatu poeta umiejscowi\u0142 w Okopach \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy (dzisiaj osada Okopy przy uj\u015bciu Zbrucza do Dniestru, nieopodal Kamie\u0144ca-Podolskiego). Sama nazwa osady jest do\u015b\u0107 symboliczna i uwypukla intencje Henryka, g\u0142\u00f3wnego bohatera dramatu.<\/p>\n

Badacze sk\u0142onni s\u0105 przypuszcza\u0107, \u017ce autor nie przypadkowo wybra\u0142 w\u0142a\u015bnie to miejsce, kt\u00f3re swoim czasie zafascynowa\u0142o ma\u0142oletniego jeszcze Zygmunta, gdy zawita\u0142 tu w 1825 roku. Ponadto, z Okopami \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy zwi\u0105zany jest epizod walk z czas\u00f3w Konfederacji Barskiej (Okopy by\u0142y ostatnim terenem dzia\u0142a\u0144 wojennych powsta\u0144c\u00f3w na Podolu). A zatem, s\u0105 podstawy uwa\u017ca\u0107, \u017ce w obrazie Henryka, wodza \u201ew ostatnim naszym pa\u0144stwie\u201d, uwieczniono kamienieckiego biskupa Adama Krasi\u0144skiego, przyw\u00f3dc\u0119 konfederacji Barskiej, jednego z przodk\u00f3w autora.<\/p>\n

Zygmunt Krasi\u0144ski by\u0142 gorliwym katolikiem, ale wierzy\u0142 w w\u0119dr\u00f3wk\u0119 dusz, sta\u0142 na pozycjach mesjanizmu i stara\u0142 si\u0119 przekona\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w Europy uzna\u0107 chrze\u015bcija\u0144skie przykazania za podstawowe zasady mi\u0119dzynarodowego prawa i nawet osobi\u015bcie zwraca\u0142 si\u0119 z rzetelnie przygotowanym memoria\u0142em do Papie\u017ca Piusa IX oraz Napoleona III.<\/p>\n

W ostatnie lata \u017cycia poeta cierpia\u0142 od chor\u00f3b i cz\u0119sto poszukiwa\u0142 miejsca najbardziej sprzyjaj\u0105cego jego zdrowiu. Przez pewien czas przebywa\u0142 nawet w Algierii. Zapalenie oczu, wrz\u00f3d, chroniczna newralgia i b\u00f3l g\u0142owy, og\u00f3lna niemoc i suchoty – wszystko to m\u0119czy\u0142o nieszcz\u0119snego poet\u0119. Zmar\u0142 Zygmunt Krasi\u0144ski w Pary\u017cu 23 lutego 1859 r. w wieku 47 lat, zaledwie o kilka miesi\u0119cy prze\u017cywszy ojca. Pochowano go w Opinog\u00f3rze, w rodzinnym grobowcu Krasi\u0144skich.<\/p>\n

Idea zbawienia by\u0142a stale obecnym motywem tw\u00f3rczo\u015bci Krasi\u0144skiego. Twierdzi\u0142, i\u017c Polska odegra szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w historii \u015bwiata \u2013 odrodzi inne narody Europy Zachodniej, zepsute przez materializm. By\u0142 patriot\u0105 i wierzy\u0142 w wyzwolenia narodu polskiego pisz\u0105c:<\/p>\n

Cokolwiek b\u0119dzie, cokolwiek si\u0119 stanie,
Jedno wiem tylko:
sprawiedliwo\u015b\u0107 b\u0119dzie,
Jedno wiem tylko:
Polska zmartwychwstanie!<\/em><\/p>\n

Cztery lata temu w Dunajowcach pojawi\u0142a si\u0119 ulica Krasi\u0144skich. Rada Miasta swoim rozporz\u0105dzeniem \u201ew celu przywr\u00f3cenia historycznej sprawiedliwo\u015bci\u201d przemianowa\u0142a tak ulic\u0119 Lenina. Szkoda tylko, \u017ce na by\u0142ym \u201epa\u0142acu Krasi\u0144skich(obecnie cz\u0119\u015bci zespo\u0142u budynk\u00f3w Rejonowego Kulturalno-Artystycznego Centrum O\u015bwiaty), jak dotychczas, nie ma tablicy pami\u0105tkowej \u015bwiadcz\u0105cej o przebywaniu tu wybitnego polskiego poety.<\/p>\n

Z okazji 200-lecia jego urodzin by\u0142oby to spraw\u0105 wielce stosown\u0105. Wszak\u017ce, jak trafnie zauwa\u017cy\u0142 polski pisarz Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz, w toku historii losy narodu ukrai\u0144skiego i polskiego dramatycznie si\u0119 przeplata\u0142y; nieraz \u0142\u0105czy\u0142a nas mi\u0142o\u015b\u0107 i rozdziela\u0142a nienawi\u015b\u0107, lecz nigdy nie byli\u015bmy wobec siebie oboj\u0119tni.<\/p>\n

Petro DANYLAK<\/strong>
(Przek\u0142ad: S. Panteluk)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polonia II, ilustracja do \u201ePsalm\u00f3w przesz\u0142o\u015bci\u201d Zygmunta Krasi\u0144skiego p\u0119dzla Jana Matejki (1861) By\u0142 jeszcze jeden cz\u0142owiek, kt\u00f3rego poeta bardzo kocha\u0142, a mianowicie jego babcia –…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2087,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-2086","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2012"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t