{"id":2152,"date":"2023-10-03T22:20:06","date_gmt":"2023-10-03T19:20:06","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/o-amerykanskiej-polonii-i-nie-tylko\/"},"modified":"2024-12-10T19:59:26","modified_gmt":"2024-12-10T17:59:26","slug":"o-amerykanskiej-polonii-i-nie-tylko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/o-amerykanskiej-polonii-i-nie-tylko\/","title":{"rendered":"O AMERYKA\u0143SKIEJ POLONII I NIE TYLKO"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Redaktor Janusz Szlechta<\/strong><\/strong><\/p>\n

<\/strong>Z redaktorem Januszem Szlecht\u0105, dziennikarzem \u201eNowego Dziennika\u201d w USA rozmawia Leszek W\u0105tr\u00f3bski.<\/p>\n

<\/strong>\u2013 Mieszkasz w Stanach Zjednoczonych ju\u017c \u0107wier\u0107 wieku\u2026<\/strong><\/p>\n

<\/strong>\u2013 Tak. Przyjecha\u0142em do USA w roku 1995. I prawie od razu trafi\u0142em do redakcji \u201eNowego Dziennika\u201d \u2013 najpowa\u017cniejszej w\u00f3wczas polskiej gazety codziennej w Stanach. Dzisiaj jest to tygodnik, kt\u00f3ry walczy o przetrwanie.<\/p>\n

\u2013 Urodzi\u0142e\u015b si\u0119 blisko miejsca, gdzie \u017cy\u0142 i tworzy\u0142 Jan Kochanowski, mo\u017ce st\u0105d w\u0142a\u015bnie masz te ci\u0105goty do pisania?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Urodzi\u0142em si\u0119 niedaleko Czarnolasu. Mama by\u0142a tam nauczycielk\u0105. W samym za\u015b dworku Kochanowskiego mieszkali\u015bmy ponad rok.<\/p>\n

\u2013 Mia\u0142e\u015b zosta\u0107 in\u017cynierem metalurgiem\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Naprawd\u0119 chcia\u0142em zosta\u0107 prawnikiem, ewentualnie uko\u0144czy\u0107 histori\u0119. Moja mama uwa\u017ca\u0142a jednak \u2013\u00a0 a by\u0142 to pocz\u0105tek ery Gierka \u2013 \u017ce trzeba mie\u0107 w r\u0119ku jaki\u015b fach, z kt\u00f3rego da si\u0119 utrzyma\u0107 przysz\u0142\u0105 rodzin\u0119. Pod jej wp\u0142ywem podj\u0105\u0142em wi\u0119c studia na Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej w Krakowie na Wydziale Metali Nie\u017celaznych. Studia uko\u0144czy\u0142em w roku 1976 ze specjalno\u015bci\u0105 przer\u00f3bka plastyczna. Mia\u0142em pracowa\u0107 w walcowni w Czechowicach-Dziedzicach.<\/p>\n

\u2013\u00a0 Ale sta\u0142o si\u0119 inaczej. Zosta\u0142e\u015b dziennikarzem\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Dziennikarstwem zacz\u0105\u0142em interesowa\u0107 si\u0119 na trzecim roku studi\u00f3w. W czasie wiosennego rajdu w Beskid S\u0105decki zagin\u0105\u0142 kolega z bratniego Wydzia\u0142u Metalurgicznego. Niewiele my\u015bl\u0105c, razem z kilkoma kolegami, rozpocz\u0119li\u015bmy jego poszukiwania. Nie by\u0142o to jednak \u0142atwe. W nocy spad\u0142o du\u017co \u015bniegu i trzeba by\u0142o przebija\u0107 si\u0119 przez ten \u015bnieg. Szukali\u015bmy zaginionego kolegi a\u017c do skutku. Kiedy go odnale\u017ali\u015bmy,\u00a0rozpocz\u0119li\u015bmy akcj\u0119 ratunkow\u0105: masa\u017ce, sztuczne oddychanie\u2026 Niestety, ju\u017c by\u0142o za p\u00f3\u017ano. Kolega zmar\u0142. Bardzo to prze\u017cy\u0142em. Napisa\u0142em o tym wypadku reporta\u017c do tygodnika studenckiego \u201ePolitechnik\u201d. I tak si\u0119 zacz\u0119\u0142a moja przygoda z dziennikarstwem.<\/p>\n

\u2013 Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142e\u015b te\u017c w czasie studi\u00f3w z radiem studenckim w Krakowie\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2026 i tygodnikiem \u201ePolitechnik\u201d. A po studiach na AGH sko\u0144czy\u0142em podyplomowe dwuletnie studia dziennikarskie w Warszawie. S\u0142ucha\u0142em tam m.in. wyk\u0142ad\u00f3w Krzysztofa K\u0105kolewskiego \u2013 znanego i cenionego publicysty, reportera, autora scenariuszy filmowych, opowiada\u0144 i powie\u015bci. U niego te\u017c pisa\u0142em reporta\u017c dyplomowy. Ju\u017c wtedy wiedzia\u0142em, \u017ce dziennikarstwo stanie si\u0119 moj\u0105 chorob\u0105. Mia\u0142em te\u017c to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce zaj\u0119cia prowadzi\u0142 z nami s\u0142ynny Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski. Opowiada\u0142 nam o swojej pracy reportera. Du\u017co si\u0119 od niego nauczy\u0142em.<\/p>\n

\"\"<\/a>
W Polskim Domu Cracovia Manor w Wallington w stanie New Jersey (23 stycznia 2019)<\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce najbardziej trwa\u0142\u0105 warto\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 nam przekaza\u0142 m\u00f3j mistrz Krzysztof K\u0105kolewski, by\u0142a jego wypowied\u017a na temat pracy dziennikarza. Jego zdaniem nale\u017cy to robi\u0107 tak, aby pisz\u0105c o kimkolwiek, stara\u0107 si\u0119 by\u0107 jak najbardziej obiektywnym. A je\u015bli kiedykolwiek jeszcze spotkamy si\u0119 z bohaterem naszego tekstu, aby\u015bmy mogli spojrze\u0107 mu prosto w oczy i nie wstydzi\u0107 si\u0119 tego, co o nim napisali\u015bmy. W tej nauce zawiera si\u0119 wszystko co najistotniejsze w pracy dziennikarza \u2013 rzetelno\u015b\u0107 i etyka.<\/p>\n

\u2013 Po studiach dziennikarskich pracowa\u0142e\u015b w Polskim Radiu Krak\u00f3w\u2026<\/strong><\/p>\n

<\/strong>\u2013 \u2026 niespe\u0142na rok, a nast\u0119pnie 3 lata w Tarnowie w Tarnowskim Magazynie Informacyjnym TEMI. Potem pracowa\u0142em w tygodniku \u201eWie\u015bci\u201d w Krakowie \u2013 pi\u015bmie spo\u0142eczno-politycznym, po\u015bwi\u0119conym sprawom wsi, wydawanym przez ludowc\u00f3w (od roku 1990 pismo niezale\u017cne). Pracowa\u0142em te\u017c w \u201eGazecie Krakowskiej\u201d i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em z \u201eDziennikiem Polskim\u201d.\u00a0 Wr\u00f3ci\u0142em nast\u0119pnie do Tarnowa do tygodnika TEMI, ale zosta\u0142em zwolniony. Dosta\u0142em wtedy propozycj\u0119 pracy na stanowisku rzecznika prasowego wojewody tarnowskiego Wies\u0142awa Wody (kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 potem w katastrofie pod Smole\u0144skiem). Pracowa\u0142em na tym stanowisku ponad rok.<\/p>\n

\u2013 I wtedy postanowi\u0142e\u015b wyjecha\u0107 do USA?<\/strong><\/p>\n

\u2013 M\u00f3j dawny s\u0105siad z Tarnowa dosta\u0142 zaproszenie od siostry\u00a0 mieszkaj\u0105cej w Stanach. On to zaproponowa\u0142 mi wsp\u00f3lny wyjazd do USA. Moja sytuacja finansowa w tym czasie nie by\u0142a najlepsza wi\u0119c si\u0119 zgodzi\u0142em. Moja \u017cona pracowa\u0142a w szkole i zarabia\u0142a te\u017c niewiele. Z Polski wyjecha\u0142em w sierpniu w roku 1995.<\/p>\n

\u2013 Pojecha\u0142e\u015b do Stan\u00f3w na\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 \u2026. rok, a jestem tu ju\u017c 25 lat. Podj\u0105\u0142em oficjalnie prac\u0119 w \u201eNowym Dzienniku\u201d. Nie by\u0142em w USA ani jednego dnia nielegalnie. Dzi\u0119ki wspania\u0142ym szefom \u201eNowego Dziennika\u201d dosta\u0142em wszystkie potrzebne papiery i mog\u0142em tam pracowa\u0107 zupe\u0142nie legalnie. Mog\u0142em te\u017c spokojnie je\u017adzi\u0107 do Polski i wraca\u0107.<\/p>\n

\u2013 Sprowadzi\u0142e\u015b te\u017c do Stan\u00f3w \u017con\u0119 i c\u00f3rk\u0119\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 C\u00f3rka uczy\u0142a si\u0119 w szkole podstawowej w Wallingtonie w stanie New Jersey (20 km na po\u0142udnie od Nowego Jorku), gdzie do dzi\u015b mieszkam. My nazywamy to miejsce Tr\u00f3jmiastem, bo znajduj\u0105 si\u0119 obok siebie trzy miasta, gdzie jest du\u017co Polak\u00f3w: Wallington, Garfield i Passaic. Najbardziej polskim miastem w USA jest w\u0142a\u015bnie Wallington licz\u0105cy obecnie ponad 12,5 tys. mieszka\u0144c\u00f3w, a Polonia stanowi a\u017c 75%. Takiego drugiego miasta w USA nie ma.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Red. Janusz Szlechta podpisuje swoje ksi\u0105\u017cki<\/strong><\/strong><\/p>\n

\u2013 W tym roku chcia\u0142e\u015b wr\u00f3ci\u0107 na sta\u0142e do Polski\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak, ale pandemia koronawirusa pokrzy\u017cowa\u0142a plany wielu ludziom, tak\u017ce i mnie. Chcia\u0142bym jeszcze przed powrotem za\u0142atwi\u0107 par\u0119 spraw. Je\u015bli nic si\u0119 nie zmieni, wr\u00f3c\u0119 do Polski w maju lub czerwcu 2021 roku.<\/p>\n

\u2013 Porozmawiajmy teraz o Twojej pracy reporterskiej. Najbardziej poci\u0105gaj\u0105 Ci\u0119 tematy zwi\u0105zanie z \u017cyciem Polak\u00f3w w USA i na \u015bwiecie\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 I pisz\u0119 o tym najcz\u0119\u015bciej i najch\u0119tniej. W wolnych za\u015b chwilach pisz\u0119 opowiadania i wiersze. Wyda\u0142em tomik poetycki pt. \u201ePie\u015b\u0144 niedoko\u0144czona\u201d.<\/p>\n

Pisa\u0142 o tym m.in. Tadeusz Urba\u0144ski ze Szwecji, cytuj\u0119: \u201cOkazuje si\u0119, \u017ce taki pasjonat dziennikarstwa jak Janusz Szlechta mo\u017ce by\u0107 poet\u0105! Dziennikarstwo to pos\u0142anie i wiedza. Je\u015bli doda\u0107 do tego emigracj\u0119, oddalenie od \u017cony i c\u00f3rki, ogromn\u0105 przestrze\u0144 dziel\u0105c\u0105 stolic\u0119 \u015bwiata Nowy Jork od Tarnowa czy Krakowa \u2013 mo\u017cna zrozumie\u0107 t\u0119skne s\u0142owa skierowane do jego kobiet w kraju. Poezja to opisanie \u015bwiata inaczej. \u015awiata najbli\u017cszego sercu, gdy zwyk\u0142e s\u0142owa s\u0105 zbyt proste, a formu\u0142y uwa\u017cane za wytarte i zu\u017cyte. Wiersze Janusza porusz\u0105 z pewno\u015bci\u0105 nie tylko emigrant\u00f3w. Tak, emigrant\u00f3w, kt\u00f3rych wci\u0105\u017c jest nas pe\u0142no na \u015bwiecie, chocia\u017c tamte powody emigracji usta\u0142y. Ci\u0119\u017cko poradzi\u0107 sobie na obczy\u017anie z balastem emigracyjnych lat i obietnic\u0105 powrotu. Wiersze Janusza to \u015blad prze\u017cy\u0107 i osobistych do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3rych nie mo\u017cna stworzy\u0107 czy wymy\u015bli\u0107. P\u0142yn\u0105ce z serca poruszaj\u0105 czytelnika swoim niezak\u0142amanym stylem i widocznym ci\u0119\u017carem do\u015bwiadcze\u0144. Przeczyta\u0142em je, przemy\u015bla\u0142em, rekomenduj\u0119 i\u2026 czekam na nast\u0119pne\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wiersze te oddaj\u0105 najlepiej wszystko co ja tu prze\u017cy\u0142em i co czuj\u0119. Chcia\u0142em si\u0119 tym podzieli\u0107 z innymi. Pisuj\u0119 te\u017c opowiadania. Za to co robi\u0119 i pisz\u0119 w roku 2005, w Tarnowie, otrzyma\u0142em nagrod\u0119 Tarnowskiej Fundacji Kulturalnej \u2013 \u201eUskrzydlony\u201d. A w roku 2011 zdoby\u0142em, za opowiadanie \u201eI\u2019m sorry\u201d, II nagrod\u0119 w konkursie literackim imienia Marka H\u0142aski, organizowanym przez Magazyn Kulturalno-Informacyjny \u201eJupiter\u201d w Wiedniu.\u00a0 Rok za\u015b p\u00f3\u017aniej (2012) kapitu\u0142a przyzna\u0142a mi nagrod\u0119 \u201eWybitny Polak w Nowym Jorku 2012\u201d w kategorii \u201eosobowo\u015b\u0107\u201d oraz dyplom Fundacji Polskiego God\u0142a Promocyjnego.<\/p>\n

\u2013 Doszed\u0142e\u015b w pewnym momencie do wniosku, \u017ce \u017cycie p\u0119dzi do przodu i o wielu wa\u017cnych rzeczach cz\u0119sto zapominamy\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Znajomy, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 sklep spo\u017cywczy w Passaicu, powiedzia\u0142 mi, \u017ce nad nasz\u0105 rzek\u0105 mieszkaj\u0105 bezdomni i \u017ce trzeba im pom\u00f3c. I tak si\u0119 zacz\u0119\u0142a moja historia z bezdomnymi. I na jej bazie powsta\u0142a moja czwarta ksi\u0105\u017cka pt. \u201eUlica w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Swoich reporta\u017cy o bezdomnych nie pisa\u0142em na podstawie informacji czerpanych z internetu czy z opowie\u015bci innych ludzi. Jap o prostu szed\u0142em do nich. Spotyka\u0142em ich na ulicy. I nie tylko z nimi rozmawia\u0142em, ale stara\u0142em si\u0119 im zawsze pomaga\u0107, szczeg\u00f3lnie w tym, czego im najbardziej brakowa\u0142o \u2013 czyli w znalezieniu mieszkania i pracy. Kupowa\u0142em im te\u017c jedzenie. Zbiera\u0142em wreszcie ubrania, aby od nich nie \u015bmierdzia\u0142o i aby nie marzli. Brali na og\u00f3\u0142 jedzenie i ciuchy. Z prac\u0105 by\u0142o gorzej. Pami\u0119tam cz\u0142owieka, kt\u00f3remu znalaz\u0142em robot\u0119, w kt\u00f3rej si\u0119 utrzyma\u0142 do pierwszej wyp\u0142aty. Kiedy dosta\u0142 pieni\u0105dze upi\u0142 si\u0119 i do pracy ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142.<\/p>\n

\u2013 Twoja ostatnia ksi\u0105\u017cka pt. \u201eOswajanie Ameryki\u201d prezentuje reporta\u017ce o ludziach sukcesu, o Polakach kt\u00f3rym si\u0119 w \u017cyciu powiod\u0142o.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tych z ma\u0142ym i du\u017cym sukcesem jest znacznie wi\u0119cej. Sukcesy osi\u0105gn\u0119li zazwyczaj, bo chcieli zabezpieczy\u0107 lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 swoim najbli\u017cszym. Znam sporo takich ludzi i m\u00f3g\u0142bym wymienia\u0107 ich nazwiska d\u0142ugo. S\u0105 te\u017c i inni, kt\u00f3rzy nie wytrzymuj\u0105 fizycznie czy maj\u0105 stresy. I nie mog\u0105 si\u0119 pogodzi\u0107 z rzeczywisto\u015bci\u0105. Nast\u0119puj\u0119 wi\u0119c degradacja warto\u015bci, cz\u0119ste za\u0142amania i posi\u0142kowanie si\u0119 alkoholem.<\/p>\n

\u2013 Co dzi\u015b dzieje si\u0119 z \u017cyciem polonijnym w Stanach: dynamicznie si\u0119 rozwija czy umiera \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Moim zdaniem \u017cycie polonijne \u2013 to bujne, kt\u00f3re znam i lubi\u0119, w kreowaniu kt\u00f3rego r\u00f3wnie\u017c uczestniczy\u0142em \u2013 powoli zamiera. Nie ma przecie\u017c nap\u0142ywu Polak\u00f3w z kraju. To si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, kiedy Polska wesz\u0142a do Unii Europejskiej. Emigracja polityczna i ekonomiczna si\u0119 ju\u017c sko\u0144czy\u0142y. Zdarza si\u0119 natomiast, ale naprawd\u0119 na niewielk\u0105 skal\u0119, \u017ce studiuj\u0105cy w Polsce wracaj\u0105 do Stan\u00f3w z polskim wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conkiem.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Janusz Szlechta (P) na kilkunastach \u015awiatowych Forach Medi\u00f3w Polonijnych wytrwale przewodniczy\u0142 pracom jury weso\u0142ych dziennikarskich konkurs\u00f3w<\/strong><\/p>\n

\u2013 Odchodz\u0105 te\u017c starsi\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 \u2026 albo wracaj\u0105 do kraju. Ja b\u0119d\u0119 te\u017c do tej fali nale\u017ca\u0142. Tu jest straszna gonitwa za pieni\u0119dzmi. Ludzie zapominaj\u0105 o tym, \u017ce istnieje co\u015b takiego jak potrzeby duchowe, potrzeby spotykania si\u0119 z innymi czy wreszcie oswajanie si\u0119 ze \u015bwiatem. I ci ludzie cz\u0119sto wcale, albo bardzo s\u0142abo, rozmawiaj\u0105 ju\u017c po polsku. Tego nie ma w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w ze Wschodu, kt\u00f3rych spotyka\u0142em cz\u0119sto na imprezach organizowanych dla medi\u00f3w polonijnych. Polakom zza wschodniej granicy w czasach Zwi\u0105zku Radzieckiego zakazywano rozmawia\u0107 po polsku, ba, grozi\u0142a za to nawet \u015bmier\u0107, a tu w USA \u017cadne zakazy nie istnia\u0142y i nie istniej\u0105. Znam tu takie rodziny, w kt\u00f3rych rodzice nie rozmawiaj\u0105 dobrze po angielsku, a ich dzieci nie znaj\u0105 ju\u017c polskiego. Jestem dlatego pe\u0142en uznana dla ludzi ze Wschodu, \u017ce w takich warunkach zachowali polsk\u0105 kultur\u0119 i j\u0119zyk ojczysty.<\/p>\n

\u2013 Nad czym obecnie pracujesz?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Mam gotow\u0105 kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eLot w stron\u0119 wolno\u015bci\u201d. Jest to wywiad-rzeka z pilotem wojskowym, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 niegdy\u015b w 13. Pu\u0142ku Lotnictwa Transportowego w Krakowie, a od lat mieszka w USA. Spotyka\u0142em si\u0119 z\u00a0 nim wielokrotnie i w efekcie tych spotka\u0144 powsta\u0142a ta ksi\u0105\u017cka. Jest to autentyczna historia opowiadaj\u0105ca o ucieczce trzech pilot\u00f3w z rodzinami, samolotem An-2 z Krakowa do Wiednia. Ucieczka mia\u0142a miejsce 1 kwietnia 1982 roku, a wi\u0119c w okresie stanu wojennego. G\u0142o\u015bno by\u0142o o niej w mediach polskich, austriackich, a tak\u017ce polonijnych. Na pok\u0142adzie An-2, obok wspomnianych pilot\u00f3w, by\u0142y r\u00f3wnie\u017c ich \u017cony i dzieci \u2013 najstarsze mia\u0142o 7 lat.<\/p>\n

Lec\u0105c nad polskimi g\u00f3rami uderzyli w brzoz\u0119. Dolne skrzyd\u0142o zosta\u0142o roztrzaskane, nad dodatek wycieka\u0142o paliwo ze zbiornika \u2013 a\u00a0 mimo to dolecieli. Oni byli prekursorami uderzenia w brzoz\u0119. Nast\u0119pnego dnia, po ich wyl\u0105dowaniu, przylecia\u0142 do Wiednia premier Mieczys\u0142aw Rakowski, aby ich zabra\u0107 do kraju. Austriacy si\u0119 na to nie zgodzili i pilot\u00f3w internowali. W efekcie wszyscy uciekinierzy wyl\u0105dowali, po r\u00f3\u017cnych przej\u015bciach, w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n

Czekam teraz na decyzj\u0119, czy IPN zechce wyda\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119.<\/p>\n

Rozmawia\u0142: Leszek W\u0104TR\u00d3BSKI
Zdj\u0119cia archiwum red. Janusza Szlechty<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Redaktor Janusz Szlechta Z redaktorem Januszem Szlecht\u0105, dziennikarzem \u201eNowego Dziennika\u201d w USA rozmawia Leszek W\u0105tr\u00f3bski. \u2013 Mieszkasz w Stanach Zjednoczonych ju\u017c \u0107wier\u0107 wieku\u2026 \u2013 Tak….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2153,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-2152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2023"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t