{"id":2156,"date":"2021-09-24T15:09:54","date_gmt":"2021-09-24T12:09:54","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/herb-jastrzebiec-i-jego-przedstawiciele\/"},"modified":"2024-12-10T20:07:53","modified_gmt":"2024-12-10T18:07:53","slug":"herb-jastrzebiec-i-jego-przedstawiciele","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/herb-jastrzebiec-i-jego-przedstawiciele\/","title":{"rendered":"Herb JASTRZ\u0118BIEC i jego przedstawiciele"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Pami\u0119\u0107 historyczna to w pewnym zakresie te\u017c pami\u0119\u0107 kulturowa. Stanowi ona istotn\u0105 cze\u015b\u0107 naszej \u015bwiadomo\u015bci i to\u017csamo\u015bci. W istotny spos\u00f3b kreuje i okre\u015bla nasz\u0105 wizje \u015bwiata. Burze dziejowe, zmiany granic historycznych, powojenne migracje lub osobiste decyzje \u2013 rozrzuci\u0142y Polak\u00f3w po \u015bwiecie. Kolejne pokolenia Polak\u00f3w uczy\u0142y si\u0119 \u017cy\u0107 z dala od gniazd rodzinnych, buduj\u0105c nowe w innych, obcych miejscach osiedlenia. Wychod\u017acy wtapiali si\u0119 w miejscowe spo\u0142eczno\u015bci, z nimi budowali przysz\u0142o\u015b\u0107. Ale mieli te\u017c co\u015b w\u0142asnego \u2013 t\u0119sknot\u0119 za Ojczyzn\u0105, wspomnienia i pami\u0105tki. Tradycje rodzinne, kt\u00f3re daj\u0105 wiedz\u0119 o ojcach, \u015bwiadomo\u015b\u0107, korzeni, dum\u0119 z to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

W niedalekiej przesz\u0142o\u015bci Fundacja \u201cDziedzictwo nasze\u201d og\u0142osi\u0142a wyniki konkursu \u201eDom polski \u2013 tradycje rodzinne i pami\u0119\u0107 pokole\u0144\u201d \u0456 przeprowadzi\u0142a naukow\u0105 konferencj\u0119 w W\u0119gorzewie (Polska).<\/p>\n

Cele Fundacji \u201cDziedzictwo nasze\u201d, to edukacja kulturalna ukierunkowana na poznawanie i utrwalanie to\u017csamo\u015bci lokalnej i regionalnej, ochrona dziedzictwa kulturowego, u\u015bwiadamianie m\u0142odym ich roli w tworzeniu godnego wizerunku Polski.<\/p>\n

Poni\u017cszy artyku\u0142, w\u0142\u0105czony by\u0142 do materia\u0142\u00f3w konferencji \u201eDom polski \u2013 tradycje rodzinne i pami\u0119\u0107 pokole\u0144\u201d.<\/p>\n

\u00a0\u201eJastrz\u0119biec\u201d to jeden z najstarszych polskich herb\u00f3w szlacheckich – po raz pierwszy wspomina si\u0119 o nim w 1319 roku i ogarnia a\u017c 1108 rod\u00f3w (na przyk\u0142ad takich protoplast\u00f3w, jak: Boleszczyc, Bolesty, Kudbrzyn, Kaczy\u0144ski, Kaniowa, Lazanki, Niemiro).<\/p>\n

Obraz jastrz\u0119bia w \u015bwiatowej kulturze jednoczy symbolik\u0119 ciemnego pocz\u0105tku, \u015bmierci i obraz \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego, wyst\u0119puj\u0105c wys\u0142annikiem bog\u00f3w. Ptak jest symbolem nieba, kr\u00f3lewskiej w\u0142adzy i szlachetno\u015bci, a wszyscy jastrz\u0119bi bogowie s\u0105 uto\u017csamiani ze s\u0142o\u0144cem.<\/p>\n

Jedna z legend o herbie \u201eJastrz\u0119biec\u201d m\u00f3wi: \u201eza czas\u00f3w Boles\u0142awa Chrobrego kr\u00f3la, oko\u0142o roku 999, \u0141ys\u0105 G\u00f3r\u0105 mil dwie od Bo\u017c\u0119cina, kt\u00f3r\u0105 teraz S. Krzy\u017ca zowi\u0105, poganie nieprzyjaciele opanowali i na niej jak w fortecy jakiej ubezpieczeni stoj\u0105c, z wojska si\u0119 naszego ur\u0105gali. Us\u0142yszawszy to rycerz jeden, Jastrz\u0119bczyk, \u017carliwo\u015bci\u0105 wiary i chwa\u0142y boskiej wzruszony, wynalaz\u0142 podkowy pod kopyta ko\u0144skie, kt\u00f3rymi konia podkowawszy, szcz\u0119\u015bliwie si\u0119 na \u0141ys\u0105 G\u00f3r\u0119 przedar\u0142. Inni \u017co\u0142nierze, gdy konie swoje podkowali, na g\u00f3r\u0119 \u015blisk\u0105 i lodem oblan\u0105 przebyli, nieprzyjaciela znie\u015bli i zwyci\u0119\u017cyli. W nagrod\u0119 przemys\u0142u swego od tego\u017c kr\u00f3la wzi\u0105\u0142 herbu swego odmian\u0119, \u017ce podkow\u0119 z krzy\u017cem na tarczy mu z\u0142o\u017cono. Jastrz\u0119bia za\u015b na he\u0142m wyniesiono\u201d. Poni\u017cej przestawiamy kilku wybitnych przedstawicieli tego herbu.<\/p>\n

Katarzyna NIEMIRO<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wojciech Jastrz\u0119biec<\/strong> (1362, \u0141ubnice \u2013 1436, Mnichowice) za\u0142o\u017cyciel herbu Jastrz\u0119biec, arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski (1423 \u2013 1436), biskup krakowski (1412\u20131423) i pozna\u0144ski (1399\u20131412), kanclerz koronny. Autor traktat\u00f3w teologiczno-prawnych. W 1422 roku Wojciech Jastrz\u0119biec za\u0142o\u017cy\u0142 ma\u0142e miasto nieopodal Szyd\u0142owca nazwane od jego imienia Jastrz\u0105b. Do swojego herbu adoptowa\u0142 w\u00f3wczas Jana Niemir\u0119 z Wsielubia, kt\u00f3ry by\u0142 za\u0142o\u017cycielem rodu Niemirowicz\u00f3w herbu \u201eJastrz\u0119biec\u201d.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Andrzej Niemirowicz<\/strong> (1462 \u2013 1541) <\/strong>\u2013 m\u0105\u017c stanu Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, hetman litewski w 1536 \u2013 1541 latach. W 1514 \u2013 1541 latach zosta\u0142 mianowany wojewod\u0105 kijowskim, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 obrony Ukrainy przed Tatarami. Tocz\u0105c z nimi liczne boje, przyswoi\u0142 sobie umiej\u0119tno\u015bci szybkich rajd\u00f3w kawaleryjskich i walki poprzez zaskoczenie. Jego mistrzem by\u0142 hetman Konstanty Ostrogski i to w\u0142a\u015bnie z nim oraz starost\u0105 czerkaskim Eustachym Daszkiewiczem odni\u00f3s\u0142 27 stycznia 1527 wielkie zwyci\u0119stwo nad Tatarami, w bitwie pod Olszanic\u0105 nieopodal Kijowa. By\u0142o to jedno z najwi\u0119kszych zwyci\u0119stw nad stepowymi je\u017ad\u017acami; pod litewskim mieczem pad\u0142o kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy Tatar\u00f3w.<\/p>\n

Andrzej Niemirowicz by\u0142 synem Jakuba Niemirowicza, wnukiem Andrzeja (Andruszki) Niemirowicza, prawnukiem Jana Niemiry z Wsielubia litewskiego szlacheckiego rodzaju herbu \u201eJastrz\u0119biec\u201d.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jan Zborowski<\/strong> (1538 \u2013 1603, Odolan\u00f3w) \u2013 hetman nadworny koronny, sekretarz kr\u00f3lewski, dworzanin kr\u00f3lewski, rotmistrz kr\u00f3lewski, kasztelan gnie\u017anie\u0144ski, starosta odolanowski, starosta grudzi\u0105dzki. Jan Zborowski nale\u017ca\u0142 do magnackiego rodu Zborowskich herbu \u201eJastrz\u0119biec\u201d. By\u0142 synem kasztelana krakowskiego Marcina Zborowskiego. W m\u0142odo\u015bci przebywa\u0142 na dworach ksi\u0119cia pruskiego Albrechta Hohenzollerna i kr\u00f3la Zygmunta II Augusta.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Miko\u0142aj Skrzetuski<\/strong> (1610 \u2013 1673) \u2013 szlachcic wielkopolski herbu \u201eJastrz\u0119biec\u201d, pu\u0142kownik, pierwowz\u00f3r Jana Skrzetuskiego, bohatera \u201cOgniem i mieczem\u201d Henryka Sienkiewicza. Miko\u0142aj Skrzetuski to idea\u0142 rycerza, chrze\u015bcijanina, dla kt\u00f3rego s\u0142u\u017cba Bogu i ojczy\u017anie stanowi\u0142y warto\u015bci cenniejsze nad \u017cycie. W ich imi\u0119 got\u00f3w by\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 \u017cycie prywatne, minimalizuj\u0105c znaczenie w\u0142asnych dramat\u00f3w w obliczu tragedii Rzeczypospolitej.<\/p>\n

W 1649 w przebraniu ch\u0142opa wydosta\u0142 si\u0119 z obl\u0119\u017conego Zbara\u017ca i powiadomi\u0142 kr\u00f3la Jana Kazimierza, \u017ce obro\u0144com starczy \u017cywno\u015bci tylko na sze\u015b\u0107 dni. Dokona\u0142 tego czynu dzi\u0119ki do\u015bwiadczeniu, kondycji fizycznej, znajomo\u015bci mowy ruskiej i obyczaj\u00f3w kozackich.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Niko\u0142aj Gogol (Janowski)<\/strong> (1821, wie\u015b Soroczy\u0144scy (gubernia po\u0142tawska) \u2013 1852, Moskwa) \u2013 prozaik, dramaturg, poeta, krytyk, publicysta, przyznany jednym z klasyk\u00f3w literatury \u015bwiatowej.<\/p>\n

Dziadek Niko\u0142aja Gogola (Afanasij Janowski ze strony ojca) pochodzi\u0142 z prastarego polskiego szlacheckiego rodzaju herbu \u201eJastrz\u0119biec\u201d. Zako\u0144czy\u0142 Kijowsk\u0105 Duchow\u0105 Akademi\u0119. Wolno w\u0142ada\u0142 pi\u0119cioma j\u0119zykami: rosyjskim, \u0142aci\u0144skim, greckim, niemieckim i polskim. S\u0142u\u017cy\u0142 w Generalnej Kancelarii Wojskowej na posadzie pu\u0142kowego kancelisty.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Konstanty Cio\u0142kowski<\/strong> (1857, wie\u015b I\u017cewsk \u2013 1935, Ka\u0142uga) \u2013 rosyjski uczony polskiego pochodzenia, jeden z pionier\u00f3w kosmonautyki, tw\u00f3rca modelu teorii ruchu i budowy rakiety kosmicznej. By\u0142 synem polskiego zes\u0142a\u0144ca Edwarda Cio\u0142kowskiego wywodz\u0105cego si\u0119 ze szlacheckiej rodziny herbu \u201eJastrz\u0119biec\u201d.<\/p>\n

Z zawodu Cio\u0142kowski by\u0142 nauczycielem matematyki i fizyki. W 1897 roku zbudowa\u0142 pierwszy w Rosji tunel aerodynamiczny (szefem kt\u00f3rego mianowa\u0142 Polaka \u2013 Feliksa Rewie\u0144skiego) i opracowa\u0142 technik\u0119 pomiar\u00f3w aerodynamicznych.<\/p>\n

Idee techniczne wysuni\u0119te przez <\/em>Cio\u0142kowskiego stanowi\u0105 podstaw\u0119 dzia\u0142ania wszystkich, historycznych i wsp\u00f3\u0142czesnych, silnik\u00f3w rakietowych, rakiet i statk\u00f3w kosmicznych.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Micha\u0142 Borowski<\/strong> (1872, Juncewicze \u2013 1939, Wilno) \u2013 polski kontradmira\u0142 i in\u017cynier okr\u0119towy. Pochodzi\u0142 z prastarego polskiego rodzaju Borowskich herbu \u201eJastrz\u0119biec\u201d. By\u0142 wyznania rzymskokatolickiego. S\u0142u\u017cy\u0142 w Imperatorskiej Marynarce Wojennej Rosji i bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie rosyjsko-japo\u0144skiej oraz I wojnie \u015bwiatowej. Nast\u0119pnie zosta\u0142 przyj\u0119ty do Wojska Polskiego, w kt\u00f3rym karier\u0119 zako\u0144czy\u0142 w 1928 na stanowisku przewodnicz\u0105cego Delegacji Polskiej do Rady Portu i Dr\u00f3g Wodnych w Gda\u0144sku.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Piotr Kapica<\/strong> (1894, Krondsztat \u2013 1984, Moskwa) \u2013 radziecki fizyk, in\u017cynier. Pochodzi\u0142 ze szlacheckiej rodziny Kapic-Milewskich herbu \u201eJastrz\u0119biec\u201d. \u00a0Jego matk\u0105 by\u0142a Olga Jeronimowna z domu Stebnicka, c\u00f3rka polskiego in\u017cyniera kartografa Hieronima Stebnickiego. Wielokrotnie nagradzany mi\u0119dzynarodowymi nagrodami i odznaczeniami. Otrzyma\u0142 honorowe doktoraty kilkunastu uczelni, m.in. Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego (1964) i Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego (1972). Honorowy cz\u0142onek kilkudziesi\u0119ciu towarzystw naukowych, od 1962 cz\u0142onek zagraniczny Polskiej Akademii Nauk. Sze\u015bciokrotnie odznaczony Orderem Lenina, a dwukrotnie tytu\u0142em Bohatera Pracy Socjalistycznej. Cz\u0142onek Londy\u0144skiego Kr\u00f3lewskiego spo\u0142ecze\u0144stwa (1929). Laureat premii Nobla w dziedzinie fizyki (1978).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pami\u0119\u0107 historyczna to w pewnym zakresie te\u017c pami\u0119\u0107 kulturowa. Stanowi ona istotn\u0105 cze\u015b\u0107 naszej \u015bwiadomo\u015bci i to\u017csamo\u015bci. W istotny spos\u00f3b kreuje i okre\u015bla nasz\u0105 wizje…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2157,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2156","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t