{"id":2210,"date":"2021-11-24T10:13:09","date_gmt":"2021-11-24T08:13:09","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/kielbie-we-lbie-1\/"},"modified":"2024-12-10T21:55:37","modified_gmt":"2024-12-10T19:55:37","slug":"kielbie-we-lbie-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kielbie-we-lbie-1\/","title":{"rendered":"\u201eKIE\u0141BIE WE \u0141BIE\u201d (1)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\u2026W\u0142och zaprojektowa\u0142 najpi\u0119kniejszy zabytek architektoniczny miasta \u2013 cerkiew \u015bw. Andrzeja (podczas remontu, gdy przysz\u0142o do wymiany spr\u00f3chnia\u0142ych belek na \u017celazo, spartolono g\u0142\u00f3wn\u0105 kopu\u0142\u0119 i w\u0142osk\u0105 cerkiew ubrano w rusk\u0105 rzep\u0119)\u2026<\/strong><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce \u201eKie\u0142bie we \u0142bie\u201d<\/strong> Stanis\u0142aw Zieli\u0144ski<\/strong>, znakomity gaw\u0119dziarz, przenosi nas do czas\u00f3w swojego dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci. Przedstawia kapitalny obraz dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, okres od 1920 do 1939 roku, w kt\u00f3rym opis wydarze\u0144 historycznych splata z opisami \u017cycia rodzinnego, codziennego.<\/p>\n

Wszystko napisane \u017cywym j\u0119zykiem i \u2013 jak zwykle u tego autora \u2013 ze swad\u0105 i humorem. W realistycznej konwencji \u2013 opowie\u015b\u0107 z czasu i miejsc zatrzymanych w pami\u0119ci. Z w\u0142a\u015bciwej sobie poetyki zostawi\u0142 w niej co najlepsze: absolutne poczucie humoru.<\/p>\n

Nie dopu\u015bci\u0142 si\u0119 \u015bmiertelnego grzechu literatury autobiografizuj\u0105cej \u2013 sentymentalizmu. (…) Zieli\u0144ski uprawia typ narracji i skojarze\u0144 charakterystycznych dla autobiografii dzieci\u0144stwa. Nie robi z tego jednak kanonu ani maniery. Naturalnie i ze swobod\u0105 przechodzi do refleksji cz\u0142owieka dojrza\u0142ego, z do\u015bwiadczeniem i historycznym dystansem. (…) U Zieli\u0144skiego prawie wszystkie sytuacje s\u0105 \u015bmieszne, nawet te najbardziej liryczne.<\/p>\n

Janina Katz<\/em><\/p>\n

CIASTKO Z KREMEM<\/strong><\/p>\n

Ponad drog\u0105 Irpie\u0144 p\u0142ynie,<\/em>
Za Irpieniem wa\u0142 wzniesiony,<\/em>
A za wa\u0142em oko ginie<\/em>
I kijowskie s\u0142ycha\u0107 dzwony.<\/em>
(stara piosenka)<\/p>\n

Pewnego dnia zamiast krzykn\u0105\u0107: \u201eJu\u017c jestem, czy to mama wo\u0142a\u0142a na obiad?\u201d, kichn\u0105\u0142em przera\u017aliwie g\u0142o\u015bno. Babunia poruszy\u0142a si\u0119 w fotelu. Spojrzawszy znad okular\u00f3w, powiedzia\u0142a surowo:<\/p>\n

\u2013 Co za okropne dziecko, znowu kicha… W Kijowie o tej porze roku na pewno nie mia\u0142by kataru. O Kijowie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 ci\u0105gle. Doro\u015bli wracali tam przy ka\u017cdej okazji. Kijowski mira\u017c unosi\u0142 si\u0119 nad r\u00f3wninnym krajobrazem Warszawy. Wszystko dawa\u0142o pow\u00f3d do por\u00f3wna\u0144 i do wspomnie\u0144. Kijowianie odwiedzali nas cz\u0119sto. Ich rozmowy ko\u0144czy\u0142y si\u0119 zwykle westchnieniem pe\u0142nym sentymentu. Przys\u0142uchiwa\u0142em si\u0119, nie odczuwaj\u0105c ani t\u0119sknoty, ani wzruszenia. By\u0142em ma\u0142y.<\/p>\n

Kijowskie dzieci\u0144stwo wydawa\u0142o mi si\u0119 r\u00f3wnie odleg\u0142e jak czasy, w kt\u00f3rych rzeka Irpie\u0144 wytycza\u0142a granic\u0119 Rzeczypospolitej. Kresowym przyja\u017aniom, musz\u0119 odda\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107, trwa\u0142y a\u017c do \u015bmierci.<\/p>\n

Puszcza\u0142em mimo uszu nazwy dzielnic, ulic, zau\u0142k\u00f3w. M\u00f3wi\u0105c o Kijowie, doro\u015bli mru\u017cyli oczy. Pr\u00f3bowa\u0142em ich na\u015bladowa\u0107, lecz nic z tego nie wychodzi\u0142o. A tak chcia\u0142em zobaczy\u0107 cho\u0107 raz to, co z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 dostrzegali starsi.<\/p>\n

Po po\u0142udniu s\u0142o\u0144ce, chyl\u0105c si\u0119 za kijowskie wzg\u00f3rza, rozpala\u0142o zielone i z\u0142ote kopu\u0142y. Cienie wie\u017c zsuwa\u0142y si\u0119 na Pod\u00f3\u0142 i na Dniepr, a piaski Truchanowskiej Wyspy nabiera\u0142y z\u0142ocistego blasku. O tej porze, gdzie\u015b ko\u0142o pi\u0105tej, zaczyna\u0142 si\u0119 ruch na przystaniach. Jeden za drugim odzywa\u0142y si\u0119 parostatki, zapowiadaj\u0105c rych\u0142y odjazd. Oto ju\u017c rusza ogromny, bia\u0142y \u201e\u0421\u043b\u0430\u0432\u044f\u043d\u0438\u043d\u201d.<\/p>\n

Odp\u0142ywa do Jekaterynos\u0142awia z tysi\u0105cem p\u0105tnik\u00f3w wracaj\u0105cych z \u0141awry. W chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej odbija \u201e\u041d\u0438\u043a\u043e\u043b\u0430\u0439\u201d, te\u017c bia\u0142y i te\u017c bardzo du\u017cy. Mniejsze statki zwracaj\u0105 si\u0119 dziobem w g\u00f3r\u0119 rzeki. P\u0142yn\u0105 do Czernihowa nad Desn\u0105, do Orszy, do Czarnobyla nad Prypeci\u0105.<\/p>\n

Parowce zaora\u0142y Dniepr. Strome fale ko\u0142ysz\u0105 \u0142odziami, potrz\u0105saj\u0105 bajdarkami, sycz\u0105 na piaskach, uderzaj\u0105 w przycumowane u brzegu berlinki, pe\u0142ne kawon\u00f3w i smole\u0144skich anton\u00f3wek.<\/p>\n

\"\"<\/a>
W 1863 roku po st\u0142umieniu na Kijowszczy\u017anie powstania styczniowego, walcz\u0105cych w nim Polak\u00f3w osadzono w twierdzy Peczerskiej<\/strong><\/p>\n

Na galarach targ trwa do zmroku. Wybredne gospodynie przebieraj\u0105 w jab\u0142kach, pr\u00f3buj\u0105 kawony. \u201eDobry kawon po naci\u015bni\u0119ciu powinien zatrzeszcze\u0107. Anton\u00f3wki kupowa\u0142o si\u0119 na pudy, kawony na setki…\u201d<\/p>\n

To by\u0142o dla mnie prawdziwe niemieckie kazanie. Pudy, wiorsty, dziesi\u0119ciny i wiadra myli\u0142y mi si\u0119 ci\u0105gle. Nie mog\u0142em zrozumie\u0107, po co tak dawniej komplikowano \u017cycie?<\/p>\n

\u2013 Od tego przeliczania mog\u0142a g\u0142owa p\u0119kn\u0105\u0107… \u2013 powiedzia\u0142em kiedy\u015b. \u2013 Z kilogram\u00f3w na pudy, z kilometr\u00f3w na wiorsty i mile. A jeszcze te arszyny i te jakie\u015b wiadra…<\/p>\n

\u2013 Co ty pleciesz? A kt\u00f3\u017c tam przelicza\u0142! Nic nie pami\u0119tasz? Nic a nic?<\/p>\n

Braku zainteresowania nie brano mi za z\u0142e. Czu\u0142em jednak, \u017ce moja oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec \u201espraw kijowskich\u201d sprawia rodzicom przykro\u015b\u0107. Nic na to nie mog\u0142em poradzi\u0107. Oni byli jeszcze z Kijowa, a ja ju\u017c z Warszawy. Spod kijowskiej panoramy, spod cebulastych kopu\u0142 i znad obcej rzeki ucieka\u0142em na r\u00f3g do budki na kwas i po lizaki. Kupowa\u0142em tylko zielone. Zreszt\u0105 za zielonymi przepadali wszyscy. Zielon\u0105 farb\u0119 robiono na arszeniku \u2013 tak m\u00f3wiono w domu \u2013 i dlatego o zielone cukierki zawsze wybucha\u0142a awantura. Z tego samego powodu nie malowano u nas na zielono wielkanocnych jajek.<\/p>\n

\u2013 Prosz\u0119 o zielony, o bardzo zielony \u2013 m\u00f3wi\u0142em grubym ze wzruszenia g\u0142osem do pani Brykowej z budki.<\/p>\n

Ale potem, przy rozwijaniu lizaka z papierka, poci\u0142y si\u0119 palce i mr\u00f3z w\u0142azi\u0142 za koszul\u0119. Trzeba by\u0142o nadrabia\u0107 min\u0105.<\/p>\n

\u2013 A jak si\u0119 otruj\u0119? Ale b\u0119dzie heca, o rany…<\/p>\n

\u2013 Phi, obliza\u0142em raz ca\u0142ego muchomora i nic mi nie by\u0142o.<\/p>\n

\u2013 Muchomor nie jest zielony…<\/p>\n

St\u0142umiwszy niepok\u00f3j, lizali\u015bmy na wy\u015bcigi. Dziewczynki cmoka\u0142y cytrynowe, a lizaki czerwone cieszy\u0142y si\u0119 powodzeniem w\u015br\u00f3d j\u0119dzowatych nianiek. Z\u0142e kobiety podtyka\u0142y malinowe \u015bwi\u0144stwo tupi\u0105cym ze z\u0142o\u015bci berbeciom.<\/p>\n

\u2013 Li\u017anij, Lalunia, bo czerwone dobre.<\/p>\n

Obrzydzenie bra\u0142o. Ka\u017cdy wiedzia\u0142, \u017ce malinowe s\u0105 z burak\u00f3w i na sacharynie. Zielony lizak popija\u0142o si\u0119 kwasem. Warszawski kwas chlebny, \u201echo\u0107 nie umywa\u0142 si\u0119 nawet do kijowskiego\u201d, smakowa\u0142 wy\u015bmienicie. Po pierwszym \u0142yku zapomina\u0142em o Kijowie i o widoku z W\u0142odzimierskiej G\u00f3rki. Wraca\u0142em do domu z pust\u0105 g\u0142ow\u0105 i mog\u0142em s\u0142ucha\u0107 od pocz\u0105tku.<\/p>\n

Jedynym punktem zaczepienia dla moich uczu\u0107, niesta\u0142ych i chwiejnych, by\u0142a forteca na Peczersku. Moja \u015bcie\u017cka w przesz\u0142o\u015b\u0107 prowadzi\u0142a przez most nad fos\u0105. W fortecznym gmachu, zwanym Miko\u0142ajowsk\u0105 Bram\u0105, przesiedzia\u0142 pi\u0119\u0107 lat m\u00f3j dziadek za udzia\u0142 w Powstaniu. Peczersk wbi\u0142 si\u0119 w pami\u0119\u0107. Wiele lat p\u00f3\u017aniej, kiedy po raz drugi znalaz\u0142em si\u0119 w Kijowie (Kij\u00f3w wyda\u0142 mi si\u0119 wtedy znajomy, przypomina\u0142 Lw\u00f3w), pr\u00f3bowa\u0142em odszuka\u0107 \u015blady wiekowej warowni. Wszystko si\u0119 jednak zmieni\u0142o. Nie by\u0142o ju\u017c ani kijowskiej cytadeli, ani mostu \u0142a\u0144cuchowego na Dnieprze.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Kijowski Most \u0141a\u0144cuchowy, zbudowany przez angielskiego in\u017cyniera Charlesa Wignola w 1848 roku. Jego projekt sta\u0142 si\u0119 podobno prototypem s\u0142ynnego mostu <\/strong>Brookli\u0144skiego <\/strong><\/p>\n

Most \u0142a\u0144cuchowy, nawet przez Europ\u0119 uznany za \u201ejeden z naj\u0142adniejszych\u201d (model pos\u0142ano do Londynu i wystawiono w Pa\u0142acu Kryszta\u0142owym), zbudowa\u0142 Anglik. W\u0142och zaprojektowa\u0142 najpi\u0119kniejszy zabytek architektoniczny miasta \u2013 cerkiew \u015bw. Andrzeja (podczas remontu, gdy przysz\u0142o do wymiany spr\u00f3chnia\u0142ych belek na \u017celazo, spartolono g\u0142\u00f3wn\u0105 kopu\u0142\u0119 i w\u0142osk\u0105 cerkiew ubrano w rusk\u0105 rzep\u0119. Mimo licznych poprawek i gorliwej d\u0142ubaniny nie uda\u0142o si\u0119 nada\u0107 kopule dawnej smuk\u0142o\u015bci i strzelistych kszta\u0142t\u00f3w), do kt\u00f3rej prowadzi\u0142y pi\u0119kne schody z lanego \u017celaza licz\u0105ce pi\u0119\u0107dziesi\u0105t trzy stopnie. Z tarasu otaczaj\u0105cego cerkiew, je\u015bli spojrze\u0107 w lewo, widzia\u0142o si\u0119 wzg\u00f3rza Kisiel\u00f3wki. Sta\u0142 tam niegdy\u015b zamek wojewod\u00f3w kijowskich.<\/p>\n

Z polskich pieni\u0119dzy, z Krzemie\u0144ca i Wile\u0144skiej Akademii, powsta\u0142 kijowski uniwersytet. A cytadel\u0119 zafundowa\u0142 miastu car Miko\u0142aj Pierwszy. Car w\u0142asnor\u0119cznie kre\u015bli\u0142 plany fort\u00f3w i kazamat. Osobi\u015bcie dogl\u0105da\u0142 rob\u00f3t i dyrygowa\u0142 budowniczymi.<\/p>\n

Czas pewien zaliczano Peczersk do pierwszorz\u0119dnych twierdz Rosji, lecz gro\u017ane fortece starzej\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c i pr\u0119dko schodz\u0105 na psy. Zdziadzia\u0142a wi\u0119c i kijowska. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych zesz\u0142a do roli \u201esk\u0142adu fortecznego\u201d. W budynkach ulokowano fabryk\u0119 armat oraz oddzia\u0142y artylerii i saper\u00f3w. Przy bramie, zgodnie z carsk\u0105 mod\u0105, wystawiono na widok publiczny \u201ezas\u0142u\u017cone pontony\u201d. Na tych pontonach wojska rosyjskie, id\u0105c przeciw Turkom, forsowa\u0142y Dunaj w roku 1877.<\/p>\n

Z obronnej \u015bwietno\u015bci pozosta\u0142y cytadeli g\u0142\u0119boka fosa, zaro\u015bni\u0119ta traw\u0105, i zwodzony most. Pewnie istnia\u0142y jeszcze inne drogi z fortecy do miasta. By\u0142em jednak pewien, \u017ce dziadek opu\u015bci\u0142 cytadel\u0119 przez zwodzony most. Uwolnienie nast\u0105pi\u0142o w okoliczno\u015bciach dopasowanych<\/p>\n

\u015bci\u015ble do miejsca i zgodnych z duchem czas\u00f3w. Niespodziewanie przyby\u0142 na Peczersk brat cesarza. Podczas inspekcji loch\u00f3w i kazamat natrafi\u0142 wielki ksi\u0105\u017c\u0119 na \u201ekamienny worek\u201d. Tak nazywano cel\u0119 bez okna, ciasn\u0105, z sufitem na wysoko\u015bci ramion doros\u0142ego m\u0119\u017cczyzny. W \u201ekamiennym worku\u201d sp\u0119dzi\u0142 dziadek osiemna\u015bcie miesi\u0119cy. By\u0142a to dodatkowa kara za pr\u00f3b\u0119 buntu.<\/p>\n

Dostojny go\u015b\u0107 przekre\u015bli\u0142 wszystko jednym s\u0142owem. Kaza\u0142 wypu\u015bci\u0107. Pa\u0144ski rozkaz natychmiast wykonano. Nieprzytomnego wi\u0119\u017ania wypchni\u0119to poza mury. O\u015blepiony s\u0142o\u0144cem, \u015bci\u0119ty z n\u00f3g powiewem \u015bwie\u017cego powietrza, wi\u0119zie\u0144 zatoczy\u0142 si\u0119 i upad\u0142. Wielki ksi\u0105\u017c\u0119 kaza\u0142 zwolni\u0107, nie kaza\u0142 czyni\u0107 wi\u0119cej. Gdy wartownicy zatrzasn\u0119li bram\u0119, nad le\u017c\u0105cym zebrali si\u0119 przechodnie. Potem nadjecha\u0142 furgon z chlebem. Piekarz wzi\u0105\u0142 dziadka na w\u00f3z i zawi\u00f3z\u0142 do miasta. Ot, tak, z dobrego serca. Dalej potoczy\u0142o si\u0119 wszystko normalnym trybem. Paszport ze stemplem \u201e\u0431\u044b\u0432\u0448\u0438\u0439 \u043c\u044f\u0442\u0435\u0436\u043d\u0438\u043a\u201d wytycza\u0142 kierunek na wsch\u00f3d.<\/p>\n

Kiedy up\u0142yn\u0105\u0142 przewidziany czas i sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy powr\u00f3t do \u201ezachodnich prowincji\u201d, wr\u00f3ci\u0142 dziad na Ukrain\u0119. Nad Salich\u0105, pod Borodziank\u0105, Koszowat\u0105, w okolicach Berdyczowa kry\u0142y si\u0119 po lasach samotne kurhany, mogi\u0142y powsta\u0144c\u00f3w z roku 1863.<\/p>\n

Na trakcie mi\u0119dzy P\u0142oskirowem a Kamie\u0144cem stercza\u0142y jeszcze op\u0142otki osad, kt\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w wysiedlono na Sybir ukazem carskim wymierzaj\u0105cym kary za Powstanie.<\/p>\n

Stanis\u0142aw ZIELI\u0143SKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2026W\u0142och zaprojektowa\u0142 najpi\u0119kniejszy zabytek architektoniczny miasta \u2013 cerkiew \u015bw. Andrzeja (podczas remontu, gdy przysz\u0142o do wymiany spr\u00f3chnia\u0142ych belek na \u017celazo, spartolono g\u0142\u00f3wn\u0105 kopu\u0142\u0119 i w\u0142osk\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2211,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2210","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t