{"id":2287,"date":"2022-12-09T14:42:32","date_gmt":"2022-12-09T12:42:32","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/dwoch-poetow-dwa-losy\/"},"modified":"2024-12-10T22:37:34","modified_gmt":"2024-12-10T20:37:34","slug":"dwoch-poetow-dwa-losy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/dwoch-poetow-dwa-losy\/","title":{"rendered":"DW\u00d3CH POET\u00d3W – DWA LOSY"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Pomnik Cypriana Kamila Norwida w Zielonej G\u00f3rze<\/strong><\/p>\n

<\/strong>138 lat temu, 23 maja 1883 r., zmar\u0142 Cyprian Kamil Norwid \u2013 wszechstronny artysta, poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rze\u017abiarz, malarz i filozof. W uznaniu jego zas\u0142ug dla polskiej kultury oraz z okazji przypadaj\u0105cej w tym roku 200. rocznicy urodzin czwartego wieszcza, Sejm RP og\u0142osi\u0142 rok 2021 Rokiem Cypriana Kamila Norwida.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w tym roku Ukraina obchodzi\u0142a 207 rocznic\u0119 urodzin Tarasa Szewczenki. Byli wsp\u00f3\u0142cze\u015bni sobie, ale \u017cyli w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach spo\u0142ecznych i zaczynali swoj\u0105 tw\u00f3rcz\u0105 podr\u00f3\u017c na r\u00f3\u017cne sposoby. Jedyne, co ich \u0142\u0105czy\u0142o, to trudna droga \u017cycia i mi\u0142o\u015b\u0107 do sztuki.<\/p>\n

Obaj byli wieloaspektowymi naturami. Pisali wiersze, rysowali. Ich dzie\u0142a filozoficzne nadal daj\u0105 grunt do tworzenia wsp\u00f3\u0142czesnych dzie\u0142 sztuki w filmie i literaturze. Wiele os\u00f3b widzia\u0142o film w re\u017cyserii Andrzeja Wajdy „Popi\u00f3\u0142 i diament”. Tytu\u0142 filmu wyra\u017cony jest cytatem z „Tyrtei” Cypriana Kamila Norwida:<\/p>\n

…Co idzie w przepa\u015b\u0107 z burz\u0105? \u2013 czy zostanie
Na dnie popio\u0142u gwia\u017adzisty dyjament,
Wiekuistego zwyci\u0119stwa zaranie…<\/p>\n

Duchow\u0105 blisko\u015b\u0107 postrzegania \u015bwiata przez poet\u00f3w znajdujemy w ich dzie\u0142ach o staro\u017cytnym Rzymie. Widzieli w gladiatorach niewolnik\u00f3w i bohater\u00f3w gardz\u0105cych swoimi widzami. Posta\u0107 gladiatora s\u0142u\u017cy\u0142a jako wz\u00f3r do refleksji w kwestii roli i statusu poety w rzeczywisto\u015bci i gdzie jest prawda.<\/p>\n

Przeczytajmy jeszcze raz wieczny wiersz Norwida „Spartakus” (1857) i sp\u00f3jrzmy na obraz Szewczenki „Umieraj\u0105cy Gladiator”(1856):<\/p>\n

Za drug\u0105, trzeci\u0105 skon\u00f3w met\u0105
Gladiator r\u0119k\u0119 podni\u00f3s\u0142 sw\u0105,
\u00abTo – nie to, krzycz\u0105c, SI\u0141A, nie to,
To nie to M\u0104DRO\u015a\u0106, co dzi\u015b zw\u0105…
Sam Jowisz mi nie gro\u017any wi\u0119cej,
Minerwa sama z siebie drwi:
Wam – widz\u00f3w dwakro\u0107 sto tysi\u0119cy –
Co dzie\u0144 ju\u017c trzeba \u0142ez i krwi…
Przyszli\u015bcie dr\u017c\u0105c i w\u0105tpi\u0105c razem,
Gdzie dusza wietrzy\u0107 i gdzie moc?…
A my wam – ksi\u0119g\u0105 i obrazem,
A g\u0142os nasz ku wam – pocisk z proc.
– Przyszli\u015bcie dr\u017c\u0105c i w\u0105tpi\u0105c razem,
Ca\u0142a ju\u017c \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 wasza – NOC!\u00bb
***
Za drug\u0105, trzeci\u0105 skon\u00f3w met\u0105
Gladiator r\u0119k\u0119 podni\u00f3s\u0142 sw\u0105:
„To – nie to, krzycz\u0105c, MI\u0141O\u015a\u0106, nie to,
To nie to PRZYJA\u0179\u0143, co dzi\u015b zw\u0105…
Z Kastorem Polluks, druhy dawne,
W ca\u0142usach sobie wierno\u015b\u0107 kln\u0105;
A Wenus w\u0142osy ma przyprawne,
Rumie\u0144ce z potem w ma\u015b\u0107 jej lgn\u0105…
– Siedli\u015bcie, g\u0142azy, w g\u0142az\u00f3w kole
A\u017c mchu poro\u015bnie na was sier\u0107:
I dusz\u0105 wasz\u0105 – nasze-bole,
I cia\u0142em waszym – naszych-\u0107wier\u0107;
– Siedli\u015bcie, g\u0142azy, w g\u0142az\u00f3w kole,
Ca\u0142e ju\u017c \u017cycie wasze: \u015bmier\u0107!”<\/p>\n

Po \u015bmierci poet\u00f3w by\u0142o te\u017c wiele smutnych zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci.<\/p>\n

Od lutego 1877, Norwid mieszka\u0142 w polskim schronisku charytatywnym na obrze\u017cach Pary\u017ca, gdzie zmar\u0142 „przez wszystkich opuszczony i zapomniany”. Prochy poety zosta\u0142y przeniesione do wsp\u00f3lnego grobu nieznanych polskich w\u0119drowc\u00f3w na cmentarzu Montmorency pod Pary\u017cem. W 2001 r. ziemia z grobu umieszczona w urnie zosta\u0142a pochowana w Katedrze Wawelskiej obok grob\u00f3w Adama Mickiewicza i Juliusza S\u0142owackiego.<\/p>\n

W ostatnich latach Szewczenko chorowa\u0142 na reumatyzm i nabyte w wyniku tego: wady serca, zapalenie wielostawowe i marsko\u015b\u0107 w\u0105troby. W 1861 r. Szewczenko zmar\u0142 z powodu rosn\u0105cej opuchlizny. Z funduszy przyjaci\u00f3\u0142 zosta\u0142 pochowany najpierw na smole\u0144skim cmentarzu prawos\u0142awnym w Petersburgu. Nast\u0119pnie jego trumna, zgodnie z testamentem, zosta\u0142a przetransportowana na Ukrain\u0119 i pochowana na Czarnej G\u00f3rze w pobli\u017cu Kaniowa.<\/p>\n

Niestety, potomkowie w Polsce i na Ukrainie r\u00f3\u017cnie oceniaj\u0105 wk\u0142ad tych ludzi w \u015bwiatow\u0105 poezj\u0119.<\/p>\n

Tak wi\u0119c w Warszawie stoi wyj\u0105tkowy pomnik T. Szewczenki. Jest to jedyny Monument, w kt\u00f3rym jest przedstawiany jako m\u0142ody, pe\u0142en tw\u00f3rczych si\u0142. W tym samym czasie ulic\u0119 Norwida we Lwowie kilkakrotnie zmieniano i w rezultacie jego nazwa znikn\u0119\u0142a z map miast Ukrainy.<\/p>\n

Bardzo r\u00f3\u017cnym si\u0142om politycznym udaje si\u0119 znale\u017a\u0107 w\u015br\u00f3d wypowiedzi poet\u00f3w takie, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o rzekomej blisko\u015bci przekona\u0144 Norwida i Szewczenki do ideologii w\u0142a\u015bnie tych si\u0142.<\/p>\n

W szczeg\u00f3lno\u015bci ich literackie obrazy zosta\u0142y przyj\u0119te, zar\u00f3wno przez oficjaln\u0105 propagand\u0119 sowieck\u0105, jak i przez \u015brodowiska nacjonalistyczne. W rzeczywisto\u015bci nasi ulubieni poeci byli przede wszystkim filozofami, a nie politykami.<\/strong><\/p>\n

Jerzy KRAWIEC (Belgia)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/strong>
Pomnik T. Szewczenki w Warszawie<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
„Umieraj\u0105cy Gladiator”<\/strong><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Norwid \u201eU \u017ar\u00f3d\u0142a\u201d<\/strong><\/p>\n

Warto przypomnie\u0107, \u017ce Cyprian Kamil Norwid\u00a0 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c rze\u017abiarzem, malarzem, medalierem, karykaturzyst\u0105, portrecist\u0105, po kt\u00f3rym zosta\u0142o kilka tysi\u0119cy rysunk\u00f3w i szkic\u00f3w. Jeden z najwi\u0119kszych zbior\u00f3w jego r\u0119kopis\u00f3w i rysunk\u00f3w dost\u0119pny jest w Bibliotece Narodowej.<\/p>\n

***
<\/strong><\/p>\n

NORWID I KRAK\u00d3W
<\/strong><\/p>\n

Norwid jako jedyny z wieszcz\u00f3w narodowych by\u0142 w Krakowie za swojego \u017cycia i zostawi\u0142 po tym \u015blad w swojej tw\u00f3rczo\u015bci (Adam Mickiewicz i Juliusz S\u0142owacki nie byli w Krakowie nigdy, Zygmunt Krasi\u0144ski podr\u00f3\u017cowa\u0142 przez Krak\u00f3w, ale nie zostawi\u0142 o tym \u015bwiadectwa).<\/p>\n

Norwid przyby\u0142 do Wolnego Miasta Krakowa w 1842 r. By\u0142 to jego ostatni etap podr\u00f3\u017cy po kraju w towarzystwie podr\u00f3\u017cnika i literata W\u0142adys\u0142awa W\u0119\u017cyka. Poeta przyjecha\u0142 do Krakowa z Warszawy przez Minog\u0119, w dniach 19-20 maja 1842 r. W\u0142adys\u0142aw W\u0119\u017cyk go\u015bci\u0142 Norwida w swojej posiad\u0142o\u015bci w Minodze, po czym odprowadzi\u0142 go do Krakowa. Relacj\u0119 z pobytu w mie\u015bcie w formie listu opublikowa\u0142a \u201eBiblioteka Warszawska\u201d. W Krakowie Norwid ogl\u0105da\u0142 procesj\u0119 Bo\u017cego Cia\u0142a 26 maja, harce Lajkonika 2 czerwca oraz prawdopodobnie wyb\u00f3r i intronizacj\u0119 kr\u00f3la kurkowego 9 czerwca.<\/p>\n

Poza tym Norwid sk\u0142ada\u0142 wizyty znamienitym osobisto\u015bciom Krakowa XIX w., odwiedzi\u0142 Bibliotek\u0119 Jagiello\u0144sk\u0105 w Collegium Maius, by\u0142 na Rynku G\u0142\u00f3wnym, pod pa\u0142acem biskupim. Prawdopodobnie te\u017c odwiedzi\u0142 podkrakowsk\u0105 Mogi\u0142\u0119, gdzie mia\u0142 wej\u015b\u0107 na Kopiec Wandy i odwiedzi\u0107 klasztor oo. Cysters\u00f3w, w kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142 ogl\u0105da\u0107 cykl obraz\u00f3w \u201eDzieje Wandy\u201d autorstwa Micha\u0142a Stachowicza.<\/p>\n

Fascynacja przesz\u0142o\u015bci\u0105 odwiedzanych miejsc, znalaz\u0142a odzwierciedlenie w tw\u00f3rczo\u015bci artysty. \u015aladem po krakowskiej wizycie Norwida s\u0105 dwa dramaty z 1851 r.: \u201eWanda\u201d i \u201eKrakus\u201d opracowane na podstawie zagubionych r\u0119kopis\u00f3w z 1847 i 1848 r. Norwid wykona\u0142 te\u017c prawdopodobnie dwa rysunki przedstawiaj\u0105ce Krakusa zabijaj\u0105cego smoka oraz Wand\u0119 nad brzegiem Wis\u0142y.<\/p>\n

Dodatkowo dramat \u201eWanda\u201d rozpoczyna si\u0119 bezprecedensow\u0105 w literaturze dedykacj\u0105 dla mogilskiego Kopca Wandy: \u201eMogile Wandy pod Krakowem w dow\u00f3d g\u0142\u0119bokiego powa\u017cania po\u015bwi\u0119ca Autor\u201d. Wszystko to stanowi\u0142o inspiracj\u0119 dla p\u00f3\u017aniejszej tw\u00f3rczo\u015bci Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego, kt\u00f3ry oba dramaty chcia\u0142 w\u0142\u0105czy\u0107 do repertuaru Teatru Miejskiego w przypadku obj\u0119cia jego dyrekcji, a poszukuj\u0105c we wrze\u015bniu 1904 r. razem z Zenonem Przesmyckim i Adamem Chmielem rysunk\u00f3w Norwida na Woli Justowskiej pisa\u0142 w raptularzu: \u201ePo parku z nami Norwid chodzi\u201d.<\/p>\n

Norwid bawi\u0142 w Krakowie i okolicy ponad trzy tygodnie. Potem wyjecha\u0142 dyli\u017cansem przez \u015al\u0105sk, Wroc\u0142aw i Drezno na studia do W\u0142och i ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci\u0142 do ojczyzny.<\/p>\n

Po\u017cegnanie z Krakowem by\u0142o jego nieplanowanym w\u00f3wczas po\u017cegnaniem z Polsk\u0105. 23 maja 1993 r. w 110-lecie \u015bmierci Norwida w Krypcie Wieszcz\u00f3w Katedry na Wawelu umieszczono tablic\u0119 epitafijn\u0105 Norwida wykonan\u0105 przez Czes\u0142awa D\u017awigaja. Przy tej tablicy 24 wrze\u015bnia 2001 r. w 180. rocznic\u0119 urodzin sztukmistrza z\u0142o\u017cono urn\u0119 z ziemi\u0105 z grobu Norwida na cmentarzu Montmorency pod Pary\u017cem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pomnik Cypriana Kamila Norwida w Zielonej G\u00f3rze 138 lat temu, 23 maja 1883 r., zmar\u0142 Cyprian Kamil Norwid \u2013 wszechstronny artysta, poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-2287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2022"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t