{"id":2299,"date":"2016-04-30T10:07:27","date_gmt":"2016-04-30T07:07:27","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/polacy-i-architektura-kijowa-2\/"},"modified":"2024-12-10T22:43:46","modified_gmt":"2024-12-10T20:43:46","slug":"polacy-i-architektura-kijowa-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/polacy-i-architektura-kijowa-2\/","title":{"rendered":"POLACY I ARCHITEKTURA KIJOWA"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Ignacy Leduchowski zaprojektowa\u0142 dawny dom czynszowy (ul. Ko\u015bcielna, 7) zbudowany w 1913 r. w stylu modern. Rze\u017aby d\u0142uta \u2013 F. Soko\u0142owa<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Rozbudowa Kijowa w XIX i na pocz\u0105tku XX stulecia powi\u0105zana jest r\u00f3wnie\u017c z szeregiem nazwisk architekt\u00f3w o polskich korzeniach. W poprzednim numerze przybli\u017cyli\u015bmy czytelnikom nazwiska i dzie\u0142a niekt\u00f3rych z nich. Dzi\u015b podajemy informacj\u0119 o kolejnych mistrzach, prace kt\u00f3rych upi\u0119kszy\u0142y nasze miasto.<\/p>\n

Architekt Zbigniew Klawe<\/strong> – autor projektu Miejskiej Biblioteki Publicznej (obecnie Narodowa Parlamentarna Biblioteka Ukrainy) przy ul. M. Hruszewskiego 1. Projekt architektoniczny utrzymany w stylu neorenesansu nosi\u0142 tytu\u0142 \u201eZnak zapytania w kole\u201d i wygra\u0142 dzi\u0119ki wzgl\u0119dnie dost\u0119pnej cenie realizacji (nieco ponad 100 rubli). Budownictwo trwa\u0142o dwa lata i prace zako\u0144czono wiosn\u0105 1911 roku.<\/p>\n

Znakomitym eksploratorem secesji – nowego stylu dominuj\u0105cego na prze\u0142omie XIX i XX wieku by\u0142 w Kijowie architekt Ignacy<\/strong> Leduchowski<\/strong>. Zaprojektowa\u0142 on szereg ciekawych dom\u00f3w – przy ul. Bezakiwskiej (obecnie – Symona Petlury) 8, Nazariwskiej 19 i 21, Welykij \u017bytomirs\u2019kyj 32, jak r\u00f3wnie\u017c znan\u0105 w Kijowie will\u0119-klinik\u0119 lekarza – Polaka Piotra Kaczkowskiego (dzi\u015b – ul. O\u0142esia Honczara 33).<\/p>\n

\"\"<\/a>
Micha\u0142 Wrubel – kompozycja \u201eAnio\u0142owie <\/strong>z\u00a0labarumami<\/strong>\u201d(1884 r.)<\/strong><\/strong><\/p>\n

Tw\u00f3rczy dorobek architekta Leszka Dezyderego W\u0142adys\u0142awa Horodeckiego, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 w Kijowie 30 lat <\/strong>jest dzi\u015b dobrze znany. Najwa\u017cniejsze jego dzie\u0142a w tym mie\u015bcie, gdzie mieszka\u0142 i pracowa\u0142 w latach 1891-1920 to: Po\u0142udnioworosyjskie Zak\u0142ady Budowy Maszyn, Fabryka Mebli J\u00f3zefa Kimajera, Fabryka Cementu \u201eFor\u201d na Kureni\u00f3wce, kilka dochodowych kamienic, Miejskie Muzeum Staro\u017cytno\u015bci i Sztuki (obecnie – Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy), karaimska kenesa (obecnie – Dom Aktora), katolicki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja i najpopularniejszy wytw\u00f3r jego fantazji – w\u0142asna kamienica przy ul. Bankowej 10 – arcydzie\u0142o kijowskiej architektury stylu modern (niestety, zdefektowany wewn\u0105trz w wyniku ostatniej niefortunnej \u201erestauracji\u201d).\u00a0 W domu tym zachowa\u0142y si\u0119 unikatowe rze\u017abione kominki wzornictwa rze\u017abiarki Ewy Kulikowskiej – \u017cony ww. budowniczego.<\/p>\n

Architekt W. Horodecki r\u00f3wnie owocnie pracowa\u0142 na Czerkaszczy\u017anie, rodzimym Podolu, jak te\u017c na Krymie. W latach 1920-1928 du\u017co projektowa\u0142 i budowa\u0142 w Polsce, za\u015b w okresie od 1928 do 1929 r. – w Iranie, gdzie i zako\u0144czy\u0142 sw\u00f3j \u017cywot 3 stycznia 1930 roku i spocz\u0105\u0142 na katolickim cmentarzu Dulab w Teheranie.<\/p>\n

Wyrazista osobowo\u015b\u0107, \u0142owca i my\u015bliwy klasy \u015bwiatowej – W\u0142adys\u0142aw Horodecki na zawsze pozosta\u0142 jednym z najwspanialszych kijowskich architekt\u00f3w XX wieku, ulubie\u0144cem miejskiego folkloru.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Jedn\u0105 z trzech kijowskich bo\u017cnic dla wyznawc\u00f3w Moj\u017cesza Synagog\u0119 Galicyjsk\u0105 (nazwa od pobliskiego Placu Galicyjskiego) zaprojektowa\u0142 <\/strong>Fiodor O\u0142tarzewski (\u041e\u043b\u0442\u0430\u0440\u0436\u0435\u0432\u0441\u044c\u043a\u0438\u0439<\/strong>)<\/strong><\/strong><\/p>\n

Opr\u00f3cz spu\u015bcizny architektonicznej, pozostawi\u0142 po sobie rysunki i fotografie samodzielnie ilustruj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eW d\u017cunglach Afryki. Dziennik my\u015bliwego\u201d, wydan\u0105 w Kijowie w 1914 roku w polskiej drukarni (firma Leona Idzikowskiego), kt\u00f3ra mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy Kreszczatyku 38.<\/p>\n

Wdzi\u0119czni kijowianie przemianowali wcze\u015bniejsz\u0105 ulic\u0119 Miko\u0142ajewsk\u0105 na ulic\u0119 Architekta Horodeckiego oraz postawili mu pomnik w pasa\u017cu na Kreszczatyku. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, W. Horodecki by\u0142 cz\u0142onkiem jury i uczestnikiem konkursu na projekt pomnika Tarasa Szewczenki w Kijowie.<\/p>\n

S\u0105dz\u0105c z nazwiska i imienia ojca (Adolf), mo\u017cna przypu\u015bci\u0107, i\u017c polskie korzenie mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c architekt Wszew\u0142od Obremski<\/strong>, budowniczy i tw\u00f3rca budynk\u00f3w mieszkalnych, studenckiej sto\u0142\u00f3wki i ambulatorium Politechniki Kijowskiej i Kijowskiego Instytutu Komercyjnego przy bulwarze Tarasa Szewczenki 22-24.<\/p>\n

Architekt Franciszek Wyszy\u0144ski<\/strong> opracowa\u0142 generalne plany dw\u00f3ch Wszechrosyjskich Wystaw i kilku rozmieszczonych na nich pawilon\u00f3w: w 1911 roku – w Jekaterynos\u0142awiu i w 1913 roku – w Kijowie.<\/p>\n

Nazwisko cywilnego in\u017cyniera Fiodora O\u0142tarzewskiego r\u00f3wnie\u017c ma polsk\u0105 proweniencj\u0119. Wed\u0142ug jego kre\u015ble\u0144 zbudowano domy dochodowe przy ul. Wo\u0142odymirskij 92\/39, Lutera\u0144skiej 32, Antonowycza 20, jak r\u00f3wnie\u017c Synagog\u0119 Galicyjsk\u0105 przy ul. \u017bylanskiej 97.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Dzi\u015b w<\/strong> <\/strong>zacisznym pasa\u017cu spacerowym w centrum stolicy<\/strong> W\u0142adys\u0142aw Horodecki zaprasza do rozmowy na temat swojej ksi\u0105\u017cki z wra\u017ceniami o pobycie w d\u017cunglach Afryki (autorami pomnika s\u0105 – W. Szczur i W. Siwko (ods\u0142. 2004 r.)<\/strong><\/p>\n

Z architektur\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane jest malarstwo monumentalne, maj\u0105ce za zadanie dekorowanie obiekt\u00f3w architektonicznych. W\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w tej dziedziny sztuki mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c spotka\u0107 wielu Polak\u00f3w. Pracami wyko\u0144czeniowymi w Soborze \u015bw. W\u0142odzimierza kierowa\u0142 profesor Adrian Prachow, a malowid\u0142a wn\u0119trz wykonywali nie tylko znani rosyjscy, ukrai\u0144scy, lecz i polscy mistrzowie p\u0119dzla – Micha\u0142 Wrubel<\/strong> (ornamenty), Pawe\u0142 i Aleksander \u015awiedomscy<\/strong>(kompozycje \u201eOstatnia Wieczerza\u201d, \u201eWjazd do Jerozolimy\u201d, \u201eUkrzy\u017cowanie\u201d, \u201eS\u0105d Pi\u0142ata\u201d); Wilhelm Kotarbi\u0144ski<\/strong> (kompozycje \u201eWniebowst\u0105pienie\u201d, \u201eStworzenie \u015bwiata\u201d). On te\u017c pokrywa\u0142 malowid\u0142ami plafony i gzymsy w pa\u0142acowych willach Miko\u0142aja Tereszczenki (bulwar Tarasa Szewczenki 12) i Chanenk\u00f3w (ul. Tereszczenkiwska 15), za\u015b w 1893 roku uczestniczy\u0142 w organizacji Towarzystwa Kijowskich Artyst\u00f3w Malarzy.<\/p>\n

Pierwszy ze wspomnianych – znamienity Micha\u0142 Wrubel pozostawi\u0142 po sobie unikatowe malowid\u0142a \u015bcienne w Cerkwi \u015bw. Cyryla, zabytku architektury XII stulecia, (kompozycje \u201eZst\u0105pienie Ducha \u015awi\u0119tego\u201d, \u201eAnio\u0142owie z labarumami\u201d – na ch\u00f3rze, \u201eLament Nagrobny\u201d – w absydach narteksu oraz cztery ikony, stworzone jeszcze w 1885 roku w Wenecji: \u201eMatka Boska z dzieci\u0105tkiem\u201d, \u201eJezus Chrystus\u201d, \u201e\u015bw. Atanazy\u201d i \u201e\u015bw. Cyryli\u201d.<\/p>\n

W r\u00f3\u017cnych okresach czasu w Kijowie mieszkali i tworzyli r\u00f3wnie\u017c tacy znakomici malarze – Polacy, jak: Kazimierz Malewicz, Eugeniusz Wrzeszcz, Kazimierz Agnit-\u015aledziewski, Marian Malowski<\/strong>.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w zafascynowanych sztuk\u0105 wyj\u0105tkowym uznaniem cieszy\u0142a si\u0119 Krakowska Akademia Sztuk Pi\u0119knych. Tu w r\u00f3\u017cnych latach arkana sztuki poznawali Myko\u0142a Buraczek, Wasyl Chmeluk, Serhij Lytwynenko, Wiktor Maslianykow, Wiktor Miernyj, Wasyl Perebijnis, Oleksander Trietiakiw-Sosnyc’kyj.<\/strong><\/p>\n

W tym wst\u0119pnym rozpoznaniu obrysowany zosta\u0142 tylko temat, kt\u00f3ry wart jest g\u0142\u0119bszych bada\u0144 i dalszych profesjonalnych publikacji dotycz\u0105cych pog\u0142\u0119bienia og\u00f3lnych danych, jak i charakterystyk konkretnych postaci. Szczeg\u00f3lnie stosuje si\u0119 to nazwisk co nieco ju\u017c zapomnianych.<\/p>\n

Dmytro MA\u0141AKOW<\/strong>
(T\u0142um. i oprac. St. Panteluk)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ignacy Leduchowski zaprojektowa\u0142 dawny dom czynszowy (ul. Ko\u015bcielna, 7) zbudowany w 1913 r. w stylu modern. Rze\u017aby d\u0142uta \u2013 F. Soko\u0142owa Rozbudowa Kijowa w XIX…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2300,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-2299","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2016"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t