{"id":2317,"date":"2021-09-24T00:40:51","date_gmt":"2021-09-23T21:40:51","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/kielbie-we-lbie-4\/"},"modified":"2024-12-10T22:52:58","modified_gmt":"2024-12-10T20:52:58","slug":"kielbie-we-lbie-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kielbie-we-lbie-4\/","title":{"rendered":"\u201eKIE\u0141BIE WE \u0141BIE\u201d (4)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Hetman Paw\u0142o Skoropadski w\u015br\u00f3d oficer\u00f3w, 1918 r.<\/strong><\/p>\n

Mama i ja mieli\u015bmy powa\u017cniejsze zmartwienie. Ojciec w \u201esprawach polskich\u201d wyjecha\u0142 do Odessy. Tymczasem dzia\u0142ania wojenne odci\u0119\u0142y Kij\u00f3w od po\u0142udnia. Przesta\u0142y kursowa\u0107 poci\u0105gi, urwa\u0142a si\u0119 korespondencja. Siedzieli\u015bmy w Kijowie, nie maj\u0105c \u017cadnej wiadomo\u015bci. W okresie niepokoju jedyn\u0105 pociech\u0119 stanowi\u0142y listy nadchodz\u0105ce we \u015bnie. Przychodzi\u0142y bardzo rzadko.<\/p>\n

Ich odczytywanie poch\u0142ania\u0142o wiele energii i rujnowa\u0142o nerwy matki. Ka\u017cdy, kto cho\u0107 raz otrzyma\u0142 list we \u015bnie, wie doskonale, ile nad takim listem trzeba si\u0119 nam\u0119czy\u0107! Ile wysi\u0142ku trzeba w\u0142o\u017cy\u0107 w odszyfrowanie kilku s\u0142\u00f3w z g\u0119sto zapisanej kartki!<\/p>\n

\u00a0Wiadomo\u015bci sennej poczty brzmia\u0142y uspokajaj\u0105co, cho\u0107 na pierwszy rzut oka wydawa\u0142y si\u0119 nieprawdopodobne. Czekali\u015bmy d\u0142ugo na ich potwierdzenie. W par\u0119 miesi\u0119cy po \u201e\u015bnie z listem\u201d zastuka\u0142 do nas pociotek mamy, kt\u00f3ry z Odessy przedosta\u0142 si\u0119 do Kijowa.<\/p>\n

\u2014 Widzia\u0142em si\u0119 z twoim m\u0119\u017cem. Wyjecha\u0142…<\/p>\n

\u2014 Do Pary\u017ca \u2014 dopowiedzia\u0142a mama.<\/p>\n

Krewniak uni\u00f3s\u0142 brwi. Chcia\u0142 pewnie spyta\u0107, sk\u0105d ju\u017c o tym wiemy, ale po kr\u00f3tkim wahaniu da\u0142 spok\u00f3j i tylko pokiwa\u0142 g\u0142ow\u0105.<\/p>\n

Ludzie przestali bawi\u0107 si\u0119 w zdziwionych. Wszystko by\u0142o mo\u017cliwe. Wszystko mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107.<\/p>\n

Go\u015b\u0107 opowiedzia\u0142 o spotkaniu z ojcem, opisa\u0142 okoliczno\u015bci towarzysz\u0105ce wyjazdowi ojca z Odessy, powt\u00f3rzy\u0142, co mia\u0142 do powt\u00f3rzenia, i wyni\u00f3s\u0142 si\u0119 przed zapadni\u0119ciem zmroku. O szar\u00f3wce \u017cycie przechodnia kalkulowa\u0142o si\u0119 w granicach warto\u015bci jego but\u00f3w. Ale i w podartych kapciach mo\u017cna by\u0142o raz dwa przejecha\u0107 si\u0119 do Bozi.<\/p>\n

Wielu utraci\u0142o wiar\u0119 i zniech\u0119ciwszy si\u0119 do \u015bwiata, szuka\u0142o ratunku w \u201ekonkrecie\u201d. Zabicie nieznajomego przechodnia, pozbawienie go \u017cycia bez przetrz\u0105sania kieszeni lub obdarcia z ubrania by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 konkretem. Konkret wype\u0142nia\u0142 pustk\u0119 i nieszcz\u0119\u015bliwc\u00f3w zm\u0119czonych poszukiwaniem \u201eprawdy\u201d wci\u0105ga\u0142 zn\u00f3w w ludzkie, powszednie sprawy. O tym pami\u0119taj\u0105c, krewniak wraca\u0142 do miasta, dobrze wyci\u0105gaj\u0105c nogi. Ogl\u0105da\u0142 si\u0119 na wszystkie strony i ostro\u017cnie obchodzi\u0142 ka\u017cde skrzy\u017cowanie. Kiedy znik\u0142 z oczu, wr\u00f3cili\u015bmy do naszego zmartwienia, nie wiedz\u0105c, czy cieszy\u0107 si\u0119 czy p\u0142aka\u0107. S\u0142aba pociecha z ojca bawi\u0105cego w dalekim Pary\u017cu, lecz z drugiej strony czasy z dnia na dzie\u0144 stawa\u0142y si\u0119 coraz bardziej wariackie. Wariackie i niebezpieczne.<\/p>\n

G\u0142uche dudnienie armat graj\u0105cych pod Kijowem poprzedzi\u0142o wkroczenie atamana Petlury. Odezwy hetmana Skoropadskiego wzywa\u0142y pod bro\u0144 m\u0142odych i starych. Zanosi\u0142o si\u0119 na zaci\u0119ty op\u00f3r hetma\u0144skiej za\u0142ogi i d\u0142ugie obl\u0119\u017cenie. I oto ca\u0142kiem nagle zobaczono automobil z bia\u0142\u0105 flag\u0105. Samoch\u00f3d przemkn\u0105\u0142 ulicami i pop\u0119dzi\u0142 w kierunku, z kt\u00f3rego nadchodzi\u0142 ataman. Miasto skapitulowa\u0142o bez jednego strza\u0142u.<\/p>\n

Petlura wszed\u0142 z cudownym obrazem Matki Boskiej. Od\u015bwi\u0119tnie ubrane Ukrainki nios\u0142y ikony i \u015bpiewa\u0142y pie\u015bni. Za babami cz\u0142apa\u0142a kawaleria, za jazd\u0105 wlok\u0142a si\u0119 piechota, na ko\u0144cu jecha\u0142y ma\u0142e, lecz ha\u0142a\u015bliwe armatki. Wkroczenie przypomina\u0142o troch\u0119 procesj\u0119, troch\u0119 jarmark.<\/p>\n

W kilka tygodni p\u00f3\u017aniej petlurowcy rzucili si\u0119 do ucieczki. Obrabowawszy banki i sklepy jubilerskie, wynie\u015bli si\u0119 z Kijowa. Og\u0142osili, \u017ce \u201eZ\u0142otego Kijowa\u201d nie chc\u0105 nara\u017ca\u0107 na jeszcze jedno bombardowanie. Pi\u0105tego lutego 1919, o pi\u0105tej po po\u0142udniu, wkroczyli znowu bolszewicy. P\u00f3\u0142 roku Kij\u00f3w by\u0142 w ich r\u0119kach, ale nie przyszed\u0142 jeszcze kres wojennych zmian. W sierpniu, pod naciskiem denikinowskiej ofensywy, Armia Czerwona odda\u0142a Kij\u00f3w w r\u0119ce \u201ebia\u0142ych\u201d.<\/p>\n

Razem z denikinowsk\u0105 \u201eOchotnicz\u0105 Armi\u0105\u201d zjawili si\u0119 petlurowcy. \u201eDobrowolcy\u201d szli od strony Peczerska. W tym samym czasie Petlura zajmowa\u0142 stacj\u0119 kolejow\u0105. Ukrai\u0144cy uwin\u0119li si\u0119 pr\u0119dzej, pierwsi wpadli na ratusz i pod z\u0142ocon\u0105 figur\u0105 Micha\u0142a Archanio\u0142a zatkn\u0119li swoj\u0105 flag\u0119. W kilka minut potem przybiegli \u201edobrowolcy\u201d i obok dwubarwnej zawiesili tr\u00f3jkolorow\u0105 flag\u0119 carsk\u0105. Przyk\u0142adna zgoda trwa\u0142a kr\u00f3tko. W par\u0119 godzin p\u00f3\u017aniej \u201ebiali\u201d rzucili si\u0119 na petlurowc\u00f3w, zerwali flag\u0119 i przep\u0119dzili z miasta ukrai\u0144skie wojska. Roz\u017calony Petlura waln\u0105\u0142 na odchodnym ze wszystkich dzia\u0142. Salwa, cho\u0107 nie wyrz\u0105dzi\u0142a szkody, nap\u0119dzi\u0142a porz\u0105dnego stracha, bo huk by\u0142 piekielny.<\/p>\n

W Kijowie zostali \u201ebiali\u201d. Od razu zacz\u0119\u0142o si\u0119 weso\u0142e \u017cycie. Ochotnicza armia pieni\u0119dzy mia\u0142a w br\u00f3d i zna\u0142a si\u0119 na spekulacji. Oficerowie handlowali, czym si\u0119 tylko da\u0142o. Otwierano lokal za lokalem. Zawodzi\u0142y cyga\u0144skie kapele, z rozkosznym brz\u0119kiem pryska\u0142y rozbijane lustra, szampan i w\u00f3dka p\u0142yn\u0119\u0142y strug\u0105 szerok\u0105 niby Dniepr. Bawili si\u0119 denikinowcy jak za najlepszych czas\u00f3w. A nawet lepiej, bo tylu caf\u00e9chantan\u00f3w nie by\u0142o w Kijowie za \u017cadnego cara. Jednocze\u015bnie dzia\u0142a\u0142a \u201ekontr-razwiedka\u201d. Specjali\u015bci w tropieniu wrog\u00f3w \u201edawnego porz\u0105dku\u201d brali na \u015bledztwo ka\u017cdego, kogo podejrzewali o pieni\u0105dze. Dorabiali si\u0119 na \u017cyciu ludzkim r\u00f3wnie skutecznie jak ci, co robili fortuny na \u201ezarekwirowanym\u201d cukrze lub zdobytym w podobny spos\u00f3b spirytusie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Zdobycie Kijowa przez Armi\u0119 Ochotnicz\u0105 (\u201eDobrowolc\u00f3w\u201d). Wojska genera\u0142a N.E. Bredowa wkraczaj\u0105 do Kijowa na Placu Sofijskim, 31 sierpnia 1919 r.<\/strong><\/p>\n

A bolszewicy zapadli w b\u0142otniste brzegi Irpienia. Czekali na sposobno\u015b\u0107, czekali zimy. Wisieli nad rozbawionym miastem, zbieraj\u0105c si\u0142y do natarcia.<\/p>\n

U nas na Doroho\u017cyckiej dzia\u0142o si\u0119 po staremu. Wieczorem przy \u201ekopci\u0142ce\u201d haftowanie modnych kolorowych kwiat\u00f3w na poci\u0119tych na cz\u0119\u015bci obrusach i prze\u015bcierad\u0142ach. Wie\u015b \u017c\u0105da\u0142a chustek w jaskrawe wzory. Rano zbieranie chrustu w Lasku Kiry\u0142owskim. Potem w\u0119dr\u00f3wka na targ, na kt\u00f3ry zje\u017cd\u017cali si\u0119 okoliczni ch\u0142opi na zamienny handel. Jesie\u0144 1919 roku by\u0142a wyj\u0105tkowo \u0142adna i d\u0142uga. Prawie do zmroku bawi\u0142em si\u0119 poza domem.<\/p>\n

\u201eDobrowolcy\u201d siedzieli w Kijowie jak pies na p\u0142ocie. W pierwszych dnia pa\u017adziernika bolszewicy zaj\u0119li nagle letnisko \u015awiatoszyn. Wkr\u00f3tce czerwona bateria zacz\u0119\u0142a ostrzeliwa\u0107 miasto. Natarcie sz\u0142o przez \u0141ukjan\u00f3wk\u0119. Przed naszym domem denikinowcy ustawili kulomiot i bili wzd\u0142u\u017c ulicy. Postrzelawszy troch\u0119, cofn\u0119li si\u0119 pr\u0119dko do miasta.<\/p>\n

O zmroku uzbrojone postacie zjawi\u0142y si\u0119 w mieszkaniu. Byli to ju\u017c bolszewicy. Zapaliwszy \u015bwiece, starannie ogl\u0105dali \u015bciany: szukali \u201ecarskich portret\u00f3w\u201d. Nie znale\u017ali, zacz\u0119li wi\u0119c si\u0119 zbiera\u0107 do dalszego marszu. Raptem kt\u00f3remu\u015b z krasnoarmiejc\u00f3w wpad\u0142a w oko podbita futrem kurtka naszego s\u0105siada. Zima na karku, noce ch\u0142odne… \u017bo\u0142nierz, nie namy\u015blaj\u0105c si\u0119 wiele, wzi\u0105\u0142 kurt\u0119 pod pach\u0119 i wyszed\u0142 bez s\u0142owa. S\u0105siad, cz\u0142owiek starszy i dobroduszny, lecz mocno jednocze\u015bnie uparty, pobieg\u0142 za \u017co\u0142nierzem. Nic nie wysz\u0142o jednak z targ\u00f3w ani z pr\u00f3b \u201ezamiany\u201d (s\u0105siad, \u017ceby odzyska\u0107 kurt\u0119, oddawa\u0142 palto i co\u015b jeszcze). Wtedy zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do dow\u00f3dcy. Reszta mieszka\u0144c\u00f3w domu a\u017c przysiad\u0142a z wra\u017cenia. Byli pewni, \u017ce zaraz us\u0142ysz\u0105 pojedynczy strza\u0142. Czerwony oficer spojrza\u0142 na s\u0105siada, obejrza\u0142 kurt\u0119 i kaza\u0142 przyodziewek odda\u0107 w\u0142a\u015bcicielowi. To by\u0142o co\u015b ca\u0142kiem nowego. \u017badne wojsko nikomu dot\u0105d nic nie odda\u0142o.<\/p>\n

Oddzia\u0142ek bolszewicki poszed\u0142 w kierunku \u015br\u00f3dmie\u015bcia. Karabinowa stukanina trwa\u0142a a\u017c do rana. Milcza\u0142y jednak armaty i tylko z rzadka gdzie\u015b daleko terkota\u0142 samotny kulomiot. \u201eDobrowolcy\u201d uciekli! Liczna i dobrze uzbrojona za\u0142oga da\u0142a drapaka na sam\u0105 wiadomo\u015b\u0107 o pojawieniu si\u0119 \u201eczerwonych\u201d. Bolszewicy trzymali si\u0119 trzy dni. Wypar\u0142 ich r\u00f3wnie s\u0142aby oddzia\u0142 \u201ewo\u0142cza\u0144skich\u201d, jak m\u00f3wiono, bia\u0142ych partyzant\u00f3w. Za partyzantami \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a do Kijowa reszta wojsk \u201ekijowskiej grupy\u201d pod genera\u0142em Bredowem. Tr\u00f3jkolorowa flaga wr\u00f3ci\u0142a na ratusz, na Kreszczatyku grzmia\u0142y dawne carskie marsze, lecz w trwa\u0142o\u015b\u0107 denikinowskiej w\u0142adzy nie wierzy\u0142 ju\u017c nikt, ani ludno\u015b\u0107 wiejska, ani mieszka\u0144cy Kijowa, ani oficerowie \u201eOchotniczej Armii\u201d. Ci ostatni nie wierzyli w og\u00f3le w nic. Nawet w nast\u0119pny dzie\u0144. Starali si\u0119 przepi\u0107 wszystko w ci\u0105gu jednej nocy.<\/p>\n

Naprzeciw nas, w pogimnazjalnym budynku, zakwaterowa\u0142 si\u0119 jaki\u015b denikinowski oddzia\u0142ek. M\u00f3wiono, \u017ce to \u201epartyzanci Strukowa\u201d. O wszystkim i o wszystkich \u201em\u00f3wiono\u201d, bo na pewno nikt nic nie wiedzia\u0142. \u201eStrukowcy\u201d dali si\u0119 wkr\u00f3tce pozna\u0107 jako bezwzgl\u0119dni wrogowie \u017byd\u00f3w. Zaci\u0105gali \u017byd\u00f3w do koszar i tam, nie bawi\u0105c si\u0119 w \u017cadne \u015bledztwa, rozstrzeliwali na podw\u00f3rzu. Prawdziwy pogrom zobaczyli\u015bmy w kilka dni po powrocie \u201ebia\u0142ych\u201d. Doroho\u017cyck\u0105, kieruj\u0105c si\u0119 w stron\u0119 Irpienia, przeci\u0105ga\u0142a denikinowska bateria. Artylerzy\u015bci zatrzymali si\u0119 o par\u0119 dom\u00f3w od nas, \u017ceby napoi\u0107 konie. Wtedy podesz\u0142a do \u017co\u0142nierzy \u201e\u017cona muzykanta wojskowego\u201d, niejaka \u0141abu\u0144ska, i donios\u0142a:<\/p>\n

\u2014 O, tam mieszkaj\u0105 \u017bydzi \u2014 powiedzia\u0142a, wskazuj\u0105c okna pierwszego pi\u0119tra.<\/p>\n

O tych \u017bydach wiedzieli wszyscy doko\u0142a. Uciekli oni z P\u0142oskirowa przed wielkim pogromem urz\u0105dzonym przez petlurowc\u00f3w. Na Doroho\u017cyckiej zaj\u0119li si\u0119 wypiekiem chleba, kt\u00f3ry cho\u0107 troch\u0119 dro\u017cszy, cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym powodzeniem, bo by\u0142 z lepszej m\u0105ki.<\/p>\n

Oficer jakby tylko na to czeka\u0142. Krzykn\u0105\u0142 na \u017co\u0142nierzy i wyda\u0142 rozkazy. Ospali, o \u015bmiertelnie znu\u017conych twarzach artylerzy\u015bci powlekli si\u0119 na pi\u0119tro. Otworzyli okna i zacz\u0119li wyrzuca\u0107 wszystko, co tylko znale\u017ali w mieszkaniu. \u017byd\u00f3w kto\u015b ostrzeg\u0142 w por\u0119. Zbiegli przez kuchenne schody i ukryli si\u0119 w piwnicy s\u0105siad\u00f3w.<\/p>\n

Zwabieni ha\u0142asem, powychodzili z dom\u00f3w okoliczni mieszka\u0144cy. Naprzeciw \u201e\u017cydowskich okien\u201d zebra\u0142 si\u0119 spory t\u0142um, milcz\u0105cy, oboj\u0119tny. Patrzono apatycznie na po\u0142amane meble, rozbite naczynia i zniszczon\u0105 \u017cywno\u015b\u0107. Bia\u0142a m\u0105ka sypa\u0142a si\u0119 w b\u0142oto, cukier miesza\u0142 si\u0119 z ko\u0144skim nawozem, na bezcenny smalec la\u0142a si\u0119 nafta z p\u0119kni\u0119tych blaszanek.<\/p>\n

\u2014 Prawdziwy sklep kolonialny… Mieli nawet konfitury.<\/p>\n

\u2014 Mieli, ale ju\u017c mie\u0107 nie b\u0119d\u0105.<\/p>\n

Na tych uwagach sko\u0144czy\u0142y si\u0119 komentarze. T\u0142um, napatrzywszy si\u0119 do syta, rozchodzi\u0142 si\u0119 w milczeniu. Do ko\u0144ca wytrwali tylko Cyganie. Niestrudzenie przetrz\u0105sali \u017cydowski dobytek, wyszukuj\u0105c rzeczy i \u017cywno\u015b\u0107 zdatn\u0105 do u\u017cytku.<\/p>\n

Stanis\u0142aw ZIELI\u0143SKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hetman Paw\u0142o Skoropadski w\u015br\u00f3d oficer\u00f3w, 1918 r. Mama i ja mieli\u015bmy powa\u017cniejsze zmartwienie. Ojciec w \u201esprawach polskich\u201d wyjecha\u0142 do Odessy. Tymczasem dzia\u0142ania wojenne odci\u0119\u0142y Kij\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2318,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t