{"id":2321,"date":"2019-07-17T06:47:38","date_gmt":"2019-07-17T03:47:38","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/premier-urodzony-w-kurylowce-1\/"},"modified":"2024-12-10T22:55:55","modified_gmt":"2024-12-10T20:55:55","slug":"premier-urodzony-w-kurylowce-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/premier-urodzony-w-kurylowce-1\/","title":{"rendered":"Premier urodzony w Kury\u0142\u00f3wce (1)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

100 lat temu, 16 stycznia 1919 r., stanowisko premiera rz\u0105du RP obj\u0105\u0142 Ignacy Jan Paderewski. Ciesz\u0105cy si\u0119 powszechnym szacunkiem \u015bwiatowej s\u0142awy pianista rozpoczyna\u0142 bardzo trudn\u0105 misj\u0119, kt\u00f3rej celem mia\u0142o by\u0107 zjednoczenie podzielonego politycznie kraju. Jej rezultaty budzi\u0142y w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w wiele za\u017cartych dyskusji.<\/p>\n

U progu 1919 r. jednym z najwi\u0119kszych problem\u00f3w odrodzonej Polski by\u0142 brak uznania jej rz\u0105du na arenie mi\u0119dzynarodowej. Pa\u0144stwa alianckie za jedynego reprezentanta polskich interes\u00f3w uwa\u017ca\u0142y Komitet Narodowy Polski w Pary\u017cu. Rz\u0105d J\u0119drzeja Moraczewskiego oraz przyw\u00f3dztwo J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego postrzegano jako proniemieckie.<\/p>\n

Przed\u0142u\u017canie si\u0119 tego stanu by\u0142o ogromnym zagro\u017ceniem dla polskich interes\u00f3w na zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 konferencji pokojowej w Pary\u017cu. Najwy\u017csz\u0105 stawk\u0105 by\u0142o uznanie przynale\u017cno\u015bci Wielkopolski, Pomorza i G\u00f3rnego \u015al\u0105ska do odrodzonej Polski. Dla obu stron sporu politycznego \u2013 lewicy oraz narodowej demokracji \u2013 stopniowo stawa\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce konieczne jest zawarcie porozumienia zmierzaj\u0105cego do powo\u0142ania ponadpartyjnej rady ministr\u00f3w.<\/p>\n

2 stycznia 1919 r. z ogarni\u0119tej powstaniem Wielkopolski przyby\u0142 do Warszawy Ignacy Jan Paderewski. \u201ePrzyjecha\u0142 Paderewski i witany by\u0142 jak panuj\u0105cy Narodu. Czego\u015b podobnego w \u017cyciu nie widzia\u0142am. Te nieprzebrane t\u0142umy, id\u0105ce z szumem morza, z nie milkn\u0105cym na chwil\u0119 krzykiem entuzjazmu, z tym morzem ogni nad g\u0142owami, jakby z zapalonymi \u015awi\u0119tego Ducha znamionami, czarowne by\u0142y i mocne\u201d \u2013 pisa\u0142a Maria D\u0105browska. Z powozu, kt\u00f3rym Paderewski jecha\u0142 z Dworca Wiede\u0144skiego do hotelu Bristol, wyprz\u0119\u017cono konie i ci\u0105gni\u0119to go a\u017c na Krakowskie Przedmie\u015bcie.<\/p>\n

\u00a0\u201eNie przyszed\u0142em po dostoje\u0144stwa, s\u0142aw\u0119, zaszczyty, lecz aby s\u0142u\u017cy\u0107, ale nie jakiemu\u015b stronnictwu. Szanuj\u0119 wszystkie stronnictwa, lecz nie b\u0119d\u0119 nale\u017ca\u0142 do \u017cadnego. Stronnictwo powinno by\u0107 jedno: Polska, i temu jednemu s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119d\u0119 do \u015bmierci\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Paderewski w pierwszym przem\u00f3wieniu do mieszka\u0144c\u00f3w miasta. W ci\u0105gu kolejnych kilkudziesi\u0119ciu godzin w Bristolu odwiedzi\u0142o go wielu przedstawicieli partii prawicowych i centrowych. By\u0142 namawiany do obj\u0119cia funkcji premiera. Do tego niezb\u0119dne by\u0142o jednak porozumienie z Pi\u0142sudskim.<\/p>\n

Po po\u0142udniu 4 stycznia Paderewski przyby\u0142 do Belwederu. W trakcie spotkania przysz\u0142y premier przekonywa\u0142 naczelnika do powo\u0142ania rz\u0105du narodowego. Rozmowy nie przynios\u0142y \u017cadnych rezultat\u00f3w. Otoczenie Paderewskiego wyczu\u0142o, \u017ce tego dnia wybitny pianista ostatecznie zrezygnowa\u0142 z propagowanej przez endecj\u0119 koncepcji powo\u0142ania Rady Naczelnej Narodu Polskiego, kt\u00f3ra mia\u0142a spe\u0142nia\u0107 funkcje tymczasowego parlamentu. Tego samego dnia wyjecha\u0142 do Krakowa. W nocy dosz\u0142o do nieudolnej pr\u00f3by endeckiego zamachu stanu. Prawdopodobnie Paderewski wiedzia\u0142 o planach Mariana Januszajtisa i innych oficer\u00f3w. Wyjazd mo\u017cna uzna\u0107 za \u015bwiadectwo braku poparcia dla takich dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n

7 stycznia, tu\u017c po powrocie Paderewskiego z Krakowa, do Bristolu przyby\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski. Zaproponowa\u0142 Paderewskiemu obj\u0119cie funkcji szefa rz\u0105du. Ten przyj\u0105\u0142 stanowisko. Relacj\u0119 z rozmowy zapisa\u0142 polityk endecji Stanis\u0142aw Grabski: \u201ePi\u0142sudski okaza\u0142 w rozmowie z nim tyle serdeczno\u015bci i wy\u017cszego ponad partyjne niech\u0119ci patriotyzmu, \u017ce s\u0142owo jego zupe\u0142nie mu wystarczy\u201d. Niemal w tym samym czasie w rozmowie z politykami lewicy, niech\u0119tnymi Paderewskiemu, wyja\u015bni\u0142 swoje motywacje przy\u015bwiecaj\u0105ce nominacji na premiera: \u201eWszystkie moje wysi\u0142ki musz\u0105 i\u015b\u0107 w kierunku armii. O to si\u0119 staram. Chodzi o Hallera, o \u017beligowskiego. [\u2026] Licz\u0119 serio na Paderewskiego, jest zgodny ze mn\u0105 prawie we wszystkich punktach, jest nawet bardziej zaciek\u0142ym ode mnie federalist\u0105 i on b\u0119dzie Dmowskiego moderowa\u0142. Paderewski k\u0142ania si\u0119 na wszystkie strony, a niech si\u0119 k\u0142ania, byle mnie przyni\u00f3s\u0142 co potrzeba\u201d. W negocjacjach Tymczasowy Naczelnik Pa\u0144stwa kierowa\u0142 si\u0119 wi\u0119c trzema zasadniczymi czynnikami: polskimi interesami na konferencji pokojowej, zapewnieniem transportu B\u0142\u0119kitnej Armii do Polski i realizacj\u0105 koncepcji federacyjnej.<\/p>\n

Dwa dni po rozmowie z Pi\u0142sudskim nominowany na premiera spotka\u0142 si\u0119 z politykami socjalistycznymi. Argumenty Paderewskiego by\u0142y zbli\u017cone do tych, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 Pi\u0142sudski. \u201eW razie gdyby Polska nie zdoby\u0142a si\u0119 na konsolidacj\u0119 narodow\u0105, koalicja mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 nam pomocy \u017cywno\u015bciowej ekonomicznej\u201d. Mimo to PPS odm\u00f3wi\u0142a wsparcia rz\u0105du.\u00a0<\/p>\n

Powo\u0142anie nowego gabinetu wzbudza\u0142o wielkie zainteresowanie w\u015br\u00f3d kochaj\u0105cej Paderewskiego polskiej emigracji w Stanach Zjednoczonych. Do Warszawy nap\u0142ywa\u0142y \u015brodki zebrane przez ameryka\u0144sk\u0105 Poloni\u0119 oraz skierowane do Pi\u0142sudskiego zapewnienia o nap\u0142yni\u0119ciu do Gda\u0144ska pomocy organizowanej przez Kongres USA. Dowodem uznania dla wysi\u0142k\u00f3w Paderewskiego by\u0142o r\u00f3wnie\u017c nadanie mu 9 stycznia 1919 r. tytu\u0142u honorowego obywatela polskiej stolicy.<\/p>\n

Postawa lewicy sprawi\u0142a, \u017ce rz\u0105d nie by\u0142 zgodnym z zamierzeniami Paderewskiego szerokim gabinetem koalicyjnym, nie zasiedli w nim te\u017c liderzy najwi\u0119kszych formacji politycznych. Wyj\u0105tkiem by\u0142 Stanis\u0142aw Wojciechowski, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 stanowisko wicepremiera. W\u015br\u00f3d szerzej znanych postaci gabinetu by\u0142 r\u00f3wnie\u017c s\u0142ynny poeta m\u0142odopolski i krytyk literacki Zenon Przesmycki, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 na czele resortu kultury. Du\u017cym autorytetem cieszy\u0142 si\u0119 tak\u017ce endecki polityk z Wielkopolski W\u0142adys\u0142aw Seyda, kt\u00f3ry w sierpniu 1919 r. obj\u0105\u0142 tek\u0119 ministra by\u0142ej Dzielnicy Pruskiej. Ministrem spraw zewn\u0119trznych (zagranicznych) zosta\u0142 sam Paderewski. Skupienie w tych samych r\u0119kach w\u0142adzy premiera i sternika polityki zagranicznej wzmacnia\u0142o polsk\u0105 pozycj\u0119 na rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 konferencji pokojowej.<\/p>\n

16 stycznia 1919 r. premier i jego ministrowie przyj\u0119li nominacje z r\u0105k Tymczasowego Naczelnika Pa\u0144stwa. Nast\u0119pnego dnia narodowa demokracja przyj\u0119\u0142a entuzjastyczn\u0105 deklaracj\u0119 skierowan\u0105 do swoich zwolennik\u00f3w: \u201eMamy obecnie rz\u0105d polski, kt\u00f3ry musi by\u0107 otoczony zaufaniem ca\u0142ego narodu i wszystkich jego warstw. Na czele jego stoi Ignacy Paderewski. Pierwszy Obywatel Polski, cz\u0142owiek niezmiernych zas\u0142ug i wielkiego imienia w ca\u0142ym \u015bwiecie\u201d.<\/p>\n

Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

100 lat temu, 16 stycznia 1919 r., stanowisko premiera rz\u0105du RP obj\u0105\u0142 Ignacy Jan Paderewski. Ciesz\u0105cy si\u0119 powszechnym szacunkiem \u015bwiatowej s\u0142awy pianista rozpoczyna\u0142 bardzo trudn\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2322,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-2321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2019"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t