{"id":2371,"date":"2021-04-28T07:07:33","date_gmt":"2021-04-28T04:07:33","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/kielbie-we-lbie-5\/"},"modified":"2024-12-11T00:52:09","modified_gmt":"2024-12-10T22:52:09","slug":"kielbie-we-lbie-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kielbie-we-lbie-5\/","title":{"rendered":"\u201eKIE\u0141BIE WE \u0141BIE\u201d (5)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Zwyci\u0119ska parada Wojska Polskiego i Armii URL. Kij\u00f3w, 9 maja 1920 r.<\/strong><\/p>\n

Proponujemy kolejny odcinek powie\u015bci, w kt\u00f3rej autor ze swad\u0105 i humorem przedstawia kapitalny obraz dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, okres od 1920 do 1939 roku. Opis wydarze\u0144 historycznych splata z opisami codziennego \u017cycia rodzinnego.<\/strong><\/p>\n

O zmroku bateria pocz\u0142apa\u0142a na wyznaczone stanowisko. Pogrom unieruchomi\u0142 armaty na ca\u0142y dzie\u0144. Nie spieszy\u0142o si\u0119 \u201edobrowolcom\u201d ani pod Irpie\u0144, ani na \u017caden inny front.<\/p>\n

Tam, od Irpienia, coraz g\u0119\u015bciej postukiwa\u0142y bolszewickie karabiny i coraz g\u0142o\u015bniej rozlega\u0142 si\u0119 terkot maszynek. Coraz bli\u017cej podchodzi\u0142y patrole czerwonej kawalerii. Postacie je\u017ad\u017ac\u00f3w w spiczastych czapkach wynurza\u0142y si\u0119 ze \u015bnie\u017cnej zamieci i przep\u0142oszywszy \u201edobrowolc\u00f3w\u201d, znika\u0142y zn\u00f3w w zadymce. Zima by\u0142a tu\u017c, tu\u017c. Dnieprem p\u0142yn\u0119\u0142a g\u0119sta kra. Przez miasto, ku stacji kolejowej, ci\u0105gn\u0119\u0142y \u201egruzowiki\u201d i wojskowe wozy, pe\u0142ne tobo\u0142\u00f3w, skrzy\u0144 i mebli. M\u00f3wiono, \u017ce eszelony sztabowe Bredowa stoj\u0105 pod par\u0105 ca\u0142\u0105 dob\u0119, gotowe ka\u017cdej chwili odjecha\u0107 na po\u0142udnie. Droga na Odess\u0119 podobno by\u0142a jeszcze wolna.<\/p>\n

W tym czasie zawiod\u0142a nasza poczta senna. Nie przyszed\u0142 ani jeden list. Nic nie wiedzieli\u015bmy, \u017ce od Odessy przez Birzu\u0142\u0119, Winnic\u0119, Koziatyn zbli\u017ca si\u0119 do Kijowa specjalny poci\u0105g misji Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca. Poci\u0105g z \u017cywno\u015bci\u0105 i lekarstwami, poci\u0105g, kt\u00f3rym mo\u017cna pojecha\u0107 do Polski!<\/p>\n

W Koziatynie poci\u0105g utkn\u0105\u0142. Denikinowski komendant stacji bezradnie rozk\u0142ada\u0142 r\u0119ce.<\/p>\n

\u2014 Nie ma po\u0142\u0105czenia z Kijowem. Jaka\u015b banda, zdaje si\u0119 \u201ezielona\u201d, zerwa\u0142a tory pod Ko\u017cank\u0105.<\/p>\n

Postawa szefa misji podzia\u0142a\u0142a na zapitego komendanta. Zgodzi\u0142 si\u0119 pu\u015bci\u0107 poci\u0105g pod eskort\u0105. Da\u0142 par\u0119 kulomiot\u00f3w i setk\u0119 sennych \u201edobrowolc\u00f3w\u201d. Za tyralier\u0105 przeczesuj\u0105c\u0105 laski i zaro\u015bla poci\u0105g dojecha\u0142 do Ko\u017canki. P\u00f3\u017anym wieczorem dotoczy\u0142 si\u0119 do Kijowa. Miasto sprawia\u0142o wra\u017cenie opuszczonego: cicho, ciemno, nieliczne \u015bwiat\u0142a tylko ko\u0142o dworca. Tory stacyjne zapchane poci\u0105gami sztabu Bredowa.<\/p>\n

W dwa dni po przybyciu misji do Kijowa zerwa\u0142a si\u0119 nagle artyleryjska kanonada. Huk dzia\u0142 przybli\u017ca\u0142 si\u0119 z niepokoj\u0105c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105. Przechodnie, pos\u0142uchawszy chwil\u0119, zawracali w po\u015bpiechu do domu. Doro\u017ckarze walili szkapy batem. Sanki umyka\u0142y z ulic.<\/p>\n

Z koszar na Doroho\u017cyckiej \u017co\u0142nierze wynosili ostatnie sto\u0142ki. Wozy z granatami odje\u017cd\u017ca\u0142y k\u0142usem.<\/p>\n

\u2014 Dok\u0105d?<\/p>\n

\u2014 Na front! \u2014 odpowiadali \u017co\u0142nierze i \u015bmiali si\u0119 z dowcipu. Tego samego dnia, o drugiej po po\u0142udniu, genera\u0142 Bredow o\u015bwiadczy\u0142 szefowi polskiej misji:<\/p>\n

\u2014 Wszystko w porz\u0105dku. Nie ma powod\u00f3w do niepokoju. Pod Kij\u00f3w podesz\u0142a jaka\u015b \u201ebanda\u201d. Zostanie zlikwidowana w ci\u0105gu najbli\u017cszych godzin. Incydent bez znaczenia.<\/p>\n

W pi\u0119\u0107 godzin p\u00f3\u017aniej poci\u0105gi sztabowe zacz\u0119\u0142y wymyka\u0107 si\u0119 z dworca. Pociski artyleryjskie pada\u0142y ju\u017c na \u015br\u00f3dmie\u015bcie. W b\u0119bnienie armat wplata\u0142 si\u0119 terkot kulomiot\u00f3w. Strzelanina opasywa\u0142a Kij\u00f3w z kilku stron.<\/p>\n

\u2014 Denikinowcy opuszczaj\u0105 miasto na dzie\u0144 lub dwa. Poci\u0105g misji musi wycofa\u0107 si\u0119 do Fastowa, poza teren walki.<\/p>\n

Wiadomo\u015b\u0107 o nag\u0142ym wyje\u017adzie dotar\u0142a do matki o zmroku. Czasu zosta\u0142o ju\u017c niewiele. Przejechali\u015bmy tramwajem kilka przystank\u00f3w, gdy nieoczekiwanie zgas\u0142o \u015bwiat\u0142o. Elektrownia wy\u0142\u0105czy\u0142a pr\u0105d. Tramwaj stan\u0105\u0142, obs\u0142uga ulotni\u0142a si\u0119 czym pr\u0119dzej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W\u0119dr\u00f3wka na piechot\u0119 okropnie wyd\u0142u\u017cy\u0142a drog\u0119. By\u0142em za ma\u0142y na to wszystko. I za ciep\u0142o ubrany. Strzelanina ogarnia\u0142a ju\u017c rejon dworca. Kto\u015b obcy, przebiegaj\u0105c ko\u0142o nas, zawo\u0142a\u0142, \u017ceby wraca\u0107, \u017ce przy mo\u015bcie \u0142a\u0144cuchowym trwa pojedynek poci\u0105g\u00f3w pancernych, \u017ce czerwona piechota obchodzi miasto od zachodu.<\/p>\n

Poci\u0105gi pancerne zawzi\u0119cie ok\u0142ada\u0142y si\u0119 ogniem kulomiot\u00f3w. Zgodnie z niepisan\u0105 umow\u0105 dzia\u0142a pancerek milcza\u0142y. Celny strza\u0142 m\u00f3g\u0142 rozwali\u0107 poci\u0105g wraz z za\u0142og\u0105. W obawie przed utrat\u0105 kosztownego sprz\u0119tu ograniczano walk\u0119 do walenia z kulomiot\u00f3w.<\/p>\n

Przegapi\u0142em moment, w kt\u00f3rym matka zdecydowa\u0142a si\u0119 zawr\u00f3ci\u0107. Pami\u0119tam jedno, szli\u015bmy i szli\u015bmy. Nie by\u0142o wprost ko\u0144ca tej drogi przez \u015bnieg i noc hucz\u0105c\u0105 wystrza\u0142ami. Nie rozumia\u0142em p\u0142aczu matki ani jej bezgranicznej rozpaczy. Dziwi\u0142 mnie tylko m\u0119cz\u0105cy spacer w zupe\u0142nej ciemno\u015bci, rzecz przedtem nigdy nie praktykowana. M\u00f3wi\u0142em wi\u0119c do matki:<\/p>\n

\u2014 Ju\u017c nocka, tu g\u00f3rka, a tu jamka…<\/p>\n

P\u00f3\u017an\u0105 noc\u0105 dowlekli\u015bmy si\u0119 na Doroho\u017cyck\u0105. Nast\u0119pnego dnia przyszed\u0142 krewny matki i zabra\u0142 nas oboje do siebie, do gmachu konserwatorium. Cz\u0119stowano mnie tam cukrem w kostkach. Matk\u0119 pr\u00f3bowano zagada\u0107, rozrusza\u0107. Zachwycony s\u0142odkim przyj\u0119ciem, odwdzi\u0119cza\u0142em si\u0119, wo\u0142aj\u0105c przy ka\u017cdym pocisku:<\/p>\n

\u2014 Leci, leci! Nasz dom nie, nie!<\/p>\n

Pewno\u015b\u0107, z jak\u0105 wykrzykiwa\u0142em: \u201enie, nie\u201d, uj\u0119\u0142a gospodarzy. Zjedna\u0142a nawet oty\u0142\u0105 profesork\u0119 \u015bpiewu, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c przysz\u0142a w go\u015bci. Profesorce paln\u0105\u0142em bez zastanowienia:<\/p>\n

\u2014 Ty, stary cygan, durak!<\/p>\n

Nauczy\u0142a mnie tego na poczekaniu ciotka. Musia\u0142em si\u0119 pochwali\u0107. Ale i \u201estary cygan\u201d, i \u201edurak\u201d nie poprawi\u0142y nastroju matki. Powtarza\u0142a: \u201ePrzepad\u0142o, przepad\u0142o…\u201d.<\/p>\n

Cztery dni bulgota\u0142y nad domem pociski. Przez ten czas poci\u0105g Czerwonego Krzy\u017ca, przepychaj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy eszelonami uciekaj\u0105cych denikinowc\u00f3w, dojecha\u0142 do odleg\u0142ego o sze\u015b\u0107dziesi\u0105t kilometr\u00f3w Fastowa. Opinie tamtejszych sztabowc\u00f3w by\u0142y mniej optymistyczne. Jedynie dow\u00f3dca odcinka widzia\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107 w jasnych barwach.<\/p>\n

Dywizj\u0105 maj\u0105c\u0105 broni\u0107 Fastowa dowodzi\u0142 siwy genera\u0142 o marsowym wygl\u0105dzie i postawie nieustraszonego wojownika. W rozmowie z szefem misji przyk\u0142ada\u0142 co chwila d\u0142o\u0144 do daszka i zapewnia\u0142, \u017ce poci\u0105g Czerwonego Krzy\u017ca mo\u017ce cho\u0107by zaraz wraca\u0107 do Kijowa, bo w Kijowie ca\u0142kowity spok\u00f3j. Oficerowie u\u015bmiechali si\u0119 ironicznie. Genera\u0142 z trudno\u015bci\u0105 utrzymywa\u0142 r\u00f3wnowag\u0119 i \u015bmierdzia\u0142 spirytusem jak dziurawa kufa.<\/p>\n

Szef sztabu o\u015bwiadczy\u0142 kr\u00f3tko:<\/p>\n

\u2014 Wytrzymamy, o ile Dniepr nie stanie…<\/p>\n

\u2014 A je\u015bli Dniepr zamarznie?<\/p>\n

Denikinowiec chwil\u0119 milcza\u0142. Potem wymownie wzruszy\u0142 ramionami.<\/p>\n

\u2014 Nie mog\u0119 broni\u0107 ca\u0142ej linii Dniepru. Je\u017celi rzuc\u0119 tam rezerwy, bolszewicy zajm\u0105 mi na ty\u0142ach Koziatyn.<\/p>\n

Pod Koziatynem toczy\u0142a si\u0119 bitwa. Mr\u00f3z t\u0119\u017ca\u0142, kra grubia\u0142a. Dniepr ledwo, ledwo p\u0142yn\u0105\u0142. Z dw\u00f3ch linii na Odess\u0119 \u2014 jedna zosta\u0142a przerwana tu\u017c za Fastowem. Pozostawa\u0142a jeszcze droga przez Bia\u0142\u0105 Cerkiew. Pi\u0119tnastego grudnia zaproponowano szefowi misji trzy miejsca w pancernym poci\u0105gu odchodz\u0105cym do Kijowa. Nim poci\u0105g ruszy\u0142, nadesz\u0142a telefoniczna wiadomo\u015b\u0107:<\/p>\n

\u2014 Miasto zaj\u0119te dzi\u015b o godzinie czwartej po po\u0142udniu.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Gen. Anton Denikin. By\u0142 synem emerytowanego majora armii carskiej, Iwana Jefimowicza Denikina, by\u0142ego ch\u0142opa pa\u0144szczy\u017anianego z okolic Saratowa oddanego przez dziedzica w rekruty i polskiej szwaczki El\u017cbiety Wrzesi\u0144skiej \u00a0<\/strong><\/p>\n

Tak rozwia\u0142a si\u0119 ostatnia szansa wcze\u015bniejszego naszego wyjazdu \u2014 i spotkania z ojcem. U krewnych mieszkali\u015bmy tydzie\u0144. Po tygodniu wr\u00f3cili\u015bmy do siebie. Przed ogr\u00f3dkiem zastali\u015bmy Chi\u0144czyka z kulomiotem, w domu \u201ekrasnoarmiejc\u00f3w\u201d na kwaterze. \u201eBanda\u201d, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a Kij\u00f3w w grudniu 1919, sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z silnych oddzia\u0142\u00f3w Czerwonej Armii. Pod Kij\u00f3w podesz\u0142y wojska 12. armii Mie\u017ceninowa. Pr\u00f3ba sforsowania most\u00f3w nie powiod\u0142a si\u0119, natarcie 44. dywizji natrafi\u0142o na silny op\u00f3r \u201ebia\u0142ych\u201d. Dopom\u00f3g\u0142 \u201eczerwonym\u201d stary rybak, kt\u00f3ry z denikinowcami mia\u0142 krwawe porachunki osobiste. Zna\u0142 on Dniepr doskonale, wiedzia\u0142, gdzie o tej porze roku l\u00f3d \u0142amliwy i kruchy, a gdzie mocniejszy, zdolny utrzyma\u0107 rozwa\u017cnie st\u0105paj\u0105cego cz\u0142owieka. Pod os\u0142on\u0105 nocy przeprowadzi\u0142 rybak na drugi brzeg ca\u0142y 388. pu\u0142k \u201ebohu\u0144ski\u201d! Nag\u0142ym uderzeniem o \u015bwicie czerwona piechota zaskoczy\u0142a denikinowc\u00f3w i wdar\u0142a si\u0119 do miasta. Za\u0142ama\u0142a si\u0119 obrona most\u00f3w. Po kilku godzinach walki denikinowcy oddali Kij\u00f3w. Bolszewicy uchwycili miasto i raz na zawsze przep\u0119dzili \u201edobrowolc\u00f3w\u201d. \u201eBiali\u201d nie pokazali si\u0119 ju\u017c nigdy wi\u0119cej.<\/p>\n

Wr\u00f3cili\u015bmy do siebie i poddali\u015bmy si\u0119 rygorom codziennego kijowskiego \u017cycia. Symbolem tych czas\u00f3w by\u0142y furgony wioz\u0105ce w kierunku cmentarza \u0142adunek przykryty brezentem. W mie\u015bcie grasowa\u0142 tyfus.<\/p>\n

role=”space-before”>Sz\u0142a piechota czw\u00f3rkami, l\u015bni\u0142y bagnety i he\u0142my. Jechali u\u0142ani na koniach b\u0142yszcz\u0105cych jak lustro. Czyste, starannie utrzymane zaprz\u0119gi ci\u0105gn\u0119\u0142y z hurkotem armaty. M\u00f3j brat cioteczny upiera si\u0119 jeszcze dzi\u015b, \u017ce najwi\u0119ksze wra\u017cenie zrobi\u0142a na mnie wojskowa orkiestra. Musz\u0119 kuzynowi wierzy\u0107. Siedzia\u0142em na jego ramionach, w ulubionej pozycji \u201ena barana\u201d.<\/p>\n

\u2014 Przepu\u015b\u0107cie, ludzie. To wnuczek powsta\u0144ca!<\/p>\n

Tak si\u0119 opowiadaj\u0105c, dobrn\u0119li\u015bmy w pobli\u017ce orkiestry. Nagle hukn\u0119\u0142y tr\u0105by i rozwarcza\u0142y si\u0119 b\u0119bny. Pisn\u0105\u0142em z zachwytu i straciwszy panowanie nad sob\u0105, uleg\u0142em dziecinnemu wzruszeniu. Bior\u0105c pod uwag\u0119 okoliczno\u015bci, nie sta\u0142o si\u0119 nic wielkiego. Kuzyn jednak sobaczy\u0142 pod nosem i kl\u0105\u0142 mnie od \u201ezanadto muzykalnych\u201d. Na szcz\u0119\u015bcie orkiestra gra\u0142a bardzo pi\u0119knie. G\u0142o\u015bne marsze zag\u0142usza\u0142y rodzinne nieporozumienia. Wojsko przesz\u0142o Kreszczatyk, przedefilowa\u0142o przez plac Sofijowski i r\u00f3wnie wspaniale rozesz\u0142o si\u0119 na kwatery. Kijowianie patrzyli z ciekawo\u015bci\u0105, ale nowym wojskom nie wr\u00f3\u017cyli d\u0142ugiego pobytu.<\/p>\n

\u2014 Takie bia\u0142e konie… W mleku je chyba k\u0105pi\u0105?<\/p>\n

\u2014 Buty tak\u017ce czyste.<\/p>\n

\u2014 Za czy\u015bci. Nie pob\u0119d\u0105 d\u0142ugo.<\/p>\n

Trzy dni przed wej\u015bciem Polak\u00f3w bolszewicy opu\u015bcili Kij\u00f3w. Polacy przeszli Dniepr, zaj\u0119li na Zadnieprzu miasteczko Browary i \u00f3smego maja, akurat na moje imieniny, urz\u0105dzili pi\u0119kn\u0105 defilad\u0119. Niby usadowili si\u0119 mocno, ale za Dnieprem bez przerwy dudni\u0142y armaty. Bolszewicy byli blisko. Ich aeroplan przylatywa\u0142 co par\u0119 dni i kr\u0105\u017cy\u0142 nad dawnym Carskim Ogrodem.<\/p>\n

Stanis\u0142aw ZIELI\u0143SKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zwyci\u0119ska parada Wojska Polskiego i Armii URL. Kij\u00f3w, 9 maja 1920 r. Proponujemy kolejny odcinek powie\u015bci, w kt\u00f3rej autor ze swad\u0105 i humorem przedstawia kapitalny…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2372,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t