{"id":2381,"date":"2016-09-06T01:30:49","date_gmt":"2016-09-05T22:30:49","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/o-ks-janie-twardowskim\/"},"modified":"2024-12-11T01:44:03","modified_gmt":"2024-12-10T23:44:03","slug":"o-ks-janie-twardowskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/o-ks-janie-twardowskim\/","title":{"rendered":"O ks. Janie Twardowskim"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Waldemar Smaszcz z ks. Janem Twardowskim; pocz\u0105tek lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku<\/strong><\/p>\n

Poezja polska ko\u0144ca minionego stulecia i pocz\u0105tku nowego wieku nale\u017ca\u0142a do najwybitniejszych zjawisk artystycznych na \u015bwiecie. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce w tym czasie \u017cy\u0142o u nas dwoje laureat\u00f3w Nagrody Nobla \u2013 Czes\u0142aw Mi\u0142osz i Wis\u0142awa Szymborska, a opr\u00f3cz nich mieli\u015bmy jeszcze trzech poet\u00f3w tej samej, najwy\u017cszej rangi \u2013 Tadeusza R\u00f3\u017cewicza, Zbigniewa Herberta i ks. Jana Twardowskiego.<\/p>\n

Jednak to o ksi\u0119dzu-poecie napisano: \u201eZ Szymborskiej jeste\u015bmy dumni, R\u00f3\u017cewicza podziwiamy, Mi\u0142osza wielbimy. Kochamy ksi\u0119dza Twardowskiego\u201d.<\/p>\n

I nie by\u0142 to odosobniony dow\u00f3d najwy\u017cszego uznania. Jan Pawe\u0142 II w jednym z prywatnych list\u00f3w, wyznawszy, \u017ce jego wiersze \u201eczyta po dziesi\u0119\u0107 stron dziennie\u201d, stwierdzi\u0142: \u201eTylko On jeden tak pisze i tak te\u017c przez swoj\u0105 poezj\u0119 prowadzi ludzi do Pana Boga\u201d.<\/p>\n

Na wieczorach autorskich ks. Twardowskiego by\u0142y zawsze t\u0142umy, a podpisywanie ksi\u0105\u017cek – drobniutkim pismem, zawsze imiennie \u2013 trwa\u0142o zwykle d\u0142u\u017cej ni\u017c samo spotkanie.<\/p>\n

Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce setna rocznica urodzin poruszy\u0142a nie tylko mi\u0142o\u015bnik\u00f3w poezji. Senat Rzeczpospolitej za\u015b uhonorowa\u0142 ksi\u0119dza-poet\u0119 osobn\u0105 Uchwa\u0142\u0105, w kt\u00f3rej napisano m.in.:<\/p>\n

\u201eUczy\u0142 m\u0105drej \u017cyczliwo\u015bci \u2013 \u203a\u203a\u015bpieszmy si\u0119 kocha\u0107 ludzi, tak szybko odchodz\u0105\u2039\u2039 \u2013 i pokory: \u203a\u203aBy\u0107 niezauwa\u017conym by spotka\u0107 si\u0119 z Tob\u0105\u2039\u2039. Pisa\u0142: \u203a\u203awdzi\u0119czno\u015b\u0107 jest najbardziej religijnym uczuciem\u2039\u2039, a tak\u017ce: \u203a\u203aTylko ten, kto trwa w mi\u0142o\u015bci Boga, jest spokojny\u2039\u2039. Uczy\u0142 wiary i patriotyzmu; uczy\u0142 liryk\u0105 i swoim przyk\u0142adem.<\/p>\n

Senat zwraca si\u0119 do uczelni, szk\u00f3\u0142, organizacji spo\u0142ecznych i medi\u00f3w z apelem o upowszechnianie tw\u00f3rczo\u015bci Ksi\u0119dza Pra\u0142ata Jana Twardowskiego. Niech pogodna, nieraz \u017cartobliwa, \u017cyczliwa i m\u0105dra liryka warszawskiego kap\u0142ana stanie si\u0119 jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 dumy z narodowej, polskiej kultury.\u201d<\/p>\n

Dodajmy, \u017ce uroczysto\u015bci rocznicowe odby\u0142y si\u0119 na Zamku Kr\u00f3lewskim w Warszawie, a na \u015bwiecie bodaj wsz\u0119dzie tam, gdzie dociera nasza kultura, m.in. w Rzymie, Pary\u017cu, Londynie, Kijowie, Moskwie, a nawet w dalekim Tokio.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 * \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Ks. Jan Twardowski nale\u017ca\u0142 do najwybitniejszych i najpoczytniejszych zarazem poet\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. By\u0142 postaci\u0105 najszerzej znan\u0105, ciesz\u0105c\u0105 si\u0119 niespotykanym uznaniem nie tylko mi\u0142o\u015bnik\u00f3w literatury. Stworzy\u0142 nowy j\u0119zyk liryki religijnej, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do w\u0142\u0105czenia jej na powr\u00f3t w g\u0142\u00f3wny nurt naszej poezji. Nie mo\u017cemy zapomina\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie ta liryka wyda\u0142a niezr\u00f3wnane arcydzie\u0142a polskiej mowy, od \u201eBogurodzicy\u201d<\/em> po arcykol\u0119d\u0119 \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d<\/em>. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dzi\u0119ki takim pisarzom, jak ks. Jan Twardowski, kultura polska odzyska\u0142a swoj\u0105 duchowo\u015b\u0107.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Z ks. Janem Twardowskim pozna\u0142em si\u0119 na pocz\u0105tku trudnych lat osiemdziesi\u0105tych, chocia\u017c wiedzia\u0142em o nim ju\u017c znacznie wcze\u015bniej od mojego uniwersyteckiego Mistrza, prof. Konrada G\u00f3rskiego. W roku 1971, podczas jednego ze spotka\u0144 w mieszkaniu Profesora, us\u0142ysza\u0142em, \u017ce musz\u0119 koniecznie zainteresowa\u0107 si\u0119 poezj\u0105 autora \u201eZnak\u00f3w ufno\u015bci\u201d, <\/em>poniewa\u017c \u201eza dwadzie\u015bcia lat to b\u0119dzie najwi\u0119kszy polski poeta\u201d.<\/p>\n

Prof. Konrad G\u00f3rski zna\u0142 si\u0119 na poezji jak ma\u0142o kto. Niemal ca\u0142e \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142 najwybitniejszemu z naszych poet\u00f3w, Adamowi Mickiewiczowi, zwracaj\u0105c zw\u0142aszcza uwag\u0119 na niedo\u015bcigniony artyzm \u201ePana Tadeusza\u201d<\/em>, za\u015b w ksi\u0105\u017cce \u201ePoezja jako wyraz\u201d <\/em>sformu\u0142owa\u0142 teori\u0119 o roli s\u0142uchu poetyckiego w recepcji liryki. Tylko osoby obdarzone takim s\u0142uchem \u2013 podkre\u015bla\u0142 uczony \u2013 mog\u0105 przenikn\u0105\u0107 do najg\u0142\u0119bszych warstw wiersza, wydoby\u0107 sens spoza sensu, dokona\u0107 jego interpretacji. \u00a0<\/p>\n

W trakcie naszej rozmowy Profesor wskazywa\u0142 na wci\u0105\u017c nowe wiersze ze \u201eZnak\u00f3w ufno\u015bci\u201d<\/em>, komentowa\u0142 je, m\u00f3wi\u0142 o ich odkrywczo\u015bci zar\u00f3wno je\u015bli idzie o widzenie najwa\u017cniejszych spraw \u015bwiata i cz\u0142owieka, jak i kszta\u0142t artystyczny. Nie by\u0142em jeszcze w\u00f3wczas przygotowany do odbioru tej liryki, ale doskonale odnajdywa\u0142em si\u0119 w jej przestrzeni. \u00a0Pami\u0119tam wra\u017cenie, jakie wywar\u0142 na mnie liryk \u201eSpojrza\u0142\u201d<\/em>. Z takim wierszem wcze\u015bniej si\u0119 nie zetkn\u0105\u0142em. Oto autor w spos\u00f3b niebywale bezpo\u015bredni ukaza\u0142 reakcj\u0119 ukrzy\u017cowanego Chrystusa na to, co dla bodaj wszystkich z nas wydawa\u0142o si\u0119 po prostu oczywiste:<\/p>\n

Spojrza\u0142<\/em>
na gotyk co stale stroi \u015bredniowieczne miny<\/em>
na osiemnastowieczny o\u0142tarz jak barokowa trumn\u0119<\/em>
na szczurzych \u0142apkach<\/em>
na w\u0142ochate dywany, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 nasze kroki<\/em>
w skradaj\u0105ce si\u0119 koty<\/em>
na \u017cyrandol jak dziedziczk\u0119 w krynolinie<\/em>
na ja\u015bnie o\u015bwiecony sufit<\/em>
na pyszno pokutne kl\u0119czniki<\/em>
[\u2026]<\/em><\/p>\n

stan\u0105\u0142 w k\u0105cie za\u0142ama\u0142 odj\u0119te z krzy\u017ca r\u0119ce<\/em>
i pomy\u015bla\u0142<\/em>
chyba to wszystko nie dla mnie<\/em><\/p>\n

Gdyby nie ta wstrz\u0105saj\u0105ca puenta (a ks. Twardowski by\u0142 jej niebywa\u0142ym mistrzem, nawi\u0105zuj\u0105cym do najlepszych tradycji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Jana Lechonia), mo\u017cna by stwierdzi\u0107, \u017ce wszystko jest na swoim miejscu: wiele naszych \u015bredniowiecznych ko\u015bcio\u0142\u00f3w ma barokowe wn\u0119trza, co nie dziwi, gdy\u017c w\u0142a\u015bnie te dwie epoki wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 najg\u0142\u0119bsz\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105.<\/p>\n

\u015aredniowiecze wznosi\u0142o \u015bwi\u0105tynie, barok, akceptuj\u0105c ich zewn\u0119trzny kszta\u0142t, stara\u0142 si\u0119 dostosowa\u0107 wn\u0119trza do nowego, potrydenckiego widzenia tego, co Boskie, przede wszystkim w\u0142\u0105cza\u0142 now\u0105 sztuk\u0119 w kr\u0105g sacrum. Ca\u0142a reszta jawi\u0142a si\u0119 jako dope\u0142nienie barokowego przepychu, usprawiedliwianego niejako przekonaniem, \u017ce to wszystko \u201ena chwa\u0142\u0119 Bo\u017c\u0105\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Ks. Jan Twardowski z Dominik\u0105 Smaszcz, o kt\u00f3rej napisa\u0142 wierszyk Dominice<\/em>, w mieszkaniu El\u017cbiety i Waldemara Smaszcz\u00f3w w Bia\u0142ymstoku 21 maja 1991 roku. <\/strong><\/p>\n

Jednak to, co przed wiekami by\u0142o \u017cywe, pe\u0142ne tre\u015bci, kierowa\u0142o ludzkie d\u0105\u017cenia ku Stw\u00f3rcy, z up\u0142ywem czasu sta\u0142o si\u0119 w\u0142asnym zaprzeczeniem. \u00a0Prawdziwy kunszt poety ujawniaj\u0105 zdania po\u015bwi\u0119cone najbardziej \u2013 powiedzia\u0142bym \u2013 oczywistym elementom wyposa\u017cenia \u015bwi\u0105tyni: \u201ew\u0142ochate dywany\u201d, kt\u00f3re, \u201ezmieniaj\u0105 nasze kroki w skradaj\u0105ce si\u0119 koty\u201d; \u017cyrandol, przypominaj\u0105cy \u201edziedziczk\u0119 w krynolinie\u201d; wreszcie \u201epyszno pokutne kl\u0119czniki\u2026\u201d<\/p>\n

Gdyby nie bardzo konsekwentna sztuka obrazowania, prowadz\u0105ca do owego wstrz\u0105saj\u0105cego wr\u0119cz obrazu Chrystusa, kt\u00f3ry \u201estan\u0105\u0142 w k\u0105cie\u201d i \u201eza\u0142ama\u0142 odj\u0119te z krzy\u017ca r\u0119ce\u201d, mo\u017cna by\u0142oby dostrzec w tym autorsk\u0105 potrzeb\u0119 zadziwienia czytelnika jak\u017ce niezwyk\u0142ymi skojarzeniami. Puenta wszak\u017ce, zaskakuj\u0105ca z kolei swoj\u0105 prostot\u0105, nie pozostawia najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci co do adekwatno\u015bci tych w\u0142a\u015bnie \u015brodk\u00f3w wyrazu artystycznego.<\/p>\n

\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Ks. Jan Twardowski by\u0142 najczulszym, najsubtelniejszym lirykiem, Chopinem s\u0142owa poetyckiego. I nie jest to bynajmniej jedynie efektowne zestawienie. Obu artyst\u00f3w, tak szczodrze obdarowanych talentem, ukszta\u0142towa\u0142 ten sam pejza\u017c mazowiecki, nizinna przyroda, kt\u00f3rej najwa\u017cniejszym elementem s\u0105 \u0142\u0105ki i lasy, jeszcze do niedawna wype\u0142niaj\u0105ce niemal ca\u0142\u0105 przestrze\u0144. \u00a0<\/p>\n

Ksi\u0105dz-poeta, chocia\u017c urodzony w Warszawie, najlepiej czu\u0142 si\u0119 na wsi. Wie\u015b pokocha\u0142 od wczesnego dzieci\u0144stwa, kiedy to letnie miesi\u0105ce sp\u0119dza\u0142 w Milan\u00f3wku, gdzie rodzice wynajmowali mieszkanie. Na ca\u0142e dnie \u2013 jak wspomina\u0142 \u2013 \u201eprzepada\u0142 w lesie\u201d, \u017ce trudno by\u0142o przywo\u0142a\u0107 go na obiad.<\/p>\n

St\u0105d od pocz\u0105tku w jego wierszach pojawiaj\u0105 si\u0119 takie obrazy, jak \u201enadmiar drzew \/ w zaczarowanym \u015bwiecie\u201d czy w\u015br\u00f3d \u201eniekoszonego jeszcze zapachu \u0142\u0105k [\u2026] las si\u0119 chwieje jakby sta\u0142 na Wi\u015ble\u201d. Las nawet \u201eo balkony uderza\u201d, \u017cyje po prostu, o czym \u015bwiadczy cho\u0107by ta fraza z \u201eOpowiadania wieczornego\u201d<\/em>: \u201ezamy\u015blony nad lud\u017ami las\u201d. W jednym z najpi\u0119kniejszych liryk\u00f3w z debiutanckiego \u201ePowrotu Andersena\u201d<\/em>, zatytu\u0142owanym O mi\u0142o\u015bci dobrzy\u0144skiej<\/em>, \u201e\u015bpiew drzew\u201d w znacznej mierze okre\u015bla muzyczny charakter wypowiedzi poetyckiej, za\u015b \u201elasu zielone strugi\u201d i \u201espuszczone warkocze drzew\u201d sprawiaj\u0105, \u017ce mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o na wskro\u015b jednorodnej i jednocze\u015bnie jak\u017ce bogatej metaforyce.<\/p>\n

\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Z polsk\u0105 wsi\u0105 tak naprawd\u0119 nigdy si\u0119 nie rozsta\u0142, i to w najpi\u0119kniejszych letnich miesi\u0105cach. W m\u0142odo\u015bci napisa\u0142, \u017ce \u201ewakacje to dni najlepsze i najmilsze, kt\u00f3re Pan B\u00f3g stworzy\u0142\u201d, pozostaj\u0105c temu wierny do ko\u0144ca \u017cycia, o czym \u015bwiadczy cho\u0107by wypowied\u017a z roku 2003:<\/p>\n

\u201eWakacje to najpi\u0119kniejsze, najmilsze dni, podarowane nam przez Pana Boga. Ka\u017cdy robi to, na co ma ochot\u0119 i do czego t\u0119skni\u0142 przez okr\u0105g\u0142y rok. Ja na przyk\u0142ad w czasie wakacji pisz\u0119 swoje wiersze. I czyni\u0119 to tylko w czasie wakacji. W ci\u0105gu roku zawsze jest co\u015b do roboty, przychodz\u0105 ludzie, dziel\u0105 si\u0119 ze mn\u0105 swoimi k\u0142opotami. A wakacje to taki czas, kiedy mog\u0119 zabra\u0107 si\u0119 za pisanin\u0119. To nie praca, co najwy\u017cej takie pracowite, mi\u0142e pr\u00f3\u017cnowanie. […] Wakacje to czas szcz\u0119\u015bliwy, czas na zmian\u0119, co\u015b innego, cho\u0107 jednocze\u015bnie odpoczynek. [\u2026] Wakacje s\u0105 potrzebne, tak jak \u015bwi\u0119ta.\u201d<\/p>\n

Dzi\u0119ki temu przekonaniu ksi\u0105dz – poeta rozwi\u0105za\u0142 najwa\u017cniejszy \u2013 powiedzia\u0142bym \u2013 dylemat po przyj\u0119ciu powo\u0142ania kap\u0142a\u0144skiego. Jak ka\u017cdy \u017carliwy ucze\u0144 Chrystusa pami\u0119ta\u0142 ewangeliczne s\u0142owa, \u017ce nie mo\u017cna s\u0142u\u017cy\u0107 dw\u00f3m panom, co dla niego znaczy\u0142o wyb\u00f3r miedzy kap\u0142a\u0144stwem a poezj\u0105. Nie potrafi\u0105c zrezygnowa\u0107 z wierszy, rozstrzygn\u0105\u0142 rzecz ca\u0142\u0105 w ten spos\u00f3b, \u017ce przez jedena\u015bcie miesi\u0119cy w roku by\u0142 wy\u0142\u0105cznie ksi\u0119dzem, a poezji po\u015bwi\u0119ca\u0142 sw\u00f3j urlop, a wi\u0119c jeden wakacyjny miesi\u0105c.<\/p>\n

Ka\u017cdego roku wyje\u017cd\u017ca\u0142 do jakiej\u015b male\u0144kiej miejscowo\u015bci zazwyczaj w mazowieckie lasy i pisa\u0142 wiersze. Przekonanie, \u017ce \u201enajpi\u0119kniejszy w Polsce jest lipiec nad wod\u0105\u201d obecne jest zar\u00f3wno w jego najwcze\u015bniejszych, jaki i p\u00f3\u017anych lirykach. We wspomnianym tu \u201eWierszu o ch\u0142opcach<\/em> z obozu\u201d<\/em> z roku 1937 napisa\u0142 m\u0142ody autor:<\/p>\n

[\u2026]<\/em>
i lipiec ju\u017c i wo\u0144 wi\u015blanej fali \u2013 <\/em>
o takiej p\u00f3\u017aniej porze pewnie z was ka\u017cdy \u015bpi \u2013 <\/em>
w ogrodzie wielkich wypraw pod chust\u0105 s\u0142odkich malin<\/em>
niejedno teraz serce jak wios\u0142o cicho dr\u017cy\u2026<\/em><\/p>\n

I pomimo wielkiej wojny, zbrodniczych ideologii, kt\u00f3re tak zawa\u017cy\u0142y na minionym wieku, up\u0142ywu dziesi\u0105tk\u00f3w lat, \u201enic si\u0119 nie zmieni\u0142o\u201d \u2013 jak czytamy w Li\u015bcie do Matki Boskiej<\/em>:<\/p>\n

[\u2026]<\/em>
las tak rzeczywisty, \u017ce zdaje si\u0119 zjaw\u0105<\/em>
pszczo\u0142a nie zna Szopena, ale jest muzyk\u0105<\/em>
[\u2026]<\/em>
zn\u00f3w najpi\u0119kniejszy w Polsce jest lipiec nad wod\u0105<\/em>
a pi\u0119kno jest najbli\u017cej, gdy czas si\u0119 oddala<\/em>
[\u2026]<\/em>
dla s\u0142owika w czerwcu ka\u017cda noc za ma\u0142a<\/em>
poniewa\u017c wierzy w mi\u0142o\u015b\u0107 nie boi si\u0119 cia\u0142a<\/em>
\u015bpiewa, \u017ce serce \u017cywe a ju\u017c nie\u015bmiertelne<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/em><\/p>\n

Ksi\u0105dz cz\u0119sto powtarza\u0142, \u017ce wiersz, to przede wszystkim pr\u00f3ba rozmowy i jeden z najlepszych sposob\u00f3w na znalezienie kogo\u015b bliskiego. \u201eUwa\u017cam, \u017ce wiersze s\u0105 rodzajem rozmowy \u2013 autor chce co\u015b przekaza\u0107 z w\u0142asnych prze\u017cy\u0107.\u201d \u201eDla mnie wiersz \u2013 m\u00f3wi\u0142 w innym miejscu \u2013 jest poszukiwaniem kontaktu z drugim cz\u0142owiekiem. Pisz\u0105c poszukuj\u0119 pokrewie\u0144stwa\u201d. \u201eWiersze \u0142\u0105cz\u0105 ludzi pozornie dalekich od siebie\u201d. Dlatego pragn\u0105\u0142 \u201episa\u0107 tak, jakby si\u0119 m\u00f3wi\u0142o do kogo\u015b bliskiego\u201d.<\/p>\n

Czytelnicy bezb\u0142\u0119dnie rozpoznali co nios\u0105 s\u0142owa ksi\u0119dza-poety, czego najlepszym przyk\u0142adem jest s\u0142ynna fraza \u201e\u015apieszmy si\u0119 kocha\u0107 ludzi, tak szybko odchodz\u0105\u2026\u201d przyswojona jakby na przek\u00f3r z jednej strony \u201euczonym m\u0119\u017com\u201d, zdumionym, \u017ce taki \u201ebana\u0142\u201d mo\u017ce wyj\u015b\u0107 spod pi\u00f3ra wsp\u00f3\u0142czesnego poety, z drugiej za\u015b post\u0119puj\u0105cej wulgaryzacji j\u0119zyka.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Autor tych s\u0142\u00f3w, o czym zbyt rzadko si\u0119 m\u00f3wi, nale\u017ca\u0142 do \u015bwietnie wykszta\u0142conych pisarzy. Uko\u0144czy\u0142 renomowane Gimnazjum Realne (matematyczno-przyrodnicze!) im. Tadeusza Czackiego, by\u0142 w zasadzie dwuj\u0119zyczny, francuskiego nie tyle nauczy\u0142 si\u0119 w szkole, co przyswoi\u0142 ten j\u0119zyk w dworku wuja Konderskiego, gdzie dawnym obyczajem konwersacje przy obiedzie prowadzono po francusku.<\/p>\n

Studiowa\u0142 polonistyk\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim, ko\u0144cz\u0105c nauk\u0119 prac\u0105 magistersk\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 \u201eGodzinie my\u015bli\u201d <\/em>Juliusza S\u0142owackiego, przygotowan\u0105 na seminarium prof. Wac\u0142awa Borowego. Rozpocz\u0105\u0142 nawet studia doktoranckie, przerwane ze wzgl\u0119du na przedwczesn\u0105 \u015bmier\u0107 promotora, zaszczutego przez stalinowc\u00f3w. Je\u017celi do tego dodamy studia w seminarium duchownym z teologi\u0105, filozofi\u0105 klasyczn\u0105 i nowo\u017cytn\u0105, grek\u0105 i \u0142acin\u0105, to wszelkie uwagi o niemal naiwnym stosunku do rzeczywisto\u015bci nale\u017ca\u0142oby zby\u0107 wzruszeniem ramion. Tylko kto\u015b m\u0105dry naprawd\u0119, \u201em\u0105dro\u015bci\u0105 serca\u201d, jak napisa\u0142 Psalmista, m\u00f3g\u0142 napisa\u0107:<\/p>\n

\u201eCeni\u0119 najbardziej podziw dla Tajemnicy. Nie udaj\u0119, \u017ce wszystko wiem. To jest takie wielkie, \u017ce dla mnie tak\u017ce cz\u0119sto niepoj\u0119te.\u201d<\/p>\n

Nawet najg\u0142\u0119bsza wiara i ufno\u015b\u0107 nie chroni bowiem przed \u2013 jak to ujmuje Pismo \u015awi\u0119te \u2013 \u201eboja\u017ani\u0105 Bo\u017c\u0105\u201d. Wystarczy\u0142oby ze zrozumieniem przeczyta\u0107 jeden z najwa\u017cniejszych wierszy ksi\u0119dza-poety \u201eO lasach\u201d<\/em>, by si\u0119 o tym przekona\u0107:<\/p>\n

Poszed\u0142em w lasy ogromne szuka\u0107<\/em>
buk\u00f3w czerwieni<\/em><\/p>\n

je\u017cyn dojrza\u0142ych dzi\u0119cio\u0142\u00f3w ma\u0142ych<\/em>
rog\u00f3w jelenich<\/em>
jag\u00f3d prawdziwych wilg piskl\u0105t \u017cywych<\/em>
mrowiska<\/em><\/p>\n

i w oczy sarny \u2013 br\u0105zowej panny<\/em>
popatrze\u0107 z bliska \u2013<\/em>
szyszek str\u0105conych \u2013 tajemnic sowich<\/em>
zaj\u0105ca<\/em><\/p>\n

i strach mnie porwa\u0142<\/em>
na my\u015bl o Bogu \u2013 bez ko\u0144ca<\/em><\/p>\n

Tworz\u0105c wszak\u017ce w konkretnej sytuacji, po do\u015bwiadczeniach straszliwej wojny \u015bwiatowej, nie chcia\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 drog\u0105 szerz\u0105cego si\u0119 ju\u017c w latach dwudziestych zw\u0105tpienia, prowadz\u0105cego do skrajnego pesymizmu.<\/p>\n

Debiutuj\u0105c jako kap\u0142an-poeta w roku 1959, odrzuci\u0142 \u2013 co zrozumia\u0142e \u2013 drog\u0119 Tadeusza R\u00f3\u017cewicza, a nawet zdecydowanie odmiennego Zbigniewa Herberta, kt\u00f3ry wprawdzie chcia\u0142 \u201eofiarowa\u0107 zdradzonemu \u015bwiatu r\u00f3\u017c\u0119\u201d, jednak nie potrafi\u0142 uwolni\u0107 si\u0119 od \u201educha epoki\u201d, pozosta\u0142 pe\u0142en sceptycyzmu.<\/p>\n

Nie znalaz\u0142szy we wsp\u00f3\u0142czesnej poezji nikogo, na kim m\u00f3g\u0142by oprze\u0107 swoje widzenie najwa\u017cniejszych spraw \u015bwiata i cz\u0142owieka, postanowi\u0142 \u2013 jak napisa\u0142 w jednym z wierszy \u2013 oprze\u0107 si\u0119 \u201eo kamie\u0144 wiary\u201d, o lit\u0105 ska\u0142\u0119 Golgoty, na kt\u00f3rej rozpacz zosta\u0142a pokonana ju\u017c przed dwoma tysi\u0105cami lat. A skoro \u017cyjemy w \u015bwiecie odkupionym, to \u017cadne do\u015bwiadczenia, po ludzku nawet do g\u0142\u0119bi tragiczne, nie mog\u0105 zmieni\u0107 tej prawdy.<\/p>\n

W tym w\u0142a\u015bnie, a nie w uproszczonej wizji \u015bwiata, tkwi przekonanie, \u017ce wszystko, co nas spotyka, ma sens. Ksi\u0105dz-poeta mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie jest to \u0142atwe, o czym \u015bwiadczy cho\u0107by ta wypowied\u017a: \u201e\u2026powiem co\u015b, co mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 nie do uwierzenia, bo tak niby naiwne, a jednak to naiwne sprawdzi\u0142o si\u0119 wiele razy w naszym \u017cyciu i w \u017cyciu innych ludzi. Je\u017celi jeste\u015bmy w sytuacji beznadziejnej, trzeba si\u0119 po prostu cieszy\u0107, bo wtedy ju\u017c nie mo\u017cna liczy\u0107 na siebie, ale na niewidzialne r\u0119ce, kt\u00f3re nami kieruj\u0105.\u201d<\/p>\n

Ks. Twardowski \u201enie sprawdza\u0142 \u017ceby rozumie\u0107 \/ ale wierzy\u0142 \u017ceby wiedzie\u0107\u201d. Nie ka\u017cdemu dana jest taka wiara, ale dzi\u0119ki autorowi \u201eZnak\u00f3w ufno\u015bci<\/em>\u201d mo\u017cemy si\u0119gn\u0105\u0107 po s\u0142owa, kt\u00f3re takie w\u0142a\u015bnie prawdy uwierzytelni\u0105.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n

Waldemar SMASZCZ
Foto. Rafa\u0142 Smaszcz<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Waldemar Smaszcz z ks. Janem Twardowskim; pocz\u0105tek lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku Poezja polska ko\u0144ca minionego stulecia i pocz\u0105tku nowego wieku nale\u017ca\u0142a do najwybitniejszych zjawisk artystycznych…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2382,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-2381","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2016"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t