{"id":2425,"date":"2021-06-16T16:41:00","date_gmt":"2021-06-16T13:41:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/kielbie-we-lbie-7\/"},"modified":"2024-12-11T04:42:55","modified_gmt":"2024-12-11T02:42:55","slug":"kielbie-we-lbie-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/kielbie-we-lbie-7\/","title":{"rendered":"\u201eKIE\u0141BIE WE \u0141BIE\u201d (7)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Poni\u017cej kolejny odcinek powie\u015bci, w kt\u00f3rej autor ze swad\u0105 i humorem przedstawia kapitalny obraz dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, okres od 1920 do 1939 roku. Opis wydarze\u0144 historycznych splata z relacj\u0105 codziennego \u017cycia rodzinnego.<\/em><\/em><\/strong><\/p>\n

Od piecyka bi\u0142 \u017car, \u015bciany porasta\u0142y lodem. Babunia narzeka\u0142a, \u017ce posi\u0142ki nie w por\u0119. Rzeczywi\u015bcie, obiad wypada\u0142 wieczorem, kolacja p\u00f3\u017an\u0105 noc\u0105. Wszystko przez t\u0119 idiotyczn\u0105 kolejk\u0119 do pieca. Babunia dopomina\u0142a si\u0119 o czekolad\u0119 i o czerwone, grzane wino. Jak na z\u0142o\u015b\u0107 nie mieli\u015bmy tych specja\u0142\u00f3w pod r\u0119k\u0105. Kto\u015b musia\u0142 jednak mie\u0107, babunia dos\u0142ysza\u0142a i st\u0105d te humory. Babunia z\u0142o\u015bci\u0142a si\u0119 ci\u0105gle.<\/p>\n

Maszynista szarpa\u0142, ma\u0142o nie rozrywa\u0142 sk\u0142adu. Zatrzymywa\u0142 si\u0119 przed byle wzniesieniem, jecha\u0142 krok za krokiem i dawa\u0142 do zrozumienia, \u017ce w naszej wyprawie nie widzi dla siebie \u017cadnego interesu. Jecha\u0107 taki szmat drogi bez najmniejszej korzy\u015bci? Oczywista bzdura. Tu\u017c za Kijowem, w letniskowej miejscowo\u015bci \u015awiatoszyn, utkn\u0119li\u015bmy na trzy dni. Kto\u015b umar\u0142, komu\u015b urodzi\u0142o si\u0119 dziecko. Pierwszy nieboszczyk wywo\u0142a\u0142 powszechne zainteresowanie. Litowano si\u0119 nad biedakiem, \u017ce zamiast do Polski zajecha\u0142 na tamten \u015bwiat. Potem na widok ludzi d\u017awigaj\u0105cych nosze poprzestawano na pytaniu:<\/p>\n

\u2013 A komu to si\u0119 przytrafi\u0142o dzisiaj?<\/p>\n

Umierali ludzie na staro\u015b\u0107 i na tyfus. Drugi pow\u00f3d by\u0142 dla otoczenia bardziej niebezpieczny, bito wi\u0119c wszy z ogromnym zapa\u0142em, cho\u0107 jak wiadomo, nie ka\u017cda wesz jest \u201etyfusowa\u201d.<\/p>\n

Podczas postoju w \u015awiatoszynie rozja\u015bni\u0142o si\u0119 pasa\u017cerom w g\u0142owie. Trudno wymaga\u0107, \u017ceby maszynista trzyma\u0142 si\u0119 rozk\u0142adu, skoro nie ma zegarka… Wybrano grono zaufanych os\u00f3b i obarczono je obowi\u0105zkiem przeprowadzenia kwesty na \u201ezegarek dla parowozu\u201d. Poka\u017an\u0105 sumk\u0119 wr\u0119czono maszyni\u015bcie wraz z \u017cyczeniami \u201eszcz\u0119\u015bliwej podr\u00f3\u017cy\u201d. Ze \u015awiatoszyna ruszyli\u015bmy tak g\u0142adko, jakby maszynista wi\u00f3z\u0142 otwarte kufy ze spirytusem, a nie obcych ludzi. Wkr\u00f3tce ogarn\u0119\u0142a nas zadymka. Burza \u015bnie\u017cna rozhula\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 poci\u0105gu. Mr\u00f3z k\u0105sa\u0142, wiatr przewiewa\u0142… C\u00f3\u017c z zegarka, kiedy r\u0119ce grabiej\u0105, a lodowaty wicher zapiera dech? Maszynista zatrzyma\u0142 poci\u0105g i uda\u0142 si\u0119 do najbli\u017cszego osiedla.<\/p>\n

W nocy silne szarpni\u0119cie zrzuci\u0142o pasa\u017cer\u00f3w z prycz. Eszelon rzuca\u0142 si\u0119 jak brytan na \u0142a\u0144cuchu.<\/p>\n

\u2014 Przymarz\u0142y ko\u0142a. Nie obejdzie si\u0119 bez podgrzewania \u2014 m\u00f3wili \u201efachowcy\u201d.<\/p>\n

\u2014 Trzeba pogada\u0107 z maszynist\u0105 \u2014 doradzali bardziej do\u015bwiadczeni \u017cyciowo.<\/p>\n

Szarpanina trwa\u0142a ca\u0142\u0105 noc. Lokomotywa, straciwszy si\u0142y, dysza\u0142a ze zm\u0119czenia. Poci\u0105g sta\u0142. Nowa delegacja posz\u0142a \u201epogada\u0107\u201d z maszynist\u0105. Ten spraw\u0119 postawi\u0142 jasno. Warunki atmosferyczne zmusi\u0142y go do zakupienia wi\u0119kszej ilo\u015bci samogonu. Na zegarek nadal ma wielk\u0105 ochot\u0119. Niestety, samogo\u0144czyk w tych stronach nad podziw drogi, wi\u0119c z otrzymanych pieni\u0119dzy nie zosta\u0142o ani kopiejki. Delegaci pokiwali ze zrozumieniem g\u0142ow\u0105 i og\u0142osili zbi\u00f3rk\u0119 na drugi zegarek. Nim zebrano pieni\u0105dze, wys\u0142ano grup\u0119 m\u0119\u017cczyzn do lasu po drzewo. Tender by\u0142 pusty, pod kot\u0142em prawie zgas\u0142o. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 \u201erobienie pary\u201d. Zdezelowany parow\u00f3z robi\u0142 par\u0119 do wieczora. Maszynista z pomocnikiem rozgrzewa\u0142 si\u0119 resztkami spirytusu. Pasa\u017cerowie przeliczali wiorsty na litry i dnie na zegarki.<\/p>\n

\u2014 Do Polski jeszcze tyle, a tyle litr\u00f3w samogonu i tyle zegark\u00f3w…<\/p>\n

Kuzyn zaopatrywa\u0142 nasz wagon. R\u0105ba\u0142 polana na szczapy, nosi\u0142 wod\u0119. Niby mieli pomaga\u0107 mu i inni m\u0119\u017cczy\u017ani, ale zawsze, w ostatniej chwili, jednego rozbola\u0142a g\u0142owa, drugiego r\u0119ka, trzeciemu wyskoczy\u0142 okropny czyrak na ty\u0142ku.<\/p>\n

\u2014 M\u0142ody, nic mu nie b\u0119dzie… \u2014 m\u00f3wili towarzysze podr\u00f3\u017cy, zanurzaj\u0105c osmolone imbryki w kuble z czyst\u0105 wod\u0105.<\/p>\n

Jechali\u015bmy nieca\u0142e trzy tygodnie. Zanim ludzie zd\u0105\u017cyli przywykn\u0105\u0107, sko\u0144czy\u0142a si\u0119 jazda i trzeba by\u0142o wysiada\u0107.<\/p>\n

Na d\u0142u\u017cej stan\u0119li\u015bmy w Szepet\u00f3wce. Tam podesz\u0142a do mamy panna Cukierman i szepn\u0119\u0142a co\u015b na ucho. Mama zblad\u0142a. Kuzyn podrapa\u0142 si\u0119 w g\u0142ow\u0119.<\/p>\n

\u2014 Rewizja?<\/p>\n

\u2014 Osobista!<\/p>\n

Pann\u0119 Cukierman znali\u015bmy jeszcze z Wasylkowa. Przyje\u017cd\u017ca\u0142a jako sekretarka komisji kontroluj\u0105cej budow\u0119 odcinka kole \u017celaznej. Informacjom panny Cukierman mo\u017cna by\u0142o wierzy\u0107. Jecha\u0142a ona w osobowym wagonie komendanta eszelonu i o najbardziej poufnych zarz\u0105dzeniach dowiadywa\u0142a si\u0119 z pierwszej r\u0119ki. Ostrze\u017cenie sprawdzi\u0142o si\u0119 w kilka minut p\u00f3\u017aniej. Zjawili si\u0119 ciep\u0142o ubrani \u017co\u0142nierze z sukiennymi gwiazdami na spiczastych czapkach.<\/p>\n

\u2014 Wysiada\u0107. Wszystkie rzeczy na peron.<\/p>\n

Babuni i mnie pozwolono zosta\u0107 w \u201etiep\u0142uszce\u201d. Nasze rzeczy mie\u015bci\u0142y si\u0119 w koszu od bielizny. Poza \u201enow\u0105\u201d par\u0105 but\u00f3w mamy nie by\u0142o w koszu nic ciekawego. Gorzej przedstawia\u0142a si\u0119 sprawa z baga\u017cem babuni. Tu\u017c przed wyjazdem babcia sprzeda\u0142a meble i bibliotek\u0119 ojca. G\u0142upie przyjaci\u00f3\u0142ki i sprytni po\u015brednicy nam\u00f3wili staruszk\u0119 na carsk\u0105 walut\u0119 i drobne banknoty. Wioz\u0142a wi\u0119c babunia trzy tysi\u0105ce carskich w samych trzyrubl\u00f3wkach. Ca\u0142y Kij\u00f3w wiedzia\u0142, \u017ce w bankach warszawskich mo\u017cna od biedy wymieni\u0107 pi\u0119\u0107setki. Nie pomog\u0142y perswazje. Babunia upar\u0142a si\u0119 i tym ch\u0119tniej zaufa\u0142a przyjaci\u00f3\u0142kom, \u017ce kupcy \u201edrobnic\u0105\u201d zap\u0142acili wi\u0119cej. Carska waluta zajecha\u0142a szcz\u0119\u015bliwie do Warszawy. W Szepet\u00f3wce podczas rewizji (\u201eosobist\u0105\u201d przeprowadzono zaledwie kilku osobom, na kt\u00f3re miano oko od samego Kijowa) na wypchany \u201ewalut\u0105\u201d sakwoja\u017c babuni nikt nawet nie spojrza\u0142. No, a w Warszawie zacz\u0119\u0142a si\u0119 tragedia. Staruszka rozumia\u0142a upadek caratu (\u201etakie \u015bwi\u0144stwo nie mog\u0142o trwa\u0107\u201d \u2014 m\u00f3wi\u0142a) i rewolucj\u0119, ale nie rozumia\u0142a czas\u00f3w, kt\u00f3re z dnia na dzie\u0144 odbieraj\u0105 warto\u015b\u0107 bankowym biletom. Stos trzyrubl\u00f3wek czeka\u0142 w komodzie, a\u017c si\u0119 \u201eunormuj\u0105 czasy\u201d i \u201eopami\u0119ta si\u0119 ministerium finans\u00f3w\u201d. Po \u015bmierci babuni carskie pieni\u0105dze posz\u0142y na rozpa\u0142k\u0119.<\/p>\n

Ocala\u0142 skarb babci, ale o ma\u0142y w\u0142os nie przepad\u0142a moja ulubiona zabawka. Le\u017ca\u0142a w koszu na samym wierzchu.<\/p>\n

Wieszcz kazionnaja, wajennaja… \u2014 powiedzia\u0142 krasnoarmiejec i schowa\u0142 manierk\u0119 do kieszeni szynela.<\/p>\n

Wtedy podnios\u0142em taki krzyk, \u017ce zbiegli si\u0119 wszyscy \u017co\u0142nierze. Wykrzykiwa\u0142em nawet wyrazy, kt\u00f3rych dok\u0142adniejsze znaczenie pozna\u0142em grubo p\u00f3\u017aniej. Wieszcz nie by\u0142a ani kazionnaja, ani wajennaja, ani w og\u00f3le rosyjska. Manierk\u0119 dosta\u0142em od ojca tu\u017c przed pierwszym, nieudanym wyjazdem. Wiedzia\u0142em, \u017ce to manierka turystyczna, kupiona w Pary\u017cu. Za nic w \u015bwiecie nie chcia\u0142em pozbywa\u0107 si\u0119 pami\u0105tki. Bo niby z jakiej racji?<\/p>\n

Kuzyn stroi\u0142 gro\u017ane miny. Dawa\u0142 znaki, \u017cebym nie zadziera\u0142 z \u201epogranicznikami\u201d. Mama blad\u0142a i czerwienia\u0142a na przemian. Babunia cicho op\u0142akiwa\u0142a sakwoja\u017c. \u017bo\u0142nierze stan\u0119li p\u00f3\u0142kolem pod \u201etiep\u0142uszk\u0105\u201d. S\u0142uchali i u\u015bmiechali si\u0119 coraz szerzej, coraz sympatyczniej. Troch\u0119 to trwa\u0142o, ale w ko\u0144cu poznali si\u0119 na mnie.<\/p>\n

\u2014 Nu, wot… \u2014 powiedzia\u0142 amator manierki i wrzuci\u0142 zdobycz do wagonu. Ch\u0142opiec z wojskowymi dogada si\u0119 pr\u0119dzej ni\u017c doro\u015bli. Doro\u015bli czasami zachowuj\u0105 si\u0119 bardzo dziwnie. W obronie mojej manierki nawet mama nie pisn\u0119\u0142a s\u0142\u00f3wka. Ale jak przed Szepet\u00f3wk\u0105 poci\u0105g stan\u0105\u0142 w polu i zwykli \u017co\u0142nierze otoczyli eszelon, doro\u015bli narobili wrzasku na dziesi\u0119\u0107 wiorst. Sz\u0142o o prycze. \u201eDawajcie deski i piecyki. Nie wolno wywozi\u0107\u201d. Doro\u015bli odpowiedzieli dziecinnym lamentem: \u201eKupione za w\u0142asne pieni\u0105dze w Kijowie! Za nasze, za sk\u0142adkowe!\u201d. \u017bo\u0142nierze w \u015bmiech: \u201eA pieni\u0105dze jakie? Carskie, polskie, ukrai\u0144skie?\u201d \u201eSowieckie\u201d \u2014 zapewniaj\u0105 gorliwie pasa\u017cerowie. \u201eJak pieni\u0105dze sowieckie, to piecyki i deski te\u017c sowieckie! Pr\u0119dzej, ludzie, bo nie pojedziecie nigdy\u201d. Doros\u0142ym wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce krasnoarmiejcy gadaj\u0105 od rzeczy. A ja uwa\u017ca\u0142em, \u017ce w tym, co m\u00f3wi\u0105 \u017co\u0142nierze, mo\u017cna z \u0142atwo\u015bci\u0105 doszuka\u0107 si\u0119 sensu. Trzeba tylko si\u0119 zastanowi\u0107 i pomy\u015ble\u0107 chwil\u0119. Ostatnie s\u0142owo nale\u017ca\u0142o do wojskowych. Pasa\u017cerowie wysiedli w \u015bnieg. \u017bo\u0142nierze zabrali si\u0119 do wyrzucania prycz i piecyk\u00f3w. Ci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 to d\u0142ugo, piecyki by\u0142y gor\u0105ce. W gruncie rzeczy dobrze si\u0119 sta\u0142o. \u201eNa czorta nam w Polsce nieheblowane deski?\u201d \u2014 powiedzia\u0142 kuzyn i mia\u0142 \u015bwi\u0119t\u0105 racj\u0119. A jak podzieli\u0107 jeden \u017celazny piecyk na trzydzie\u015bci par\u0119 os\u00f3b? Dopiero zacz\u0119\u0142yby si\u0119 rady-narady!<\/p>\n

Odzyskawszy manierk\u0119, uspokoi\u0142em si\u0119 natychmiast. Matka wpakowa\u0142a j\u0105 na sam sp\u00f3d kosza i pojechali\u015bmy dalej.<\/p>\n

Z Szepet\u00f3wki by\u0142o ju\u017c bardzo blisko. Dziarsko pogwizduj\u0105c, wjechali\u015bmy na stacj\u0119 w R\u00f3wnem. Tam przeprowadzka do polskiego poci\u0105gu i jazda osobowymi wagonami do koszar za miastem. Polski Bia\u0142y Krzy\u017c przyj\u0105\u0142 nas zup\u0105 z p\u0119caku. Obiecywano kakao i ma\u0142pie mi\u0119so z ameryka\u0144skich puszek. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 jednak na obietnicach.<\/p>\n

Od k\u0105pieli i dezynfekcji uratowa\u0142a nas znowu nieoceniona Cukierman. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce i po polskiej stronie panna Cukierman jest nadal osob\u0105 najlepiej poinformowan\u0105.<\/p>\n

\u2014 K\u0105piel w nieopalanej \u0142a\u017ani grozi zapaleniem p\u0142uc, a dezynfekcja to gwarantowane zawszenie czystych rzeczy. Czy wam potrzebny tyfus?<\/p>\n

Tyfusu matka ba\u0142a si\u0119 jak ognia. Akurat teraz by\u0142 nam do szcz\u0119\u015bcia potrzebny! Zamiast do k\u0105pieli poszli\u015bmy prosto na kwatery. Ulokowano nas w pustych koszarach. Trafi li\u015bmy do izby zimnej i bez szyb, ale kiepski lokal wyszed\u0142 nam na zdrowie. W ogrzanych izbach roi\u0142o si\u0119 od tyfusowych wszy. Wiele dzieci nabawi\u0142o si\u0119 odry, wielu doros\u0142ych zaraz po przyje\u017adzie do Warszawy zapad\u0142o na tyfus. Najsmutniej zako\u0144czy\u0142a si\u0119 podr\u00f3\u017c dla starego pana Iwaszkiewicza, kt\u00f3ry jecha\u0142 w tej samej co i my \u201etiep\u0142uszce\u201d. Wprawdzie chorowa\u0142 przez ca\u0142\u0105 drog\u0119, ale dozi\u0119bi\u0142 si\u0119 w koszarach. Serce nie wytrzyma\u0142o gor\u0105czki. Staruszek umar\u0142 w R\u00f3wnem. Tyle zobaczy\u0142 Polski, co nic.<\/p>\n

Repatriant\u00f3w (nazywano nas tak\u017ce \u201ebra\u0107mi zza kordonu\u201d) powierzono opiece ponurych drab\u00f3w o zb\u00f3jeckich g\u0119bach. Ubrani p\u00f3\u0142wojskowo, m\u00f3wili po ukrai\u0144sku i lokator\u00f3w koszar traktowali jak wi\u0119\u017ani\u00f3w skazanych na katorg\u0119. Chcieli\u015bmy (w ch\u0142odnej izbie mieszka\u0142o kilkana\u015bcie os\u00f3b) na w\u0142asny koszt oszkli\u0107 okna \u2014 draby zabroni\u0142y. Kto\u015b zapali\u0142 prymus, wpad\u0142y draby i tak zwymy\u015bla\u0142y \u201ektosia\u201d, \u017ce mu sio odechcia\u0142o \u201ekipiatoku\u201d do ko\u0144ca pobytu w koszarach.<\/p>\n

\u2014 Istne hajdamaki… \u2014 szeptali repatrianci, pe\u0142ni kresowych uprzedze\u0144.<\/p>\n

Dziwiono si\u0119 stosunkom i brudom. Ka\u017cda wyprawa do odleg\u0142ego ust\u0119pu ko\u0144czy\u0142a si\u0119 westchnieniem pe\u0142nym ulgi:<\/p>\n

\u2014 Chwa\u0142a Bogu, \u017ce mr\u00f3z trzyma.. Co tu b\u0119dzie wiosn\u0105…<\/p>\n

Na obiad dzie\u0144 w dzie\u0144 p\u0119cak cuchn\u0105cy st\u0119chlizn\u0105. Przed bram\u0105 koszar r\u00f3j przekupni\u00f3w z koszami pe\u0142nymi w\u0119dlin, bia\u0142ych jak \u015bnieg bu\u0142ek., cukierk\u00f3w i w\u00f3dki. Sprzedawali za \u201ekierenki\u201d i za \u201ecarskie\u201d. Babunia gniewa\u0142a si\u0119 strasznie: na widok trzyrubl\u00f3wek handlarze wybuchali \u015bmiechem. W og\u00f3le nie chcieli gada\u0107. \u201eKierenek\u201d starczy\u0142o nam tylko na pasztet\u00f3wk\u0119. Bardzo by\u0142a dobra!<\/p>\n

Stanis\u0142aw ZIELI\u0143SKI<\/strong>
CDN<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poni\u017cej kolejny odcinek powie\u015bci, w kt\u00f3rej autor ze swad\u0105 i humorem przedstawia kapitalny obraz dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, okres od 1920 do 1939 roku. Opis wydarze\u0144 historycznych…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2426,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2425","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t