{"id":2429,"date":"2019-04-23T01:56:46","date_gmt":"2019-04-22T22:56:46","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/premier-urodzony-w-kurylowce-2\/"},"modified":"2024-12-11T05:14:23","modified_gmt":"2024-12-11T03:14:23","slug":"premier-urodzony-w-kurylowce-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/premier-urodzony-w-kurylowce-2\/","title":{"rendered":"Premier urodzony w Kury\u0142\u00f3wce (2)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

16 stycznia 1919 r. premier i jego ministrowie przyj\u0119li nominacje z r\u0105k Tymczasowego Naczelnika Pa\u0144stwa. Nast\u0119pnego dnia narodowa demokracja przyj\u0119\u0142a entuzjastyczn\u0105 deklaracj\u0119 skierowan\u0105 do swoich zwolennik\u00f3w: \u201eMamy obecnie rz\u0105d polski, kt\u00f3ry musi by\u0107 otoczony zaufaniem ca\u0142ego narodu i wszystkich jego warstw. Na czele jego stoi Ignacy Paderewski. Pierwszy Obywatel Polski, cz\u0142owiek niezmiernych zas\u0142ug i wielkiego imienia w ca\u0142ym \u015bwiecie\u201d. W rzeczywisto\u015bci nastroje w\u015br\u00f3d sympatyk\u00f3w prawicy nie by\u0142y tak optymistyczne. Paderewskiego oskar\u017cano o nadmiern\u0105 ust\u0119pliwo\u015b\u0107 wobec \u017c\u0105da\u0144 Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n

Co ciekawe, w inauguracyjnym przem\u00f3wieniu na pierwszym posiedzeniu rz\u0105du Paderewski m\u00f3wi\u0142 g\u0142\u00f3wnie o sprawach wewn\u0119trznych, a nie pozycji Polski na arenie mi\u0119dzynarodowej. \u201eObok r\u00f3\u017cnych spraw bie\u017c\u0105cych, akcji ratunkowej na wszystkich polach \u017cycia publicznego i walki z anarchi\u0105 stoi przed rz\u0105dem zadanie przygotowania na Sejm ca\u0142ego szeregu projekt\u00f3w prawnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci projektu konstytucji\u201d.<\/p>\n

Jednak ju\u017c 23 stycznia rz\u0105d musia\u0142 si\u0119 zmierzy\u0107 z dramatyczn\u0105 sytuacj\u0105 na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim zaatakowanym przez wojska czechos\u0142owackie. Premier zareagowa\u0142 protestem z\u0142o\u017conym na r\u0119ce przedstawicieli mocarstw alianckich. Wysi\u0142ki paryskiego Komitetu Narodowego Polskiego doprowadzi\u0142y 3 lutego do zawarcia umowy o tymczasowym statusie ziemi cieszy\u0144skiej. Gwarantami tych ustale\u0144 by\u0142y zwyci\u0119skie mocarstwa.\u00a0<\/p>\n

W expos\u00e9 wyg\u0142oszonym 20 lutego na posiedzeniu Sejmu Ustawodawczego Paderewski ostrzega\u0142 przed innymi zagro\u017ceniami czyhaj\u0105cymi na Polsk\u0119. Niemiecki republikanizm uzna\u0142 za \u201eob\u0142ud\u0119\u201d. \u201eOd p\u00f3\u0142nocno-wschodu, powtarzam, p\u0142ynie ku nam krwawa fala rosyjskiego bolszewizmu\u201d \u2013 dodawa\u0142. Du\u017cym sukcesem polskiej dyplomacji w pierwszych tygodniach pracy nowego rz\u0105du by\u0142o ameryka\u0144skie o\u015bwiadczenie o skierowaniu do Polski pomocy z zarz\u0105dzanej przez Herberta Hoovera American Relief Administration. Wci\u0105\u017c jednak niewiele wskazywa\u0142o na szybki przyjazd B\u0142\u0119kitnej Armii.<\/p>\n

Od kwietnia 1919 r. Paderewski sp\u0119dza\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu w Pary\u017cu jako minister spraw zewn\u0119trznych oraz g\u0142\u00f3wny przedstawiciel RP na konferencj\u0119 pokojow\u0105. 19 kwietnia depeszowa\u0142 do Pi\u0142sudskiego w sprawie planowanej wyprawy na Wilno. \u201eO wiadomym zamiarze mog\u0119 dzi\u015b stanowczo: Szcz\u0119\u015b\u0107 Bo\u017ce\u201d. W maju 1919 r. popar\u0142 pomys\u0142 zorganizowania plebiscytu maj\u0105cego zdecydowa\u0107 o przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej ziem bia\u0142oruskich i Wile\u0144szczyzny. Stanowisko Paderewskiego sprowokowa\u0142o endecj\u0119 do krytyki rz\u0105du. Ponownie oskar\u017cano go o uleganie Pi\u0142sudskiemu.<\/p>\n

W Pary\u017cu Paderewski prze\u017cy\u0142 rozczarowanie stanowiskiem mocarstw zachodnich. Zar\u00f3wno prezydent Thomas Woodrow Wilson, jak i premier David Lloyd George sceptycznie postrzegali d\u0105\u017cenia Polski do przej\u0119cia Gda\u0144ska i G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Wyra\u017cano pow\u0105tpiewania w profesjonalizm negocjacji prowadzonych przez \u201epianist\u0119 i kompozytora\u201d. Podobne przekonanie wyra\u017ca\u0142 w prywatnych rozmowach Roman Dmowski, ale nigdy nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na publiczn\u0105 krytyk\u0119 szefa rz\u0105du. Lider endecji by\u0142 r\u00f3wnie\u017c zaniepokojony wp\u0142ywem \u017cony premiera, Heleny, na zachowania i postaw\u0119 m\u0119\u017ca. \u201eOn jest cz\u0142owiek niepospolity, ma du\u017ce braki, ale i olbrzymie zalety \u2013 ona za\u015b, sw\u0105 wulgarno\u015bci\u0105, \u015bmiesznymi ambicjami i m\u015bciwo\u015bci\u0105 w stosunku do ludzi, kt\u00f3rzy nie skacz\u0105 przed ni\u0105 na dw\u00f3ch \u0142apkach, psuje wszystko\u201d \u2013 pisa\u0142 Dmowski w li\u015bcie do Stanis\u0142awa Grabskiego. Opinie o wtr\u0105caniu si\u0119 Heleny Paderewskiej w sprawy publiczne formu\u0142owali te\u017c inni politycy, w\u0142\u0105cznie z Pi\u0142sudskim.<\/p>\n

28 czerwca 1919 r. Paderewski z\u0142o\u017cy\u0142 podpis pod traktatem wersalskim. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego zapis\u00f3w zosta\u0142a przyj\u0119ta z zadowoleniem przez wszystkie \u015brodowiska polityczne. Dyskusje wzbudza\u0142y fragmenty dotycz\u0105ce kwestii \u017ceglugi na Wi\u015ble oraz traktatu mniejszo\u015bciowego, kt\u00f3ry mia\u0142 gwarantowa\u0107 prawa mniejszo\u015bci narodowych.\u00a0<\/p>\n

Z niezrozumieniem za\u015b przyj\u0119to sejmowe wyst\u0105pienie Paderewskiego po powrocie z Pary\u017ca. \u201eNiechaj mi wolno b\u0119dzie rozpocz\u0105\u0107 to sprawozdanie od radosnego okrzyku: Ojczyzna nasza wolna nareszcie! Traktat pokojowy, podpisany przez Niemc\u00f3w, uzna\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski, g\u0142\u00f3wne sprzymierzone i stowarzyszone mocarstwa stwierdzi\u0142y j\u0105 uroczy\u015bcie\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142 Paderewski 30 lipca 1919 r. W powszechnej opinii bowiem Polska by\u0142a niepodleg\u0142a od listopada 1918 r., a traktat pokojowy zapewnia\u0142 jedynie rozwi\u0105zanie kwestii granicy zachodniej i p\u00f3\u0142nocnej oraz tymczasowe uregulowanie statusu Galicji Wschodniej.<\/p>\n

Gabinet odni\u00f3s\u0142 tak\u017ce wiele sukces\u00f3w w sprawach wewn\u0119trznych. Z powodzeniem uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 wybory parlamentarne z 26 stycznia 1919 r., a nast\u0119pnie bardzo sprawnie uchwali\u0107 Ma\u0142\u0105 Konstytucj\u0119. Jej zanotowane na po\u0142owie kartki papieru zapisy, traktowane w\u00f3wczas jako tymczasowe, os\u0142abia\u0142y pozycj\u0119 rz\u0105d\u00f3w. Stworzony na jej podstawie system parlamentarno-komitetowy podnosi\u0142 Sejm Ustawodawczy do rangi nadrz\u0119dnego organu w\u0142adzy pa\u0144stwowej. Trwa\u0142y te\u017c prace nad umiarkowan\u0105 reform\u0105 roln\u0105. Wielk\u0105 zas\u0142ug\u0105 by\u0142o tak\u017ce zintegrowanie Wielkopolski z pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 odrodzonego pa\u0144stwa. 1 wrze\u015bnia zosta\u0142y powo\u0142ane dwa nowe wojew\u00f3dztwa \u2013 pomorskie i pozna\u0144skie.\u00a0<\/p>\n

Rz\u0105d Paderewskiego egzekwowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c tworzenie powszechnego i bezp\u0142atnego systemu edukacji dla wszystkich dzieci w wieku od siedmiu do czternastu lat. Z kolei dla zapobiegni\u0119cia kl\u0119sce g\u0142odu i epidemiom wielkie znaczenie mia\u0142y wynegocjowane dostawy \u017cywno\u015bci, lekarstw, lokomotyw, w\u0119gla i innych surowc\u00f3w. Dzi\u0119ki powo\u0142aniu Policji Pa\u0144stwowej uda\u0142o si\u0119 za\u015b ograniczy\u0107 panuj\u0105cy w wielu cz\u0119\u015bciach kraju bandytyzm.\u00a0<\/p>\n

Wreszcie w kwietniu 1919 r. do kraju przyjechali \u017co\u0142nierze doskonale wyszkolonej i wyekwipowanej Armii Hallera. W tym samym miesi\u0105cu pos\u0142owie Francji i USA z\u0142o\u017cyli Naczelnikowi Pa\u0144stwa listy uwierzytelniaj\u0105ce. Niestety niemal \u017cadnych rezultat\u00f3w nie przynios\u0142y wysi\u0142ki zmierzaj\u0105ce do reformy walutowej i skarbowej.<\/p>\n

Latem 1919 r. Paderewski podj\u0105\u0142 kolejne wysi\u0142ki na rzecz rozszerzenia politycznego zaplecza rz\u0105du. Jednocze\u015bnie endecja optowa\u0142a za rekonstrukcj\u0105 gabinetu. Celem by\u0142o d\u0105\u017cenie do zdominowania jego sk\u0142adu przez prawic\u0119. W kr\u0119gach endeckich m\u00f3wiono nawet, \u017ce Paderewski jest wrogi endecji i sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem Pi\u0142sudskiego. Rzeczywi\u015bcie Naczelnik Pa\u0144stwa w listach do premiera solidaryzowa\u0142 si\u0119 z nim w obliczu atak\u00f3w prowadzonych przez endecj\u0119. \u201eTak ja przedtem atakowano przede wszystkim mnie, szcz\u0119dz\u0105c Pana, tak teraz, gdy si\u0119 tamten atak nie uda\u0142, idzie atak na Pana z oszcz\u0119dzeniem mojej osoby. Wywr\u00f3cenie obu wydaje si\u0119 tym Panom prawdopodobnie zbyt trudnym zadaniem, staraj\u0105 si\u0119 wi\u0119c obali\u0107 cho\u0107 jednego, by w jego miejsce wystawi\u0107 kogokolwiek ze swych autorytet\u00f3w\u201d \u2013 podkre\u015bla\u0142 Pi\u0142sudski. Naczelnik dostrzega\u0142, \u017ce Paderewski, podobnie jak on, jest zwolennikiem idei federacyjnej. Premier ubiera\u0142 j\u0105 w retoryczne okre\u015blenie \u201eStany Zjednoczone Polski\u201d.<\/p>\n

Obu polityk\u00f3w dzieli\u0142 jednak pogl\u0105d na wsparcie Zachodu w wojnie z bolszewikami. Dla Paderewskiego nie by\u0142a ona mo\u017cliwa bez politycznego i wojskowego wsparcia. Pi\u0142sudski za\u015b uwa\u017ca\u0142, \u017ce jest w stanie stworzy\u0107 federacj\u0119 wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki si\u0142om Polski i przyjaznej Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej. Te r\u00f3\u017cnice zadecydowa\u0142y o och\u0142odzeniu relacji przyw\u00f3dc\u00f3w.<\/p>\n

Paderewskiego oskar\u017cano r\u00f3wnie\u017c o zaniechania w polityce skarbowej, szczeg\u00f3lnie zbyt ch\u0119tne przyjmowanie po\u017cyczek od pa\u0144stw zachodnich. Niezadowolenie wzbudza\u0142a te\u017c obecno\u015b\u0107 ameryka\u0144skich doradc\u00f3w. Rosn\u0105ca wzajemna niech\u0119\u0107 endek\u00f3w i Paderewskiego sprawi\u0142a, \u017ce na prawicy pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, i\u017c premier stanie si\u0119 wkr\u00f3tce \u201ecz\u0142owiekiem Pi\u0142sudskiego\u201d. Tym samym losy Paderewskiego na stanowisku premiera by\u0142y przes\u0105dzone. Pr\u00f3bowa\u0142 on jeszcze ratowa\u0107 gabinet, wyg\u0142aszaj\u0105c 12 listopada 1919 r. przem\u00f3wienie na forum Sejmu. Zapowiedzia\u0142 d\u0105\u017cenie do pokojowego uregulowania stosunk\u00f3w z wszystkimi s\u0105siadami oraz przeprowadzenie reformy rolnej. Tak\u017ce w listopadzie PSL-Piast odm\u00f3wi\u0142o wej\u015bcia w sk\u0142ad rz\u0105du.<\/p>\n

4 grudnia Paderewski poda\u0142 gabinet do dymisji. Dwa dni p\u00f3\u017aniej Pi\u0142sudski zaproponowa\u0142 mu utworzenie nowego, ale po kilku dniach nieskutecznych rozm\u00f3w koalicyjnych pomys\u0142 ten zako\u0144czy\u0142 si\u0119 fiaskiem. Tu\u017c po jego dymisji w Warszawie zacz\u0119\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 plotki na temat zaci\u0105gni\u0119tych przez Paderewskiego d\u0142ug\u00f3w, kt\u00f3re przeznaczy\u0142 na potrzeby pa\u0144stwa; mia\u0142y one si\u0119ga\u0107 sumy 6 mln dolar\u00f3w. Jego intensywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 koncertow\u0105 w kolejnych latach t\u0142umaczono konieczno\u015bci\u0105 sp\u0142aty tej ogromnej kwoty.\u00a0<\/p>\n

Mimo to niemal nikt z polityk\u00f3w nie \u017ca\u0142owa\u0142 dymisji Paderewskiego i jego odej\u015bcia z polskiej sceny politycznej. Taka postawa stanowi\u0142a jaskrawy kontrast wobec t\u0142um\u00f3w witaj\u0105cych pianist\u0119 na ulicach Warszawy zaledwie jedena\u015bcie miesi\u0119cy wcze\u015bniej.\u00a0<\/p>\n

W styczniu 1920 r. Paderewski wyjecha\u0142 do Szwajcarii. Do 1921 r. by\u0142 delegatem przy Radzie Ambasador\u00f3w i delegatem do Ligi Narod\u00f3w.<\/p>\n

Micha\u0142 SZUKA\u0141A<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

16 stycznia 1919 r. premier i jego ministrowie przyj\u0119li nominacje z r\u0105k Tymczasowego Naczelnika Pa\u0144stwa. Nast\u0119pnego dnia narodowa demokracja przyj\u0119\u0142a entuzjastyczn\u0105 deklaracj\u0119 skierowan\u0105 do swoich…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-2429","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2019"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t