{"id":2431,"date":"2018-07-27T17:09:04","date_gmt":"2018-07-27T14:09:04","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/pamietnik-redaktora\/"},"modified":"2024-12-11T05:21:56","modified_gmt":"2024-12-11T03:21:56","slug":"pamietnik-redaktora","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/pamietnik-redaktora\/","title":{"rendered":"Pami\u0119tnik redaktora"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Na par\u0119 lat przed wojn\u0105 przyby\u0142 do Kijowa z wizyt\u0105 car Miko\u0142aj. Z natury rzeczy wizyt\u0119 t\u0119 ignorowali\u015bmy na \u0142amach \u201eDziennika Kijowskiego\u201d jak tylko by\u0142o mo\u017cna. \u00a0Mi\u0119dzy innymi uroczysto\u015bciami mia\u0142o si\u0119 odby\u0107 w s\u0142ynnej operze kijowskiej gala przedstawienie.<\/p>\n

Zaproszenie do lo\u017cy dziennikarskiej otrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u201eDziennik\u201d.<\/p>\n

\u201eWiesz co – rzek\u0142 do mnie red. Zieli\u0144ski – wybierz si\u0119 jednak na t\u0105 gal\u00f3wk\u0119 A nu\u017c co\u015b si\u0119 stanie\u201d.<\/p>\n

No, i sta\u0142o si\u0119. Lo\u017ca dziennikarska znajdowa\u0142a si\u0119 na pierw\u00adszym pi\u0119trze na wprost lo\u017cy carskiej w tzw. benoir\u2019rze. Z mego miejsca mog\u0142em dok\u0142adnie obserwowa\u0107 szarego i bezbarwnego cz\u0142owieka, raczej typowego oficera piechoty rosyjskiej w epoletach pu\u0142kownikowskich, tym tylko r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 od innych, \u017ce mia\u0142y na sobie \u201ewenzle\u201d ojca Miko\u0142aja, Aleksandra III. Car siedzia\u0142 w otoczeniu trzech mi\u0142ych i dystyngowanych panienek. Caryca i czwarta z c\u00f3rek by\u0142y nieobecne.<\/p>\n

Wystawiano oper\u0119 Rimskiego-Korsakowa \u201eCar Sa\u0142tan\u201d. Po pierwszym akcie wyszed\u0142em z lo\u017cy, kieruj\u0105c si\u0119 do foyer, kiedy raptem us\u0142ysza\u0142em dwa d\u017awi\u0119ki, do z\u0142udzenia podobne do wyla\u00adtuj\u0105cych kork\u00f3w szampana. W pierwszej chwili nie zwr\u00f3ci\u0142em na to \u017cadnej uwagi, ale oto raptem z jednej z l\u00f3\u017c wypad\u0142a jaka\u015b oty\u0142a babina i j\u0119\u0142a krzycze\u0107 przera\u017aliwym g\u0142osem: \u0441\u043a\u0430\u0436\u0438\u0442\u0435 \u043c\u043d\u0435, \u0447\u0442\u043e \u044d\u0442\u043e \u043d\u0435 \u0435\u0433\u043e! (powiedzcie mi, \u017ce to nie jego) \u2013 maj\u0105c widocznie na my\u015bli cara.<\/p>\n

Niezw\u0142ocznie wr\u00f3ci\u0142em do lo\u017cy, sk\u0105d ujrza\u0142em widok nast\u0119puj\u0105cy: lo\u017ca carska by\u0142a pusta. W jednym z foteli pierwszego rz\u0119du parteru zwisa\u0142a bezw\u0142adnie olbrzymia posta\u0107 pierwszego ministra Piotra Arkadjewicza Sto\u0142ypina…<\/p>\n

***<\/p>\n

Przytoczony powy\u017cej tekst pochodzi z pami\u0119tnika jednego z pierwszych redaktor\u00f3w \u201eDziennika Kijowskiego\u201d – gazety wydawanej w pierwszych latach ubieg\u0142ego stulecia \u2013 Wac\u0142awa T. Dobrzy\u0144skiego. Jego wnuk, mieszkaj\u0105cy obecnie w Anglii, zawita\u0142 niedawno do naszej redakcji i udost\u0119pni\u0142 nam ten niezwyk\u0142y opis \u00f3wczesnych wydarze\u0144 i atmosfery, w kt\u00f3rej prosperowa\u0142o w\u00f3wczas to pismo. Wierz\u0105c, \u017ce zaciekawi to r\u00f3wnie\u017c naszych Czytelnik\u00f3w rozpoczynamy druk fragment\u00f3w tego niecodziennego \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n

(Pisownia orygina\u0142u)<\/p>\n

Z DZIEJ\u00d3W DZIENNIKA KRESOWEGO <\/strong><\/p>\n

„Dziennik Kijowski” powsta\u0142 na prze\u0142omie lat 1905 – 1906, jako jeden z wynik\u00f3w wydartych w owym czasie od Rz\u0105d\u00f3w car\u00adskich koncesji. Powsta\u0142 on, jako wyzwanie przeciw wszelkiego rodzaju prze\u015bladowaniom konfiskatom i rusyfikacji, jako stwierdzenie naszej histo\u00adrycznej roli na ziemiach b. wojew\u00f3dztw Kijowskiego, Wo\u0142y\u0144s\u00adkiego, Brac\u0142awskiego i Podolskiego.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uzyskanych podczas tzw. pierwszej rewolucji rosyjskiej ust\u0119pstw zosta\u0142a w p\u00f3\u017aniejszych latach cofni\u0119ta, „Dziennik Kijowski” jednak przetrwa\u0142 poprzez najrozmaitsze koleje losu i zako\u0144czy\u0142 sw\u00f3j \u017cywot dopiero w zalewie bolsze\u00adwickim. Gdy si\u0119 obecnie patrzy wstecz na ten okres, obejmuj\u0105cy lata I906 – 1918, ca\u0142y nasz \u00f3wczesny wysi\u0142ek na kresach mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 p\u0142onnym i niepotrzebnym. W owych wszak\u017ce czasach wierzyli\u015bmy, \u017ce w imi\u0119 przesz\u0142o\u015bci pracujemy dla przysz\u0142o\u015bci i, \u017ce jeste\u015bmy jednym z ogniw, kt\u00f3re powi\u0105\u017c\u0105 \u015bwietno\u015b\u0107 i upadek dawnej Rzeczypospolitej z jej przysz\u0142ym odrodzeniem.<\/p>\n

A \u017cyli\u015bmy w\u00f3wczas w atmosferze przesi\u0105kni\u0119tej wielkimi oczekiwaniami. W najkr\u00f3tszej syntezie uj\u0119ta \u00f3wczesna my\u015bl polityczna polska ko\u0142owa\u0142a doko\u0142a rozdro\u017ca, z kt\u00f3rego jeden szlak mia\u0142 prowadzi\u0107 przede wszystkim ku zjednoczeniu ziem polskich, przy prawdopodobnym op\u00f3\u017anieniu odzyskania niepod\u00adleg\u0142o\u015bci – drugi za\u015b – do uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci bodaj\u017ce na tych ziem skrawku. Konflikt pomi\u0119dzy tymi dwoma aspektami polskiej racji stanu, reprezentowanej z jednej strony przez Narodow\u0105 Demokracj\u0119, drugiej – przez tzw. stronnictwa post\u0119powe, przebi\u0142 si\u0119 z ca\u0142\u0105 si\u0142\u0105 poprzez dymne zas\u0142ony akcesorj\u00f3w partyjnych z chwil\u0105 wybuchu pierwszej wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Okoliczno\u015bci, kt\u00f3re wytwarza\u0142y w\u00f3wczas wzmiankowan\u0105 atmosfer\u0119 wielkich oczekiwa\u0144 i nadziei, da\u0142y by si\u0119 stre\u015bci\u0107 jak nast\u0119puje: g\u0142\u0119bokie szczerby, poczynione w re\u017cymie carskim przez wojn\u0119 z Japonj\u0105 i rewolucj\u0119 r. 1905; wzrasta\u00adj\u0105cy rozk\u0142ad Imperjum Habsburg\u00f3w; za\u017cegnanie wiekowego konfliktu anglo-francuskiego, oraz wzrastaj\u0105ca w Londynie nie\u00adufno\u015b\u0107 do zakus\u00f3w morskich Wilhelma II.<\/p>\n

Polska my\u015bl polityczna budzi\u0142a si\u0119 na Ukrainie przede wszystkim w oparciu o dziedzictwo, przekazane nam przez pokolenia przodk\u00f3w, wi\u0119c o w\u0142asno\u015b\u0107 ziemsk\u0105, powiedzmy sobie otwarcie – o tzw. obszarnictwo. Biedni ci obszarnicy, na kt\u00f3rych tyle ju\u017c ps\u00f3w powywieszano, i jesz\u00adcze wci\u0105\u017c, z na\u0142ogu ju\u017c chyba, si\u0119 wiesza winni bodaj tylko tego, \u017ce si\u0119 obszarnikami urodzili!<\/p>\n

Prawd\u0105 jest, \u017ce ten czy \u00f3w z magnat\u00f3w kresowych potrafi\u0142 z namaszczeniem wymawia\u0107: Najja\u015bniejszy Pan, rozumiej\u0105c przez to Miko\u0142aja II, i \u017ce szczytem ambicji poniekt\u00f3rego z nich by\u0142o uzyskanie od dworu petersburskiego szambelanji, \u0142owcze\u0144stwa czy koniuszostwa. Prawd\u0105 jest jednak r\u00f3wnie\u017c, \u017ce by\u0142o by rzecz\u0105 wr\u0119cz niemo\u017cliw\u0105 znalezienie w dobrach polskich na Ukrainie bodaj jednego pracownika, od generalnych plenipotent\u00f3w poczynaj\u0105c i na pod-ekonomach ko\u0144cz\u0105c, kt\u00f3rzy nie byli by Polakami. Prawd\u0105 jest, \u017ce obszarnicy polscy na Ukrainie (a pewno i nie tylko tam) ci\u0105\u017cyli ku „zagranicy”, – ale r\u00f3wnie\u017c jest prawd\u0105, \u017ce francuszczyzna czy angielszczyzna tych z po\u015br\u00f3d nich, z kt\u00f3rymi los mnie zetkn\u0105\u0142, zalatywa\u0142a tak niezbitym akcentem „cudzoziemskim”, kt\u00f3ry \u017cadn\u0105 z miarek nie mo\u017cna by\u0142o uzna\u0107 za inny, jak tylko polski. Rezydencje i dwory ukrainne polskiej arystokracji, tzw. p\u00f3\u0142torej szlachty i po prostu szlachty cz\u0119sto mie\u015bci\u0142y w sobie wspania\u0142e bibljoteki polskie i dzie\u0142a polskiej sztuki.<\/p>\n

W oparciu o w\u0142asno\u015b\u0107 ziemsk\u0105 rozrasta\u0142y si\u0119 i kwit\u0142y po miastach ukrainnych, a zw\u0142aszcza w Kijowie, pot\u0119\u017cne kor\u00adporacje prawnik\u00f3w, agronom\u00f3w, in\u017cynier\u00f3w, lekarzy itp.<\/p>\n

W czasie, kt\u00f3ry mam na my\u015bli nast\u0105pi\u0142o gwa\u0142towne, po le\u00adtargu po-powstaniowym, przebudzenie si\u0119 polsko\u015bci na Ukrainie. Przeobra\u017cenia w sensie nawrotu do historji i tradycji by\u0142y liczne i wymowne. Przypominam sobie, na przyk\u0142ad Adama hr. Rzewuskiego (o\u017cenionego ze s\u0142ynn\u0105 \u015bpiewaczki koloraturow\u0105 Olimpi\u0105 Baronat), kt\u00f3ry by\u0142 uwa\u017cany za straconego dla sprawy polskiej rusofila. Nagle przylgn\u0105\u0142 on do Redakcji „Dziennika Kijowskiego” i, robi\u0105c \u015bwietny u\u017cytek z odziedzi\u00adczonej \u017cy\u0142ki pisarskiej, pocz\u0105\u0142 pisa\u0107 dla\u0144 nowele i szkice, z kt\u00f3rych jeden, pod tytu\u0142em „Jego Kr\u00f3lewska Mo\u015b\u0107 Burak” by\u0142 naprawd\u0119 doskona\u0142y.<\/p>\n

Przebudzona na kresach bujna i zamo\u017cna polsko\u015b\u0107 zacz\u0119\u00ad\u0142a przyci\u0105ga\u0107 ku sobie polsko\u015b\u0107 z „Kr\u00f3lestwa”. W Kijowie zainstalowywa\u0142y si\u0119 takie firmy i instytucje, jak Warszaws\u00adkie T-wo Asekuracyjne, \u0106miel\u00f3w, \u017byrard\u00f3w, Noblesse, Fruzi\u0144\u00adski, Niecielski i Jagodzi\u0144ski i wiele innych. Najlepsze zak\u0142ady krawieckie i restauracyjne by\u0142y w r\u0119kach polskich. Prawie \u017ce jednocze\u015bnie z „Dziennikiem” powsta\u0142y w Kijowie: Klub „Ogniwo”, Ko\u0142o Kobiet-Polek, Polskie T-wo Gimnastyczne, Teatr Polski, Ko\u0142o Literat\u00f3w i Dziennikarzy i inne.<\/p>\n

„Dziennik Kijowski” by\u0142 dzie\u0142em „endecji”, a za\u0142o\u017cycie\u00adlem jego by\u0142 znowu\u017c jeden z \u201eobszarnik\u00f3w\u201d, W\u0142odzimierz hr. Grocholski.<\/p>\n

Wac\u0142aw T. DOBRZY\u0143SKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na par\u0119 lat przed wojn\u0105 przyby\u0142 do Kijowa z wizyt\u0105 car Miko\u0142aj. Z natury rzeczy wizyt\u0119 t\u0119 ignorowali\u015bmy na \u0142amach \u201eDziennika Kijowskiego\u201d jak tylko by\u0142o…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2432,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-2431","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2018"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t