Podejmuj\u0119 opowiadanie o polskich wsiach, kt\u00f3re powsta\u0142y na terenie rejonu borodia\u0144skiego w obwodzie kijowskim, gdy\u017c uwa\u017cam, i\u017c analiza ich powstawania jest wa\u017cn\u0105 spraw\u0105 dla bada\u0144 po\u015bwi\u0119conych historii polskiej spo\u0142eczno\u015bci na Ukrainie i jest t\u0105 symboliczn\u0105 cegie\u0142k\u0105, z kt\u00f3rej to budowa\u0142a si\u0119 historia dw\u00f3ch narod\u00f3w Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w, narod\u00f3w, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 nie tylko r\u00f3\u017cne geopolityczne okresy powi\u0105za\u0144 gospodarczych kulturalnych i spo\u0142ecznych, ale tak\u017ce zwyk\u0142e stosunki mi\u0119dzyludzkie.<\/p>\n
Bo przecie\u017c Polacy to nie tylko s\u0105siedzi Ukrai\u0144c\u00f3w – to s\u0142owia\u0144scy krewniacy i dawni mieszka\u0144cy ukrai\u0144skich ziem, podobnie jak i Ukrai\u0144cy od niepami\u0119tnych czas\u00f3w zamieszkuj\u0105cy ziemie polskie. Polacy z dawien dawna stanowi\u0105 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa, s\u0105 obywatelami Ukrainy, bior\u0105 udzia\u0142 w dzia\u0142aniach pa\u0144stwotw\u00f3rczych, w \u017cyciu politycznym, gospodarczym, naukowym i kulturalnym.<\/p>\n
Trudno nie zgodzi\u0107 si\u0119 z pogl\u0105dem, \u017ce Polacy wnie\u015bli znacz\u0105cy wk\u0142ad do rozwoju si\u0142 wytw\u00f3rczych do zwi\u0119kszenia duchowego i materialnego bogactwa spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego. Dlatego te\u017c badanie \u017cycia polskiej wsp\u00f3lnoty jest wa\u017cnym aspektem w poznaniu historii, zar\u00f3wno Ukrainy, jak i Polski. Czas nieustannie zmienia nas i zmienia nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, daj\u0105c nam niekiedy mo\u017cliwo\u015b\u0107 si\u0119gn\u0105\u0107 wzrokiem w przesz\u0142o\u015b\u0107 i zobaczy\u0107 to, czego by\u0107 mo\u017ce nie przychodzi\u0142o si\u0119 dostrzega\u0107 wcze\u015bniej, czy te\u017c z pewnych przyczyn nie udawa\u0142o si\u0119 dostrzec.<\/p>\n
\u00a0A zatem, jak powsta\u0142a polskie osada w rejonie borodia\u0144skim na Kijowszczy\u017anie. Sk\u0105d znale\u017ali si\u0119 tu Polacy?<\/p>\n
Przypomn\u0119, \u017ce dzi\u015b rejon borodia\u0144ski jest jednym z 25 rejon\u00f3w obwodu kijowskiego. Jego obszar stanowi ponad 90 tysi\u0119cy hektar\u00f3w, jego \u0142\u0105czna d\u0142ugo\u015b\u0107 si\u0119ga 192 km, z czego 22 km przebiega wzd\u0142u\u017c koryta rzeki Teter\u00f3w, b\u0119d\u0105cej tu najwi\u0119ksz\u0105 wodn\u0105 arteri\u0105. W sk\u0142ad rejonu wchodzi 47 miejscowo\u015bci. Trzy z nich w na prze\u0142omie XVIII i XIX stuleci za\u0142o\u017cone zosta\u0142y przez Polak\u00f3w. S\u0105 to: wie\u015b Raska, chutor Marian\u00f3wka oraz folwark Lamberta (obecnie Tal’ske).<\/p>\n
Jeszcze kilka miejscowo\u015bci zasiedlali wsp\u00f3lnie Polacy i Ukrai\u0144cy. W\u015br\u00f3d nich mo\u017cna wymieni\u0107 Felicjaliwk\u0119 (znana jako Felicjaliwska S\u0142oboda, nazwana od imienia jej w\u0142a\u015bciciela Felicjana Wo\u0142odkiewicza – greckokatolickiego metropolity) i prawdopodobnie wie\u015b Ozirszczyna (pierwsze pisemna wzmianka o niej datowana jest rokiem 1686 pod polsk\u0105 nazw\u0105 Jeziorszczyzna, gdy by\u0142a ona w\u0142asno\u015bci\u0105 szlachcica Konarskiego). Ponadto wioski: Majdaniwka, Jazwinka i \u0141ubjanka.<\/p>\n
\u00a0W XVIII stuleciu, kiedy Borodianka i otaczaj\u0105ce j\u0105 ziemie nale\u017ca\u0142y do Eustachego Potockiego cze\u015bnika koronnego, a nast\u0119pnie Wincentego Potockiego koronnego podkomorzego, pojawi\u0142 si\u0119 problem tak zwanych \u201ewolnych r\u0105k\u201d. Ze wzgl\u0119du na potrzeb\u0119 zasiedlenia bezludnych do tego czasu teren\u00f3w Prawobrze\u017ca magnaci udzielali ch\u0142opom tak zwane \u201ezwolnienia\u201d od wszelkich powinno\u015bci na termin od 15 do 20 lat. Powstaj\u0105ce w taki spos\u00f3b osady nazywano S\u0142obodami. \u015aci\u0105gali do nich ch\u0142opi z centralnej i cz\u0119\u015bciowo wschodniej Polski. W taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b powsta\u0142a, na przyk\u0142ad, Felicjaliwska S\u0142oboda (obecnie wie\u015b Zdwi\u017ciwka). Gwoli sprawiedliwo\u015bci trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce do s\u0142obodskich osiedli przybywali te\u017c ch\u0142opi ukrai\u0144scy z innych region\u00f3w. W tamtych czasach w gospodarstwach magnackich wraz z upraw\u0105 roli rozwija si\u0119 ogrodnictwo, hodowla zwierz\u0105t i inne rzemios\u0142a, odpowiadaj\u0105ce potrzebom rynku, a zatem zapotrzebowanie \u201er\u0105k do pracy\u201d by\u0142o i\u015bcie istotne.<\/p>\n
W pierwszej po\u0142owie XIX stulecia najwi\u0119kszym w\u0142a\u015bcicielem ziemskim na Borodia\u0144szczy\u017anie by\u0142 Lambert Poniatowski,kt\u00f3ry kupi\u0142 borodia\u0144sk\u0105 posiad\u0142o\u015b\u0107 o rozmiarze niemal 30 tys. hektar\u00f3w ziemi u ziemianki Sawickiej w 1820 roku. Do\u015b\u0107 zamo\u017cnymi w\u0142a\u015bcicielami ziemskimi w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w byli Feliks Berezowski, w\u0142a\u015bciciel Hostomelskich posiad\u0142o\u015bci, w sk\u0142ad kt\u00f3rych wchodzi\u0142y takie wsie, jak B\u0142ystawyca i Jeziora. Rezydencja dziedzica i biuro posiad\u0142o\u015bci znajdowa\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie w B\u0142ystawycy. I jeszcze wie\u015b Kaganka z przyleg\u0142ymi do\u0144 obszarami le\u015bnymi wchodzi\u0142a do posiad\u0142o\u015bci hrabiowskiej rodziny Branickich rejonu Radomyszlskiego.<\/p>\n
W tych czasach rozpoczyna si\u0119 intensywny rozw\u00f3j gospodarki w maj\u0105tkach, rozszerzane s\u0105 powierzchnie zasiew\u00f3w zb\u00f3\u017c i ro\u015blin przemys\u0142owych, rozwija si\u0119 przemys\u0142owe sadownictwo i pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe rzemios\u0142a, takie jak wydobycie rud. Przyczyna ich wynikni\u0119cia w\u0142a\u015bnie na tych terenach jest prosta. Na rzeczkach i b\u0142otnistych zatokach Kraju Borodia\u0144skiego odkryto pok\u0142ady rudy bagiennej, z kt\u00f3rej wytapiano \u017celazo i \u017celiwo. Wiadomo, \u017ce na pocz\u0105tku XVII stulecia wzd\u0142u\u017c rzeki Teter\u00f3w znajdowa\u0142o si\u0119 18 piec\u00f3w hutniczych, nale\u017c\u0105cych do Stanis\u0142awa Koniecpolskiego. Jednocze\u015bnie rozwija\u0142o si\u0119 te\u017c winiarstwo i gorzelnictwo. W gospodarstwach hrabiego Szembeka od 1899 roku wprowadzono maszyny parowe – lokomobile.<\/p>\n
Trzeba r\u00f3wnie\u017c odnotowa\u0107 burzliwy rozw\u00f3j przemys\u0142u chemicznego drewna w tym suchej destylacji drewna celem uzyskania pota\u017cu, dziegciu, \u017cywicy i innych wyrob\u00f3w przetw\u00f3rstwa drewna. Taki wzrost produkcji przemys\u0142owej potrzebowa\u0142 du\u017cej ilo\u015bci r\u0105k do pracy.<\/p>\n
\u00a0Tymczasem w Europie wyst\u0119puje nag\u0142y przyrost ludno\u015bci. W Polsce liczba mieszka\u0144c\u00f3w wzrasta o 45% i w zasadzie s\u0105 to mieszka\u0144cy wsi. Cz\u0119\u015b\u0107 ich przemieszcza si\u0119 do du\u017cych miast Polski, a cz\u0119\u015b\u0107 udaje si\u0119 na ziemie wschodnie, gdzie nadzwyczaj potrzebne by\u0142y r\u0119ce do pracy. Tak, wi\u0119c na ten czas przypada kolejna fala migracji ch\u0142op\u00f3w z Polski na Ukrain\u0119. W\u0142a\u015bnie tu w Poleskim Kraju znale\u017ali oni prac\u0119 i sw\u00f3j nowy dom.<\/p>\n
Arsenij MILEWSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Podejmuj\u0119 opowiadanie o polskich wsiach, kt\u00f3re powsta\u0142y na terenie rejonu borodia\u0144skiego w obwodzie kijowskim, gdy\u017c uwa\u017cam, i\u017c analiza ich powstawania jest wa\u017cn\u0105 spraw\u0105 dla bada\u0144…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-2441","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2013"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t