{"id":2479,"date":"2021-12-09T10:24:33","date_gmt":"2021-12-09T08:24:33","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/tragiczne-losy-brata-marszalka-pilsudskiego\/"},"modified":"2024-12-11T07:02:51","modified_gmt":"2024-12-11T05:02:51","slug":"tragiczne-losy-brata-marszalka-pilsudskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/tragiczne-losy-brata-marszalka-pilsudskiego\/","title":{"rendered":"Tragiczne losy brata marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Bronis\u0142aw i J\u00f3zef (obaj w \u015brodku) na k\u00f3\u0142ku samokszta\u0142ceniowym \u201eSp\u00f3jnia\u201d w 1885 r.<\/strong><\/p>\n

Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski to nie tylko starszy brat J\u00f3zefa, ale wybitny naukowiec, antropolog i dzia\u0142acz spo\u0142eczny w a\u017c sze\u015bciu krajach. Cho\u0107 w Polsce zapomniany, na Dalekim Wschodzie uwa\u017cany jest za bohatera narodowego. Dzi\u0119ki jego badaniom nad ludem Ajn\u00f3w, ocala\u0142 ich j\u0119zyk oraz dziedzictwo kulturowe. <\/strong><\/p>\n

\u00a0By\u0142 trzecim z dziesi\u0119ciorga dzieci, jakie urodzi\u0142y si\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwu J\u00f3zefa Wincentego Pi\u0142sudskiego z Mari\u0105 z Billewicz\u00f3w. Przyszed\u0142 na \u015bwiat 21 pa\u017adziernika 1866 roku w rodzinnym maj\u0105tku swojej matki \u2013 Zu\u0142\u00f3w na litewskiej \u017bmudzi.<\/p>\n

To w po\u0142o\u017conym na skraju malowniczej wsi dworze sp\u0119dzi\u0142 szcz\u0119\u015bliwe lata dzieci\u0144stwa przerwane przez tragiczny po\u017car, kt\u00f3ry strawi\u0142 ca\u0142y maj\u0105tek. Rodzina Pi\u0142sudskich, nie maj\u0105c \u015brodk\u00f3w na jego odbudow\u0119, zmuszona zosta\u0142a do przeprowadzki do Wilna. Tam m\u0142ody Bronis\u0142aw rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w gimnazjum.<\/p>\n

By\u0142 blisko zwi\u0105zany ze swoim o rok m\u0142odszym bratem \u2013 J\u00f3zefem, z kt\u00f3rym wsp\u00f3lnie za\u0142o\u017cyli k\u00f3\u0142ko samokszta\u0142ceniowe \u201eSp\u00f3jnia\u201d. By\u0142a to odpowied\u017a na totaln\u0105 rusyfikacj\u0119 i niszczenie wszystkiego co polskie, co budzi\u0142o naturalny sprzeciw niepokornych gimnazjalist\u00f3w. Podczas jednego ze spotka\u0144 grupy dosz\u0142o nawet do burzliwej dyskusji wok\u00f3\u0142 pytania: \u201ekim jeste\u015bmy, Polakami czy Litwinami?\u201d Przyj\u0119to, \u017ce litewskimi Polakami, a ich zadaniem jest podtrzymywanie tej polsko\u015bci bez wzgl\u0119du na konsekwencje.<\/p>\n

Nie usz\u0142o to uwadze carskiej policji, kt\u00f3ra zakaza\u0142a dzia\u0142alno\u015bci k\u00f3\u0142ka oraz na\u0142o\u017cy\u0142a surowe kary finansowe na jego za\u0142o\u017cycieli.<\/p>\n

Jak brat z bratem <\/strong><\/p>\n

Bracia chodzili te\u017c do jednej klasy, ale J\u00f3zef by\u0142 nie tylko zdolniejszy od Bronis\u0142awa, ale mia\u0142 od niego wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia. \u201eTen nie uczy si\u0119, ale mu p\u00f3jdzie dobrze, jak i wszystkie poprzednie egzaminy. Szcz\u0119\u015bcie jego z niczym niezr\u00f3wnane\u201d \u2013 pisa\u0142 w swoim dzienniku o m\u0142odszym Pi\u0142sudskim. R\u00f3\u017cnili si\u0119 od siebie charakterem, Bronis\u0142aw by\u0142 powa\u017cny i opanowany, J\u00f3zef z kolei za\u015b weso\u0142y i pe\u0142en rado\u015bci \u017cycia. Starszy z braci pomaga\u0142 te\u017c ojcu w prowadzeniu firmy doro\u017ckarskiej.<\/p>\n

Nied\u0142ugo po \u015bmierci matki, wyjecha\u0142 on do Petersburga, gdzie zda\u0142 egzamin na baka\u0142arza i rozpocz\u0105\u0142 studia prawnicze na tamtejszym uniwersytecie. Zetkn\u0105\u0142 si\u0119 tam z silnie lewicow\u0105 organizacj\u0105 rewolucjonist\u00f3w rosyjskich, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142 m.in. Aleksander Uljanow, starszy brat W\u0142odzimierza Lenina. Cz\u0142onkowie stowarzyszenia o nazwie \u201eWola Ludu\u201d przygotowywali zamach na cara Aleksandra III. Zamierzali do tego u\u017cy\u0107 bomby wype\u0142nionej mieszanin\u0105 strychliny z atropin\u0105, kt\u00f3rych zdobycie wzi\u0105\u0142 na siebie Bronis\u0142aw.<\/p>\n

Zsy\u0142ka na Sachalin <\/strong><\/p>\n

Zamach si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142 i pech chcia\u0142, \u017ce w wyniku energicznego \u015bledztwa ca\u0142a grupa wraz z Bronis\u0142awem Pi\u0142sudskim zosta\u0142a aresztowana. Pi\u0119\u0107 os\u00f3b stracono (w tym brata Lenina), a jemu wyrok \u015bmierci zamieniono na 15 lat katorgi i zes\u0142ano na wysp\u0119 Sachalin na Dalekim Wschodzie. \u2013 Po szcz\u0119\u015bliwych latach dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci, przysz\u0142a katastrofa 21. roku \u017cycia \u2013 zauwa\u017ca Krzysztof Jab\u0142onka, historyk z Muzeum J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. M\u0142odszego brata r\u00f3wnie\u017c nie omin\u0119\u0142a kara i zosta\u0142 skazany na pi\u0119\u0107 lat osiedlenia si\u0119 na Syberii.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski z ajnuskimi dzie\u0107mi<\/strong><\/p>\n

Bronis\u0142aw maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce trafia do jednego z najgorszych miejsc dla zes\u0142a\u0144c\u00f3w, pisa\u0142 w li\u015bcie do ojca: \u201emin\u0119\u0142o ju\u017c dla mnie przyjemne \u017cycie, kt\u00f3re por\u00f3wna\u0107 mog\u0119 tylko do snu, przysz\u0142o mi si\u0119 obudzi\u0107 w tak strasznych okoliczno\u015bciach, (…) \u017cal zaprzepaszczonych marze\u0144\u201d. \u2013 Przyby\u0142 na Sachalin w stanie g\u0142\u0119bokiego szoku po procesie i brutalnym transporcie \u2013 podkre\u015bla Jadwiga Rodowicz-Czechowska, japonistka i ambasador RP w Japonii 2008-2012. Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142 przy wyr\u0119bie lasu, a nast\u0119pnie jako cie\u015bla, zanim \u2013 jak t\u0142umaczy historyk \u2013 \u201ezorientowano si\u0119, \u017ce jest to cz\u0142owiek wykszta\u0142cony i inteligentny\u201d.<\/p>\n

Nowe obowi\u0105zki i fascynacja nieznanym <\/strong><\/p>\n

Na Sachalinie brakowa\u0142o w\u00f3wczas ludzi z wykszta\u0142ceniem i znaj\u0105cych j\u0119zyk rosyjski, dlatego Pi\u0142sudski zwr\u00f3ci\u0142 na siebie uwag\u0119 miejscowych w\u0142adz, kt\u00f3re skierowa\u0142y go do pracy w kancelarii policyjnej. Mimo, \u017ce by\u0142 skaza\u0144cem polecono mu te\u017c przeprowadzenie obserwacji i napisanie pracy na temat klimatu na wyspie, co sko\u0144czy\u0142o si\u0119 budow\u0105 stacji meteorologicznej.<\/p>\n

Dosz\u0142y mu te\u017c nowe obowi\u0105zki, poniewa\u017c zacz\u0105\u0142 naucza\u0107 dzieci w szkole, czym zdoby\u0142 zaufanie i sympati\u0119 miejscowej ludno\u015bci. Ta z kolei wzbudzi\u0142a jego zainteresowanie, szczeg\u00f3lnie rdzenny lud tej ziemi, przez Rosjan nazywany Niwchami. Ich \u017cycie, kultura i religia by\u0142y zupe\u0142nie nieznane Europejczykom, dlatego zacz\u0105\u0142 odwiedza\u0107 ich osady oraz sporz\u0105dza\u0107 notatki.<\/p>\n

Wzi\u0105\u0142 pod lup\u0119 Ajn\u00f3w <\/strong><\/p>\n

Prowadz\u0105c swoje badania na po\u0142udniu wyspy, po raz pierwszy zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z Ajnami \u2013 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 zamieszkuj\u0105c\u0105 Sachalin i s\u0105siednie Hokkaido od siedmiu tysi\u0119cy lat. Do dzisiaj w\u0142a\u015bciwie nie wiemy, sk\u0105d pochodz\u0105, poniewa\u017c s\u0105 odr\u0119bni antropologicznie i j\u0119zykowo od wszystkich ras.<\/p>\n

W tym czasie zbiera\u0142 kolekcje etnograficzne, fotografowa\u0142 oraz zaj\u0105\u0142 si\u0119 opracowaniem s\u0142ownik\u00f3w, czym wzbudzi\u0142 zainteresowanie plac\u00f3wek naukowych w Petersburgu i W\u0142adywostoku, podejmuj\u0105c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z t\u0105 ostatni\u0105. \u201ePokocha\u0142em tych mieszka\u0144c\u00f3w Sachalinu, jedynych tutaj ludzi, kt\u00f3rzy \u017cywili szczere przywi\u0105zanie do tego kraju, b\u0119d\u0105cego miejscem ich zamieszkania od niepami\u0119tnych czas\u00f3w, a nienawidzonych przez tych, kt\u00f3rzy utworzyli tutaj koloni\u0119 karn\u0105 \u2013 pisa\u0142 Pi\u0142sudski.<\/p>\n

Pomoc innym zmniejsza\u0142a w\u0142asne cierpienia <\/strong><\/p>\n

Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 te\u017c bardzo w popraw\u0119 ich bytu spo\u0142ecznego. Uda\u0142o mu si\u0119 doprowadzi\u0107 do budowy szko\u0142y dla miejscowych dzieci, w kt\u00f3rej on uczy\u0142 rosyjskiego, a one jego j\u0119zyka Ajn\u00f3w. W ten spos\u00f3b sta\u0142 si\u0119 uczniem swoich dzieci i wszed\u0142 w \u015brodowisko Ajn\u00f3w, kt\u00f3re wch\u0142on\u0119\u0142o go jako swojego przybranego syna. Uda\u0142o mu si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nauczy\u0107 ich sadzenia ziemniak\u00f3w, a tak\u017ce soli\u0107 z\u0142owione ryby tak, \u017ceby przetrwa\u0142y.
W 1897 roku, po 10 latach zsy\u0142ki Pi\u0142sudski zosta\u0142 zwolniony z odbywania reszty kary. By\u0142a to nagroda za szczeg\u00f3lne zas\u0142ugi dla rozwoju rosyjskiej nauki. Cieszy\u0142 si\u0119 te\u017c du\u017cym powa\u017caniem w\u015br\u00f3d kulturoznawc\u00f3w, st\u0105d propozycja obj\u0119cia posady kustosza muzeum we W\u0142adywostoku oraz zorganizowania pierwszej biblioteki na Syberii.<\/p>\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo i dzieci <\/strong><\/p>\n

Prywatnie, ju\u017c jako wolny cz\u0142owiek postanowi\u0142 osiedli\u0107 si\u0119 w ajnuskiej wiosce Ajmura, w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Sachalina, kt\u00f3rej w\u00f3jtem by\u0142 Bafunka Kimura. Bratanica wodza \u2013 Chuhsamma sta\u0142a si\u0119 jego nauczycielk\u0105 j\u0119zyka i obyczaj\u00f3w. Z czasem znajomo\u015b\u0107 przerodzi\u0142a si\u0119 w mi\u0142o\u015b\u0107 i w rezultacie Pi\u0142sudski zawar\u0142 z ni\u0105 obrz\u0119dowe ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Urodzi\u0142a mu te\u017c dw\u00f3jk\u0119 dzieci: syna Sukezo i c\u00f3rk\u0119 Kyou.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski z rodzin\u0105 na Sachalinie (fot. Archiwum Narodowe w Krakowie) <\/strong><\/p>\n

W jego bogatym dorobku etnograficznym znajduj\u0105 si\u0119 s\u0142owniki z ponad 10 tys. s\u0142\u00f3w z j\u0119zyka ainu, 6 tys. z j\u0119zyka gilackiego oraz 2 tys. z j\u0119zyka orockiego i j\u0119zyka Mangun\u00f3w oraz bogate opisy ich kultury i obyczaj\u00f3w. Wykona\u0142 r\u00f3wnie\u017c 300 fotografii. Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 nawet kamer\u0105 filmow\u0105.<\/p>\n

Rozstanie z rodzin\u0105, ale powr\u00f3t do Europy <\/strong><\/p>\n

Rok p\u00f3\u017aniej wybuch\u0142a wojna japo\u0144ska-rosyjska, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwi\u0142a mu powr\u00f3t na Sachalin, poniewa\u017c granica wypad\u0142a na po\u0142udnie od wsi, kt\u00f3r\u0105 zamieszkiwa\u0142. Ponadto Rosjanie podejrzewali go, \u017ce jest japo\u0144skim szpiegiem. Z drugiej strony, po 27 latach \u017cycia na zes\u0142aniu, nadarzy\u0142a si\u0119 wreszcie okazja na powr\u00f3t do Europy. Chcia\u0142 ze sob\u0105 zabra\u0107 \u017con\u0119 i dzieci. – Poprosi\u0142 o zgod\u0119 jej wuja Bafunk\u0119, kt\u00f3ry by\u0142 opiekunem kobiety, ale ten stanowczo odm\u00f3wi\u0142.
Mimo to Bronis\u0142aw nie zrezygnowa\u0142 z wyjazdu, chocia\u017c wiedzia\u0142 doskonale, \u017ce prawdopodobnie ju\u017c nigdy nie zobaczy swojej ajnuskiej rodziny. Po pobycie w Japonii, gdzie by\u0142 serdecznie witany, jesieni\u0105 1906 roku przez Stany Zjednoczone i Europ\u0119 Zachodni\u0105 dotar\u0142 do Krakowa.<\/p>\n

Zakopane ostatni\u0105 przystani\u0105? <\/strong><\/p>\n

Nast\u0119pnie przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Zakopanego, gdzie prowadzi\u0142 badania etnograficzne i kultury Podhala oraz. Zainicjowa\u0142 powstanie czasopisma naukowego \u201eRocznik Podhala\u0144ski\u201d. Prywatnie zamieszka\u0142 z Mari\u0105 \u017barnowsk\u0105, sympati\u0105 z lat m\u0142odzie\u0144czych, w\u00f3wczas \u017con\u0105 carskiego urz\u0119dnika. Nie przeszkadza\u0142o im to w publicznym nazywaniu si\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwem, gdy\u017c bardzo chcieli by\u0107 razem, bez wzgl\u0119du nawet na skandal, jaki tym wywo\u0142ywali.<\/p>\n

Zakopane mia\u0142o by\u0107 zreszt\u0105 ostatni\u0105 przystani\u0105 Bronis\u0142awa Pi\u0142sudskiego, jednak los chcia\u0142 inaczej. W 1917 roku wyjecha\u0142 do Szwajcarii, gdzie aktywnie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 polskich \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych. Stamt\u0105d uda\u0142 si\u0119 do Pary\u017ca. Tam 17 maja 1918 roku niespodziewanie i w tajemniczych okoliczno\u015bciach uton\u0105\u0142 w nurtach Sekwany. \u015aledztwo wskaza\u0142o na samob\u00f3jstwo jako przyczyn\u0119 \u015bmierci, ale pozostawi\u0142o wi\u0119cej niewiadomych.<\/p>\n

Podejrzewa si\u0119, \u017ce do tego dramatycznego kroku mog\u0142y doprowadzi\u0107 problemy zdrowotne, depresja b\u0105d\u017a nag\u0142y atak katalepsji, w wyniku kt\u00f3rego przypadkowo wpad\u0142 do rzeki. Na zakopia\u0144skim P\u0119ksowym Brzyzku znajduje si\u0119 jego symboliczna mogi\u0142a.<\/p>\n

Ma\u0142o kto wie, \u017ce opr\u00f3cz Bronis\u0142awa \u017caden z braci Pi\u0142sudskich nie doczeka\u0142 si\u0119 m\u0119skiego potomka. Dzi\u0119ki temu obecnie w Japonii mieszka kilkunastu jego potomk\u00f3w, zar\u00f3wno na Hokkaido, jak i w Yokohamie. Jednym z nich jest wnuk Bronis\u0142awa \u2013 Kazuyasu Kimura.<\/p>\n

Adam CISSOWSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bronis\u0142aw i J\u00f3zef (obaj w \u015brodku) na k\u00f3\u0142ku samokszta\u0142ceniowym \u201eSp\u00f3jnia\u201d w 1885 r. Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski to nie tylko starszy brat J\u00f3zefa, ale wybitny naukowiec, antropolog…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2480,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t