{"id":2533,"date":"2021-03-30T06:11:20","date_gmt":"2021-03-30T03:11:20","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/drewniany-rarytas-fantazji-ukrainskiego-gaudiego\/"},"modified":"2024-12-11T10:01:08","modified_gmt":"2024-12-11T08:01:08","slug":"drewniany-rarytas-fantazji-ukrainskiego-gaudiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/drewniany-rarytas-fantazji-ukrainskiego-gaudiego\/","title":{"rendered":"Drewniany rarytas fantazji ukrai\u0144skiego Gaudiego"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

S\u0142ynny architekt W\u0142adys\u0142aw Leszek Horodecki,<\/em> <\/em>chocia\u017c by\u0142 <\/em>z urodzenia <\/em>Polakiem, jego nazwisko jest w Polsce nie jest na tyle znane jak na Ukrainie. \u00a0W Kijowie nazwano jego imieniem jedn\u0105 z ulic w \u015br\u00f3dmie\u015bciu stolicy. Budynki, ko\u015bcio\u0142y, dworce kolejowe i fabryki, kt\u00f3re zbudowa\u0142, s\u0105 dzi\u015b uwa\u017cane za najbardziej uderzaj\u0105ce zabytki architektury. Odbiegaj\u0105c od wszystkiego zwyk\u0142ego, tworz\u0105c niepowtarzaln\u0105 sztuk\u0119, Horodecki w ka\u017cdym ze swoich dzie\u0142 w unikalny spos\u00f3b \u0142\u0105czy\u0142 i komponowa\u0142 r\u00f3\u017cne style. Nikt na Ukrainie nie powt\u00f3rzy\u0142 architektonicznych fantazji Horodeckiego, a samego Mistrza cz\u0119sto nazywano ukrai\u0144skim Gaudiem.<\/p>\n

Prawie wszystkie konstrukcje budowa\u0142 z betonu i cementu, jednak w regionie Czerkas przetrwa\u0142a jedyna, unikalna drewniana budowla Horodeckiego – szpital komunalny, kt\u00f3ry wygl\u0105da jak domek z bajki, niczym posiad\u0142o\u015b\u0107 kr\u00f3lestwa Koszczeja Nie\u015bmiertelnego i jego niezmiennej kumoszki Baby Jagi. Jednak o wszystkim po kolei.<\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Leszek Horodecki urodzi\u0142 si\u0119 w 1863 roku w polskiej rodzinie szlacheckiej we wsi Szo\u0142udki na\u00a0Podolu. Nauczanie rozpocz\u0105\u0142 w Odessie, gdzie zdoby\u0142 wykszta\u0142cenie \u015brednie, po czym wst\u0105pi\u0142 na studia do Imperatorskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Petersburgu.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu studi\u00f3w z tytu\u0142em mistrza III stopnia i uprawnieniami do wznoszenia budowli pod koniec 1890 roku m\u0142ody architekt przyjecha\u0142 do Kijowa, gdzie sp\u0119dzi\u0142 trzydzie\u015bci lat.<\/p>\n

Od drugiej po\u0142owy XIX wieku Kij\u00f3w by\u0142 intensywnie rozbudowywany. W\u0142adze miasta przekazywa\u0142y deweloperom dzia\u0142ki (pocz\u0105tkowo bezp\u0142atnie, a nast\u0119pnie za \u201euzgodnion\u0105\u201d op\u0142at\u0119). Dzia\u0142ka mia\u0142a zosta\u0107 zabudowana w ci\u0105gu trzech lat od daty umowy sprzeda\u017cy. Je\u015bli dom nie zosta\u0142 zbudowany w okre\u015blonym terminie, dzia\u0142k\u0119 odbierano. Ulice zosta\u0142y zabudowane budynkami mieszkalnymi, w tym kamienicami budowanymi dla w\u0142asnych potrzeb zamo\u017cnych i ich rodzin, domy zaprojektowane z my\u015bl\u0105 o zyskach z mieszka\u0144 na sprzeda\u017c lub wynajem. Z regu\u0142y pod koniec XIX i na pocz\u0105tku XX wieku w\u0142a\u015bciciel kamienicy mieszka\u0142 w jednym z najbardziej komfortowych mieszka\u0144 swojej nieruchomo\u015bci.<\/p>\n

Uwzgl\u0119dnia\u0142 to Horodecki tworz\u0105c projekty wielu budynk\u00f3w w tym s\u0142ynny \u201eDom z chimerami\u201d, w kt\u00f3rym sam zamieszka\u0142. W\u015br\u00f3d jego wytwor\u00f3w architektonicznych do dzi\u015b przynosz\u0105 mu s\u0142aw\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 p.w. \u015bw. Miko\u0142aja, \u00f3wczesne Miejskie Muzeum Staro\u017cytno\u015bci i Sztuki, Po\u0142udnioworosyjska Fabryka Maszyn, tzw. Dom Morozowa , Dom Ginsburga czy karaimska kenesa.<\/p>\n

Ale W\u0142adys\u0142aw Horodecki budowa\u0142 nie tylko w Kijowie. Wykonywa\u0142 zam\u00f3wienia na budowle w Czerkasach i Humaniu. Tak, w roku 1880, w Humaniu, architekt zaprojektowa\u0142 obszerna budowl\u0119 sze\u015bcioletniego gimnazjum m\u0119skiego, w kt\u00f3rym obecnie mie\u015bci si\u0119 kolegium rolnicze, a tak\u017ce – budynek Wy\u017cszej Miejskiej Szko\u0142y Publicznej \u00a0– obecnej siedziby Pa\u0144stwowego Uniwersytetu Pedagogicznego. W Czerkasach wed\u0142ug projekt\u00f3w Horodeckiego zbudowano\u00a0 gimnazjum i\u00a0 bank, a w obwodzie czerkaskim we wsi Bajbuzy \u2013 Gorzelni\u0119 Aleksandryjsk\u0105 i stajnie w Horodyszcze. Niestety pomieszczenia te zosta\u0142y zniszczone przez pow\u00f3d\u017a wiosn\u0105 1917 roku.<\/p>\n

Jedyn\u0105 jego znan\u0105 (i st\u0105d te\u017c interesuj\u0105c\u0105) drewnian\u0105 konstrukcja jest szpital komunalny we wsi Moszny, zbudowany na zam\u00f3wienie hrabiny Ba\u0142aszowej.<\/p>\n

Horodecki przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Miko\u0142ajem i Katarzyn\u0105 Ba\u0142aszowymi. Razem sp\u0119dzali czas wolny i je\u017adzili na polowania. Hrabina Ba\u0142aszowa by\u0142a nie tylko kobiet\u0105 biznesu, ale mia\u0142a tak\u017ce doskona\u0142y gust artystyczny. Po odziedziczeniu Moszn\u00f3w, w 1884 roku, Katarzyna postanowi\u0142a zbudowa\u0107 we wsi szpital i szko\u0142\u0119 dla szlachetnych dziewcz\u0105t, st\u0105d te\u017c w roku 1890 zam\u00f3wi\u0142a u Horodeckiego projekt szpitala. W tym samym roku rozpocz\u0119to zakup materia\u0142\u00f3w, a dalej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 budowa, kt\u00f3r\u0105 gruntownie architekt dogl\u0105da\u0142. Horodecki zdecydowa\u0142 budowa\u0107 ten obiekt w stylu starorosyjskim. Dlatego te\u017c budynek wygl\u0105da jak bajeczna wie\u017ca, ze strzelistymi elementami dekoracji. Do budowy u\u017cyto sosn\u0119 i do dzi\u015b w upalne dni \u017cywica wyst\u0119puje na powierzchni\u0119 drewnianych elewacji. Szpital zosta\u0142 otwarty 9 listopada 1894 r. Budowa kosztowa\u0142a 14 tysi\u0119cy rubli. Aby zrozumie\u0107 jak wielka by\u0142a to kwota, dla por\u00f3wnania w owe czasy za 5 rubli mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 krow\u0119.<\/p>\n

Kompleks szpitalny obejmowa\u0142 poliklinik\u0119, dom lekarza i pralni\u0119. Szpital mia\u0142 sal\u0119 operacyjn\u0105, cztery pokoje z 10 \u0142\u00f3\u017ckami, gabinet lekarski, \u0142azienk\u0119, toalet\u0119 i kuchni\u0119. W szpitalu pracowa\u0142 jeden lekarz, dw\u00f3je ratownik\u00f3w medycznych i dwie po\u0142o\u017cne.<\/p>\n

Z tych budynk\u00f3w do teraz zosta\u0142y zachowa\u0142 si\u0119 dom lekarza i cz\u0119\u015b\u0107 pomieszcze\u0144 szpitalnych. W latach 70 po\u017car wywo\u0142any zwarciem w instalacji elektrycznej uszkodzi\u0142 sal\u0119 szpitaln\u0105 i zosta\u0142o tylko 6 pokoi. Po po\u017carze budynek pomalowano na bia\u0142o.<\/p>\n

\u00a0Rozebrano tak\u017ce pralni\u0119, poniewa\u017c zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozpada\u0107 z nadmiaru wilgoci. Na jej miejscu powsta\u0142 nowoczesny dwupi\u0119trowy murowany budynek szpitala.<\/p>\n

Niestety, Dom Horodeckiego w Mosznach nie jest uznawany za dziedzictwo kulturowe ani historyczne. Podobnie jest ze szpitalem rejonowym w Czerkasach. Stan budynk\u00f3w niechronionych przez pa\u0144stwo pozostawia wiele do \u017cyczenia. Jest to jeden z tych przypadk\u00f3w, w kt\u00f3rych pomnik warto zobaczy\u0107 i zrobi\u0107 zd\u0119cie, zanim zniknie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0142ynny architekt W\u0142adys\u0142aw Leszek Horodecki, chocia\u017c by\u0142 z urodzenia Polakiem, jego nazwisko jest w Polsce nie jest na tyle znane jak na Ukrainie. \u00a0W Kijowie…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2534,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2533","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t