{"id":2588,"date":"2021-10-01T23:02:30","date_gmt":"2021-10-01T20:02:30","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/na-wysokim-brzegu\/"},"modified":"2024-12-11T10:44:44","modified_gmt":"2024-12-11T08:44:44","slug":"na-wysokim-brzegu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/na-wysokim-brzegu\/","title":{"rendered":"NA WYSOKIM BRZEGU…"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
Mariusz Olbromski (fot. Leszek W\u0105tr\u00f3bski) <\/strong><\/p>\n

\u2013 \u201eNa wysokim brzegu\u201d to tytu\u0142 Twojej najnowszej ksi\u0105\u017cki. Jest to poka\u017any poetycki zbi\u00f3r wierszy pochodz\u0105cych z okresu lat przepracowanych na pograniczu polsko-ukrai\u0144skim, <\/strong>cho\u0107 nie tylko\u2026 <\/strong><\/p>\n

\u2013 Najnowsza moja ksi\u0105\u017cka \u00a0\u201eNa wysokim brzegu\u201d <\/em><\/strong>jest po\u0142\u0105czeniem temat\u00f3w kresowych i mazowieckich. Moi rodzice z Lubaczowa via Kudowa Zdr\u00f3j, trafili do Warszawy. W stolicy ojciec kr\u00f3tko pracowa\u0142 w XI LO im. Miko\u0142aja Reja, sk\u0105d te\u017c wyrzucono go za pogl\u0105dy. I tak trafili\u015bmy do podwarszawskiego Wyszogrodu nad Wis\u0142\u0105, gdzie teraz mieszkamy. Tu ojciec za\u0142o\u017cy\u0142 oddzia\u0142 Towarzystwa Naukowego P\u0142ockiego, by\u0142 jego prezesem przez 25 lat i organizowa\u0142 konferencje i sesje naukowe, odczyty, spotkania. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Urodzi\u0142em si\u0119 po wojnie w przygranicznym Lubaczowie, bo rodzina pochodzi\u0142a z Kres\u00f3w, ale w Wyszogrodzie nad Wis\u0142\u0105 si\u0119 wychowywa\u0142em. Stad w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie w tomie \u201eNa wysokim brzegu\u201d tych dw\u00f3ch temat\u00f3w. Ksi\u0105\u017cka ta jest chyba najdojrzalsza ideowo i artystycznie, z tych kt\u00f3re dotychczas opublikowa\u0142em.<\/p>\n

– Jak dosz\u0142o do organizacji przez Ciebie tylu r\u00f3\u017cnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 kulturalnych?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Studiowa\u0142em w KUL i we Wroc\u0142awiu. Z wykszta\u0142cenia jestem filologiem klasycznym i polskim o historycznych zami\u0142owaniach. Od pocz\u0105tku lat 90. ubieg\u0142ego wieku, razem z \u017con\u0105 Urszul\u0105, wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142em plenery malarskie w Krzemie\u0144cu oraz polsko-ukrai\u0144skie konferencje naukowe pod has\u0142em \u201eDialog dw\u00f3ch kultur\u201d. Jestem ponadto inicjatorem powstania Muzeum Miko\u0142aja Reja w \u017burawnie nad Dniestrem w pobli\u017cu Lwowa.<\/p>\n

Organizowa\u0142em te\u017c \u201eDni Zbigniewa Herberta we Lwowie\u201d, czy \u201eDni Franciszka Karpi\u0144skiego\u201d w Ko\u0142omyi i Iwano-Frankiwsku (przedwojennym Stanis\u0142awowie).<\/p>\n

– Urodzi\u0142e\u015b si\u0119 w Lubaczowie, w mie\u015bcie, kt\u00f3re po II wojnie \u015bwiatowej – na prawie p\u00f3\u0142 wieku, sta\u0142o si\u0119 stolic\u0105 wygnanych ze Lwowa arcybiskup\u00f3w lwowskich.<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Tak, w trudnych latach osiemdziesi\u0105tych za\u0142o\u017cy\u0142em tam Klub Inteligencji Katolickiej i by\u0142em przez 10 lat jego prezesem. Organizowali\u015bmy tam, jeszcze w latach osiemdziesi\u0105tych, Tygodnie Kultury Chrze\u015bcija\u0144skiej po\u015bwi\u0119cone Kresom Po\u0142udniowo-Wschodnim. To by\u0142y wtedy wielkie wydarzenia, jedne z pierwszych jakie po wojnie, w kt\u00f3rych podejmowano tematy lwowskie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki \u201eNa wysokim brzegu\u201d (fot. archiwum) <\/strong><\/p>\n

– W wyborach czerwcowych 1989 roku zosta\u0142e\u015b przewodnicz\u0105cym Komitetu Obywatelskiego \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d Ziemi Lubaczowskiej\u2026 <\/strong><\/p>\n

– \u2026 <\/strong>a zaraz po nich, zaproponowano mi funkcj\u0119 dyrektora Wydzia\u0142u Kultury Wojew\u00f3dztwa Przemyskiego. Na tym stanowisku przepracowa\u0142em 10 lat. To by\u0142y pocz\u0105tki mojej dzia\u0142alno\u015bci na Wschodzie, ju\u017c za granic\u0105, w ramach kt\u00f3rych zorganizowa\u0142em m.in. I Tydzie\u0144 Kultury Polskiej w Tarnopolu na Ukrainie, w maju 1991 roku. Pierwszy chyba po rozpadzie si\u0119 Zwi\u0105zku Radzieckiego na tym terenie.<\/p>\n

– W czasie tej imprezy odwiedzi\u0142e\u015b te\u017c pobliski <\/strong>Krzemieniec \u2013<\/strong> rodzinne miasto Juliusza S\u0142owackiego\u2026<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Pojecha\u0142em tam razem z moim ukrai\u0144skim odpowiednikiem z wojew\u00f3dztwa tarnopolskiego. Chcia\u0142em koniecznie zobaczy\u0107 miasto naszego wielkiego poety. Tam w\u0142a\u015bnie, na G\u00f3rze Kr\u00f3lowej Bony, spotka\u0142em grup\u0119 turyst\u00f3w z Polski oprowadzan\u0105 przez pani\u0105 Iren\u0119 Sandeck\u0105 – poetk\u0119, nauczycielk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i katolick\u0105. Pani Irena mieszka\u0142a tam od roku 1942, a po rozpadzie ZSRR by\u0142a jedn\u0105 z za\u0142o\u017cycielek Towarzystwa Odrodzenia Kultury Polskiej im. Juliusza S\u0142owackiego. Uda\u0142o mi si\u0119 p\u00f3\u017aniej wyda\u0107 jej pierwszy tomik poezji pt. \u201eWiersze spod g\u00f3ry Bony\u201d. Debiutowa\u0142a, kiedy mia\u0142a 93 lata.<\/p>\n

Pani Sandecka prosi\u0142a mnie, w czasie tego spotkania, o pomoc w utworzeniu muzeum Juliusza S\u0142owackiego – w budynku, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142. Jej pomys\u0142 uda\u0142o si\u0119 nam zrealizowa\u0107 dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

– Kiedy zacz\u0119li\u015bcie przyje\u017cd\u017ca\u0107 do Krzemie\u0144ca? Jakie by\u0142y pocz\u0105tki DIALOGU DW\u00d3CH KULTUR?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

– Rozpocz\u0119li\u015bmy od plener\u00f3w malarskich. Prowadzi\u0142a je moja \u017cona Urszula, doktor historii sztuki. Nasze plenery by\u0142y zawsze bardzo udane. Nawi\u0105zywa\u0142y do przedwojennych ognisk wakacyjnych<\/em><\/strong>, w kt\u00f3rych uczestniczyli nauczyciele rysunk\u00f3w z ca\u0142ej Polski. Natomiast na organizowane przez nas spotkania plenerowe przyje\u017cd\u017cali studenci szk\u00f3\u0142 artystycznych, przewa\u017cnie z Kres\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich tak\u017ce ukrai\u0144scy arty\u015bci po wy\u017cszych uczelniach plastycznych z Krzemie\u0144ca.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rok p\u00f3\u017aniej do plener\u00f3w malarskich do\u0142\u0105czyli poeci, pisarze, a nast\u0119pnie naukowcy. Na III DIALOGU DW\u00d3CH KULTUR <\/em><\/strong>zjawi\u0142 si\u0119 minister kultury RP Kazimierz Micha\u0142 Ujazdowski oraz minister kultury Ukrainy. Oni to, w szczeg\u00f3lnej atmosferze, jak\u0105 stwarza\u0142y wspomniane spotkania, podpisali umow\u0119 o utworzeniu muzeum Juliusza S\u0142owackiego. Tak zmaterializowa\u0142 si\u0119 pomys\u0142 pani Ireny Sandeckiej i \u015brodowiska krzemienieckich Polak\u00f3w. Zbie\u017cny te\u017c z d\u0105\u017ceniami niekt\u00f3rych przedstawicieli inteligencji ukrai\u0144skiej w Krzemie\u0144cu. Nasze coroczne spotkania finansowane by\u0142y najpierw przez Wydzia\u0142 Kultury Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego w Przemy\u015blu (dok\u0105d tam jeszcze pracowa\u0142em), a nast\u0119pnie przez ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a od 10 lat przez Fundacj\u0119 \u201ePomoc Polakom na Wschodzie\u201d.<\/p>\n

– Coroczne spotkania DIALOG DW\u00d3CH KULTUR <\/em>nabiera\u0142y coraz szerszego zasi\u0119gu\u2026<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Organizowali\u015bmy je od samego pocz\u0105tku wsp\u00f3lnie ze Stowarzyszeniem Pisarzy Polskich. Brali w nich udzia\u0142 wybitni pisarze oraz poloni\u015bci, g\u0142\u00f3wnie z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, ale te\u017c z wielu innych o\u015brodk\u00f3w z ca\u0142ego kraju i zza granicy (Londyn, Pary\u017c, Ateny, Genewa). Ze strony za\u015b ukrai\u0144skiej uczestniczyli w nich pisarze z Kijowa \u2013 m.in. poeta Dmytro Paw\u0142yczko, t\u0142umacz, krytyk literacki, dzia\u0142acz spo\u0142eczny, polityk (w latach 1999\u20132001 ambasador Ukrainy w Polsce), naukowcy z ca\u0142ego kraju oraz pisarze z tarnopolszczyzny. Z czasem rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 z roku na rok imprez\u0119 obj\u0119li honorowym patronatem ministrowie kultury RP i Ukrainy, a spotkania od pocz\u0105tku odbywa\u0142y si\u0119 z \u017cyczliw\u0105 akceptacj\u0105 w\u0142adz Krzemie\u0144ca.<\/p>\n

Zawsze otwarcie naszych spotka\u0144 w Krzemie\u0144cu <\/em><\/strong>poprzedza\u0142o nabo\u017ce\u0144stwo w tamtejszym ko\u015bciele parafialnym. Nast\u0119pnie sk\u0142adali\u015bmy kwiaty pod pomnikiem Juliusza S\u0142owackiego i jechali\u015bmy na gr\u00f3b matki – Salomei S\u0142owackiej z Januszewskich (secundo voto B\u00e9cu) na Cmentarz Tunicki w Krzemie\u0144cu. Sk\u0142adali\u015bmy te\u017c kwiaty pod pomnikiem Tarasa Szewczenki.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Krzemieniec. G\u00f3ra Kr\u00f3lowej Bony\u00a0 (fot. Leszek W\u0105tr\u00f3bski) <\/strong><\/p>\n

– Czym s\u0105 i jak wygl\u0105daj\u0105 spotkania DIALOGU DW\u00d3CH KULTUR?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– W programie ka\u017cdego DIALOGU <\/em>znajduj\u0105 si\u0119 spotkania literackie, sesje polonistyczne, literaturoznawc\u00f3w i wreszcie spotkania historyk\u00f3w. Od 5 lat wsp\u00f3\u0142organizatorem jest te\u017c Muzeum J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w Sulej\u00f3wku. Oni s\u0105 odpowiedzialni za sesj\u0119 historyczn\u0105. Co roku te\u017c odbywaj\u0105 si\u0119 koncerty, wyst\u0119py artystyczne m\u0142odzie\u017cy polskiej i ukrai\u0144skiej. Nasze spotkania odbywaj\u0105 si\u0119 nie tylko w Krzemie\u0144cu, cho\u0107 tam zawsze je zaczynamy i jeste\u015bmy najd\u0142u\u017cej. Rokrocznie przyje\u017cd\u017camy do Krzemie\u0144ca, a potem ruszamy na sesje zabytkoznawcze w r\u00f3\u017cne miejsca, zwi\u0105zane jednak z histori\u0105 Rzeczypospolitej. W zesz\u0142ym roku byli\u015bmy w Zbara\u017cu, Wi\u015bniowcu oraz Drohobyczu. Ka\u017cdego roku odwiedzamy te\u017c Lw\u00f3w.<\/p>\n

– Jeste\u015b inicjatorem powstania Muzeum Miko\u0142aja Reja w \u017burawnie\u2026<\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Trzy lata temu wpad\u0142em na pomys\u0142 zorganizowania muzeum Miko\u0142aja Reja w \u017burawnie, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 ten wielki prekursor polskiej literatury. Odpowiedni\u0105 deklaracj\u0119 intencyjn\u0105, o utworzeniu tego muzeum, podpisa\u0142em z burmistrzem tego miasteczka Wasylem Witerem. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce Miko\u0142aj Rej to wielki poeta oraz prozaik renesansowy, t\u0142umacz, a tak\u017ce polityk i teolog ewangelicki, wreszcie pose\u0142 na Sejmy I Rzeczypospolitej.<\/p>\n

– Miko\u0142aja Reja kojarzyli\u015bmy przez lata z Nag\u0142owicami po\u0142o\u017conymi w \u015bwi\u0119tokrzyskim.\u00a0 <\/strong><\/p>\n

<\/strong>– Tak nas uczono w szko\u0142ach w czasach PRL-u. Jak mo\u017cna by\u0142o t\u0142umaczy\u0107 dzieciom, \u017ce tw\u00f3rca literatury polskiej urodzi\u0142 si\u0119 na terenie ZSRR? Miko\u0142aj Rej urodzi\u0142 si\u0119 jednak w 1505 roku w \u017burawnie nad Dniestrem i tam sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo i wczesn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107. Tam te\u017c tworzy\u0142. I gdyby nie obecna pandemia, to ju\u017c w tym roku, w ratuszu \u017burawna, otwarte by zosta\u0142o jego muzeum.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Budynek liceum krzemienieckiego (fot. Leszek W\u0105tr\u00f3bski) <\/strong><\/p>\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce w ubieg\u0142ym roku byli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c we wsi Nahujowice pod Drohobyczem, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 Iwan Franko \u2013 ukrai\u0144ski poeta i pisarz, slawista, t\u0142umacz, dzia\u0142acz spo\u0142eczny i polityczny, obok Tarasa Szewczenki uwa\u017cany za najwybitniejszego przedstawiciela ukrai\u0144skiej my\u015bli politycznej i literatury. Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce jego matka by\u0142a pochodzenia polskiego, a Iwan Franko napisa\u0142 wiele swych utwor\u00f3w po polsku. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dwa lata temu zainicjowa\u0142em tam imprez\u0119 czytania wierszy przez polskich i ukrai\u0144skich poet\u00f3w w starej cha\u0142upie z ko\u0142ysk\u0105, w kt\u00f3rej urodzi\u0142 si\u0119 ten poeta. To by\u0142o bardzo ciekawe prze\u017cycie.<\/p>\n

– Jeste\u015b wreszcie autorem 12 ksi\u0105\u017cek \u2013 w wi\u0119kszo\u015bci o tematyce kresowej\u2026\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

– Moja tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literacka wyrasta z zainteresowa\u0144, lektur oraz podr\u00f3\u017cy i wspomnianych wcze\u015bniej dzia\u0142a\u0144. Moim g\u0142\u00f3wnym dzie\u0142em, je\u015bli chodzi o dzieje literatury polskiej, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 podr\u0119cznikiem, poza oficjalnym programem nauczania – w szko\u0142ach polskich na Ukrainie jest praca \u201e\u015aladami s\u0142\u00f3w skrzydlatych…Pomniki pisarzy i poet\u00f3w polskich na Kresach Po\u0142udniowych dawnej Rzeczypospolitej\u201d. Publikacja ta sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci. Pierwsza to szkic dotycz\u0105cy dziej\u00f3w literatury polskiej na dawnych Kresach Po\u0142udniowych Rzeczypospolitej, pocz\u0105wszy w\u0142a\u015bnie od Miko\u0142aja Reja. Druga cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142ada si\u0119 z wielu zdj\u0119\u0107 istniej\u0105cych na Kresach pomnik\u00f3w, tablic pami\u0105tkowych, nagrobk\u00f3w i epitafi\u00f3w powsta\u0142ych dla uczczenia pami\u0119ci wybitnych polskich pisarzy.<\/p>\n

Autork\u0105 tych zdj\u0119\u0107 jest m.in. nie\u017cyj\u0105ca ju\u017c niestety Bo\u017cena Rafalska, redaktor naczelna \u201eGazety Lwowskiej\u201d, a nast\u0119pnie \u201eLwowskich Spotka\u0144\u201d. Trzecia cze\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki to wyb\u00f3r utwor\u00f3w wspomnianych pisarzy. Od wielu ju\u017c lat wsp\u00f3\u0142redaguj\u0119 rocznik pt. \u201eDialog Dw\u00f3ch Kultur\u201d<\/em>, w kt\u00f3rym zamieszczamy wszystkie utwory i referaty napisane i wyg\u0142oszone podczas tych sesji oraz podr\u00f3\u017cy, jak r\u00f3wnie\u017c zdj\u0119cia dokumentuj\u0105ce nasz pobyt na Ukrainie. Zrobi\u0142o si\u0119 z tego powa\u017cne wydawnictwo, publikowane zawsze w 2 j\u0119zykach: polskim i ukrai\u0144skim w nak\u0142adzie ok. 600 egzemplarzy, o obj\u0119to\u015bci ok. 450 stron. Publikacja ta co roku wnosi cenne i nowe materia\u0142y bada\u0144 o dziejach kultury polskiej i ukrai\u0144skiej na ziemi lwowskiej, wo\u0142y\u0144skiej i podolskiej.<\/p>\n

\"\"<\/a>
DIALOG DW\u00d3CH KULTUR. <\/em>Rocznik V z roku 2010 (fot. archiwum)<\/strong><\/p>\n

– Jeste\u015b wreszcie muzealnikiem. Czy to r\u00f3wnie\u017c sprzyja\u0142o rozwojowi twoich zainteresowa\u0144 Kresami?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

– <\/strong>Przez wiele lat pracowa\u0142em w muzeach: w Lubaczowie, Przemy\u015blu i w Stawiskach. Uda\u0142o mi si\u0119 zebra\u0107 wiele cennych rzeczy dotycz\u0105cych pogranicza polsko-ukrai\u0144skiego, zdoby\u0107 wiele kolekcji. Pracuj\u0105c w Stawiskach zorganizowa\u0142em w muzeum Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza wiele spotka\u0144 po\u015bwi\u0119conych jego tw\u00f3rczo\u015bci w kontek\u015bcie kresowym. Temat ukrai\u0144ski cz\u0119sto i mocno wraca\u0142 bowiem w jego utworach, tak prozatorskich jak i w poezji. Zaprosi\u0142em wi\u0119c do Stawiska r\u00f3wnie\u017c Dmytro Paw\u0142yczk\u0119, wybitnego poet\u0119 i t\u0142umacza na \u201eWiosn\u0119 poetyck\u0105\u201d jako go\u015bcia honorowego. Podj\u0105\u0142 on wtedy decyzj\u0119 o przet\u0142umaczeniu wierszy Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza na ukrai\u0144ski (o tematyce ukrai\u0144skiej oraz podolskiej).<\/p>\n

T\u0142umaczenie wierszy ukaza\u0142o si\u0119 w tomie pt. \u201eWie\u017ce\u201d w roku 2018, z moim obszernym wst\u0119pem, w \u015bwietnym wydawnictwie BOSZ z Olszanicy. Jej nak\u0142ad by\u0142 du\u017cy, bo a\u017c 3 tys. egzemplarzy, a ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna i dzi\u015b znale\u017a\u0107 w ksi\u0119garniach polskich i na Ukrainie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Stawisko. Dmytro Paw\u0142yczko i Mariusz Olbromski – wrzesie\u0144 2018 (fot. Tomasz Wierzejski)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n

– W tym roku DIALOGU DW\u00d3CH KULTUR <\/em>w Krzemie\u0144cu nie b\u0119dzie? <\/strong><\/p>\n

– <\/strong>Wszystkich nas, niestety, dotkn\u0119\u0142a pandemia…Tylko z tych wzgl\u0119d\u00f3w musieli\u015bmy od\u0142o\u017cy\u0107 nasze plany na przysz\u0142y rok.<\/p>\n

– Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119. \u017bycz\u0119 Tobie i Twojej \u017conie Urszuli, wiele si\u0142 i pomys\u0142\u00f3w w realizacji dalszego zbli\u017cenia naszych dw\u00f3ch s\u0105siedzkich narod\u00f3w w dialogu dw\u00f3ch kultur.<\/strong><\/p>\n

Leszek W\u0104TR\u00d3BSKI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mariusz Olbromski (fot. Leszek W\u0105tr\u00f3bski) \u2013 \u201eNa wysokim brzegu\u201d to tytu\u0142 Twojej najnowszej ksi\u0105\u017cki. Jest to poka\u017any poetycki zbi\u00f3r wierszy pochodz\u0105cych z okresu lat przepracowanych…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2589,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-2588","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-2021"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t